พระอภัยมณี

ตอน พระอภัภั ภั ย ภั ยหนีนี นี น นี นางผีผี ผี เ ผี เสื้สื้ สื้ อ สื้ อสมุมุ มุ ท มุ ทร พระอภัภั ภั ย ภั ยมณีณี ณีณี

หนัง นั สือ สื อิเล็กทรอนิกนิส์ (E-Book) เล่มนี้ จัด จั ทำ ขึ้น ขึ้ เพื่อ พื่ ให้ผู้ ห้ อ่ผู้ อ่ านได้รั ด้ บ รั ความรู้ และรู้จั รู้ ก จั วรรณคดีชื่ ดี ชื่ อ ชื่ ดัง ดั ของไทย หากพูดถึงวรรณคดีน้ำ ดี น้ำ ดีข ดี องไทยแล้ว คงเลี่ยง ไม่ไม่ ด้ที่ ด้ ที่ จะตอบว่า ว่ วรรณคดีพ ดี ระอภัยมณีเ ณีป็น ป็ สุด สุ ยอดวรรณคดีข ดี องไทย อย่า ย่ งเช่น ช่ ตอน พระอภัยมณีห ณี นีน นี างผีเ ผี สื้อ สื้ สมุทร ถือเป็น ป็ ตอนที่โด่ง ด่ ดัง ดั และสร้า ร้ งชื่อ ชื่ มีก มี าร ใช้คำ ช้ คำ กลอนแต่งด้ว ด้ ยวาทศิลป์ที่ ป์ ที่ งดงาม และมีก มี ารเล่าเรื่อ รื่ งที่แปลกใหม่ น่า น่ สนใจ ผู้จัผู้ ด จั ทำ หวัง วั ว่า ว่ จะสามารถให้ค ห้ วามรู้แ รู้ ก่ผู้อ่ผู้ อ่ าน และจะสร้า ร้ งประโยชน์ใน์ ห้กั ห้ กั บ ผู้ที่ผู้ ที่ สนใจในวรรณคดีไดี ทยได้ได้ ม่ม ม่ ากก็น้อ น้ ย ผู้จัผู้ ด จั ทำ นางสาวสุธิ สุ มธิา ช่า ช่ งเสถียรสวัส วั ดิ์ คำ นำ ก

เรื่อ รื่ ง สารบับั บั ญ บั ญ คำ นำ สารบัญ บั ประวัติ วั ติผู้แผู้ ต่ง ลักษณะคำ ประพัน พั ธ์ ที่มาของเรื่อ รื่ ง เรื่อ รื่ งย่อ ย่ แนะนำตัวละคร เนื้อเรื่อ รื่ ง ข้อ ข้ คิด คุณ คุ ค่าด้านเนื้อหา คุณ คุ ค่าด้านสัง สั คม คุณ คุ ค่าด้านวรรณศิลป์ ประเด็นปัญหา บรรณานุกรม พิสูพิจ สู น์อักษร หน้า น้ ก ข ข 1 2 3 4 5 7 11 12 13 14 15 16 17

