EBOOK ประกอบการเรียนการสอน เรื่อง เศรษฐศาสตร์เบื้องต้น ม.1

หนว่ ยท่ี 1

เศรษฐศาสตร์
คืออะไร ?

ความหมายของเศรษฐศาสตร์

เศรษฐศาสตร์ คือ วชิ าทศ่ี ึกษาถึงการจัดสรรทรัพยากร
ท่มี ีอยู่จากดั เพอ่ื ตอบสนองความตอ้ งการอนั ไมม่ ที สี่ นิ้ สุด

ของมนษุ ยอ์ ย่างมีประสิทธิภาพให้เกดิ ประโยชน์สูงสุด

ทาไมต้องเรียน
เศรษฐศาสตร์ ?

ทาไมตอ้ งเรยี นเศรษฐศาสตร์

เน่อื งจากในทกุ ๆ สงั คมบนโลกนมี้ ีทรัพยากรท่มี ีจากดั

ทาไมต้องเรยี นเศรษฐศาสตร์

ทรัพยากรท่มี ีจากดั ซง่ึ นอ้ ยกวา่ ความตอ้ งการ
ของมนุษยท์ ่ีมีอยูไ่ มจ่ ากดั

ความตอ้ งการของมนุษย์
ทม่ี ี (ไม่จากดั )

ทาไมตอ้ งเรยี นเศรษฐศาสตร์

ขาดแคลนทรพั ยากร

ทรพั ยากรท่ีมีจากัด ความตอ้ งการของมนุษย์
ที่มี (ไมจ่ ากดั )

ทาใหเ้ กดิ ปญั หาการขาดแคลนทรัพยากร

ทาไมต้องเรยี นเศรษฐศาสตร์

จงึ ตอ้ งใชเ้ ศรษฐศาสตรม์ าแก้

ขาดแคลนทรัพยากร

ทรพั ยากรที่มีจากัด ความต้องการของมนุษย์
ทมี่ ี (ไมจ่ ากดั )

เพราะเศรษฐศาสตร์ คอื วิชาท่ศี ึกษาถงึ การจัดสรรทรพั ยากร
ที่มอี ย่จู ากดั เพ่อื ตอบสนองความต้องการอนั ไมม่ ที ่สี ิ้นสดุ ของมนุษยอ์ ย่างมปี ระสิทธิภาพให้เกดิ ประโยชน์สงู สุด

สรุปเศรษฐศาสตรค์ ือ ?

วชิ าทีศ่ กึ ษาการจดั สรรทรัพยากรท่ีมี
อย่อู ยา่ งจากดั

เศรษฐศาสตรค์ อื เพื่อตอบสนองความต้องการ

ให้เกดิ ประโยชน์สงู สดุ

Father of Economic

บดิ าวิชาเศรษฐศาสตร์คือ ......

อดมั สมิท (Adam Smith) เขยี นหนงั สือความมน่ั คงแหง่ ชาติ
(The Wealth of Nation)

ทมี่ องว่า “รฐั บาลควรเข้ามาแทรกแซงการผลติ ใหน้ ้อยทสี่ ุด”

เศรษฐศาสตร์
มคี วามสาคญั อย่างไร?

ความสาคัญของวิชาเศรษฐศาสตร์

ระดับบคุ คลและครัวเรอื น ช่วยให้วางแผนใชท้ รพั ยากรได้อยา่ งเหมาะสม

Ex นักเรยี นได้รับเงนิ ค่าขนมวันละ 20 บาท นักเรยี นจะจดั สรรเงินท่ีมีอยู่อย่างจากดั ให้ไดป้ ระโยชน์สงู สดุ

ระดบั ผ้ผู ลิต

• ชว่ ยให้ผู้ผลิตใชแ้ รงงาน วตั ถดุ บิ ไดอ้ ยา่ งคมุ้ ค่า เพือ่ ลดตน้ ทนุ การผลิต และเพมิ่ ผลกาไรจาก

