1
หน่วยการเรียนรู้ที่ 4
การบัญชีเกษตรกร Accounting off farmer
สาระการเรียนรู้
สมรรถนะประจ าหน่วย
1. ความหมายของเกษตรกร
2. ประเภทเกษตรกรและการจัดตั้งกลุ่มเกษตรกร 1. บันทึกบัญชีเกี่ยวกับ
3. วัตถุประสงค์การท าบัญชีของเกษตรกร เกษตรกร
4. ประโยชน์การท าบัญชีของเกษตรกร
5. สมุดบัญชี ระบบบัญชีและประเภทบัญชีของเกษตรกร
6. หลักการบันทึกบัญชี รายการปรับปรุงบัญชีและการปิด
บัญชีของเกษตรกร
7. การจัดท างบการเงินของเกษตรกร
8. วงจรบัญชีส าหรับเกษตรกร
การบัญชีเกษตรกร
จุดประสงค์การเรียนรู้
1. บอกความหมายของเกษตรกรได้
2. บอกประเภทเกษตรกรและการจัดตั้งกลุ่มเกษตรกรได้
3. บอกวัตถุประสงค์การท าบัญชีของเกษตรกรได้
4. บอกประโยชน์การท าบัญชีของเกษตรกรได้
5. บอกสมุดบัญชี ระบบบัญชีและประเภทบัญชีของเกษตรกรได้
6. บันทึกบัญชี รายการปรับปรุงบัญชีและปิดบัญชีของเกษตรกรได้
7. จัดท างบการเงินของเกษตรกรได้
8. บอกวงจรบัญชีส าหรับเกษตรกรได้
2
การบัญชีเกษตรกร
1. ความหมายของเกษตรกร
เกษตรกร (Farmer) หมายถึง ผู้ประกอบอาชีพด้านการเพาะปลูกพืชต่าง ๆ รวมทั้งการเลี้ยงสัตว์
การประมง และการท าป่าไม้ เช่น การท าสวนผัก ผลไม้ พืชไร่ การท านา รวมถึงการเพาะเลี้ยงสัตว์ชนิดต่าง ๆ
เพื่อน าออกจ าหน่ายเป็นอาหารหรือต้องการผลผลิตจากสัตว์หรือเลี้ยงไว้เพื่อใช้งานเมื่อต้องการทราบผลการ
ื่
ด าเนินงาน ในงวดบัญชีหนึ่ง ๆ จึงต้องจัดท าบัญชีเพอบันทึกรายได้และค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้น ผู้ประกอบอาชีพ
ทางด้านเกษตรกรรม ได้แก่ การเพาะปลูก พืชไร่ เช่น ข้าวโพด ข้าว อ้อย สับปะรด พืชผัก ผลไม้ต่าง ๆ
เช่น คะน้า ผักกาดขาว กวางตุ้ง ผักบุ้งจีน องุ่น เงาะ มังคุด ทุเรียน ขนุน ลิ้นจี่ ส้ม พันธ์ไม้ พันธุ์พืชต่าง ๆ
ื่
เช่น กล้วยไม้ กุหลาบ การเลี้ยงสัตว์บกและสัตว์เพอการจ าหน่าย เช่น สุนัข สุกร แกะ โค เป็ด ไก่ กุ้ง และเลี้ยง
ไว้ใช้งาน เช่น ม้า กระบือ ช้าง
เกษตรกร เป็นอาชีพที่ท างานเกี่ยวกับการเกษตร เช่น การเพาะปลูกพืชในสวนและไร่นา การเลี้ยงสัตว์
ื่
บนบก ในน้ าและในทะเล เพอผลิตอาหาร เส้นใยธรรมชาติ และเชื้อเพลิงต่าง ๆ อันเกิดมาจากการเกษตรกรรม
ในปัจจุบันพบว่าแรงงานร้อยละ 42 ของโลกประกอบอาชีพเกษตรกร เกษตรกรที่มีฐานะมักมีที่ดินท ากินเป็น
ของตัวเอง แต่ส าหรับเกษตรกรที่มีฐานะปานกลางและค่อนข้างต่ าถึงยากจนมักเช่าที่ดินท ากินมากกว่า ส าหรับ
ในประเทศไทยพบว่าฐานะของเกษตรกรมีรายได้ลดลงและมีหนี้สินเพิ่มขึ้นทุกปี นอกจากนี้แนวโน้มประชากร
ี
ในต่างจังหวัดรุ่นใหม่ยังละทิ้งอาชีพเกษตรกรและหันไปประกอบอาชีพอื่นมากขึ้นอกด้วย
เกษตรกรรม (Agriculture) เป็นการเพาะปลูกพืช เห็ดรา เลี้ยงสัตว์ และรูปแบบของชีวิตแบบอื่น ๆ
เพื่อเป็นอาหาร เส้นใย เชื้อเพลิงชีวภาพ ยารักษาโรคและผลิตภัณฑ์อื่นเพื่อความยั่งยืนและเพิ่มสมรรถนะชีวิต
มนุษย์ เกษตรกรรมเป็นพัฒนาการที่ส าคัญในความเจริญของอารยธรรมมนุษย์ที่ไม่ย้ายที่อยู่ซึ่งการเพาะปลูก
หรือเลี้ยงสัตว์ในสปีชีส์ที่ถูกท าให้เชื่องได้ผลิตอาหารส่วนเกิน ซึ่งช่วยหล่อเลี้ยงพัฒนาการของอารยธรรม
เกษตรกรรมแบ่งได้เป็น 4 ประเภท คือ
1. กสิกรรม หมายถึง การเพาะปลูกพืช เช่น การท านา การท าสวนผลไม้ การท าไร่ การ
ปลูกพืช ไม่ใช้ดิน
2. ปศุสัตว์ หมายถึง การประกอบอาชีพเลี้ยงสัตว์บนบก เช่น การท าฟาร์มปศุสัตว์ การท า
ฟาร์มโคนม การท าฟาร์มหมู การท าฟาร์มสัตว์ปีก การท าฟาร์มแกะ
3. การประมง หมายถึง การประกอบอาชีพการเกษตรทางน้ า เช่น การเลี้ยงสัตว์หรือพืชน้ า
การจับสัตว์น้ า
้
4. การป่าไม หมายถึง การประกอบอาชีพเกี่ยวกับป่า เช่น การปลูกป่าไม้เศรษฐกิจ การน า
ผลผลิตจากป่ามาแปรรูปให้เกิดประโยชน์
2. ประเภทเกษตรกรและการจัดตั้งเกษตรกร
2.1 ประเภทเกษตรกร เกษตรกรรมตามพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยกลุ่มเกษตรกร พ.ศ. 2547
หมายความว่า การท านา ท าไร่ ท าสวน ประมง เลี้ยงสัตว์ และเกษตรกรรมประเภทอื่น ตามที่รัฐมนตรี
ประกาศก าหนดในราชกิจจานุเบกษา สามารถแบ่งเกษตรกรตามอาชีพได้เป็น 4 ประเภท คือ
1. อาชีพไร่นาสวนผสม
2. อาชีพเลี้ยงสัตว์
3. อาชีพเพาะเลี้ยงสัตว์น้ าจืด
3
4. อาชีพปลูกสวนป่า
2.2 การจัดตั้งกลุ่มเกษตรกร กลุ่มเกษตรกรตามพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยกลุ่มเกษตรกร พ.ศ. 2547
หมายความว่า บุคคล ผู้ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลักจ านวนไม่น้อยกว่าสามสิบคน และมีวัตถุประสงค์
เพื่อช่วยเหลือซึ่งกันและกันในการประกอบอาชีพเกษตรกรรม อาจร่วมกันจัดตั้งเป็นกลุ่มเกษตรกรและจด
ทะเบียนจัดตั้งตามพระราชกฤษฎีกานุเบกษา
เกษตรกรจ านวนไม่น้อยกว่าสามสิบคน ผู้ประสงค์จะจัดตั้งกลุ่มเกษตรกร ให้ประสานขอค าแนะน า
จากเจ้าหน้าที่ส่งเสริมสหกรณ์ ส านักงานสหกรณ์จังหวัดแห่งท้องที่ ซึ่งมีขั้นตอนการด าเนินการจัดตั้งกลุ่ม
เกษตรกร จ านวน 5 ขั้นตอน ดังนี้
ขั้นตอนที่ 1 การรวบรวมเกษตรกร เกษตรกรที่จะรวมกันจัดตั้งกลุ่มเกษตรกรต้อง
1. เป็นบุคคลธรรมดาบรรลุนิติภาวะ และมีสัญชาติไทย
2. เป็นบุคคลผู้ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก
3. ไม่เป็นบุคคลล้มละลาย
4. มีจ านวนไม่น้อยกว่า 30 คน ประกอบอาชีพเกษตรกรรมประเภทเดียวกันและมีภูมิล าเนา
ในท้องที่เดียวกัน
5. มีวัตถุประสงค์เพื่อช่วยเหลือซึ่งกันและกันในการประกอบอาชีพเกษตรกรรม
6. ไม่เป็นสมาชิกของกลุ่มเกษตรกรอื่น หรือสมาชิกสหกรณ์ที่มีวัตถุประสงค์ในการให้กู้ยืม
เงินในขณะเดียวกัน และในครอบครัวหนึ่งให้เป็นสมาชิกได้หนึ่งคน
ื
7. สมัครใจรวมกันลงทุนด้วยการถอหุ้นอย่างน้อยคนละหนึ่งหุ้น แต่ไม่เกินหนึ่งในห้าของ
