รวมเล่มรายงาน วิชา การบริหารการประกันคุณภาพการศึกษา

การบริหารคุณภาพตามแนวคิดเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติ มัลคอล์ม บอลดริจ (Malcolm Baldrige National Quality Award: MBNQA) จัดทำโดย นางสาวรัตติยา พุ่มพวง รหัสนักศึกษา 6510146 นางสาวนภัสภรณ์ แก้วยม รหัสนักศึกษา 6509685 Miss.JIANG YANTING รหัสนักศึกษา 6509142 เสนอต่อ อาจารย์ ดร.กัลยรัตน์ หล่อมณีนพรัตน์ รายงานฉบับนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชา การบริหารการประกันคุณภาพการศึกษา (EAD607) หลักสูตรศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยรังสิต ปีการศึกษา 2565

การบริหารคุณภาพตามแนวคิดเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติ มัลคอล์ม บอลดริจ (Malcolm Baldrige National Quality Award: MBNQA) จัดทำโดย นางสาวรัตติยา พุ่มพวง รหัสนักศึกษา 6510146 นางสาวนภัสภรณ์ แก้วยม รหัสนักศึกษา 6509685 Miss.JIANG YANTING รหัสนักศึกษา 6509142 เสนอต่อ อาจารย์ ดร.กัลยรัตน์ หล่อมณีนพรัตน์ รายงานฉบับนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชา การบริหารการประกันคุณภาพการศึกษา (EAD607) หลักสูตรศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยรังสิต ปีการศึกษา 2565

คำนำ รายงานฉบับนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชาการบริหารการประกันคุณภาพการศึกษา (EAD607) หลักสูตรศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษาบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยรังสิต โดย มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษากระบวนการบริหารคุณภาพตามแนวคิดเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติ มัลคอล์ม บอลดริจ เพื่อยกระดับสถาบันการศึกษาขั้นพื้นฐาน 2) เพื่อทราบแนวปฏิบัติในการใช้เกณฑ์ รางวัลคุณภาพแห่งชาติมัลคอล์ม บอลดริจ สำหรับการประเมินคุณภาพภายนอกของสถานศึกษาระดับ การศึกษาขั้นพื้นฐาน 3) เพื่อตระหนักถึงความสำคัญและประโยชน์ในการประยุกต์ใช้เกณฑ์รางวัลคุณภาพ แห่งชาติมัลคอล์ม บอลดริจ สำหรับการประเมินคุณภาพภายนอกของสถานศึกษาระดับการศึกษาขั้น พื้นฐาน รางวัลคุณภาพแห่งชาติมัลคอล์มบอลดริจ (Malcolm Baldrige National Quality Award: MBNQA) เป็นแนวคิดของการประเมินองค์กรที่มีการประเมินและยกย่ององค์กรที่มีคุณภาพ เพื่อเป็นการ กระตุ้นให้องค์กรต่าง ๆ ให้ความใส่ใจเรื่องคุณภาพการทำงาน ที่ส่งผลให้องค์กรป็นที่ยอมรับ มีชื่อเสียง อีกทั้งยังเป็นองค์กรที่มีระบบการพัฒนาอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน ในการนี้ ทางคณะผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่า รายงานฉบับนี้จะมีประโยชน์ต่อการพัฒนา กระบวนการบริหารการศึกษา และเกิดการปฏิรูประบบการศึกษาให้มีผลงานอย่างเป็นรูปธรรม นำไปสู่ สถาบันที่ได้รับการยอมรับและมีการพัฒนาอย่างยั่งยืน ก

สารบัญ หน้า คำนำ ก สารบัญ ข สารบัญรูปภาพ ค สารบัญตาราง จ 1. ความเป็นมาและที่มาของแนวคิด ทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง หลักการบริหาร 1-17 คุณภาพภายในสถานศึกษา 1.1 ความเป็นมาและที่มาของแนวคิด 1.2 ทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง 1.3 หลักการบริหารคุณภาพภายในสถานศึกษา 2. การนำการศึกษาการจัดการคุณภาพโดยรวมมาประยุกต์ใช้ในการบริหาร 16-18 จัดการภายในสถานศึกษา 3. ประโยชน์จากการบริหารจัดการสถานศึกษาด้วยแนวคิด ทฤษฎี 19-20 และหลักการบริหารคุณภาพภายในสถานศึกษา บรรณานุกรม 21 ภาคผนวก 22 ข

สารบัญรูปภาพ หน้า ภาพที่ 1 มัลคอม บัลดริจ (Malcolm Baldrige) 2 ภาพที่ 2 ขั้นตอนการจัดการนำไปสู่ผลสำเร็จ 3 ภาพที่ 3 ความสัมพันธ์ขององค์ประกอบเกณฑ์คุณภาพ 7 ด้าน 4 ภาพที่ 4 การนำองค์กรของผู้นำระดับสูง 5 ภาพที่ 5 ส่งเสริมการเรียนรู้ที่มุ่งเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ 6 ภาพที่ 6 การส่งเสริมและพัฒนาทักษะครูผู้สอนและบุคลากรทางการศึกษา 7 ภาพที่ 7 การส่งเสริมการจัดการเรียนการสอนโดยเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ 7 ภาพที่ 8 ผู้นำระดับสูงขับเคลื่อนการจัดกิจกรรมตามแผนปฎิบัติการ ทุก ๆ ปี 16 ภาพที่ 9 มุ่งเน้นให้นักเรียนมีพัฒนาการทุกด้านอย่างสมดุลเต็มศักยภาพ 18 สร้างโอกาสให้นักเรียนทุกคนได้รับประสบการณ์ตรง จัดบรรยากาศ ที่เอื้อต่อการเรียนรู้ ใช้สื่อและเทคโนโลยีให้เหมาะสมกับวัย ภาพที่ 10 ส่งเสริมสถานศึกษามีการบริหารจัดการที่เป็นเลิศ จะมีภาพลักษณ์ที่ดี 19 และได้รับความนิยมชมชอบจากผู้สอน ผู้เรียนและผู้ปกครองยิ่งขึ้น ภาพที่ 11 ส่งเสริมและสนับสนุนการพัฒนาขีดความสามารถของการสถานศึกษา 20 อื่น ๆ โดยการนำเสนอวิธีปฏิบัติที่นำไปสู่ความสำเร็จและเปิดโอกาส ให้มีการสื่อสารและแลกเปลี่ยนวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศของการบริหาร สถานศึกษา ค

สารบัญตาราง หน้า ตารางที่ 1 ผลการสังเคราะห์ตัวชี้วัดการประเมินตามเกณฑ์รางวัลคุณภาพ 8 แห่งชาติมัลคอล์ม บอลดริจ จ