ประวัวั วั ติ วั ติ ติ ผู้ ติ ผู้ผู้แผู้ ต่ต่ ต่ ง ต่ ง พระสุน สุ ทรโวหาร (ภู่)ภู่ เกิดเมื่อ มื่ วัน วั ที่ ๒๖ มิถุมิน ถุ ายน พ.ศ. ๒๓๒๙ บ้า บ้ นเกิดอยู่ที่ ยู่ ที่ อำ เภอแกลง จัง จั หวัด วั ระยอง วัย วั เยาว์ศึ ว์ ศึ กษาที่วัด วั ชีปชี ะขาวและถวายตัวเป็น ป็ ข้า ข้ในกรมพระราชวัง วั หลัง เคยรับ รั จ้า จ้ งแต่งเพลงยาว นิทนิาน สัก สั วา ละครนอก รวมถึงนิทนิาน เรื่อ รื่ งสำ คัญอย่า ย่ งพระอภัยมณี ด้ว ด้ ยความสามารถทางการ ประพัน พั ธ์สุ ธ์ น สุ ทรภู่เ ภู่ ติบโตในตำ แหน่ง น่ หน้า น้ ที่อย่า ย่ งรวดเร็ว ร็ แต่ก็ไม่ไม่ ด้มี ด้ ช่ มี ว ช่ งชีวิ ชี ตวิที่ราบรื่น รื่ นัก นั กล่าวคือ แม้จ ม้ ะเป็น ป็ คนโปรด และได้รั ด้ บ รั การแต่งตั้ง ตั้ เป็น ป็ ขุนสุน สุ ทรโวหารสมัย มั รัช รั กาลที่ ๒ แต่เมื่อ มื่ สิ้นสิ้รัช รั กาลลงสุน สุ ทรภู่ก็ ภู่ ก็ ทำ การไม่เ ม่ ป็น ป็ ที่พอพระราชหฤทัย รัช รั กาลที่ ๓ เป็น ป็ ผลให้ล ห้ าออกบวช และยัง ยั มีเ มี หตุใ ตุ ห้ต้ ห้ ต้ องถูก ถู ขับ ขั ออกจากวัด วั ราชบูรณะ จึง จึ ต้องมาจำ พรรษาที่วัด วั อื่น ระหว่า ว่ งนี้ ได้มี ด้ โมี อกาสสอนเจ้า จ้ฟ้า ฟ้ กลางและเจ้า จ้ฟ้า ฟ้ปิ๋วปิ๋จึง จึไม่ลำ ม่ ลำ บากนัก นั หลังสึก สึ สุน สุ ทรภู่ไ ภู่ ด้รั ด้ บ รั การอุปถัมภ์จากสมเด็จ ด็ พระเจ้า จ้ น้อ น้ ง ยาเธอ เจ้า จ้ฟ้า ฟ้ กรมขุนอิศเรศรัง รั สรรค์ (ภายหลังขึ้น ขึ้ เป็น ป็ รัช รั กาล ที่ ๔) ให้ม ห้ าอยู่ใยู่ นพระราชวัง วั เดิมดิและได้รั ด้ บ รั การอุปการะจากเชื้อ ชื้ พระวงศ์ท่านอื่นอีก สุน สุ ทรภู่สิ ภู่ ริสิอริายุรวมทั้ง ทั้ สิ้นสิ้๗๐ ปีแ ปี ละเป็น ป็ กวี ที่มีชี มี วิ ชี ตวิอยู่น ยู่ านถึง ๔ สมัย มั 1

ลัลั ลั ก ลั กษะณะคำคำคำคำประพัพั พั น พั นธ์ธ์ ธ์ธ์2

พระอภัยมณีเ ณีป็น ป็ เรื่อ รื่ งที่สุน สุ ทรภู่แ ภู่ ต่งขึ้น ขึ้ ขณะติดคุก คุ เพราะเมาสุร สุ าในสมัยมัรัชรักาลที่ 2 ราว ๆ ปี พ.ศ. 2364-2366 เป็น ป็ การแต่งเพื่อ พื่ หาเลี้ยงชีพ ชี แต่แต่งไปได้ได้ ม่กี่ ม่ กี่ ตอนหยุดแต่ง และได้ก ด้ ลับมาแต่งอีกครั้งรั้ในสมัยมัรัชรักาลที่ 3 หลังสิ้นสิ้รัชรักาลของสมเด็จ ด็ พระพุทธเลิศล้า นภาลัย ราว พ.ศ. 2388 ซึ่ง ซึ่ เป็น ป็ ระยะเวลานานกว่า ว่ 20 ปี เนื้อ นื้ หาของพระอภัยมณีเ ณีป็น ป็ การ ผสมระหว่า ว่ งจินจิตนาการและประสบการณ์ชีณ์วิ ชี ตวิของตัวสุน สุ ทรภู่ มีค มี วามยาว 94 เล่มสมุด ไทย เมื่อ มื่นำ มาพิมพิพ์เพ์ป็น ป็ หนังนัสือ สื จะมีค มี วามยาวถึง 1,200 หน้า น้ เลยทีเดีย ดี ว ที่ที่ ที่ ม ที่ มาของเรื่รื่ รื่ อ รื่ อง 3