จ านวนหุ้นทั้งหมด
8. ยินยอมปฏิบัติตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับกลุ่มเกษตรกรและขอบังคับที่ร่วมกันก าหนดขึ้น
้
โดยเคร่งครัด โดยจัดท าบัญชีรายชื่อเกษตรกรผู้ซึ่งประสงค์จะจัดตั้งกลุ่มเกษตรกร
ขั้นตอนที่ 2 การเตรียมการจัดตั้งกลุ่มเกษตรกร เมื่อรวบรวมเกษตรกรตามขั้นตอนที่ 1 แล้วให้
ด าเนินการ
1. จัดประชุมเกษตรกรผู้ซึ่งประสงค์จะจัดตั้งกลุ่มเกษตรกร เพื่อ
- เลือกบุคคลจากที่ประชุมจ านวนไม่น้อยกว่า 7 คน เป็นคณะผู้ก่อการ
- ก าหนดชื่อกลุ่มเกษตรกรตามประเภทเกษตรกรรม
2. คณะผู้ก่อการ ต้องด าเนินการ
- ก าหนดวัตถุประสงค์ของกลุ่มเกษตรกรตามประเภทเกษตรกรรมให้สอดคล้องกับ
ความต้องการของสมาชิก
- จัดท าบัญชีรายชื่อเกษตรกรผู้ซึ่งจะเป็นสมาชิกกลุ่มเกษตรกร
- จัดท าร่างข้อบังคับของกลุ่มเกษตรกร
3. คณะผู้ก่อการจัดประชุมผู้ซึ่งจะเป็นสมาชิกกลุ่มเกษตรกร โดย
- นัดประชุมผู้ซึ่งจะเป็นสมาชิกกลุ่มเกษตรกร
- จัดท าระเบียบวาระการประชุม
- จัดเตรียมบัญชีลงชื่อผู้เข้าประชุม
- จัดเตรียมสมุดบันทึกรายงานการประชุม
4. จัดประชุมผู้ซึ่งจะเป็นสมาชิกกลุ่มเกษตรกร
4
- เพื่อรับทราบชื่อกลุ่มเกษตรกร การก าหนด วัตถุประสงค์ของกลุ่มเกษตรกร และ
ื่
พิจารณาร่างข้อบังคับ ของกลุ่มเกษตรกร เพอก าหนดให้เป็นข้อบังคับของ กลุ่มเกษตรกร
- ในการจัดประชุมทุกครั้งต้องแจ้งเจ้าหน้าที่ส่งเสริมสหกรณ์ ส านักงานสหกรณ์
จังหวัดแห่งท้องที่กรณีภูมิภาค หรือเจ้าหน้าที่ส่งเสริมสหกรณ์ ส านักงานส่งเสริมสหกรณ์ พื้นที่ 1 หรือพื้นที่ 2
กรณีกรุงเทพมหานคร เข้าร่วมประชุมด้วย
ขั้นตอนที่ 3 การขอจดทะเบียนจัดตั้งกลุ่มเกษตรกร
1. คณะผู้ก่อการยื่นค าขอจดทะเบียนจัดตั้งกลุ่มเกษตรกรต่อนายทะเบียนกลุ่มเกษตรกร
ประจ าจังหวัดแห่งท้องที่ที่จะจัดตั้งกลุ่มเกษตรกร ผ่านส านักงานสหกรณ์จังหวัดแห่งท้องที่ กรณีภูมิภาค หรือ
ส านักงานส่งเสริมสหกรณ์ พื้นที่ 1 หรือพื้นที่ 2 กรณีกรุงเทพมหานคร เพื่อตรวจสอบความถูกต้อง
2. เอกสารการขอจดทะเบียนกลุ่มเกษตรกร ประกอบด้วย
- ค าขอจดทะเบียนจัดตั้งกลุ่มเกษตรกร จ านวน 1 ฉบับ
- ร่างข้อบังคับของกลุ่มเกษตรกร จ านวน 4 ฉบับ
- บัญชีรายชื่อเกษตรกรผู้ซึ่งจะเป็นสมาชิกกลุ่มเกษตรกร จ านวน 2 ชุด
- ส าเนารายงานการประชุมเกษตรกรผู้ซึ่งจะจัดตั้งกลุ่มเกษตรกร จ านวน 2 ชุด
- ส าเนารายงานการประชุมผู้ซึ่งจะเป็นสมาชิกกลุ่มเกษตรกร จ านวน 2 ชุด
ขั้นตอนที่ 4 การจดทะเบียนจัดตั้งกลุ่มเกษตรกร
ส านักงานสหกรณ์จังหวัดแห่งท้องที่ กรณีภูมิภาค หรือส านักงานส่งเสริมสหกรณ์ พื้นที่ 1
หรือพื้นที่ 2 กรณีกรุงเทพมหานคร จัดส่งเอกสารการขอจดทะเบียนกลุ่มเกษตรกรตามขนตอนที่ 3 ให้นาย
ั้
ทะเบียนกลุ่มเกษตรกรประจ าจังหวัดแห่งท้องที่ที่จะจัดตั้งกลุ่มเกษตรกร เพอพิจารณารับจดทะเบียนจัดตั้ง
ื่
กลุ่มเกษตรกร นายทะเบียนกลุ่มเกษตรกรประจ าจังหวัดแห่งท้องที่พิจารณารับจดทะเบียนจัดตั้งกลุ่มเกษตรกร
เป็น 3 กรณี ดังนี้
ี่
กรณีท 1 ค าขอจดทะเบียนจัดตั้งกลุ่มเกษตรกรมีเอกสารครบถ้วนและถกต้อง นายทะเบียน
ู
กลุ่มเกษตรกรประจ าจังหวัดแห่งท้องที่รับจดทะเบียน โดย
- ออกใบทะเบียนจัดตั้งกลุ่มเกษตรกร
- จดทะเบียนข้อบังคับกลุ่มเกษตรกร
- แจ้งการรับจดทะเบียนให้กลุ่มเกษตรกร
- แจ้งส านักงานสหกรณ์จังหวัดแห่งท้องที่
- แจ้งส านักงานตรวจบัญชีสหกรณ์แห่งท้องที่
- แจ้งส านักจัดตั้งและส่งเสริมสหกรณ์
กรณีท 2 ค าขอจดทะเบียนจัดตั้งกลุ่มเกษตรกร หรือข้อบังคับของกลุ่มเกษตรกรมีรายการ
ี่
ู
ไม่ถกต้องครบถ้วน นายทะเบียนกลุ่มเกษตรกรประจ าจังหวัดแห่งท้องที่ สั่งให้ผู้ก่อการแก้ไขหรือด าเนินการ
ให้ถูกต้องหรือส่งเอกสารให้ครบถ้วน
กรณีท 3 นายทะเบียนกลุ่มเกษตรกรประจ าจังหวัดแห่งท้องที่ไม่รับจดทะเบียน ให้แจ้งเป็น
ี่
หนังสือพร้อมแสดงเหตุผลให้ผู้ก่อการทราบโดยไม่ชักช้า
ผู้ก่อการมีสิทธิอุทธรณ์ต่อรัฐมนตรี โดยท าเป็นหนังสือยื่นต่อนายทะเบียนกลุ่มเกษตรกร
ุ
ประจ าจังหวัดภายใน 30 วัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้งการไม่รับจดทะเบียน รัฐมนตรีวินิจฉัยอทธรณ์และแจ้งเป็น
หนังสือให้ผู้ก่อการทราบภายใน 60 วัน นับแต่วันรับอุทธรณ์ ค าวินิจฉัยของรัฐมนตรีให้เป็นที่สุด
5
ขั้นตอนที่ 5 การด าเนินการหลังจากได้รับจดทะเบียนจัดตั้งกลุ่มเกษตรกร
1. กลุ่มเกษตรกรที่ได้รับจดทะเบียนแล้วมีสภาพเป็นนิติบุคคล
2. บุคคลตามบัญชีเกษตรกรผู้ซึ่งจะเป็นสมาชิกกลุ่มเกษตรกร มีสถานภาพเป็นสมาชิกตั้งแต่
วันที่นายทะเบียนกลุ่มเกษตรกรประจ าจังหวัดแห่งท้องที่รับจดทะเบียน และได้ช าระค่าหุ้น ค่าธรรมเนียมแรก
เข้า ตามจ านวนที่ก าหนดครบถ้วนและลงลายมือชื่อในทะเบียนสมาชิก โดยคณะผู้ก่อการต้องจัดท า
(1) ใบสมัครเข้าเป็นสมาชิก
(2) ทะเบียนสมาชิก
(3) ทะเบียนหุ้น
้
(4) ออกใบเสร็จรับเงินค่าหุ้นและค่าธรรมเนียมแรกเขา
3. คณะผู้ก่อการ มีอานาจหน้าที่และสิทธิเช่นเดียวกับคณะกรรมการด าเนินการของกลุ่ม
เกษตรกร และด าเนินกิจการของกลุ่มเกษตรกรได้ตามที่ก าหนดไว้ในข้อบังคับ
4. คณะผู้ก่อการต้องจัดให้มีการประชุมใหญ่สามัญครั้งแรกภายใน 90 วัน นับแต่วันรับใบ
ทะเบียนจัดตั้งกลุ่มเกษตรกร เพื่อ
(1) เลือกตั้งคณะกรรมการด าเนินการ
(2) เลือกตั้งผู้ตรวจสอบกิจการ
(3) ก าหนดวงเงินด าเนินกิจการ
(4) ก าหนดแผนด าเนินงานและงบประมาณรายจ่ายประจ าปี
(5) มอบหมายการทั้งปวงให้คณะกรรมการด าเนินการ โดย
- นัดประชุมสมาชิกกลุ่มเกษตรกร
- จัดท าระเบียบวาระการประชุม
- จัดเตรียมบัญชีลงชื่อผู้เข้าประชุม
- จัดเตรียมสมุดบันทึกรายงานการประชุม
- จัดประชุมใหญ่สามัญครั้งแรก