1.1 ความเป็นมาและที่มาของแนวคิด 1. ความเป็นมาและที่มาของแนวคิด ทฤษฎีหลักการบริหารคุณภาพภายในสถานศึกษา ในปัจจุบันการศึกษาไทย มุ่งพัฒนาการศึกษานับเป็นปัจจัยพื้นฐานและเปนเครื่องมือสําคัญในการ พัฒนาทรัพยากรมนุษยใหมีความ สมบูรณทั้งรางกาย จิตใจ สติปญญา ความรูคุณธรรม จริยธรรม รวมทั้ง วัฒนธรรมในการดํารงชีวิต เพี่อใหสามารถดูแลตนเองและสามารถอยูรวมกันกับผูอื่นไดอยางเหมาะสม มีความสุขตามอัตภาพ และความพึงพอใจของตนเอง โดยทําใหมนุษยสามารถประพฤติปฏิบัติตนและ ประกอบอาชีพการงานรวมกับมนุษยอื่น ๆ ไดอยางเหมาะสม ตลอดจนเปนกระบวนการใหบุคคลนํามาใช พัฒนาตนเอง คุณภาพการศึกษานั้นเปนผลสัมฤทธิ์ที่พึงประสงคจากการพัฒนาคุณสมบัติพิเศษตาง ๆ ของ ผูเรียน โดยเปนกระบวนการที่ตองดําเนินการรวมกันของผูเกี่ยวของตาง ๆ คุณภาพที่โรงเรียนตองให ความสําคัญอันดับแรก คือ คุณภาพของผูเรียนซึ่งเปนผลผลิตที่มาจากคุณภาพของกระบวนการดําเนินงาน ในสถานศึกษา ในการสรางผลผลิตที่มีคุณภาพซึ่งหมายถึงผูเรียนมีคุณภาพและผูมีสวนไดสวนเสียพึงพอใจ นั้น กระบวนการดําเนินการคุณภาพจะตองเปนกระบวนการที่ครบวงจรรวมกับคุณภาพของบุคลากร ที่เกี่ยวของตองไดรับการพัฒนาสม่ำเสมอ ทั้งการเขารับการศึกษา การฝกอบรมเพื่อการปฏิบัติงานไดอยาง ถูกตองและมีประสิทธิภาพ ตลอดจนมีลักษณะการสรางบรรยากาศการเรียนรูใหเกิดขึ้นในสถานศึกษา โดยในการดําเนินงานอยางมีคุณภาพนั้นจะตองมีการปรับปรุงและพัฒนางานอยางตอเนื่อง เพื่อใหได ผลผลิต คือ ผูเรียนมีคุณสมบัติตามหลักสูตรและมีคุณสมบัติตามที่สังคมคาดหวัง ซึ่งตอมาหลักการเหลานี้ จึงไดพัฒนามาเปนระบบการประกันคุณภาพการศึกษา (Quality Assurance) เพื่อเปนการรับประกันวา ผูเรียนจะไดรับการศึกษาอยางมีคุณภาพ จากสถานศึกษานั่นเอง (Hoy, Bayne - Jardine & Wood. 2000:10) รางวัลคุณภาพแห่งชาติมัลคอล์มบอลดริจ (Malcolm Baldrige National Quality Award: MBNQA) เป็นแนวคิดของการประเมินองค์กรที่มีการประเมินและยกย่ององค์กรที่มีคุณภาพ เพื่อเป็นการกระตุ้นให้ องค์กรต่างๆ ให้ความใส่ใจเรื่องคุณภาพการทำงาน 1

ระบบการประกันคุณภาพการศึกษาของระบบ มัลคอม บัลดริจ มีระบบการบริหารคุณภาพที่่ เปนรูปแบบที่มีประสิทธิภาพ มีประสิทธิผล และเนนผลลัพธของการดําเนินงานแตการนําระบบการประกัน คุณภาพการศึกษาของระบบ มัลคอม บัลดริจ มาใชในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานนั้นจําเปนตองมีการศึกษา รายละเอียดของระบบและขอจํากัดตาง ๆ เพื่อใหมีความเหมาะสมกับบริบทของประเทศไทยโดยเฉพาะ การสรางแบบประเมินคุณภาพของสถานศึกษานับวาเปนสิ่งสําคัญ เนื่่องจากจะเปนสิ่งที่แสดงถึงคุณภาพใน การบริหารจัดการของสถานศึกษานั้น ๆ ตลอดจนมีการประกันคุณภาพการศึกษาที่เชื่อถือได ซึ่งในปจจุบัน ยังไมมีรายงานวิจัยใดที่นําเกณฑคุณภาพการศึกษาเพื่อการดําเนินงานที่เปนเลิศ ป 2005 (2005 Education Criteria for Performance Excellence) ของระบบ มัลคอม บัลดริจ มาใชในการประเมิน คุณภาพการศึกษาของไทยในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานโดยตรงซึ่งการศึกษาครั้งนี้จะทําใหไดขอมูลการ ประเมินสถานศึกษาที่สําคัญที่สามารถนําไปประยุกตใชเพื่อการพัฒนาระบบประกันคุณภาพและเพื่อการ ประเมินสถานศึกษาใหมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น ตลอดจนเปนขอมูลการบริหารคุณภาพภายในสถานศึกษา ที่สามารถนําไปประยุกตใชในการพัฒนาและปรับปรุงคุณภาพใหพัฒนาสูความเปนเลิศตอไป ภาพที่ 1 มัลคอม บัลดริจ (Malcolm Baldrige) รางวัลคุณภาพนี้ก่อตั้งโดยวุฒิสภา ใน ค.ศ. 1987 โดยตั้งชื่อรางวัลเพื่อเป็นเกียรติให้กับเลขาธิการ กระทรวงพาณิชย์ คือ นาย Malcolm Baldrige ซึ่งเป็นผู้สนับสนุนการบริหารจัดการที่มีคุณภาพซึ่งเป็น กุญแจสำคัญที่จะนำพาประเทศ ไปสู่ความเจริญรุ่งเรืองและความแข็งแกร่งที่ยั่งยืน รางวัลคุณภาพ แห่งชาติมัลคอล์มบอลดริจได้รับการดูแล ควบคุมโดยสถาบันแห่งชาติว่าด้วยมาตรฐานและเทคโนโลยี หน่วยงานในกำกับของกระทรวงพาณิชย์ของ สหรัฐอเมริกา (The U.S. Commerce Department’s National Institute of Standards and Technology : NIST) 2

รัฐบาลของประเทศสหรัฐอเมริกาได้ตราเป็นกฎหมาย เมื่อวันที่ 20 สิงหาคม ค.ศ. 1987 เพื่อมอบให้แก่องค์กรที่ประสบความสำเร็จดียิ่งตามเกณฑ์ต่าง ๆ ที่ได้กำหนดไว้ในแต่ละปี โดยมี เป้าหมายเพื่อส่งเสริม ยกระดับความสามารถในการบริหารจัดการ อันนำไปสู่การสร้างความพึงพอใจแก่ ลูกค้าและเพื่อผลต่อองค์กร ในที่สุดบทบาทที่สำคัญของ MBNQA มีอยู่ 3 ประการคือ 1. ช่วยปรับปรุงวิธีการดำเนินการความสามารถและผลการดำเนินการให้เป็นที่ยอมรับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งจะทำให้เกิดการพัฒนาอย่างเป็นรูปธรรมที่แท้จริง 2. กระตุ้นให้มีการสื่อสารและแลกเปลี่ยนข้อมูลเกี่ยวกับวิธีการปฏิบัติสู่ความเป็นเลิศ ระหว่างองค์กรต่างๆ 3. เป็นเครื่องมือที่สามารถนำมาใช้ในการจัดการผลการดำเนินการขององค์กร รวมทั้ง ใช้เป็นแนวทางในการวางแผนและเพิ่มโอกาสในการเรียน 1. การประกันคุณภาพการศึกษาระบบ มัลคอม บัลดริจ หมายถึง การกําหนด มาตรฐาน วิธีการ ดําเนินงานตามความตองการคุณภาพของสถานศึกษาโดยใชเกณฑคุณภาพการศึกษา เพื่อการดําเนินงานที่เปนเลิศ ป 2005 (2005 Education Criteria for Performance Excellence) เปนกรอบในการประเมินสถานศึกษาโดยใชแนวคิดและคานิยมหลัก 11 ประการ ระบบการจัดการที่ดีที่ใช เปนองคประกอบหลักในการประเมิน 7 ดาน แบงเปน 2 มิติระดับความเขมแข็งของการจัดการที่ใช เปนหลักในการแปลผลและให คะแนน 6 ระดับ โดยเปนระบบที่มุงเนนผลลัพธโดยใชกระบวนการบริหาร คุณภาพของสถานศึกษาที่เนนการใชสติปญญาของบุคลากรโดยใหคากับการใชภาวะผูนําของผูบริหาร ระดับตาง ๆ ตลอดจนใหความสําคัญตอครูผูสอนและบุคลากรในสถานศึกษาเพื่อผลสําเร็จสูคุณภาพของ ผูเรียนและมีกระบวนการดําเนินงานที่มุงสูความเปนเลิศที่มีขั้นตอนการจัดการที่สําคัญ 4 ขั้นตอน คือ 2. แนวคิดและคานิยมหลัก 11 ประการ หมายถึง แนวคิด หลักการตาง ๆ ที่ชี้นําและ พฤติกรรมที่บุคลากรในสถานศึกษาควรปฏิบัติตามเกณฑคุณภาพการศึกษาเพื่อการดําเนินงานที่เปนเลิศ ป 2005 ไดแก 1) การนําองคการอยางมีวิสัยทัศน (Visionary Leadership) 2) การจัดการศึกษาที่มุงเนน ภาพที่ 2 ขั้นตอนการจัดการนำไปสู่ผลสำเร็จ 3