พระ อภัยมณีไณี ด้ม ด้ าอยู่กิ ยู่ กินกับนางผีเ ผี สื้อ สื้ สมุทรโดยนางผีเ ผี สื้อ สื้ สมุทร แปลงกายเป็น ป็ ผู้หผู้ ญิงญิงามจนมีลู มี ก ลู ชาย 1คน ชื่อ ชื่ สินสิสมุทร มีลั มี ลักษณะ ตาแดง กำ ลังดั่งดั่ช้า ช้ งสาร มีเ มี ขี้ย ขี้ วคล้ายนางผีเ ผี สื้อ สื้ สมุทร เมื่อ มื่ สินสิสมุทร อายุได้ 8ปี จึง จึ เปิดปิถ้ำ ออกไปเที่ยวนอกถ้ำ พบเงือกจึง จึ จับจัตัวมาให้พ ห้ ระ อภัยมณีดู ณี ดู เงือกขอชีวิ ชี ตวิ ไว้ และอาสาพาพระอภัยมณีห ณี นีไนีปเกาะแก้ว พิสพิดารส่ว ส่ นนางผีเ ผี สื้อ สื้ สมุทรฝันร้า ร้ ยว่า ว่ เทวดาที่เกาะ เหาะมาทำ ลายถ้ำ และ ทุบ ทุ นางเกือบตายแล้วเทวดาก็ควักวัเอาดวงตาเหาะหายไป พระอภัยมณี ได้ที ด้ ที จึง จึ ออกอุบายให้น ห้ างไปสะเดาเคราะห์รัห์กรัษาศีล3วันวัแล้วพระอภัยมณี กับสินสิสมุทรก็หนีไนีปโดยความช่ว ช่ ยเหลือของเงือกสองผัวผัเมีย มี และลูก ลู สาว เงือก ฝ่ายผีเ ผี สื้อ สื้ สมุทรรักรัษาศีล ครบ 3วันวักับมาไม่พ ม่ บพระอภัยมณีก็ ณี ก็ ตามหาสินสิสมุทรมาขัดขัขวางเพื่อ พื่ ถ่วงเวลา นางผีเ ผี สื้อ สื้ สมุทรอ่านพระเวทย์แย์ล้วมองไปไกลเห็น ห็ พระอภัย อภัยจึง จึไล่ติดตามและจับจัเงือกสองผัวผัเมีย มี กิน ส่ว ส่ นนางเงือกที่เหลือพา พระอภัยมณีห ณี นีไนีปจนถึงเกาะแก้วพิสพิดาร เมื่อ มื่ นางผีเ ผี สื้อ สื้ สมุทรตามมาทัน และอาละวาดพระโยคีจึง จึ แสกทรายขว้า ว้ งมากลางคลื่น นางผีเ ผี สื้อ สื้ สมุทรกลัวจึง จึ หลบหนีไนีป เรื่รื่ รื่ อ รื่ องย่ย่ ย่ อ ย่ อ 4

นางผีเสื้อ สื้ สมุทร พระอภัยมณี นางเงือก แนะนำนำนำนำตัตั ตั ว ตั วละคร 5

สิน สิ สมุทร ฤาษี แนะนำนำนำนำตัตั ตั ว ตั วละคร 6

เนื้นื้นื้อนื้ เรื่รื่รื่อรื่ ง 7

เนื้นื้นื้อนื้ เรื่รื่รื่อรื่ ง 8

เนื้นื้นื้อนื้ เรื่รื่รื่อรื่ ง 9

เนื้นื้นื้อนื้ เรื่รื่รื่อรื่ ง 10

ข้ข้ ข้ อ ข้ อคิคิ คิ ด คิ ด ความรัก รั ควรมีส มี ติ ไม่ค ม่ วรใช้ค ช้ วามหลงเพราะจะทำ ให้รั ห้ ก รั นั้น นั้ ย้อ ย้ นกลับมาทำ ร้า ร้ ย เช่น ช่ เดีย ดี วกับนางผีเ ผี สื้อ สื้ สมุทร เด็ก ด็ ต้องมีค มี วามเคารพผู้ใผู้หญ่ ดัง ดั จะเห็น ห็ ได้จ ด้ ากการที่พระอภัยมณีส ณี อนให้สิ ห้ นสิ สมุทรขอขมาเงือกชราก่อนจะพาขึ้น ขึ้ บ่า บ่ หนีไนีป คนเราควรรู้จั รู้ ก จั ปล่อยวาง ไม่ยึ ม่ ด ยึ ติดกับสิ่งสิ่ต่าง ๆ มากเกินไป 11