5. กลุ่มเกษตรกรที่ได้รับจดทะเบียนแล้ว ปรากฏว่า
(1) ไม่มีการประชุมใหญ่สามัญครั้งแรกภายใน 90 วัน นับแต่วันรับใบทะเบียนจัดตั้ง
กลุ่มเกษตรกร
(2) กลุ่มเกษตรกรไม่เริ่มด าเนินการภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่จดทะเบียนจัดตั้งกลุ่ม
เกษตรกร นายทะเบียนสหกรณ์มีอ านาจสั่งให้เลิกกลุ่มเกษตรกร
3. วัตถุประสงค์การท าบัญชีของเกษตรกร
อาชีพเกษตรกรเป็นอาชีพที่ส าคัญส าหรับประเทศไทย เกษตรกรส่วนมากไม่มความรู้ทางด้านบัญชี
ี
ไม่เคยจดบันทึกรายการต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น อาชีพเกษตรกรเหมือนกิจการทั่วไป วัตถุประสงค์ในการท าบัญชี
ส าหรับเกษตรกร ดังนี้
1. เพื่อบันทึกรายการค้าที่เกิดขึ้นตามล าดับและเป็นหลักฐานในการอ้างอิงในการประกอบอาชีพ
ิ่
2. เพื่อเป็นข้อมูลในการตัดสินใจของเกษตรกร เช่น การตัดสินใจปลูกผลไม้เพิ่ม เลี้ยงสัตว์เพม
3. เพื่อควบคุมสินทรัพย์ของเกษตรกร เช่น สัตว์ใช้งาน เครื่องมือเกษตรกร เครื่องจักร
4. เพื่อป้องกันการทุจริตและข้อผิดพลาดต่าง ๆ ที่อาจจะเกิดขึ้น
5. เพื่อให้ทราบผลการด าเนินงานและฐานะทางการเงินของเกษตรกร
6
4. ประโยชน์การท าบัญชีของเกษตรกร
การจัดท าบัญชีของเกษตรกร มีประโยชน์ส าหรับเกษตรกรดังนี้
1. ช่วยให้เกษตรกรบันทึกรายละเอียดเกี่ยวกับรายได้ และค่าใช้จ่ายว่ามาจากที่ใดบ้าง
2. ช่วยสรุปผลการด าเนินงานของเกษตรกรว่ามีรายได้สุทธิหรือค่าใช้จ่ายสุทธิและฐานะ
ทางการเงินของเกษตรกรว่ามีสินทรัพย์ หนี้สินและส่วนของเจ้าของเท่าใด
3. เกษตรกรสามารถน างบการเงินไปใช้เป็นข้อมูลเพื่อขอกู้เงินจากสถาบันการเงินหรือ
บุคคลภายนอกได้
4. เป็นข้อมูลในการด าเนินงานของเกษตรกรเพื่อใช้ในการวางแผนและการตัดสินใจใน
การประกอบอาชีพ
5. สมุดบัญชี ระบบบัญชีและประเภทบัญชีของเกษตรกร
สมุดบัญชีของเกษตรกร ประกอบด้วย
1. สมุดรายการขั้นต้น (Book of Original Entry) ถ้ากิจการมีรายการไม่มาและรายการ
่
ไม่คอยซ้ ากัน กิจการจะใช้สมุดรายวันทั่วไปบันทึกบัญชี แต่ถ้ากิจการมีรายการมากซ้ า ๆ กัน ก็ควรใช้สมุด
รายวันเงินสด โดยก าหนดช่องที่เกิดขึ้นบ่อย ๆ สิ้นเดือนรวมยอดแล้วผ่านสมุดแยกประเภททั่วไป
2. สมุดรายการขั้นปลาย (Book of Final Entry) เป็นการผ่านรายการจากสมุดบันทึก
รายการขั้นต้นไปสมุดแยกประเภททั่วไป สมุดบัญชีแยกประเภททั่วไปจะรวบรวมบัญชีต่าง ๆ แล้วสรุปหา
ยอดคงเหลือแต่ละบัญชี
ระบบบัญชีของเกษตรกรใช้ระบบบัญชีคู่ (Double Entry System) และการบันทึกบัญชีใช้
เกณฑ์เงินสด (Cash Basis) ประเภทบัญชีของเกษตรกรจะแบ่งออกเป็น 5 หมวด เหมือนกิจการอื่น ๆ แต่
ลักษณะบัญชีบางบัญชีจะไม่เหมือนกัน
ประเภทบัญชีของกิจการเกษตรกร
1. สินทรัพย์ :
เงินสด
เงินฝากธนาคาร
ลูกหนี้
อาหารสัตว์
ปุ๋ยและสารเคมี
สัตว์เลี้ยงเพื่อขายคงเหลือ
สัตว์ใช้งาน
ค่าเสื่อมราคาสะสม-สัตว์ใช้งาน
อุปกรณ์และเครื่องมือเกษตร
ค่าเสื่อมราคาสะสม-อุปกรณ์และเครื่องมือเกษตร
โรงเก็บผลิตผล
ค่าเสื่อมราคาสะสม-โรงเก็บผลิตผล
เรือนเพาะช า
ค่าเสื่อมราคาสะสม-เรือนเพาะช า
คอกสัตว์
ค่าเสื่อมราคาสะสม-คอกสัตว์
รถบรรทุก
7
ค่าเสื่อมราคาสะสม-รถบรรทุก
ที่ดิน
2. หนี้สิน :
ได้แก่ เจ้าหนี้ เงินกู้ ค่าใช้จ่ายค้างจ่าย
3. ส่วนของเจ้าของ :
่
ได้แก ทุน เงินถอน/ถอนใช้ส่วนตัว
4. รายได้ :
ื่
ขายสัตว์เลี้ยงเพอขาย
ขายสัตว์เพื่อขาย
ขายผลิตผลจากพืชไร่
ขายผลิตผลจากสวนผัก
ขายผลิตผลจากสวนผลไม้
ขายผลิตผลจากสัตว์
รายได้อื่น ๆ
5. ค่าใช่จ่าย :
ค่าพันธุ์พืชพันธุ์ไม้
ค่าสัตว์เพื่อขาย
ค่าอาหารสัตว์
ค่าเวชภัณฑ ์
ปุ๋ยและสารเคมีใช้ไป
ค่าเช่าอุปกรณ์และเครื่องมือเกษตรกร
ค่าเช่าที่ดิน
ค่าแรงงาน
ค่าเสื่อมราคา-สินทรัพย์
ดอกเบี้ยจ่าย
ค่าใช้จ่ายเบ็ดเตล็ด
หมายเหตุ สัตว์เลี้ยง สามารถแบ่งเป็น 2 ประเภทคือ
1. สัตว์ใช้งาน คือสัตว์ที่เกษตรกรเลี้ยงไว้ส าหรับใช้งาน ผสมพันธุ์ รีดนม เช่น โค แพะ กระบือ
ม้า เป็ดหรือไก่ที่เลี้ยงไว้ขายไข่ สุกรที่เลี้ยงไว้เป็นพ่อพันธุ์หรือแมพันธุ์ เกษตรกรจะมีการคิด
่
ค่าเสื่อมราคา
2. สัตว์เพื่อขาย คือสัตว์ที่เกษตรกรซื้อมาเลี้ยงไว้ให้เจริญเติบโตเพื่อจะได้น าไปจ าหน่าย เช่น
ี
ปลา กุ้ง นก หอย สุกร เป็ด ไก่ ห่าน กระบือ โค แพะ เกษตรกรจะไม่มการคิดค่าเสื่อม
ราคา
8
6. หลักการบันทึกบัญชี รายการปรับปรุงและการปิดบัญชีของเกษตรกร
6.1 หลักการบันทึกบัญชี การบันทึกบัญชีของกิจการเกษตร มีหลักในการบันทึกบัญชี ดังนี้
ประเภทของการบันทึกบญชี รายการบัญชี การบันทึกบัญช ี
ั
ื่
1. ค่าใช้จ่ายทางการเกษตร ซื้อสัตว์เลี้ยงเพอการจ าหน่าย เดบิต ค่าสัตว์เพอขาย/
ื่
ซื้อสัตว์เพื่อขาย xx
เครดิต เงินสด/ธนาคาร xx
ซื้อพันธุ์พืช พันธุ์ไม้มาปลูก เดบิต ค่าพันธุ์พืช พันธุ์ไม้ xx
เครดิต เงินสด/ธนาคาร xx
จ่ายค่าเช่าที่ดิน ค่าแรงงาน เดบิต ค่าเช่าที่ดิน xx
และอื่น ๆ ค่าแรงงาน xx
ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ xx
เครดิต เงินสด/ธนาคาร xx
จ่ายค่าแรงงานเป็นผลิตผล เดบิต ค่าแรงงาน xx
จากสัตว์หรือผลิตผลจากพืชไร่ เครดิต ขายผลิตผลจากสัตว์ xx
ื่
หรือจากสัตว์เพอขาย หรือ ขายผลิตผลจากพืช xx
หรือ ขายสัตว์เพื่อขาย xx
การแลกเปลี่ยนสิ่งของหรือ
บริการด้วยผลิตผลจากสัตว์
หรือพืช
- น ามาใช้ในกิจการ เช่น น า เดบิต ค่าอาหารสัตว์ xx
ผลิตผลจากสัตว์ไปแลก เครดิต ขายผลิตผลจากสัตว์ xx
อาหารสัตว์
- น าไปใช้ส่วนตัว เช่น น าสัตว์ เดบิต เงินถอน/ถอนใช้ส่วนตัว xx
เพื่อขายไปแลกอาหารมาไว้ เครดิต ขายสัตว์เพื่อขาย xx
บริโภค
2. เงินถอน/ถอนใช้ส่วนตัว เจ้าของกิจการถอนเงินสด/ เดบิต เงินถอน/ถอนใช้ส่วนตัว xx