การเรียนรู(Learning - centered Education) 3) การเรียนรูขององคการและบุคลากร (Organizational and Personal Learning) 4) การพัฒนาคุณคาใหกับครูผูสอน บุคลากร และผูรวมดําเนินการ (Valuing Faculty, Staff, and Partners) 5) ความวองไวและคลองตัวขององคการในการดําเนินการ (Agility) 6) การมุงเนนอนาคต (Focus on the Future) 7) การบริหารโดยการใชนวัตกรรม (Managing for Innovation) 8) การบริหารจัดการโดยหลักขอมูลที่เปนจริง (Management by Fact) 9) ความ รับผิดชอบตอสังคม (Social Responsibility) 10) การมุงเนนผลลัพธและการสรางสรรคคุณคา (Focus on Results and Creating Value) 11) การให ความสําคัญกับภาพลักษณ ของระบบ (Systems Perspective) คานิยมและแนวคิด 11 ประการนี้นํามาใชเปนแนวคิดหลักในการสรางแบบประเมิน สถานศึกษา 3. องค์ประกอบหลักในการประเมิน 7 ดาน แบงเปน 2 มิติหมายถึง องคประกอบ หลัก 7 ดาน ไดแก 1) การนําองคการ 2) การวางแผนเชิงกลยุทธ 3) การมุงเนนผูเรียน ผูมีสวนไดสวนเสีย และตลาด 4) การวัดผล การวิเคราะห และการจัดการความรู5) การมุงเนนครูผูสอนและบุคลากร 6) การ จัดการกระบวนการ 7 ) ผลลัพธดานผลการดําเนินงานขององคการ องคประกอบหลักในการประเมิน 7 ดานนี้แบงเปน 2 มิติไดแก มิติกระบวนการและมิติผลลัพธ โดยใชเปนองคประกอบหลักในการพัฒนา แบบประเมินสถานศึกษาตามแนวการประกันคุณภาพการศึกษาระบบ มัลคอม บัลดริจ สําหรับสถานศึกษา ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ภาพที่ 3 ความสัมพันธ์ขององค์ประกอบเกณฑ์คุณภาพ 7 ด้าน 4

4. องค์ประกอบหลักที่ 1 การนําองค์การ หมายถึง องคประกอบหลักในการตรวจ ประเมินผู้นําระดับสูงของสถานศึกษาและทีมบริหารวาไดชี้นําและทําใหสถานศึกษามีการดําเนินงานเพื่อให เกิดผล 12 ดําเนินการที่ดีโดยมีความความยั่งยืนไดอยางไร โดยประเมินในองคประกอบยอย 2 ดาน คือ 1) การนําองคการของผูนําระดับสูงโดยพิจารณาจากวิสัยทัศนและการสรางคุณคาที่มุงเนนการสราง บรรยากาศที่เอื้อตอการเรียนรูการพัฒนาผลสัมฤทธิ์ของผูเรียนการสื่อสารและกระบวนการดําเนินงาน ตาง ๆ ในภายในสถานศึกษา 2) ธรรมาภิบาลและความรับผิดชอบตอสังคมโดยพิจารณาจากการปกครอง สถานศึกษาตามหลักธรรมาภิบาล, พฤติกรรมเชิงจริยธรรมและการปฏิบัติตามกฎหมายและการวางเงื่อนไข ในการสนับสนุนชุมชน 5. องค์ประกอบหลักที่ 2 การวางแผนเชิงกลยุทธิ์หมายถึง องคประกอบหลักในการ ตรวจประเมิน วิธีการที่จัดทําแผนกลยุทธการกําหนดวัตถุประสงคเชิงกลยุทธเปาประสงคเชิงกลยุทธและ แผนปฏิบัติการ ของสถานศึกษา การถายทอดวัตถุประสงคเชิงกลยุทธและแผนปฏิบัติการไปสูการปฏิบัติ และในการดําเนินการ หากเกิดการเปลี่ยนแปลงหรือสถานการณเปลี่ยนไปจะมีวิธีการอยางไร ตลอดจน วิธีการวัดผลความกาวหนา โดยประเมินองคประกอบยอย 2 ดาน คือ 1) การพัฒนากลยุทธโดยพิจารณา จากกระบวนการพัฒนาแผนกลยุทธและการกําหนดวัตถุประสงคของกลยุทธ 2) การนํากลยุทธไปปฏิบัติ โดยพิจารณาจากการพัฒนาแผนปฏิบัติการและการนําแผนไปปฏิบัติและการคาดการณผลการดําเนินการ 6. องค์ประกอบหลักที่ 3 การมุงเนนผูเรียน ผูมีสวนไดสวนเสียและตลาด หมายถึง องคประกอบหลักในการตรวจประเมินวิธีการที่สถานศึกษากําหนดความตองการ ความคาดหวังและความ นิยมของผูเรียน ผูมีสวนไดสวนเสียทั้งในปจจุบันและอนาคตในความเชื่อมั่นตอสถานศึกษา โดยการสราง ความพึงพอใจ ความภักดีและความไมยอทอรวมถึงวิธีการที่สถานศึกษาดําเนินงานเพื่อสรางความสัมพันธ กับผูเรียนและผูมีสวนไดสวนเสีย ตลอดจนกําหนดปจจัยที่สําคัญในการดึงดูดความสนใจของผูเรียนและ ภาพที่ 4 การนำองค์กรของผู้นำระดับสูง 5