สนิ ค้า ระดบั ประเทศ

• ช่วยใหร้ ัฐบาลจัดสรรทรัพยากรต่างๆ ได้เพยี งพอตอ่ ประชาชน
• ช่วยแก้ปัญหาทางเศรษฐกิจ การว่างงาน ความยากจน ค่าครองชพี สูง

ประโยชนข์ องเศรษฐศาสตร์

ในฐานะผบู้ รโิ ภค ในฐานะผผู้ ลิต ในฐานะรฐั บาล

• ช่วยจดั สรรรายได้ • ชว่ ยตดั สนิ ใจวา่ จะดาเนนิ ธรุ กจิ • ช่วยให้รฐั บาลหาแนวทางไข
• วางแผนการบรโิ ภค ใด ใช้เทคโนโลยีใด ผลิต ปญั หาเศรษฐกจิ ของ
สินคา้ จานวนเทา่ ใด ประเทศ เช่น การจัดเก็บ
การออม ราคาเทา่ ใด เพื่อให้ลดต้นทุน ภาษี การลงทนุ ใน
และเกิดกาไรสงู สุด
สาธารณูปโภค

ปญั หาพ้นื ฐานทางเศรษฐกจิ

การที่ทรัพยากรมจี ากดั เมือ่ เทยี บกับความตอ้ งการของมนุษยท์ มี่ ีอยอู่ ย่างไมจ่ ากัด
ทาใหเ้ กิดปัญหาพนื้ ฐานเศรษฐศาสตร์ (basic economic problems)

What to produce จะผลติ อะไร : ควรผลติ สินคา้ -บรกิ ารอะไร ในปรมิ าณเทา่ ใด

How to produce จะผลติ อยา่ งไร : โดยใชท้ รพั ยากรไดอ้ ย่างมีประสิทธิภาพ
มากทีส่ ดุ

For whom to produce จะผลติ เพ่ือใคร : จะกระจายสนิ คา้ บริการไปให้ใคร

ภาระงานท่ี 1
เรือ่ งปัญหาพน้ื ฐานทาง

เศรษฐกิจ

TO DO
ให้นักเรยี นเลือกผลิตสินคา้ และบริการ 1 ชนิด โดยใชว้ ิธีการตามปญั หาพื้นฐานทางเศรษฐกจิ

ผลติ อะไร
ผลิตอยา่ งไร

ผลิตเพื่อใคร

ขอบข่ายวิชาเศรษฐศาสตร์

เศรษฐศาสตรจ์ ลุ ภาค (microeconomics) เศรษฐศาสตรม์ หภาค (macroeconomics)

ศกึ ษาพฤตกิ รรมทางเศรษฐกจิ ศึกษาพฤตกิ รรมทางเศรษฐกจิ ท้ังระบบใน
ส่วนยอ่ ยระดับบุคคล หรอื ธุรกิจใดธุรกิจหนงึ่ ระดบั สว่ นรวมของประเทศ
เช่น รายไดป้ ระชาชาติ
หรือเฉพาะบคุ คล ออมและการลงทุน

เงินเฟ้อ เงินฝดื และการวา่ งงาน

แก๊สหงุ ตม้ ปรับราคาสงู ขนึ้
ทาให้ราคาอาหารตามสั่งปรบั เพม่ิ ราคาข้นึ

เศรษฐศาสตรจ์ ลุ ภาค (microeconomics)

เศรษฐศาสตร์มหภาค (macroeconomics)

จากสถานการณ์โควิด-19 ทาให้ประชาชนไทยมอี ตั รา
วา่ งงานสงู ขึ้น

เศรษฐศาสตร์จลุ ภาค (microeconomics)

เศรษฐศาสตร์มหภาค (macroeconomics)

ในชว่ งเทศกาลวาเลนไทน์ ทาให้ดอกกหุ ลาบปรับตวั สูงขน้ึ

เศรษฐศาสตรจ์ ุลภาค (microeconomics)
เศรษฐศาสตร์มหภาค (macroeconomics)