ธนาคารไปใช้ส่วนตัว เครดิต เงินสด/ธนาคาร xx
3. การซื้อสินทรัพย์ ซื้อสัตว์มาเพื่อใช้งาน เดบิต สัตว์ใช้งาน xx
เครดิต เงินสด/ธนาคาร xx
ซื้ออุปกรณ์ เครื่องมือ เดบิต อุปกรณ์/เครื่องมือ/
เครื่องใช้ทางการเกษตร เครื่องใช้การเกษตร xx
เครดิต เงินสด/ธนาคาร xx
ซื้ออาหารสัตว์ ปุ๋ย/สารเคมี เดบิต อาหารสัตว์ xx
์
เวชภัณฑ (กรณีบันทึกเป็น ปุ๋ย/สารเคมี xx
สินทรัพย์) เวชภัณฑ์ xx
เครดิต เงินสด/ธนาคาร xx
9
4. รายได้จากการขายสัตว์เพอ ขายสัตว์ที่เลี้ยงไว้จ าหน่าย เดบิต เงินสด/ธนาคาร xx
ื่
ขายและผลิตผลทางการ เช่น ขายปลา กุ้ง โค กระบือ เครดิต ขายสัตว์เพื่อขาย xx
เกษตร ขายผลิตผลจากพืชไร่ เช่น เดบิต เงินสด/ธนาคาร xx
ื
ขายผัก ผลไม้ที่เกษตรกรปลูก เครดิต ขายผลิตผลจากพช xx
ขายผลิตผลผลจากจากสัตว์ใช้ เดบิต เงินสด/ธนาคาร xx
งาน เช่นขายไข่ น้ านมที่ได้ เครดิต ขายผลิตผลจากสัตว์ xx
จากสัตว์
ขายสิ่งอื่น ๆ เช่น ขายมูลสัตว์ เดบิต เงินสด/ธนาคาร xx
เปลือกผลไม้ เครดิต รายได้เบ็ดเตล็ด xx
ได้รับเงินอุดหนุน/ชดเชยจาก เดบิต เงินสด/ธนาคาร xx
รัฐบาล เครดิต เงินอุดหนุน/ชดเชย
จากรัฐบาล xx
สัตว์ที่เลี้ยงไว้ใช้งานหรือสัตว์
เพื่อขายออกลูก
- สัตว์ใช้งานออกลูก เช่น เดบิต สัตว์ใช้งาน xx
กระบือเลี้ยงไว้ไถนาออกลูก เครดิต ทุน xx
- สัตว์เพื่อขายออกลูก เช่น เดบิต เงินสด/ธนาคาร xx
แม่พันธุ์สุนัขออกลูก แล้วน า เครดิต ขายสัตว์เพื่อขาย xx
ลูกสุนัขไปขาย
6.2 การปรับปรุงบัญชี การบันทึกรายการปรับปรุงของเกษตรกร มีดังนี้
1. การปรับปรุงอาหารสัตว์ ปุ๋ย/สารเคมี เวชภัณฑ์ใช้ไป (กรณีตอนซื้อบันทึกไว้เป็นสินทรัพย์
บันทึกรายการโดย
เดบิต อาหารสัตว์ใช้ไป xx
ปุ๋ย/สารเคมีใช้ไป xx
เวชภัณฑ์ใช้ไป xx
เครดิต อาหารสัตว์ xx
ปุ๋ย/สารเคมี xx
เวชภัณฑ์ xx
10
ุ
2. คิดค่าเสื่อมราคาสินทรัพย์ เช่น เครื่องมือการเกษตร อปกณ์การเกษตร เครื่องจักร สัตว์ใช้งาน
รถบรรทุก เรือนเพาะช า บันทึกรายการโดย
เดบิต ค่าเสื่อมราคา-สินทรัพย์ xx
เครดิต ค่าเสื่อมราคาสะสม-สินทรัพย์ xx
6.3 การปิดบัญชี
การบันทึกรายการปิดบัญชีของเกษตรกร มีลักษณะเหมือนกับธุรกิจประเภทให้บริการและประเภท
ซื้อขายสินค้า เพราะผลิตผลของเกษตรกรถ้าขายไม่หมดจะเก็บไว้ไม่ได้อาจจะเน่าเสีย หรือเก็บไว้ได้แต่ไม่ถือ
เป็นสินค้าคงเหลือ เช่น พืชผัก ผลไม้ต่าง ๆ แต่บางอย่างจะเก็บไว้ได้และถาขายไม่หมดจะถือเป็นสินค้าคงเหลือ
้
มีข้อแตกต่างเกี่ยวกับสัตว์เพื่อขาย การบันทึกรายการปิดบัญชี แบ่งออกเป็น 2 กรณี คือ
1. กรณีสัตว์เพอขายถือเป็นสินค้าคงเหลือ การปิดบัญชีจะคล้ายกับกิจการซื้อขายสินค้า เพราะกิจการ
ื่
ื่
จะมีสัตว์เพอขายคงเหลือต้นงวด ระหว่างงวดกิจการซื้อสัตว์เพื่อขายและในวันสิ้นงวดบัญชีกิจการมีสัตว์เพอ
ื่
ขายคงเหลือปลายงวด ขั้นตอนในการปิดบัญชี ดังนี้
ขั้นตอนที่ 1 ปิดบัญชีที่เกี่ยวข้องกับต้นทุนขายที่มียอดด้านเดบิต เข้าบัญชีค่าสัตว์เพื่อขาย โดย
กรณี กิจการบันทึกบัญชีเมื่อซื้อสัตว์เพื่อขายไว้ในบัญชีซื้อสัตว์เพื่อขาย ปิดบัญชี
้
สัตว์เพื่อขายคงเหลือต้นงวด และซื้อสัตว์เพื่อขายเขาบัญชีค่าสัตว์เพื่อขาย บันทึกรายการโดย
เดบิต ค่าสัตว์เพื่อขาย xx
เครดิต สัตว์เพื่อขายคงเหลือต้นงวด xx
ซื้อสัตว์เพื่อขาย xx
กรณี กิจการบันทึกบัญชีเมื่อซื้อสัตว์เพื่อขายไว้ในบัญชีค่าสัตว์เพื่อขาย ปิดเฉพาะ
ื่
บัญชีสัตว์เพื่อขายคงเหลือต้นงวด เข้าบัญชีค่าสัตว์เพอขาย บันทึกรายการโดย
เดบิต ค่าสัตว์เพื่อขาย xx
เครดิต สัตว์เพื่อขายคงเหลือต้นงวด xx
ื่
หมายเหตุ ผลต่างในบัญชีแยกประเภทค่าสัตว์เพอขายจะปิดไปบัญชีรายได้และค่าใช้จ่าย
ื่
ขั้นตอนที่ 2 ปิดบัญชีที่เกี่ยวข้องกับต้นทุนขายที่มียอดด้านเครดิต และบันทึกสัตว์เพอขาย
คงเหลือปลายงวด บันทึกรายการโดย
11
เดบิต สัตว์เพื่อขายคงเหลือปลายงวด xx
เครดิต ค่าสัตว์เพื่อขาย xx
ขั้นตอนที่ 3 ปิดบัญชีรายได้เข้าบัญชีรายได้และค่าใช้จ่าย บันทึกรายการโดย
เดบิต รายได้ต่าง ๆ xx
เครดิต รายได้และค่าใช้จ่าย xx
ขั้นตอนที่ 4 ปิดบัญชีค่าใช้จ่ายเข้าบัญชีรายได้และคาใช้จ่าย บันทึกรายการโดย
่
เดบิต รายได้และค่าใช้จ่าย xx
เครดิต ค่าสัตว์เพื่อขาย (ขั้นตอนที่ 1 – ขั้นตอนที่ 2) xx
ค่าใช้จ่ายต่าง ๆ xx
ขั้นตอนที่ 5 ปิดบัญชีรายได้และค่าใช้จ่ายเข้าบัญชีทุน-เจ้าของกิจการ บันทึกรายการโดย
(1) ถ้ารายได้มากกว่าค่าใช้จ่าย (รายได้สุทธิหรือก าไรสุทธิ)
เดบิต รายได้และค่าใช้จ่าย xx
เครดิต ทุน-เจ้าของกิจการ xx
(2) ถ้าค่าใช้จ่ายมากกว่ารายได้ (ค่าใช้จ่ายสุทธิหรือขาดทุนสุทธิ)
เดบิต ทุน-เจ้าของกิจการ xx
เครดิต รายได้และค่าใช้จ่าย xx
ขั้นตอนที่ 6 ปิดบัญชีเงินถอน/ถอนใช้ส่วนตัว-เจ้าของกิจการเข้าบัญชีทุน-เจ้าของกิจการ บันทึก
รายการโดย
เดบิต ทุน-เจ้าของกิจการ xx
เครดิต เงินถอน/ถอนใช้ส่วนตัว-เจ้าของกิจการ xx
12
ตัวอย่างที่ 1 ต่อไปนี้เป็นยอดคงเหลือในบัญชีแยกประเภทบางส่วน (หลังปรับปรุง) ของเกษตรกรปิ่นเกล้า ณ
วันที่ 31 ธันวาคม 25xx ซึ่งเป็นวันสิ้นงวดบัญชี
สัตว์เพื่อขายคงเหลือ 7,500
ขายผลิตผลจากสัตว์ 89,500
ขายสัตว์เพื่อขาย 225,400
ค่าแรงงาน 67,000
ค่าสาธารณูปโภค 24,000
ค่าซ่อมแซมคอกสัตว์ 12,400
ื่
ซื้อสัตว์เพอขาย 65,000
์
เวชภัณฑใช้ไป 3,500
อาหารสัตว์ใช้ไป 17,500
ค่าเสื่อมราคา-รถบรรทุก 50,000
ค่าเสื่อมราคา-คอกสัตว์ 35,000
ค่าเสื่อมราคา-สัตว์ใช้งาน 21,000
เงินถอน-นายปิ่นเกล้า 10,000
ให้ท า บันทึกรายการปิดบัญชีในสมุดรายวันทั่วไป (สัตว์เพอขายคงเหลือปลายงวด
ื่
จ านวน 28,000 บาท
13
สมุดรายวันทั่วไป
หน้า…1……
พ.ศ…25xx….. เลขที่ เดบิต เครดิต
รายการ
เดือน วันที่ บัญช ี บาท สต. บาท สต.