คูความรวมมือเพื่อสรางความพึงพอใจ ความภักดีและความไมยอทอโดยประเมินในองคประกอบยอย 2 ดาน คือ 1) ความรูเกี่ยวกับผูเรียน ผูมีสวนไดสวนเสียและตลาด โดยพิจารณาจากการดําเนินการดาน ความรูเรื่องผูเรียน ผูมีสวนไดสวนเสีย และการสนองตอบตอความตองการตอผูเรียน ผูมีสวนไดสวนเสีย และตลาด 2) สัมพันธภาพและความพึงพอใจของผูเรียน และผูมีสวนไดสวนเสียโดยพิจารณาจากความ สัมพันธของสถานศึกษากับผูเรียน ผูมีสวนไดสวนเสียและความพึงพอใจของผูเรียนผูมีสวนไดสวนเสีย ตอสถานศึกษา 7. องค์ประกอบหลักที่ 4 การวัดผล การวิเคราะห์และการจัดการความรู้หมายถึง องคประกอบหลักในการตรวจประเมินวาสถานศึกษาเลือก รวบรวม วิเคราะหจัดการ และการปรับปรุง ขอมูลสารสนเทศและสินทรัพยเชิงความรูอยางไร โดยประเมินองคประกอบยอย 2 ดาน คือ 1) การวัด และการวิเคราะหผลการดําเนินงานของสถานศึกษาโดยพิจารณาจากวิธีการวัดผลการปฏิบัติงานของ สถานศึกษาและวิธีการวิเคราะหผลการดําเนินงานของสถานศึกษาและการสื่อสารผลการวิเคราะห์ที่ไดไป ในสถานศึกษา 2) การจัดการสารสนเทศและความรูโดยพิจารณาจากวิธีการไดมาซึ่งขอมูลและสารสนเทศ การบริหารจัดการขอมูลและสารสนเทศในการนําไปปรับปรุงการดําเนินงานของสถานศึกษาและการจัดทํา ระบบขอมูลและสารสนเทศอยางมีคุณภาพ 8. องค์ประกอบหลักที่ 5 การมุงเนนครูผูสอนและบุคลากร หมายถึง องคประกอบ หลักในการตรวจประเมินการจัดระบบงานการเรียนรูของครูผูสอนและบุคลากร ตลอดจนการสรางแรง จูงใจภายในสถานศึกษา การเอื้ออํานวยใหครูผูสอนและบุคลากรพัฒนาตนเอง และสามารถใชศักยภาพ ของตนอยางเต็มที่ และมุงไปทางเดียวกันกับวัตถุประสงคและแผนปฏิบัติงานโดยรวมของสถานศึกษา รวมถึงสถานศึกษาดําเนินการอยางไรในการสรางและรักษาสภาพแวดลอมในการทํางาน ตลอดจน บรรยากาศที่สนับสนุนการปฏิบัติงานของครูผูสอนและบุคลากรอันจะนําไปสูความเปนเลิศและความ เจริญกาวหนาของทั้งบุคคลและสถานศึกษา โดยประเมินองคประกอบยอย 3 ดาน คือ 1) การจัดระบบงาน ภาพที่ 5 ส่งเสริมการเรียนรู้ที่มุ่งเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ 6

โดยพิจารณาจากการจัดองคการ ใหมีโครงสรางการบริหารงานอยางเปนระบบ, การจัดระบบการ ปฏิบัติงานของครูผูสอนและบุคลากร การจางงานและความกาวหนาในอาชีพ 2) การเรียนรูของครูผูสอน บุคลากรและการสรางแรงจูงใจ โดยพิจารณาจาก การฝกอบรมและพัฒนาครูผูสอนและบุคลากรและการ สรางแรงจูงใจในการพัฒนาวิชาชีพ 3) ความเปนอยูที่ดีและความพึงพอใจในการปฏิบัติงานของครูผูสอน และบุคลากรโดยพิจารณาจากการจัดสภาพแวดลอมและบรรยากาศในการทํางานของสถานศึกษาและ การสงเสริมและสนับสนุนและการสรางความพึงพอใจตอครูผูสอน และบุคลากร 9. องค์ประกอบหลักที่ 6 การจัดการกระบวนการ หมายถึง องคประกอบหลักในการ ตรวจประเมินประเด็นตาง ๆ ที่สําคัญในการจัดการกระบวนการของสถานศึกษา ทั้งกระบวนการเกี่ยวกับ หลักสูตรและการเรียนการสอนที่มุงเนนการเรียนรูเปนสําคัญ รวมถึงกระบวนการสนับสนุนในการ ดําเนินการมุงเนน ผูเรียนเปนสําคัญโดยประเมินองคประกอบยอย 2 ดาน คือ 1) กระบวนการที่มุงเนน การเรียนรูโดยพิจารณา จากกระบวนการหลักที่มุงเนนผูเรียนเปนสําคัญและกระบวนการสรางคุณคาให กับผูมีสวนไดสวนเสีย ตลอดจนการจัดกระบวนการอยางมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล 2) กระบวนการ สนับสนุนโดยพิจารณาจากกระบวนการหลักที่สนับสนุนกระบวนการที่เนนการเรียนรูเปนสําคัญของ สถานศึกษาโดยมีการประเมินผล และปรับปรุงผลการดําเนินงานของกระบวนการสนับสนุน ภาพที่ 6 การส่งเสริมและพัฒนาทักษะครูผู้สอนและบุคลากรทางการศึกษา ภาพที่ 7 การส่งเสริมการจัดการเรียนการสอนโดยเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ 7

10. องค์ประกอบหลักที่ 7 ผลลัพธดานการดําเนินงานขององค์การ หมายถึง องคประกอบหลักในการตรวจประเมินผลลัพธดานผลการดําเนินงานของสถานศึกษาและการปรับปรุงการ ดําเนินงานการใชการวัด ตัวชี้วัดและประเมินผลของการเปรียบเทียบสมรรถนะของสถานศึกษาซึ่งเปน ขอมูลสําคัญที่แสดงระดับแนวโนม ผลิตผลและประสิทธิผลในรอบเวลาของการดําเนินงานของสถานศึกษา โดยประเมินในองคประกอบ ยอย 6 ดาน คือ 1) ผลลัพธดานการเรียนรูของผูเรียน 2) ผลลัพธดานการ มุงเนนผูเรียน ผูมีสวนไดสวนเสีย และตลาด 3) ผลลัพธงบประมาณ การเงิน และตลาด 4) ผลลัพธดานการ มุงเนนครูผูสอนและบุคลากร 5) ผลลัพธดานประสิทธิผลขององคการ 6) ผลลัพธดานการนําองคการและ ความรับผิดชอบตอสังคม ตัวชี้วัดการประเมิน ผลการสังเคราะห์ตัวชี้วัดการประเมินตามเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติมัลคอล์ม บอลดริจ นั้น มีการประเมินตามเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติมัลคอล์มบอลดริจ จำนวน 7 เกณฑ์โดยมี จำนวนตัวชี้วัดจำนวน 17 ตารางที่ 1 ผลการสังเคราะห์ตัวชี้วัดการประเมินตามเกณฑ์รางวัลคุณภาพ แห่งชาติมัลคอล์ม บอลดริจ ตารางที่ 1 ผลการสังเคราะห์ตัวชี้วัดการประเมินตามเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติมัลคอล์ม บอลดริจ 8

กระบวนการประเมิน กระบวนการประเมิน ประกอบด้วย 1 การประเมินตนเอง โดยมุ่งเน้นการประเมินด้านกระบวนการ และผลลัพธ์ของการ ดำเนินงานในด้านวิธีการทำงาน กระบวนการสำคัญทั่วทั้งองค์กร การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในองค์กร กระบวนการทำงาน แก้ปัญหาปัจจุบัน และความต้องการขององค์กรในอนาคต ส่วนผลลัพธ์ของการ ดำเนินงาน เน้นการประเมินในด้านระดับความสำเร็จ บอกแนวโน้มผลการปฏิบัติงาน การเทียบเคียงกับ หน่วยงานอื่น (Benchmarking) และการใช้ผลการประเมินเพื่อตัดสินใจปรับปรุงงาน 2 การประเมินโดยผู้ประเมินภายนอก หรือผู้ทรงคุณวุฒิภายนอก การประเมินโดย ผู้ประเมินภายนอกเป็นการตรวจสอบผลการดำเนินงานขององค์กรตามที่องค์กร รายงาน การประเมินโดย ผู้ประเมินภายนอกจะเป็นการตรวจสอบองค์กรที่มีความพร้อมและมีความประสงค์ที่ จะประเมินผลการ ทำงานของตนเอง โดยองค์กรที่ขอรับการประเมินจะต้องทำรายงานผลการดำเนินงานของตนเองทั้ง 7 มิติ ของเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติมัลคอล์มบอลดริจ ในการประเมินตนเอง สถานศึกษาต้องนำเสนอข้อมูลองค์กร โดยการนำเสนอข้อมูล องค์กรเป็นการนำเสนอภาพขององค์กร และบรรยากาศเชิงกลยุทธ์ซึ่งควรนำเสนอข้อมูล 2 ประเด็น คือ 1. บรรยากาศขององค์กร ประกอบด้วย 1.1 หลักสูตรการศึกษา 1.2 วิสัยทัศน์ พันธกิจ ค่านิยม และวัฒนธรรมองค์กร 1.3 ข้อมูลบุคลากร ประกอบด้วย 1.3.1 จำนวน จำแนกตามกลุ่มที่สำคัญ 1.3.2 คุณวุฒิทางการศึกษา 1.3.3 วิธีการหรือกลยุทธ์ที่ใช้เพื่อจูงใจบุคลากรให้อยู่กับองค์กร 1.4 ทรัพย์สิน ประกอบด้วยอาคารเรียน อุปกรณ์และเทคโนโลยีทางการศึกษา และ ทรัพย์สินทาง ปัญญา 1.5 กฎระเบียบที่ก ากับการท างานองค์กร ประกอบด้วยกฎระเบียบการทำงาน มาตรฐานการจัด การศึกษา การก ากับดูแลด้านสิ่งแวดล้อม การเงิน การศึกษา และการบริการการศึกษา 2. ความสัมพันธ์ภายในองค์กร ประกอบด้วย 2.1 โครงสร้างองค์กร ประกอบด้วยโครงสร้างการบริหาร 2.2 นักเรียน และลูกค้าหรือผู้มีส่วนได้เสียอื่นๆ ความต้องการและความคาดหวังด้าน การศึกษา และการรับบริการของนักเรียน และผู้มีส่วนได้เสีย และการบริการที่จัดให้กับคนเหล่านี้ 9