คุคุ คุ ณ คุ ณค่ค่ ค่ า ค่ าด้ด้ ด้ า ด้ านเนื้ินื้ิ นื้ิ อ นื้ิ อหา การหลงใหลรูป รู ภายนอกไม่ใม่ ช่เ ช่ รื่อ รื่ งดี เพราะเวลา ผ่า ผ่ นไปร่า ร่ งกายย่อ ย่ มเปลี่ยนไปตามกาลเวลา ดัง ดั นั้น นั้ การเลือกคบคนไม่ส ม่ มควรดูที่ ดู ที่ ภายนอก การพึ่ง พึ่ พาช่ว ช่ ยเหลือกันเป็น ป็ สิ่งสิ่ที่ดี เช่น ช่ การที่ เงือกพ่อ พ่ แม่ลู ม่ ก ลู ช่ว ช่ ยเหลือพระอภัยมณีแ ณี ละ สินสิสมุทร ความรัก รั เป็น ป็ ดาบสอบคม ถึงแม้ค ม้ วามรัก รั จะมี ความสุข สุ แต่ใช่ว่ ช่ า ว่ การมีค มี วามรัก รั จะไม่มี ม่ ค มี วาม ทุก ทุ ข์ เช่น ช่ ความรัก รั ที่นางผีเ ผี สื้อ สื้ สมุทรมีต่ มี ต่ อ พระอภัยมณี 12

คุคุ คุ ณ คุ ณค่ค่ ค่ า ค่ าด้ด้ ด้ า ด้ านสัสั สั ง สั งคม แนวคิดความรัก รั อันเป็น ป็ สิ่งสิ่ที่สวยงาม ดัง ดั นั้น นั้ ความรัก รั จึง จึ ควรเกิดจากการรัก รัใคร่กั ร่ กั นทั้ง ทั้ สองฝ่าย คติธรรมในเรื่อ รื่ งความเสีย สี สละ จะเห็น ห็ ได้ว่ ด้ า ว่ ตัว ละครในเรื่อ รื่ งได้แ ด้ สดงความมีน้ำ มี น้ำ ใจต่อกัน อย่า ย่ ง เช่น ช่ ตอนที่พระอภัยมณีย ณี อมสละชีวิ ชี ตวิของ ตนเอง เพื่อ พื่ ให้เ ห้ งือกและสินสิสมุทรหนีร นี อกไปได้ สะท้อนให้เ ห้ ห็น ห็ ความสำ คัญของสติปัญญา จะ เห็น ห็ ได้จ ด้ ากพฤติกรรมในเรื่อ รื่ ง มีก มี ารคิดไตร ตรองอย่า ย่ งรอบคอบและมีเ มี หตุผ ตุ ล เช่น ช่ พระ อภัยมณีห ณี ลอกนางผีเ ผี สื้อ สื้ สมุทรให้ไห้ป สะเดาะเคราะห์ แสดงให้เ ห้ ห็น ห็ คุณ คุ ธรรมความเมตตา เช่น ช่ พระ ฤาษีแห่ง ห่ เกาะแก้วพิสพิดารให้ค ห้ วามช่ว ช่ ยเหลือผู้ที่ผู้ ที่ ตกทุก ทุ ข์ไข์ ด้ย ด้ าก 13

คุคุ คุ ณ คุ ณค่ค่ ค่ า ค่ าด้ด้ ด้ า ด้ านวรรณศิศิ ศิ ล ศิ ลป์ป์ป์ป์มีก มี ารใช้โช้ วหารภาพพจน์ การใช้อุ ช้ อุ ปมา คือการเปรีย รี บสิ่งสิ่หนึ่ง นึ่ กะบอีกสิ่งสิ่หนึ่ง นึ่ เช่น ช่ ไม่ค ม่ ลาดเคลื่อนเหมือ มื นองค์พระทรงเดช แต่ดวงเนตรแดงดูดั ดู ง ดั สุรี สุ ย์ รี ฉ ย์ า ทรงกำ ลังดัง ดั พระยาคชาพลาย มีเ มี ชี้ย ชี้ วคล้ายชนนีมี นี ศั มี ศั กดาย การใช้อุ ช้ อุ ปลักษณ์ คือ การเปรีย รี บสิ่งสิ่หนึ่ง นึ่ เป็น ป็ อีกสิ่งสิ่หนึ่ง นึ่ เช่น ช่ อันเทวัญ วั นั้น นั้ คือมจุราช จะหมายมาดเอาชีวิ ชี ตวิริษริยา การใช้คำ ช้ คำ เชิงชิคำ ถาม เช่น ช่ ศิลานี้ม นี้ นุษ นุ ย์จ ย์ ะเปิดปินั้น นั้ สัก สั หนึ่ง นึ่ พัน พั ก็ไม่อ ม่ าจจะหวาดไหว ยัก ยั ขินีขิผี นี ส ผี างหรือ รื อย่า ย่ งไร มาพาไปไม่เ ม่ กรงข่ม ข่ เหงกู อติพจน์ คือ การกล่างเกินจริงริ ในเชิงชิมากเกินจริงริเช่น ช่ ถึงประตูคู ตู ห คู าเห็น ห็ เปิดปิอยู่ เอ๊ะอกกูเ กู กิดเข็ญ ข็ เป็น ป็ ไฉน เข้า ข้ในห้อ ห้ งมองเขม้น ม้ ไม่เ ม่ ห็น ห็ ใคร ยิ่งยิ่ตกใจเพีย พี งจะดิ้นดิ้สิ้นสิ้ชีวี ชีวี 14