ธ.ค. 31 ค่าสัตว์เพื่อขาย 502 72,500 -
สัตว์เพื่อขายคงเหลือ (ต้นงวด) 104 7,500 -
ซื้อสัตว์เพื่อขาย 501 65,000 -
ปิดบัญชีเกี่ยวกับต้นทุนขายที่ยอดเดบิตเข้าบัญชีค่าสัตว์เพื่อขาย
สัตว์เพื่อขายคงเหลือ (ปลายงวด) 104 28,000 -
ค่าสัตว์เพื่อขาย 502 28,000 -
ื่
บันทึกสัตว์เพอขายคงเหลือปลายงวด
ขายผลิตผลจากสัตว์ 401 89,500 -
ขายสัตว์เพื่อขาย 402 225,400 -
รายได้และค่าใช้จ่าย 303 314,900 -
้
ปิดบัญชีรายได้เขาบัญชีรายได้และค่าใช้จ่าย
รายได้และค่าใช้จ่าย 303 274,900 -
ค่าแรงงาน 503 67,000 -
ค่าสาธารณูปโภค 504 24,000 -
ค่าซ่อมแซมคอกสัตว์ 505 12,400 -
ค่าสัตว์เพื่อขาย (72,500-28,000) 506 44,500 -
เวชภัณฑ์ใช้ไป 507 3,500 -
อาหารสัตว์ใช้ไป 508 17,500 -
ค่าเสื่อมราคา-รถบรรทุก 509 50,000 -
ค่าเสื่อมราคา-คอกสัตว์ 510 35,000 -
ค่าเสื่อมราคา-สัตว์ใช้งาน 511 21,000 -
ปิดบัญชีค่าใช้จ่ายเข้าบัญชีรายได้และค่าใช้จ่าย
รายได้และค่าใช้จ่าย 303 40,000 -
ทุน-นายร่มเกล้า 301 40,000 -
ปิดบัญชีรายได้และค่าใช้จ่ายเข้าบัญชีทุน
14
สมุดรายวันทั่วไป
หน้า…2……
พ.ศ…25xx….. เลขที่ เดบิต เครดิต
รายการ
เดือน วันที่ บัญช ี บาท สต. บาท สต.
ธ.ค. 31 ทุน-นายปิ่นเกล้า 301 10,000 -
เงินถอน-นายปิ่นเกล้า 302 10,000 -
ปิดบัญชีเงินถอน-นายปิ่นเกล้าเข้าบัญชีทุน
ื
2. กรณีสัตว์เพื่อขายไม่ถอเป็นสินค้าคงเหลือ การปิดบัญชีจะคล้ายกับกิจการให้บริการ ขั้นตอน
การปิดบัญชี ดังนี้
ขั้นตอนที่ 1 ปิดบัญชีรายได้เข้าบัญชีรายได้และค่าใช้จ่าย บันทึกรายการโดย
เดบิต รายได้ xx
เครดิต รายได้และค่าใช้จ่าย xx
ขั้นตอนที่ 2 ปิดบัญชีค่าใช้จ่ายเข้าบัญชีรายได้และคาใช้จ่าย โดย
่
เดบิต รายได้และค่าใช้จ่าย xx
เครดิต ค่าใช้จ่ายต่าง ๆ xx
ขั้นตอนที่ 3 ปิดบัญชีรายได้และค่าใช้จ่ายเข้าบัญชีทุน-เจ้าของกิจการ บันทึกรายการโดย
(3) ถ้ารายได้มากกว่าค่าใช้จ่าย (รายได้สุทธิหรือก าไรสุทธิ)
เดบิต รายได้และค่าใช้จ่าย xx
เครดิต ทุน-เจ้าของกิจการ xx
(4) ถ้าค่าใช้จ่ายมากกว่ารายได้ (ค่าใช้จ่ายสุทธิหรือขาดทุนสุทธิ
เดบิต ทุน-เจ้าของกิจการ xx
เครดิต รายได้และค่าใช้จ่าย xx
ขั้นตอนที่ 4 ปิดบัญชีเงินถอน/ถอนใช้ส่วนตัว-เจ้าของกิจการเข้าบัญชีทุน–เจ้าของกิจการ บันทึก
รายการโดย
15
เดบิต ทุน-เจ้าของกิจการ xx
เครดิต เงินถอน/ถอนใช้ส่วนตัว-เจ้าของกิจการ xx
ตัวอย่างที่ 2 ต่อไปนี้เป็นยอดคงเหลือในบัญชีแยกประเภทบางส่วนของเกษตรกรร่มเกล้า ณ วันที่ 31 ธันวาคม
25xx ซึ่งเป็นวันสิ้นงวดบัญชี
ขายผลิตผลจากสัตว์ 265,000
ขายผลิตผลจากพืช 45,000
รายได้เบ็ดเตล็ด 4,250
ค่าแรงงาน 92,000
ค่าสาธารณูปโภค 5,250
ค่าซ่อมแซมเครื่องมือเกษตร 1,500
ค่าพันธุ์พืชพันธุ์ไม้ 58,600
ปุ๋ยและสารเคมีใช้ไป 2,450
อาหารสัตว์ใช้ไป 16,400
ค่าเสื่อมราคา-เครื่องมือเกษตร 15,000
ค่าเสื่อมราคา-สัตว์ใช้งาน 12,000
ค่าเสื่อมราคา-เรือนเพาะช า 25,000
เงินถอน-นายร่มเกล้า 6,000
ให้ท า บันทึกรายการปิดบัญชีในสมุดรายวันทั่วไป
16
สมุดรายวันทั่วไป
หน้า…1……
พ.ศ…25xx….. เลขที่ เดบิต เครดิต
รายการ
เดือน วันที่ บัญช ี บาท สต. บาท สต.
ธ.ค. 31 ขายผลิตผลจากสัตว์ 401 265,000 -
ขายผลิตผลจากพืช 402 45,000 -
รายได้เบ็ดเตล็ด 403 4,250 -
รายได้และค่าใช้จ่าย 303 314,250 -
้
ปิดบัญชีรายได้เขาบัญชีรายได้และค่าใช้จ่าย
รายได้และค่าใช้จ่าย 303 228,150 -
ค่าแรงงาน 501 92,000 -
ค่าสาธารณูปโภค 502 5,250 -
ค่าซ่อมแซมเครื่องมือเกษตร 503 1,500 -
ค่าพันธุ์พืชพันธุ์ไม้ 504 58,600 -
ปุ๋ยและสารเคมีใช้ไป 505 2,450 -
อาหารสัตว์ใช้ไป 506 16,400 -
ค่าเสื่อมราคา-เครื่องมือเกษตร 507 15,000 -
ค่าเสื่อมราคา-สัตว์ใช้งาน 508 12,000 -
ค่าเสื่อมราคา-เรือนเพาะช า 509 25,000 -
ปิดบัญชีค่าใช้จ่ายเข้าบัญชีรายได้และค่าใช้จ่าย
รายได้และค่าใช้จ่าย 303 86,100 -
ทุน-นายร่มเกล้า 301 86,100 -
ปิดบัญชีรายได้และค่าใช้จ่ายเข้าบัญชีทุน
ทุน-นายร่มเกล้า 301 6,000 -
เงินถอน-นายร่มเกล้า 302 6,000 -
ปิดบัญชีเงินถอน-นายร่มเกล้าเข้าบัญชีทุน
17
7. การจัดท างบการเงินของเกษตรกร
งบการเงิน (Financial Statement) กิจการเกษตรกรจัดท างบการเงินประกอบด้วย 2 งบ คือ
1. งบรายได้และค่าใช้จ่าย (Statement of Income and Expenses) เป็นงบที่แสดงผลการ
ด าเนินงานในรอบปีของเกษตรกรว่าเป็นรายได้สุทธิหรือค่าใช้จ่ายสุทธิ ประกอบด้วยรายได้และค่าใช้จ่าย ถ้า
- รายได้ มากว่า ค่าใช้จ่าย แสดงว่ารายได้สุทธิ (ก าไรสุทธิ)
- รายได้ น้อยกว่า ค่าใช้จ่าย แสดงว่ามีค่าใช้จ่ายสุทธิ (ขาดทุนสุทธิ)
2. งบแสดงฐานะการเงิน (Statement of Financial Position) เป็นงบทีแสดงฐานะทาง
การเงินของเกษตรกร ณ วันใดวันหนึ่งว่ามี สินทรัพย์ หนี้สิน และส่วนของเจ้าของเท่าใด ประกอบด้วย
สินทรัพย์ หนี้สิน และส่วนของเจ้าของ
ตัวอย่างที่ 3 ต่อไปนี้เป็นงบทดลองของเกษตรกรเพชรมณี เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม 25xx ซึ่งเป็นวันสิ้นงวดบัญชี
เงินสด 25,000
สัตว์เพื่อขายคงเหลือ 8,000
สัตว์ใช้งาน 50,000
ค่าเสื่อมราคาสะสม-สัตว์ใช้งาน 15,000
เครื่องมือเกษตร 45,000
ค่าเสื่อมราคาสะสม-เครื่องมือเกษตร 13,500
อาคารใช้ในการเกษตร 120,000
ค่าเสื่อมราคาสะสม-อาคารใช้ในการเกษตร 18,000
ที่ดิน 300,000
เงินกู้ 100,000
ทุน-นายเพชร 270,200
เงินถอน-นายเพชร 10,000
ขายสัตว์เพื่อขาย 235,500
ขายผลิตผลจากสัตว์ 45,000
รายได้เบ็ดเตล็ด 2,000
ซื้อสัตว์เพอขาย 38,000
ื่
ค่าอาหารสัตว์ 18,000
ค่าปุ๋ยและสารเคม ี 5,200
ค่าแรงงาน 45,000
ค่าซ่อมแซมเครื่องมือเกษตร 3,000
ค่าเช่าเครื่องมือเกษตร 12,000
ค่าเชื้อเพลิงเครื่องมือเกษตร 6,500
ค่าใช้จ่ายเบ็ดเตล็ด 1,500
ดอกเบี้ยจ่าย 12,000
699,200 699,200
รายละเอียดเพิ่มเติม
1. คิดค่าเสื่อมราคา สัตว์ใช้งานและเครื่องมือเกษตร 10% ต่อปี อาคารใช้ใน
การเกษตร 5% ต่อปี
2. สัตว์เพื่อขายคงเหลือ 5,000 บาท
18
ให้ท า
1. รายการปรับปรุงและปิดบัญชีในสมุดรายวันทั่วไป
2. งบรายได้และค่าใช้จ่าย ส าหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 25xx
3. งบแสดงฐานะการเงิน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 25xx
1. รายการปรับปรุงและปิดบัญชีในสมุดรายวันทั่วไป
สมุดรายวันทั่วไป
หน้า…1……
พ.ศ…25xx….. เลขที่ เดบิต เครดิต
รายการ
เดือน วันที่ บัญช ี บาท สต. บาท สต.