ราคานา้ มันปรบั ตัวเพิ่มข้ึน ลติ รละ 38 บาท

เศรษฐศาสตรจ์ ลุ ภาค (microeconomics)
เศรษฐศาสตร์มหภาค (macroeconomics)

หมมู รี าคาแพง คนจึงหันมาซ้อื ไก่แทน

เศรษฐศาสตรจ์ ุลภาค (microeconomics)
เศรษฐศาสตร์มหภาค (macroeconomics)

เปา้ หมายของวิชาเศรษฐศาสตร์

• ชว่ ยทาความเขา้ ใจพฤตกิ รรมทางด้านเศรษฐกจิ ของมนษุ ย์

เชน่ พฤติกรรมการเลอื กซ้ือเสื้อผา้
• ช่วยเข้าใจผลกระทบต่อชวี ิตความเป็นอยขู่ องประชาชนจากเศรษฐกจิ

เช่น ราคาน้ามนั สงู ขนึ้ จะสง่ ผลกระทบวิถีชวี ติ คนอยา่ งไร
• นาความรไู้ ปใช้ในการออกนโยบายตา่ ง ๆ ของรัฐบาล เพ่อื แก้ปญั หาทางเศรษฐกจิ

เชน่ การกู้เงนิ จากตา่ งประเทศ การให้สัมปทานแก่เอกชน

Resources in Economics

Limited resources Choices Opportunity cost
ทรพั ยากรมจี ากัด ค่าเสียโอกาส
ทางเลอื ก
Unlimited demands
ความต้องการไมจ่ ากัด

Limited resources

ทรพั ยากรทีน่ ามาใช้ในการผลติ สินค้าและบริการ เพื่อตอบสนองความตอ้ งการ
ของมนษุ ย์ เรียกว่า “ปจั จัยการผลิต”

(Labor)

ที่ดนิ ทุน แรงงาน ผปู้ ระกอบการ
(Land) (Capital) (Labor) (Entrepreneur)

ท่ดี นิ (Land) Production factors

พื้นดนิ ท่ีใชใ้ นการเพาะปลูกหรอื ประกอบกิจการตา่ ง ๆ
ทรัพยากรธรรมชาตทิ งั้ หมดท่ีอยบู่ นผิวดิน และในดิน

สภาพภมู ิประเทศและภมู ิอากาศเหนอื พื้นดิน
ผลตอบแทน คอื “ค่าเช่า”

ทนุ (Capital) Production factors

เปน็ สิง่ ท่มี นุษย์สรา้ งขนึ้ เพอ่ื ใช้ผลติ สินคา้ และบรกิ าร
เช่น เคร่อื งจกั ร โรงงาน อาคารสานักงาน แรงงานสตั ว์

เงินไมถ่ ือว่าเป็นทุน

ผลตอบแทนจากการลงทนุ คอื ดอกเบย้ี

Production factors

แรงงาน (Labor)

ทรัพยากรมนุษย์ ทใ่ี ช้กาลงั กายและความคิด รวมถงึ
ความชานาญตา่ ง ๆ เชน่ คณุ ครู หมอ วศิ วกร
กรรมกร ช่างไม้ ช่างซ่อมรถยนต์ เปน็ ต้น

ผลตอบแทนของแรงงาน คอื คา่ จา้ ง ค่าแรง เงินเดือน

Production factors

ผปู้ ระกอบการ
(Entrepreneur

เป็นผรู้ วบรวมปจั จยั การผลติ คือ ทด่ี ิน แรงงาน และ
ทุน มาผลิตสนิ ค้าและบริการ

ผลตอบแทนของผู้ประกอบการ คือ
กาไร หรอื ขาดทุน

ก้อนเมฆให้ ท้องฟา้ เชา่ หอ้ งเยน็ เพอื่ เก็บสนิ คา้
กอ้ นเมฆจะได้รบั คา่ ตอบแทนจากทอ้ งฟ้า
คอื ..........................ด..อ...ก.เ.บ...ยี้ ...เ.พ...ร.า..ะ..ห..อ้ ..ง.เ.ย..น็..ค..อื..ท...นุ ....!...............................