2.3 หน่วยงานต่างๆ ที่มีส่วนร่วมและร่วมมือกันจัดการศึกษา บทบาทของหน่วยงานใน ด้านการจัด การศึกษา 1.2 ทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง สํานักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องคการมหาชน) (2547ข: ออนไลน) ใหความหมายของการประกันคุณภาพการศึกษาวาหมายถึง การบริหารจัดการและการดําเนิน กิจกรรมตามภารกิจปกติของสถานศึกษาเพื่อพัฒนาคุณภาพของผูเรียนอยางตอเนื่อง สรางความั่นใจให ผูรับบริการทางการศึกษา ทั้งผูรับบริการโดยตรงไดแกผูเรียน ผูปกครองและผูรับบริการทางออม ไดแก สถานประกอบการ ประชาชน และสังคมโดยรวม จํารัส นองมาก (2544: 2) ใหความหมายการประกันคุณภาพการศึกษาวาเปน กระบวนการที่สถานศึกษากําหนดขึ้น เพื่อเปนแนวปฏิบัติเพื่อใหเกิดความมั่นใจวาถาทําตามกระบวนการ กําหนดนี้แลว การศึกษาจะมีคุณภาพเปนที่พึงพอใจของผูรับบริการ สงบ ลักษณะ (2548: ออนไลน) ใหความหมายการประกันคุณภาพการศึกษาวา เปนการวางแผนและการปฏิบัติของหนวยผลิตที่มุงจะผลิตสิ่งที่มีคุณภาพตรงกับความตองการของผูใช ผลผลิต ดังนั้น การประกันคุณภาพทางการศึกษาจึงเปนกระบวนการวางแผนและกระบวนการจัดการของ ผูที่รับผิดชอบจัดการศึกษาที่จะรับประกันใหสังคมเชื่อมั่นวาจะพัฒนาใหผูเรียนเกิดกระบวนการเรียนรูให ครบถวนตามมาตรฐานคุณภาพที่ระบุไวในหลักสูตรและตรงกับความมุงหวังของสังคม อุทุมพร จามรมาน (2545: 1) ใหความหมายการประกันคุณภาพการศึกษาวา คือ การ ใหมั่นใจแกเจาของเงินวาทุกคนในหนวยทํางานดีมีประสิทธิภาพ (Efficiency) เพื่อผลผลิตของหนวยงานจะ ไดมีคุณภาพมากขึ้น สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาแหงชาติ (2544:7) ใหความหมายการประกัน คุณภาพจากการวิเคราะหตามสาระของบัญญัติในพระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติวาการประกันคุณภาพ การศึกษา หมายถึง การบริหารจัดการและการดําเนินกิจกรรมตามภารกิจปกติของสถานศึกษา เพื่อพัฒนา คุณภาพของผูเรียนอยางตอเนื่อง เพื่อเปนการสรางความมั่นใจใหผูรับบริการทางการศึกษาทั้งผูรับบริการ โดยตรง ไดแก ผูเรียน ผูปกครอง และผูรับบริการทางออม ไดแก สถานประกอบการ ประชาชน และสังคม โดยรวมวาการดําเนินงานของสถานศึกษา จะมีประสิทธิภาพและทําใหผูเรียนมีคุณภาพหรือมีคุณลักษณะที่ พึงประสงคตามมาตรฐานการศึกษาที่กําหนด การประกันคุณภาพการศึกษานั้นมีแนวคิดอยูบนพื้นฐานของ 10

การปองกันไมใหการเกิดการทํางานที่ไมมีประสิทธิภาพและผลผลิตไมมีคุณภาพ การประกันคุณภาพ การศึกษาจึงหมายถึง การดําเนินการเกี่ยวกับการกําหนดมาตรฐานคุณภาพการศึกษาและกระบวนการ ตรวจสอบหรือการประเมินวาเปนไปตามมาตรฐานคุณภาพการศึกษามากนอยเพียงไร รายงานของมหาวิทยาลัยฮองกง (Hong Kong University Reports. 2003: Online) สรุปความสําคัญของการประกันคุณภาพในบทความเรื่อง Quality Assurance System วาเปนการพัฒนา กระบวนการบริหารและการจัดการอยางตอเนื่อง การปรับปรุงคุณภาพชีวิตการทํางาน การจัดสภาพการ - เรียนการสอน การปรับปรุงประสิทธิภาพและประสิทธิผลของโรงเรียนโดยสนับสนุนให โรงเรียนมีการ ดําเนินงานตามวัตถุประสงคและเปาหมาย ฟราเซียร (Frazier. 1997: 116 - 117) ใหความหมายวาการประกันคุณภาพการศึกษา วาเปนกระบวนการที่มีเปาหมายท ี่ไมใชการตรวจสอบคุณภาพหลังจากสิ้นสุดกระบวนการ แตเปนการให ความสําคัญการปองกันขอผิดพลาด โดยใชการวิเคราะหกระบวนการอยางเปนระบบและมีการออกแบบ กระบวนการเพื่อที่จะสามารถรวบรวมขอมูลที่จะใชในการประเมินและควบคุมปญหาเพื่อการตัดสินใจและ สามารถใหขอมูลแกผูเกี่ยวของไดโดยเนนใหผูบริหาร ครูและผูเกี่ยวของอื่น ๆ กํากับติดตามและปรับปรุง แกไขกระบวนการของตนเองซึ่งอาจไมจําเปนตองมีผูตรวจสอบคุณภาพจากภายนอกก็ได ราเลยและแมกบีช (Riley & Macbeath. 2000 : Online) กลาวถึงการประกัน คุณภาพมีจุดมุงหมายสําคัญในการมุงปรับปรุงและพัฒนาคุณภาพของนักเรียนและโรงเรียนให เกิด ประสิทธิผล ซึ่งในการดําเนินงานจะใชหลักการมีสวนรวมเพื่อควบคุมผลผลิตและการใหบริการโดยใช ตัวชี้วัดเปนเครื่องมือในการพัฒนากระบวนการปรับปรุง กระบวนการเรียนรูสภาพการเรียนการสอน ผลผลิตและการบริการ ซึ่งในการประกันคุณภาพเครื่องมือสําคัญไดแกการตรวจสอบเอกสารการอภิปราย ซักถาม การสรุปประเด็นปญหาเพื่อเสนอแนะในการพัฒนาและที่สําคัญมีการประเมินตนเองเพื่อพัฒนาขีด ความสามารถของโรงเรียนใหกาวหนาตอไป หลักการบริหารคุณภาพภายในสถานศึกษา ระบบการประกันคุณภาพภายในนั้นใหหนวยงานตนสังกัดและสถานศึกษาจัดใหมีการ ประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาโดยใหเปนสวนหนึ่งของกระบวนการบริหารศึกษาที่ตองดําเนินการ อยางตอเนื่อง โดยจัดทํารายงานเสนอหนวยงานตนสังกัด หนวยงานที่เกี่ยวของ และเปดเผยตอ - 11