ธ.ค. 31 ค่าเสื่อมราคา-สัตว์ใช้งาน 510 5,000 -
ค่าเสื่อมราคาสะสม-สัตว์ใช้งาน 104 5,000 -
ปรับปรุงค่าเสื่อมราคา 10% ต่อปี
ค่าเสื่อมราคา-เครื่องมือเกษตร 511 4,500 -
ค่าเสื่อมราคาสะสม-เครื่องมือเกษตร 106 4,500 -
ปรับปรุงค่าเสื่อมราคา 10% ต่อปี
ค่าเสื่อมราคา-อาคารใช้ในการเกษตร 512 6,000 -
ค่าเสื่อมราคาสะสม-อาคารใช้ในการเกษตร 108 6,000 -
ปรับปรุงค่าเสื่อมราคา 5% ต่อปี
ค่าสัตว์เพื่อขาย 513 46,000 -
สัตว์เพื่อขายคงเหลือ (ต้นงวด) 102 8,000 -
ซื้อสัตว์เพื่อขาย 501 38,000 -
ปิดบัญชีเกี่ยวกับต้นทุนขายที่ยอดเดบิตเข้าบัญชีค่าสัตว์เพื่อขาย
19
สมุดรายวันทั่วไป
หน้า…2……
พ.ศ…25xx….. เลขที่ เดบิต เครดิต
รายการ
เดือน วันที่ บัญช ี บาท สต. บาท สต.
ธ.ค. 31 สัตว์เพื่อขายคงเหลือ (ปลายงวด) 102 5,000 -
ค่าสัตว์เพื่อขาย 513 5,000 -
บันทึกสัตว์เพอขายคงเหลือปลายงวด
ื่
ขายสัตว์เพื่อขาย 401 235,500 -
ขายผลิตผลจากสัตว์ 402 45,000 -
รายได้เบ็ดเตล็ด 403 2,000
รายได้และค่าใช้จ่าย 303 282,500 -
ปิดบัญชีรายได้เขาบัญชีรายได้และค่าใช้จ่าย
้
รายได้และค่าใช้จ่าย 303 159,700 -
ค่าสัตว์เพื่อขาย (46,000-5,000) 513 41,000 -
ค่าอาหารสัตว์ 502 18,000 -
ค่าปุ๋ยและสารเคมี 503 5,200 -
ค่าแรงงาน 504 45,000 -
ค่าซ่อมแซมเครื่องมือเกษตร 505 3,000 -
ค่าเช่าเครื่องมือเกษตร 506 12,000 -
ค่าเชื้อเพลิงเครื่องมือเกษตร 507 6,500 -
ค่าใช้จ่ายเบ็ดเตล็ด 508 1,500 -
ดอกเบี้ยจ่าย 509 12,000 -
ค่าเสื่อมราคา-สัตว์ใช้งาน 510 5,000 -
ค่าเสื่อมราคา-เครื่องมือเกษตร 511 4,500 -
ค่าเสื่อมราคา-อาคารใช้ในการเกษตร 512 6,000 -
ปิดบัญชีค่าใช้จ่ายเข้าบัญชีรายได้และค่าใช้จ่าย
20
สมุดรายวันทั่วไป
หน้า…3……
พ.ศ…25xx….. เลขที่ เดบิต เครดิต
รายการ
เดือน วันที่ บัญช ี บาท สต. บาท สต.
ธ.ค. 31 รายได้และค่าใช้จ่าย 303 122,800 -
ทุน-นายเพชร 301 122,800 -
ปิดบัญชีรายได้และค่าใช้จ่ายเข้าบัญชีทุน
ทุน-นายเพชร 301 10,000 -
เงินถอน-นายเพชร 302 10,000 -
ปิดบัญชีเงินถอน-นายเพชรเข้าบัญชีทุน
2. งบรายได้และค่าใช้จ่าย
เกษตรกรเพชรมณี
งบรายได้และค่าใช้จ่าย
ส าหรับปีสิ้นสุด วันที่ 31 ธันวาคม 25xx
รายได้
ขายสัตว์เพื่อขาย 235,500
ขายผลิตผลจากสัตว์ 45,000
รายได้เบ็ดเตล็ด 2,000
รวมรายได้ 282,500
ค่าใช้จ่าย
ค่าสัตว์เพื่อขาย 41,000
ค่าอาหารสัตว์ 18,000
ค่าปุ๋ยและสารเคม ี 5,200
ค่าแรงงาน 45,000
ค่าซ่อมแซมเครื่องมือเกษตร 3,000
ค่าเช่าเครื่องมือเกษตร 12,000
ค่าเชื้อเพลิงเครื่องมือเกษตร 6,500
ค่าใช้จ่ายเบ็ดเตล็ด 1,500
ดอกเบี้ยจ่าย 12,000
ค่าเสื่อมราคา-สัตว์ใช้งาน 5,000
ค่าเสื่อมราคา-เครื่องมือเกษตร 4,500
ค่าเสื่อมราคา-อาคารใช้ในการเกษตร 6,000 159,700
รายได้สุทธิ 122,800
3. งบแสดงฐานะการเงิน
21
เกษตรกรเพชรมณี
งบแสดงฐานะการเงิน
ณ วันที่ 31 ธันวาคม 25xx
สินทรัพย์
สินทรัพย์หมุนเวียน
เงินสด 25,000
สัตว์เพื่อขาย 5,000
รวมสินทรัพย์หมุนเวียน 30,000
สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน
สัตว์ใช้งาน 50,000
หัก ค่าเสื่อมราคาสะสม-อุปสัตว์ใช้งาน 20,000 30,000
เครื่องมือเกษตร 45,000
หัก ค่าเสื่อมราคาสะสม-เครื่องมือเกษตร 18,000 27,000
อาคารใช้ในการเกษตร 120,000
หัก ค่าเสื่อมราคาสะสม-อาคารใช้ในการเกษตร24,000 96,000
ที่ดิน 300,000
รวมสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน 453,000
รวมสินทรัพย์ 483,000
หนี้สินและส่วนของเจ้าของ
หนี้สินไม่หมุนเวียน
เงินกู้ 100,000
รวมหนี้สินไม่หมุนเวียน 100,000
ส่วนของเจ้าของ
ทุน-นายเพชร 270,200
บวก รายได้สุทธิ 122,800
393,000
หัก เงินถอน-นายเพชร 10,000
รวมส่วนของเจ้าของ 383,000
รวมหนี้สินและส่วนของเจ้าของ 483,000
22
8. วงจรบัญชีส าหรับเกษตรกร
การบันทึกบัญชีส าหรับเกษตรกรเหมือนกับกิจการทั่ว ๆ ไป โดยมีวงจรบัญชีเริ่มตั้งแต่การบันทึก
รายการค้าในสมุดบันทึกรายการขั้นต้น ผ่านรายการจากสมุดบันทึกรายการขั้นต้นไปบัญชีแยกประเภททั่วไป
เก็บยอดคงเหลือในแยกประเภททั่วไปจัดท างบทดลอง บันทึกรายการปรับปรุงในสมุดรายวันทั่วไปและผ่าน
ื่
รายการไปบัญชีแยกประเภททั่วไป จัดท างบการเงินหรือจัดท ากระดาษท าการเพอสะดวกและรวดเร็วขึ้น และ
บันทึกรายการปิดบัญชีในสมุดรายทั่วไปและผ่านรายการไปบัญชีแยกประเภททั่วไป โดยจัดท าเป็นแผนภูมิ
แสดงขั้นตอนได้ดังนี้
บันทักรายการใน
สมุดรายการขั้นต้น
รายการปิดบัญชี ผ่านรายการบัญชี
แยกประเภททั่วไป
งบการเงิน งบทดลอง
บันทึกรายการ
ปรับปรุงบัญชี
23
กิจกรรมตรวจสอบความเข้าใจ
ตอนที่ 1 จงตอบค าถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง
1. เกษตรกรหมายถึงอะไร
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
………………………………………………………………………………………………………………………………….……………………..
2. เกษตรกรมีกี่ประเภท อะไรบ้าง
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
………………………………………………………………………………………………………………………………………….……………..
..............................................................................................................................................................................
ี่
3. ขั้นตอนในการจัดตั้งกลุ่มเกษตรกรมีกขั้นตอน อะไรบ้าง
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
4. วัตถุประสงค์การจัดท าบัญชีของเกษตรกรมีอะไรบ้าง
..............................................................................................................................................................................
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
5. สมุดบัญชีของเกษตรกรที่ใช้มีอะไรบ้าง
..............................................................................................................................................................................
………………………………………………………………………………………………….……………………………………………………..
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………….……….……………….…………………………………….
6. ประโยชน์การท าบัญชีของเกษตรกรมีอะไรบ้าง
..............................................................................................................................................................................