ประเด็ ด็นปัปัปั ญ ปั ญหา ชายหญิงญิที่จะเป็น ป็ สามีภ มี รรยากัน หากไม่เ ม่ หมาะสมกัน ไม่มี ม่ ค มี วามรัก รั ซึ่ง ซึ่ กันและกัน ย่อ ย่ มไม่อ ม่ าจอยู่ร่ ยู่ ว ร่ มกันได้ ดัง ดั จะเห็น ห็ ได้จ ด้ ากชีวิ ชี ตวิคู่ข คู่ องพระอภัยมณีกั ณี กั บนางผีเ ผี สื้อ สื้ สมุทร ที่มีเ มี ผ่า ผ่ พัน พั ธุ์ที่ ธุ์ ที่ แตกต่างกัน คือ มนุษ นุ ย์กั ย์ กั บยัก ยั ษ์ อีกทั้ง ทั้ นางผีเ ผี สื้อ สื้ สมุทรยัง ยั รัก รั พระอภัย เพีย พี งฝ่ายเดีย ดี ว โดยที่พระอภัยมณีไณี ม่ไม่ ด้รั ด้ ก รั ตอบ 15

บรรณานุนุ นุ ก นุ กรม ศานติ ภักดีคำ ดี คำ . ( 2550). พระอภัยมณี ตอน พระอภัยมณีห ณี นีน นี างผีเ ผี สื้อ สื้ สมุทร. สืบ สื ค้น 21 ธัน ธั วาคม 2566, จาก http://parinya20090.blogspot.com/2013/12 /blog-post_309.html นายแพทย์พู ย์ พู นพิศพิอมาตยกุล กุ . (น.พ.พ.) พระอภัยมณี ตอน พระอภัยมณีห ณี นี นางผีเ ผี สื้อ สื้ สมุทร. สืบ สื ค้น 27ธัน ธั วาคม 2566, จาก http://119.46.166.126/digit alschool/m3/th3_1/lesson3/content3/pdf/pdf.pdf ธิดธิาดาว เดชศรี.รี( ม.ป.ป.) พระอภัยมณี ตอน พระอภัยมณีห ณี นีน นี างผีเ ผี สื้อ สื้ สมุทร. สืบ สื ค้น 3 มกราคม 2567, จาก https://www.slideshare.net/phornphan1111 /22-14876388 16

พิพิ พิ สู พิ สูจน์น์ น์ อั น์ อั อั ก อั กษร นางสาวภัทรนิชนิา โสฬส ชั้น ชั้ มัธ มั ยมศึกษาปีที่ ปี ที่ 6 เลขที่ 19 นางสาวเปมิกมิา ลัพธ์เ ธ์ ลิศกิจ ชั้น ชั้ มัธ มั ยมศึกษาปีที่ ปี ที่ 6 เลขที่ 13 นางสาวณัฐ ณั ธิดธิา ปานดี ชั้น ชั้ มัธ มั ยมศึกษาปีที่ ปี ที่ 6 เลขที่ 11 17

จัจั จั ด จั ดทำทำทำทำโดย นางสาวสุธิมา ช่า ช่ งเสถียรสวัส วั ดิ์ ม.6/13 เลขที่ 18 นางสาวสุธิมา ช่า ช่ งเสถียรสวัส วั ดิ์ ม.6/13 เลขที่ 18