สาธารณชนเปนประจําทุกปเพื่อนําไปสูการพัฒนาคุณภาพ และมาตรฐานการศึกษาและเพื่อรอรับการ ประเมินคุณภาพภายนอก (สํานักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องคการมหาชน). 2547: 17) ประกอบด้วย 1) การจัดระบบบริหารและสารสนเทศ ด้วยการทำจัดโครงสร้างการบริหารจัดการ ให้เอื้อต่อการดำเนินงาน ทุกคนมีส่วนร่วมและมีการประชาสัมพันธ์กับทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง แต่งตั้ง คณะกรรมการเพื่อกำหนดแนวทางให้ความเห็นและข้อเสนอแนะ และแต่งตั้งคณะบุคคลทำการตรวจสอบ ทบทวน และรายงานคุณภาพการศึกษา จัดให้มีข้อมูลที่เพียงพอในการดำเนินงานพัฒนาคุณภาพการศึกษา เพื่อนำมากำหนดวิสัยทัศน์ ภารกิจและแผนพัฒนา 2) การพัฒนามาตรฐานการศึกษา โดยมุ่งเน้นมาตรฐาน ผลการเรียนรู้ของผู้เรียนที่ สอดคล้องกับมาตรฐานช่วงชั้นที่หลักสูตรกำหนด 3) การจัดทำแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษา ด้วยการจัดทำแผนอย่างเป็นระบบ พื้นฐานของข้อมูลสถานศึกษา ซึ่งประกอบด้วย เป้าหมาย ยุทธศาสตร์ และแนวปฏิบัติที่ชัดเจน สมบูรณ์ คลอบคลุมการพัฒนาทุกกิจกรรมที่เป็นส่วนประกอบหลักของการจัดการศึกษาและเป็นที่ยอมรับร่วมกัน ของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องนำไปปฏิบัติ เพื่อให้บรรลุตามเป้าหมายของแต่ละกิจกรรมที่กำหนดอย่างสอดรับกับ วิสัยทัศน์และมาตรฐานหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน 4) การดำเนินงานตามแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษา โดยการกำกับ ติดตามการ ดำเนินงานอย่างต่อเนื่องให้บรรลุเป้าหมายตามแผนพัฒนาคุณภาพสถานศึกษาที่กำหนดไว้โดยจัดทำ แผนปฏิบัติการประจำปีที่ชัดเจนครอบคลุมงาน/ โครงการของสถานศึกษา 5) การตรวจสอบและทบทวนคุณภาพการศึกษา จะประกอบด้วยการตรวจสอบ และทบทวนภายในโดยบุคลากรในสถานศึกษาดำเนินการ และการตรวจสอบและทบทวนจากหน่วยงาน ต้นสังกัด 6) การประเมินคุณภาพการศึกษา โดยมุ่งเน้นการประเมินผลสัมฤทธิ์ของผู้เรียนใน ระดับชั้นที่เป็นตัวประโยค ได้แก่ประถมศึกษาปีที่ 3 และ 6 มัธยมศึกษาปีที่ 3 และ 6 ในวิชาแกนร่วม โดย ใช้แบบทดสอบมาตรฐาน จากหน่วยงานส่วนกลางร่วมกับต้นสังกัด (เขตพื้นที่) ดำเนินการ 7) การรายงานคุณภาพการศึกษาประจำปีเป็นการนำข้อมูลผลการประเมิน มาตรฐานคุณภาพ การตรวจสอบและทบทวนภายใน และภายนอกมาประมวลรายงานผลการพัฒนา คุณภาพประจำปีการศึกษาซึ่งจะนำไปใช้เป็นข้อมูลสำหรับการวางแผนพัฒนาคุณภาพต่อไป 12

8) การผดุงระบบการประกันคุณภาพการศึกษา เป็นกลไกส่วนหนึ่งของระบบ ประกันคุณภาพภายใน เพื่อให้ข้อมูลย้อนกลับเพื่อการส่งเสริม พัฒนาและประเมินประสิทธิภาพ การดำเนินงานของระบบประกันคุณภาพ หลักเกณฑ์ และวิธีการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา 1. สถานศึกษาจะต้องจัดทำโครงสร้างการบริหารที่เอื้อต่อการพัฒนาคุณภาพการศึกษาตาม ระบบประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา 2. สถานศึกษาจะต้องแต่งตั้งคณะกรรมการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษาให้มี อำนาจและหน้าที่ ดังนี้ 2.1 กำหนดแนวทางและวิธีดำเนินการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา 2.2 กำกับ ติดตาม และให้ความเห็นและข้อเสนอแนะเกี่ยวข้องกับการดำเนินการประกัน คุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา 2.3 เสนอสถานศึกษาแต่งตั้งคณะบุคคลทำหน้าที่ตรวจสอบ ทบทวน และรายงานคุณภาพ การศึกษาภายในสถานศึกษา 3. สถานศึกษาจะต้องจัดระบบสารสนเทศที่มาข้อมูลอย่างเพียงพอต่อการดำเนินงานประกัน คุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา 4. สถานศึกษาจะต้องกำหนดมาตรฐานการศึกษาระดับสถานศึกษาที่ครอบคลุมสาระการเรียนรู้ กระบวนการเรียนรู้ และผลการเรียนรู้ให้เหมาะสมกับสภาพผู้เรียน สถานศึกษา ท้องถิ่นและสอดคล้องกับ มาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐาน 5. สถานศึกษาจะต้องจัดทำแผนพัฒนาการศึกษาของสถานศึกษาโดยคำนึงถึงหลักการและ ครอบคลุมในเรื่องต่อไปนี้ 5.1 เป็นแผนยุทธศาสตร์ที่ใช้ข้อมูลจากการวิเคราะห์สภาพปัญหาและความจำเป็นอย่าง เป็นระบบและมีแผนปฏิบัติการประจำปีรองรับ 5.2 กำหนดวิสัยทัศน์ ภารกิจ เป้าหมาย และสภาพความสำเร็จของการพัฒนาไว้อย่าง ต่อเนื่อง ชัดเจน และเป็นรูปธรรม 5.3 กำหนดวิธีดำเนินงานที่มีหลักวิชาหรือผลการวิจัย หรือข้อมูลเชิงประจักษ์ที่อ้างถึงให้ ครอบคลุมการพัฒนาด้านการจัดประสบการณ์เรียนรู้ กระบวนการเรียนรู้ การส่งเสริมการเรียนรู้ การวัด และประเมินผล การพัฒนาบุคลากรและการบริหารจัดการ เพื่อนำไปสู่เป้าหมายที่กำหนดไว้ 13