24
…………………………………………………………………………………………………….……………………………………………………
…...........................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
........………………………………………………………………………………………………….……………….………………………………
7. งบการเงินของเกษตรกรมีกี่งบ อะไรบ้าง
..............................................................................................................................................................................
…………………………………………………………………………………………………….……………………………………………………
…...........................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
........………………………………………………………………………………………………….……………….……………………………….
8. วงจรบัญชีส าหรับเกษตรกรมีอะไรบ้าง
..............................................................................................................................................................................
…………………………………………………………………………………………………….……………………………………………………
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
25
ตอนที่ 2 จงแสดงวิธีการท าให้ถูกต้อง
้
ข้อ 1 ต่อไปนี้เป็นรายการคาของสวนมะนาวพิจิตรระหว่างเดือน มีนาคม 25xx
25xx
มีนาคม 1 ยอดยกมา เงินสด 15,800 บาท เงินฝากธนาคาร 32,000 บาท
2 จ าหน่ายกิ่งพันธุ์มะนาว จ านวน 800 กิ่ง ๆ ละ 150 บาท
3 ซื้อพันธุ์มะนาวจ านวน 10 ต้น เป็นเงิน 4,500 บาท
5 น าเงินฝากธนาคาร 50,000 บาท
6 ซื้อปุ๋ยเป็นเงิน 500 บาท
7 จ าหน่ายกิ่งพันธุ์มะนาว จ านวน 200 กิ่ง ๆ ละ 150 บาท
10 ซื้อวัสดุในการตอนกิ่ง เป็นเงิน 12.500 บาท
15 ซื้อพันธุ์มะนาว จ านวน 10 ต้น เป็นเงิน 5,000 บาท โดยเบิกเงิน
จากธนาคาร
18 จ าหน่ายต้นมะนาว จ านวน 50 ต้น ๆ ละ 250 บาท น าฝาก
ธนาคารทันที และขายผลมะนาวได้เงินสด 2,000 บาท
มีนาคม 20 จ่ายค่าใช้จ่ายเบ็ดเตล็ด เป็นเงิน 800 บาท
22 จ่ายค่าป้ายโฆษณา เป็นเงิน 1,600 บาท
25 จ่ายค่าน้ าค่าไฟฟ้า เป็นเงิน 2,500 บาท
28 นายพิจิตรเบิกเงินสดไปใช้ส่วนตัว 2,000 บาท
29 น าเงินฝากธนาคาร 30,000 บาท
31 จ่ายค่าแรงคนงาน 2 คน คนละ 8,000 บาท โดยเบิกเงินจาก
ธนาคาร
ให้ท า
1. บันทึกรายการค้าในสมุดรายวันเงินสด (ช่องเดบิต เงินสด เงินฝากธนาคาร
ค่าพันธุ์พืชพันธุ์ไม้ ค่าแรง ค่าปุ๋ย ค่าน้ าค่าไฟฟ้าค่าโทรศัพท์ และอื่น ๆ ช่อง
เครดิต เงินสด เงินฝากธนาคาร ขายพันธุ์พืชพันธุ์ไม้ ขายผลิตผลจากพืช
และอื่น ๆ
2. บันทึกรายการเปิดบัญชีในสมุดรายวันทั่วไป
3. ผ่านรายการไปบัญชีแยกประเภททั่วไป
4. งบทดลอง วันที่ 31 มีนาคม 25xx
ข้อ 2 ต่อไปนี้เป็นยอดคงเหลือของฟาร์มสหรัฐ เมื่อวันที่ 1 สิงหาคม 25xx
เงินสด 20,000
เงินฝากธนาคาร 50,000
สัตว์เพื่อขายคงเหลือ 4,800
สัตว์ใช้งาน 65,000
ค่าเสื่อมราคาสะสม-สัตว์ใช้งาน 6,500
เครื่องมือเกษตร 36,000
ค่าเสื่อมราคาสะสม-เครื่องมือเกษตร 3,600
รถบรรทุก 350,000
26
ค่าเสื่อมราคาสะสม-รถบรรทุก 35,000
เจ้าหนี้ 30,700
เงินกู้ 12% 150,000
ทุน-นายสหรัฐ 300,000
525,800 ,525,800
รายรับ-รายจ่ายระหว่างเดือนสิงหาคม 25xx มีดังนี้
25xx
สิงหาคม 1 ขายไก่และเป็ดเป็นเงินสด 45,000 บาท
3 ขายไข่ไก่และไข่เป็ดเป็นเงินสด 8,000 บาท น าฝากธนาคารทันที
5 ซื้อลูกไก่และลูกเป็ดเป็นเงินสด 12,000 บาท
8 จ่ายค่าซ่อมเล้าไก่และเล้าเป็ดเป็นเงินสด 3,000 บาท
10 ซื้ออาหารสัตว์เป็นเงินสด 10,000 บาท โดยเบิกเงินจากธนาคาร
14 ขายมูลไก่ได้เงินสด 2,000 บาท
15 ขายไก่และเป็นเงินสด 28,000 บาท และจ่ายค่าแรงคนงาน 5 คน
คนละ 3,000 บาท
17 ซื้อเวชภัณฑ์ 12,500 บาทเป็นเงินสด
19 น าเงินฝากธนาคาร 30,000 บาท
20 จ่ายค่าใช้จ่ายเบ็ดเตล็ด 1,200 บาท
22 ขายไข่ไก่และไข่เป็ดเป็นเงินสด 5,800 บาท
24 ซื้อลูกไก่และลูกเป็ดเป็นเงินสด 18,000 บาท โดยเบิกเงินจาก
ธนาคาร
25 นายสหรัฐถอนเงินจากธนาคารมาใช้ส่วนตัว 5,000 บาท
27 ซื้ออาหารสัตว์เป็นเงินสด 26,000 บาท
28 ขายไก่และเป็ดเป็นเงินสด 10,000 บาท
30 ถอนเงินจากธนาคารมาใช้ในร้าน 18,000 บาท
31 จ่ายค่าแรงคนงาน 5 คน คนละ 3,000 บาท
รายละเอียดเพิ่มเติม
1. สัตว์เพื่อขายคงเหลือ 23,000 บาท อาหารสัตว์คงเหลือ 6,000 บาท เวชภัณฑ ์
คงเหลือ 5,000 บาท
2. คิดค่าเสื่อมราคา สัตว์ใช้งาน เครื่องมือเกษตร และรถบรรทุก 10% ต่อปี
ให้ท า
1. บันทึกรายการค้าในสมุดรายวันเงินสด (ช่องเดบิต เงินสด เงินฝากธนาคาร
ค่าสัตว์เพื่อขาย อาหารสัตว์ ค่าแรง ค่าใช้จ่ายเบ็ดเตล็ด และอื่น ๆ ช่อง
เครดิต เงินสด เงินฝากธนาคาร ขายสัตว์เพื่อขาย ขายผลิตผลจากสัตว์ และ
อื่น ๆ
2. รายการปรับปรุงบัญชี
3. ผ่านรายการไปบัญชีแยกประเภททั่วไป
4. งบทดลอง วันที่ 31 สิงหาคม 25xx
27
5. รายการปิดบัญชีในสมุดรายวันทั่วไป
6. งบรายได้และค่าใช้จ่าย ส าหรับระยะเวลา 1 เดือน สิ้นสุดวันที่ 31 สิงหาคม
25xx
7. งบแสดงฐานะการเงิน ณ วันที่ 31 สิงหาคม 25xx
ข้อ 3 ต่อไปนี้เป็นงบทดลองของเกษตรกรมุกดา เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม 25xx ซึ่งเป็นวันสิ้นงวดบัญชี
เงินสด 32,500
เงินฝากธนาคาร 100,000
สัตว์เพื่อขายคงเหลือ 10,000
สัตว์ใช้งาน 84,000
ค่าเสื่อมราคาสะสม-สัตว์ใช้งาน 16,800
เครื่องมือเกษตร 240,500
ค่าเสื่อมราคาสะสม-เครื่องมือเกษตร 48,100
รถบรรทุก 620,000
ค่าเสื่อมราคาสะสม-รถบรรทุก 62,000
ที่ดิน 800,000
เจ้าหนี้ 80,000
ทุน-นางมุกดา 1,562500
เงินถอน-นางมุกดา 15,000
ขายสัตว์เพื่อขาย 368,000
ขายผลิตผลจากสัตว์ 85,000
รายได้เบ็ดเตล็ด 5,000
ซื้อสัตว์เพอขาย 94,500
ื่
ค่าอาหารสัตว์ 45,000
ค่าปุ๋ยและสารเคม ี 12,900
ค่าแรงงาน 45,000
ค่าซ่อมแซมเครื่องมือเกษตร 16,000
ค่าเช่าเครื่องมือเกษตร 35,000
ค่าเชื้อเพลิงเครื่องมือเกษตร 25,500
ค่าใช้จ่ายเบ็ดเตล็ด 4,500
ค่าสาธารณูปโภค 47,000
2,227,400 2,227,400
รายละเอียดเพิ่มเติม
1. คิดค่าเสื่อมราคา สัตว์ใช้งานและเครื่องมือเกษตร 10% ต่อปี รถบรรทุก 5%
ต่อปี
2. สัตว์เพื่อขายคงเหลือ 25,500 บาท
28
ให้ท า
1. รายการปรับปรุงและปิดบัญชีในสมุดรายวันทั่วไป
2. งบรายได้และค่าใช้จ่าย ส าหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 25xx
3. งบแสดงฐานะการเงิน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 25xx
ข้อ 4 ต่อไปนี้เป็นงบทดลองของรพีพัฒน์ฟาร์ม เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม 25xx ซึ่งเป็นวันสิ้นงวดบัญชี
เงินสด 132,500
เงินฝากธนาคาร 340,000
ลูกหนี้การค้า 24,800