เงินเป็นทนุ หรือไหม ?

เงิน ไม่จัดเป็นทุนทางเศรษฐศาสตร์
แต่เป็นตัวกลางในการแลกเปลยี่ นสนิ คา้ และบรกิ าร

ควายที่เราใชไ้ ถ่นา จดั เป็นปจั จยั
การผลติ ใด ?

แรงานสัตว์จดั เปน็ ทนุ นะ

คณุ หมอ เปน็ แรงงานหรอื ไหม ?

เป็น เพราะเปน็ แรงงานฝีมอื

ค่าเสียโอกาส (Opportunity cost)

เนือ่ งจากทรพั ยากรมีจากดั ทาให้เกดิ ทางเลอื ก
เมื่อเลอื กทางใดทางใดทางหนึ่ง จะทาให้เกดิ ค่าเสยี โอกาส

ค่าเสียโอกาส คือ มลู ค่าสูงสุดของส่งิ ทีไ่ ม่ไดเ้ ลอื ก

คา่ เสียโอกาสบางครงั้ กไ็ มอ่ าจวดั เปน็ มูลค่าได้

ค่าเสียโอกาส (Opportunity cost)

ตัวอย่าง ถ้าข้าวมันไก่ ราคา 20 บาท ขา้ วผัด ราคา 25 บาท
แฮมเบอร์เกอร์ ราคา 35 บาท ถ้าอาจารย์เอ้ืองเลือกซ้ือขา้ วผัด
คา่ เสียโอกาสคืออะไร
ตอบ ค่าเสียโอกาสคือแฮมเบอรเ์ กอร์ 35 บาท

เพราะเป็นมูลคา่ สูงสุดท่ีไม่ไดเ้ ลอื ก

คา่ เสยี โอกาส (Opportunity cost)

ตัวอย่าง ถา้ เป็นแม่ค้าไดเ้ งนิ เดือน ไดเ้ งินเดือน 12,000 บาท
ถ้าทางานเป็นครู ได้เงนิ เดือน 15,000 บาท
ถา้ ทางาน ติวเตอร์ ไดเ้ งนิ เดอื น 25,000 บาท
ถ้าอาจารยเ์ อือ้ งเลือกเป็นแมค่ ้า ค่าเสยี โอกาสครง้ั นีค้ ืออะไร

ตอบ คา่ เสียโอกาสคือเป็นตวิ เตอร์ เงินเดือน 25,000 บาท

ค่าเสียโอกาส (Opportunity cost)

ตวั อย่าง ถ้าเป็นแมค่ า้ ไดเ้ งนิ เดอื น ได้เงนิ เดอื น 12,000 บาท
ถา้ ทางานเป็นครู ไดเ้ งนิ เดอื น 15,000 บาท
ถ้าทางาน ติวเตอร์ ได้เงนิ เดือน 25,000 บาท
ถา้ อาจารย์เลือกเปน็ ครู คา่ เสยี โอกาสครั้งนค้ี ืออะไร

ตอบ คา่ เสียโอกาสคอื เปน็ ตวิ เตอร์ เงินเดอื น 25,000 บาท

ค่าเสยี โอกาส (Opportunity cost)

ตวั อย่าง ถ้าเปน็ แมค่ ้าไดเ้ งินเดอื น ได้เงินเดือน 12,000 บาท
ถา้ ทางานเป็นครู ได้เงนิ เดอื น 15,000 บาท
ถ้าทางาน ติวเตอร์ ไดเ้ งนิ เดอื น 25,000 บาท
ถา้ อาจารย์เลือกเปน็ ตวิ เตอร์ คา่ เสยี โอกาสครั้งน้ีคอื อะไร