5.4 กำหนดแหล่งวิทยาการภายนอกที่ให้การสนับสนุนทางวิชาการ 5.5 กำหนดบทบาทหน้าที่ให้บุคลากรของสถานศึกษาทุกคนรวมทั้งผูเรียน รับผิดชอบ และดำเนินงานตามที่กำหนดไว้อย่างอย่างมีประสิทธิภาพ 5.6 กำหนดบทบาทหน้าที่ และแนวทางให้บิดา มารดา ผู้ปกครอง และบุคลากรในชุมชน เข้ามามีส่วนร่วมในการดำเนินงาน 5.7 กำหนดการจัดงบประมาณและการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ 6. สถานศึกษาจะต้องดำเนินงานตามแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา รวมทั้งมี การกำกับ ติดตามการดำเนินงานให้เป็นไปอย่างต่อเนื่องและบรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้ 7. ให้คณะกรรมการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษาดำเนินการตรวจสอบ ทบทวน และรายงานการดำเนินงานตามแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา สำหรับในการตรวจสอบ และทบทวนคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษาให้ใช้วิธีการที่หลากหลายและเหมาะสม (การสังเกต พฤติกรรม และกระบวนการทำงาน กระบวนการจัดการเรียนการสอน การสอบถาม การสัมภาษณ์ การพิจารณาหลักฐาน ร่องรอยการปฏิบัติงาน ตัวอย่างผลงาน และแฟ้มสะสมงาน แบบสำรวจ แบบสอบถาม แบบทดสอบและแบบวัดมาตรฐาน) การตรวจสอบและทบทวนคูณภาพการศึกษาภายใน สถานศึกษา จะต้องดำเนินการอย่างเป็นระบบ ต่อเนื่องเพื่อนำไปใช้ในการปรับปรุง แก้ไข เปลี่ยนแปลง และพัฒนาคุณภาพการศึกษา 8. สถานศึกษาจะต้องจัดให้ผู้เรียนทุกคนในทุกระดับช่วงชั้นที่หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน กำหนด ได้รับการประเมินผลสัมฤทธิ์ในวิชาแกนหลัก และคุณลักษณะที่สำคัญด้วยเครื่องมือมาตรฐาน 9. สถานศึกษาจะต้องจัดทำรายงานคุณภาพการศึกษาประจำปี โดยระบุความสำเร็จตาม เป้าหมายที่กำหนดในแบบพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษาพร้อมหลักฐานข้อมูลและผลการ ประเมินผลสัมฤทธิ์ ตามข้อ (8) เสนอต่อหน่วยงานต้นสังกัด หน่วยงานที่เกี่ยวข้องและสาธารณชน 10. หน่วยงานต้นสังกัดและหน่วยงานต้นสังกัดระดับจังหวัด ส่งเสริม สนับสนุนและร่วม ดำเนินงานตามระบบการประเมินคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษาดังนี้ 10.1 จัดระบบการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษาให้มีประสิทธิภาพ 10.2 จัดให้มีการกำหนดสาระการเรียนรู้ กระบวนการเรียนรู้ และผลการเรียนรู้ในวิชา แกนหลักของสถานศึกษาร่วมกันเป็นรายปี/รายภาค 10.3 จัดให้มีการประเมินผลสัมฤทธิ์ในวิชาแกนหลัก และคุณลักษณะที่สำคัญด้วย เครื่องมือมาตรฐาน 14

11. หน่วยงานต้นสังกัดระดับจังหวัด ดำเนินการตรวจสอบและทบทวนคุณภาพสถานศึกษา อย่างน้อยหนึ่งครั้งในทุกสามปี และรายงานผลให้สถานศึกษาและหน่วยงานต้นสังกัดทราบ ทั้งนี้การ ตรวจสอบและทบทวนให้เป็นไปตามข้อ (7) โดยอนุโลม 12. หน่วยงานต้นสังกัดศึกษา วิเคราะห์ วิจัย และเผยแพร่นวัตกรรมเกี่ยวกับรูปแบบและเทคนิค วิธีการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษาอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งกำกับ สนับสนุน ส่งเสริม ติดตาม ประเมินผลและผดุงประสิทธิภาพของระบบการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษาด้วย 15

2. การนำการศึกษาการจัดการคุณภาพโดยรวมมาประยุกต์ใช้ในการบริหารจัดการภายในสถานศึกษา การประยุกต์ใช้เกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติมัลคอล์ม บอลดริจ สำหรับการประเมินของ สถานศึกษาระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน โดยจะนำองค์ประกอบและตัวชี้วัดเข้ามาเป็นเกณฑ์ประเมินใน สถานศึกษา ดังนี้ • ภาวะผู้นำ องค์กรใดที่มีการบริหารที่ดีจะนำความสำเร็จมาให้ ถ้าขาดการบริหารที่ดีก็จะ เกิดความล้มเหลว นอกจากภาวะผู้นำที่มีในตัวผู้บริหารเองแล้ว การบริหารที่มีกลยุทธ์ที่ดีของผู้บริหารจะ นำความสำเร็จมาให้ โดยผู้บริหารใช้หลักการบริหารที่ดีนั้น คือเทคนิคการบริหารงานที่ยึดหลักของภาวะ ผู้นำ • การวางแผนกลยุทธ์คือการบริหารเชิงรุกที่สร้างความพร้อมให้กับองค์กร โดยสมาชิก เข้าใจตัวตนขององค์กร จึงกำหนดทิศทางการดำเนินงาน สร้างความสอดคล้องของการปฏิบัติงานให้มี ความพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลง มีการจัดสรรทรัพยากรที่เหมาะสม สามารถพัฒนาศักยภาพขีด ความสามารถและเพิ่มประสิทธิภาพในการแข่งขัน นำไปสู่การเพิ่มโอกาสความสำเร็จบรรลุวัตถุประสงค์ ขององค์กร • การให้ความสำคัญกับนักเรียนหรือลูกค้าผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและตลาด เปิดรับฟัง ความเห็นของนักเรียน โดยนักเรียนแสดงความคิดเห็นผ่านกิจกรรมของสภานักเรียน หรือองค์กร/กลุ่ม ซึ่ง เป็นผู้แทนนักเรียนในระดับสถานศึกษา ทั้งนี้ ขอให้ผู้บริหารสถานศึกษาคำนึงถึงการส่งเสริมสิทธิเสรีภาพ ในการแสดงออกและความปลอดภัยของนักเรียน ภาพที่ 8 ผู้นำระดับสูงขับเคลื่อนการจัดกิจกรรมตามแผนปฎิบัติการ ทุก ๆ ปี 16

• สารสนเทศและการวิเคราะห์ หรือการวิเคราะห์ผลการทำงานและการจัดการความรู้ การวัดผลการทำงาน เก็บรวบรวมข้อมูล ร่องรอยหลักฐานที่แสดงให้เห็นถึงพัฒนาการ ความก้าวหน้า เพื่อ เป็นประโยชน์ต่อการส่งการพัฒนา และมีการปรับปรุงการดำเนินงาน ให้มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง • การให้ความสำคัญกับบุคลากร การที่หน่วยงานจะประสบความสำเร็จได้ ต้องมีบุคลากร ที่มีศักยภาพ มีความสารถและทักษะที่เหมาะสมต่อการปฏิบัติงานในหน้าที่ให้บรรลุผลอย่างมีประสิทธิภาพ ฉะนั้นบุคลกรในหน่วยงาน ควรจะพัฒนาสมรรถนะและทักษะในการปฏิบัติงานให้ตรงตามกรอบสมรรถนะ ของบุคลากรแต่ละตำแหน่งที่หน่วยงานกำหนด • การบริหารกระบวนการ เป็นกระบวนการในการทำงานโดยมีผู้บริหารสถานศึกษาปฏิบัติ ภารกิจอย่างเป็นระบบในสถานศึกษาที่ดำเนินการ การบริหารงานในสถานศึกษาเป็นกระบวนการ ดำเนินงานของกลุ่มผู้บริหารเพื่อต้องการพัฒนาหรือให้บริการทางการศึกษาแก่สมาชิกในสังคม ให้เป็นไป ตามจุดมุ่งหมายของหลักสูตร ผู้บริหารสถานศึกษาเป็นบุคคลสำคัญที่มีบทบาทและมีอำนาจหน้าที่ในการ บริหารจัดการสถานศึกษาให้บรรลุวัตถุประสงค์ตามเป้าหมายที่องค์การได้กำหนดไว้และสามารถบริการ ทางการศึกษาแก่สังคมได้เป็นอย่างดี • ผลการดำเนินการ 1. ผลด้านการเรียนรู้ของผู้เรียน เมื่อมุ่งเน้นให้นักเรียนมีพัฒนาการทุกด้านอย่าง สมดุลเต็มศักยภาพ สร้างโอกาสให้นักเรียนทุกคนได้รับประสบการณ์ตรง จัดบรรยากาศที่เอื้อต่อการเรียนรู้ ใช้สื่อและเทคโนโลยีให้เหมาะสมกับวัย มีการประเมินผลพัฒนาการนักเรียนอย่างเป็นระบบ เพื่อให้เห็นจุด แข็ง จุดอ่อน และนำไปต่อยอดพัฒนา 2. ผลที่เน้นนักเรียน เปิดโอกาสให้นักเรียนมีส่วนร่วมกระบวนการเรียนรู้สูงสุด มี ส่วนในการตัดสินใจ นักเรียนมีส่วนร่วมในการเรียนการสอนด้านการสร้างองค์ความรู้ การสร้างปฏิสัมพันธ์ ร่วมกัน ร่วมมือกันมากกว่าการแข่งขันผลที่ได้ นักเรียนรู้วิธีการคิด การแก้ปัญหา และสามารถนำความรู้ไป ประยุกต์ใช้ 3. ผลด้านภาวะผู้นำ ผู้นำต้องหมั่นพัฒนาตัวเองอยู่เสมอและมองตัวเองรอบด้าน รวมทั้งรับฟังความคิดเห็นของคนรอบด้านในภาวะผู้นำของตนเอง ผู้นำอาจมิใช่ผู้ที่สมบูรณ์เพียบพร้อมทุก ประการ แต่ผู้นำควรมีลักษณะที่มองโดยภาพรวมแล้วสร้างความศรัทธาและเชื่อมั่นจากคนรอบข้าง เมื่อมี ผู้นำที่ดีแล้ว ผลที่ออกมาก็จะนำความสำเร็จมาให้ 17

ภาพที่ 9 มุ่งเน้นให้นักเรียนมีพัฒนาการทุกด้านอย่างสมดุลเต็มศักยภาพ สร้างโอกาสให้นักเรียนทุกคน ได้รับประสบการณ์ตรง จัดบรรยากาศที่เอื้อต่อการเรียนรู้ ใช้สื่อและเทคโนโลยีให้เหมาะสมกับวัย 18

3. ประโยชน์จากการบริหารจัดการสถานศึกษาด้วยแนวคิด ทฤษฎี และหลักการบริหารคุณภาพภายใน สถานศึกษา บทบาทสำคัญ ของ Malcolm Baldrige National Quality Award หรือ MBNQA มี 3 ประการ กล่าวคือช่วยให้องค์กรต่างๆ เกิดการปรับปรุงวิธีการดำเนินการ และผลการดำเนินการให้เป็นที่ ยอมรับกระตุ้นให้มีการสื่อสาร และแลกเปลี่ยนข้อมูลเกี่ยวกับวิธีการปฏิบัติสู่ความเป็นเลิศระหว่างองค์กร ต่างๆสร้างบทบาทในรูปของเครื่องมือที่นำมาใช้เป็นแนวทางในการวางแผน และเพิ่มโอกาสในการเรียนรู้ ประโยชน์ต่อการบริหารจัดการสถานศึกษา เกณฑ์นี้เป็นกรอบการประเมินระดับมาตรฐานสากลไปเปรียบเทียบกับระบบการบริหารจัดการ สถานศึกษา จะได้รับประโยชน์ในทุกขั้นตอนตั้งแต่การตรวจประเมินองค์กรด้วยตนเอง (SelfAssessment) ซึ่งจะทำให้ผู้บริหารสถานศึกษานั้น ๆ ได้รับทราบว่าตนยังมีความบกพร่องในเรื่องใด จึงสามารถกำหนดวิธีการปละเป้าหมายที่ชัดเจนในการจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อปรับปรุงระบบการบริหาร สถานศึกษาให้สมบูรณ์มากขึ้นต่อไป การบริหารสถานศึกษาสามารถนำเกณฑ์คุณภาพนี้ไปใช้เป็นเครื่องมือในการจัดการการดำเนินการ ของสถานศึกษา เพื่อยกระดับและคุณภาพการบริหารจัดการสถานศึกษา เพื่อให้สามารถส่งมอบคุณค่า ให้แก่ผู้บริหารและผู้เรียนที่ดีขึ้น ถ้าการสถานศึกษามีการบริหารจัดการที่เป็นเลิศ จะมีภาพลักษณ์ที่ดี และได้รับความนิยมชมชอบ จากผู้สอน ผู้เรียนและผู้ปกครองยิ่งขึ้น ภาพที่ 10 ส่งเสริมสถานศึกษามีการบริหารจัดการที่เป็นเลิศ จะมีภาพลักษณ์ที่ดี และได้รับความนิยมชมชอบจากผู้สอน ผู้เรียนและผู้ปกครองยิ่งขึ้น 19

นอกจากนี้ ยังมีโอกาสส่งเสริมและสนับสนุนการพัฒนาขีดความสามารถของการสถานศึกษาอื่น ๆ โดยการนำเสนอวิธีปฏิบัติที่นำไปสู่ความสำเร็จและเปิดโอกาสให้มีการสื่อสารและแลกเปลี่ยนวิธีปฏิบัติที่ เป็นเลิศของการบริหารสถานศึกษา เพื่อเป็นแบบอย่างให้แก่การบริหารสถานศึกษาอื่นๆ และนำไป ประยุกต์ใช้ให้ประสบผลสำเร็จเช่นเดียวกัน ภาพที่ 11 ส่งเสริมและสนับสนุนการพัฒนาขีดความสามารถของการสถานศึกษาอื่น ๆ โดยการนำเสนอวิธีปฏิบัติที่นำไปสู่ความสำเร็จและเปิดโอกาสให้มีการสื่อสารและ แลกเปลี่ยนวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศของการบริหารสถานศึกษา 20

บรรณานุกรม เรือเอก อภิธีรทรงบัณฑิตย. (2550). การพัฒนาแบบประเมินสถานศึกษาตามแนวการประกันคุณภาพ การศึกษาระบบ มัลคอม บัลดริจ สําหรับสถานศึกษาระดับการศึกษาข ั้ นพ ื้ นฐาน. ปริญญานิพนธ กศ.ด. (การบริหารการศึกษา). กรุงเทพฯ: บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรี- นครินทรวิโรฒ. คณะกรรมการควบคุม: ผูชวยศาสตราจารยดร. วีระ สุภากิจ, ผูชวยศาสตราจารย ดร. อรวรรณ ตัณฑเจริญรัตน, ผูชวยศาสตราจารยเรือโท ดร. ไพบูลยออนมั่ง. สำนักงานมาตรฐานและประเมินผลอุดมศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา (2552). เกณฑ์ คุณภาพการศึกษาเพื่อการดำเนินการที่เป็นเลิศ 2552-2553. กรุงเทพมหานคร : ห้างหุ้นส่วนจำกัด ภาพพิมพ์. 21

ภาคผนวก

เอกสารการนำเสนอประกอบเล่มรายงานการบริหารคุณภาพตามแนวคิดเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติ มัลคอล์ม บอลดริจ (Malcolm Baldrige National Quality Award: MBNQA) น 23

24

25

26

27