ตอบ คา่ เสียโอกาสคือเป็นครู เงนิ เดอื น 15,000 บาท

1. ขอ้ ใดคือความหมายที่ถกู ตอ้ งทสี่ ุดของเศรษฐศาสตร์

1. วิชาท่นี ักเศรษฐศาสตรใ์ ชใ้ นการประกอบอาชพี
2. ศาสตรท์ ่ที าให้มนุษย์ใชท้ รัพยากรทม่ี อี ย่อู ย่างจากดั ได้คมุ้ ค่าท่ีสดุ
3. วิชาทท่ี าให้มนษุ ย์ตอบสนองความต้องการในด้านต่าง ๆ ได้อยา่ ง

ครบถ้วน
4. ศาสตรท์ ีผ่ ู้บรหิ ารประเทศใช้ในการกาหนดนโยบายทางเศรษฐกิจของ

ประเทศ

2. ข้อใดคือประโยชนข์ องเศรษฐศาสตรท์ ม่ี ีตอ่ ผผู้ ลติ

1. สามารถวางแผนบรหิ ารจดั การเงนิ ของตนเอง
2. สามารถวิเคราะหแ์ นวทางการบรโิ ภคในแต่ละวนั
3. สามารถเลอื กสนิ ค้าที่ตอบสนองความตอ้ งการสูงสดุ
4. สามารถเลือกวธิ กี ารผลิตทีจ่ ะชว่ ยประหยัดต้นทุน

3. การขาดแคลนทรพั ยากรจะสง่ ผลอย่างไร

1. ทาใหค้ วามตอ้ งการของมนษุ ย์สนิ้ สุด
2. ทาให้มผี ้สู นใจศกึ ษาเกี่ยวกบั เศรษฐศาสตรม์ ากขน้ึ
3. ทาให้เกิดการเลือกใชท้ รพั ยากรเพื่อให้เกิดประโยชนส์ งู สดุ
4. ทาใหผ้ ผู้ ลิตมีกาไรมากข้ึนจากการกาหนดราคาท่สี ูงขึ้น

4. การปฏิบัตติ นในข้อใดเป็นการเลือกใชท้ รพั ยากรได้อย่างเหมาะสม

1. แสนสวยซื้อกระเป๋าใบใหม่ตามเพ่ือนแทนรองเท้านักเรยี นท่ยี งั ไม่มีใส่
2. แทนรกั ซื้อผลติ ภัณฑ์ท่ีมสี รรพคุณเหมือนกนั แต่คนละยีห่ อ้ เพอ่ื นาไป

เปรียบเทยี บ
3. ใจดีเลอื กซ้ือคอมพวิ เตอรเ์ ครือ่ งใหมร่ าคาย่อมเยา เพอื่ นาไปใช้ทางาน

ร่วมกับสมาชิกในครอบครวั
4. นา้ ใจขุดบ่อน้าบาดาลใช้แทนน้าประปา เพราะตอ้ งการประหยดั คา่ นา้ และ

ชว่ ยรัฐบาลแกป้ ญั หาภัยแลง้

5. นกั เรยี นจะนาเศรษฐศาสตรไ์ ปใชใ้ ห้เกิดประโยชนอ์ ยา่ งไร

1. จัดสรรเวลาเรยี นดว้ ยความตงั้ ใจ และทบทวนบทเรยี นหลังเลิกเรียน
2. จัดสรรเวลาในการเรยี น เลน่ อยกู่ ับครอบครวั ทาประโยชน์ให้ผู้อน่ื

และใช้จ่ายได้อยา่ งเหมาะสม
3. จัดสรรด้วยการจ่ายเป็นคา่ ขนมให้น้อยลง เพือ่ ให้มเี งนิ เกบ็ ซ้อื

หนังสอื -การ์ตนู ประจาสปั ดาห์
4. จัดเวลาในการเลน่ อนิ เทอร์เน็ตไดอ้ ย่างเหมาะสม โดยไมเ่ บยี ดบังเวลา

รบั ประทานอาหารเย็น