อาหารสัตว์ 16,400
เวชภัณฑ ์ 6,200
ปุ๋ยและสารเคมี 23,000
สัตว์เพื่อขายคงเหลือ 13,400
สัตว์ใช้งาน 54,300
ค่าเสื่อมราคาสะสม-สัตว์ใช้งาน 5,430
คอกสัตว์ 31,000
ค่าเสื่อมราคาสะสม-คอกสัตว์ 3,100
รถบรรทุก 650,000
ค่าเสื่อมราคาสะสม-รถบรรทุก 195,000
อาคาร 450,000
ค่าเสื่อมราคาสะสม-อาคาร 135,000
เจ้าหนี้ 50,000
เงินกู้ระยะยาว 150,000
ทุน-นายรพีพัฒน์ 1,000,000
เงินถอน-นายรพีพัฒน์ 20,000
ขายสัตว์เพื่อขาย 480,000
ขายผลิตผลจากสัตว์ 182,070
รายได้เบ็ดเตล็ด 10,000
เงินอุดหนุนจากรัฐบาล 50,000
ค่าสัตว์เพื่อขาย 145,000
ค่าแรงงาน 220,000
ค่าสาธารณูปโภค 60,000
ค่าเบี้ยประกันภัย 20,000
ค่าเช่าเครื่องมือเกษตร 35,000
ค่าใช้จ่ายเบ็ดเตล็ด 4,000
ดอกเบี้ยจ่าย 15,000
2,260,600 2,260,600
29
รายละเอียดเพิ่มเติม
1. สัตว์เพื่อขายคงเหลือ 45,000 บาท อาหารสัตว์คงเหลือ 6,400 บาท เวชภัณฑ ์
คงเหลือ 2,200 บาท ปุ๋ยและสารเคมีคงเหลือ 3,000 บาท
2. ค่าแรงงานค้างจ่าย 8,000 บาท
3. คิดค่าเสื่อมราคา สัตว์ใช้งาน คอกสัตว์และรถบรรทุก 10% ต่อปี อาคาร 5%
ต่อปี
ให้ท า
1. รายการปรับปรุงและปิดบัญชีในสมุดรายวันทั่วไป
2. งบรายได้และค่าใช้จ่าย ส าหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 25xx
3. งบแสดงฐานะการเงิน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 25xx
่
ข้อ 5 ต่อไปนี้เป็นงบทดลองกอนปรับปรุงบัญชีของไร่ศรีวรา เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม 25xx
เงินสด 28,500
เงินฝากธนาคาร 80,000
สัตว์เพื่อขายคงเหลือ 8,900
สัตว์ใช้งาน 34,000
ค่าเสื่อมราคาสะสม-สัตว์ใช้งาน 3,400
อุปกรณ์และเครื่องมือเกษตร 21,000
ค่าเสื่อมราคาสะสม-อุปกรณ์และเครื่องมือเกษตร 2,100
อาคาร 350,000
ค่าเสื่อมราคาสะสม-อาคาร 35,000
ที่ดิน 300,000
เจ้าหนี้ 10,000
เงินกู้ระยะยาว 6% 50,000
ทุน-นายศรีวรา 672,400
เงินถอน-นายศรีวรา 18,000
ขายสัตว์เพื่อขาย 295,000
ขายผลิตผลจากสัตว์ 52,000
รายได้เบ็ดเตล็ด 5,000
ค่าสัตว์เพื่อขาย 65,000
ค่าอาหารสัตว์ 150,000
ค่าสาธารณูปโภค 28,000
ค่าซ่อมแซม 7,000
ค่าเช่าเครื่องมือเกษตร 21,000
ค่าใช้จ่ายเบ็ดเตล็ด 3,500
ดอกเบี้ยจ่าย 10,000
1,124,900 1,124,900
30
รายละเอียดเพิ่มเติม
1. สัตว์เพื่อขายคงเหลือ 15,000 บาท อาหารสัตว์คงเหลือ 60,000 บาท
2. ดอกเบี้ยเงินกู้จ่ายถึงเดือนกันยายน 25xx
3. คิดค่าเสื่อมราคา สัตว์ใช้งาน อุปกรณ์และเครื่องมือเกษตร 10% ต่อปี อาคาร 5%
ต่อปี
ให้ท า
1. รายการปรับปรุงและปิดบัญชีในสมุดรายวันทั่วไป
2. งบรายได้และค่าใช้จ่าย ส าหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 25xx
3. งบแสดงฐานะการเงิน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 25xx
ข้อ 6 ต่อไปนี้เป็นงบทดลองหลังปรับปรุงบัญชีของฟาร์มเมืองตราด เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม 25xx
เงินสด 43,000
เงินฝากธนาคาร 130,000
ลูกหนี้ 12,000
สัตว์เพื่อขายคงเหลือ 42,000
อุปกรณ์และเครื่องมือเกษตร 145,000
ค่าเสื่อมราคาสะสม-อุปกรณ์และเครื่องมือเกษตร 29,000
อาคาร 250,000
ค่าเสื่อมราคาสะสม-อาคาร 50,000
ที่ดิน 400,000
เจ้าหนี้ 25,000
ดอกเบี้ยค้างจ่าย 7,500
เงินกู้ระยะยาว 6% 250,000
ทุน-นายมาณพ 698,000
เงินถอน-นายมาณพ 10,000
ขายสัตว์เพื่อขาย 445,600
ขายผลิตผลจากสัตว์ 138,000
รายได้เบ็ดเตล็ด 2,900
ค่าสัตว์เพื่อขาย 180,000
ค่าอาหารสัตว์ 280,000
ค่าสาธารณูปโภค 60,000
ค่าซ่อมแซม 5,000
ค่าเช่าเครื่องมือเกษตร 45,000
ค่าใช้จ่ายเบ็ดเตล็ด 2,000
ค่าเสื่อมราคา-อุปกรณ์และเครื่องมือเกษตร 14,500
ค่าเสื่อมราคา-อาคาร 12,500
ดอกเบี้ยจ่าย 15,000
1,646,000 1,646,000
31
ให้ท า
1. รายการปิดบัญชีในสมุดรายวันทั่วไป
2. งบรายได้และค่าใช้จ่าย ส าหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 25xx
3. งบแสดงฐานะการเงิน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 25xx
ข้อ 7 ต่อไปนี้เป็นงบทดลองหลังปรับปรุงบัญชีของฟาร์มเพชรประพันธ์ เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม 25xx
เงินสด 39,000
เงินฝากธนาคาร 330,000
ลูกหนี้ 25,000
ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ 1,250
สัตว์เพื่อขายคงเหลือ 15,000
สัตว์ใช้งาน 45,000
ค่าเสื่อมราคาสะสม-สัตว์ใช้งาน 13,500
อุปกรณ์และเครื่องมือเกษตร 270,000
ค่าเสื่อมราคาสะสม-อุปกรณ์และเครื่องมือเกษตร 81,000
อาคาร 500,000
ค่าเสื่อมราคาสะสม-อาคาร 75,000
ที่ดิน 800,000
เจ้าหนี้ 30,000
ดอกเบี้ยค้างจ่าย 30,000
เงินกู้ระยะยาว 6% 500,000
ทุน-นายเพชร 1.075,200
เงินถอน-นายเพชร 35,000
ขายสัตว์เพื่อขาย 560,800
ขายผลิตผลจากสัตว์ 360,000
รายได้เบ็ดเตล็ด 3,000
ค่าสัตว์เพื่อขาย 240,000
ค่าอาหารสัตว์ 190,000
ค่าสาธารณูปโภค 120,000
ค่าซ่อมแซมอุปกรณ์ 7,500
ค่าเช่าเครื่องมือเกษตร 24,000
ค่าใช้จ่ายเบ็ดเตล็ด 1,500
ค่าเสื่อมราคา-สัตว์ใช้งาน 4,500
ค่าเสื่อมราคา-อุปกรณ์และเครื่องมือเกษตร 27,000
ค่าเสื่อมราคา-อาคาร 25,000
หนี้สงสัยจะสูญ 1,250
ดอกเบี้ยจ่าย 30,000
2,729,750 2,729,750
32
ให้ท า
1. รายการปิดบัญชีในสมุดรายวันทั่วไป
2. งบรายได้และค่าใช้จ่าย ส าหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 25xx
3. งบแสดงฐานะการเงิน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 25xx
สรุป
เกษตรกร เป็นอาชีพที่ท างานเกี่ยวกับการเกษตร เช่น การเพาะปลูกพืชในสวนและไร่นา
ื่
การเลี้ยงสัตว์บนบก ในน้ าและในทะเล เพอผลิตอาหาร เส้นใยธรรมชาติ และเชื้อเพลิงต่าง ๆ อันเกิดมาจาก
ื่
การเกษตรกรรม การท าบัญชีมีวัตถุประสงค์เพอบันทึกรายการค้าที่เกิดขึ้น เป็นหลักฐาน ใช้ข้อมูลใน
การตัดสินใจ ควบคุมสินทรัพย์ ป้องกันการทุจริตและข้อผิดพลาดต่าง ๆ และทราบผลการด าเนินงานและ
ฐานะทางการเงิน เกษตรกรสามารถน างบการเงินไปใช้เป็นข้อมูลเพื่อขอกู้เงินจากสถาบันการเงินหรือ
บุคคลภายนอกได้ เป็นข้อมูลในการด าเนินงานของเกษตรกรเพื่อใช้ในการวางแผนและการตัดสินใจใน
การประกอบอาชีพ สมุดบัญชี ที่ใช้มีสมุดรายการขั้นต้น และสมุดรายการขั้นปลาย ระบบบัญชีใช้ระบบ
บัญชีคู่ เกณฑ์เงินสด งบการเงินที่จัดท ามีงบรายได้และค่าใช้จ่ายและงบแสดงฐานะการเงิน
33
แบบทดสอบเพื่อประเมินผลหลังการเรียนรู้
จงเลือกค าตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียว
จุดประสงค์การเรียนรู้ที่ 1 บอกความหมายของเกษตรกรได้
1. ข้อใดไม่ใช่ความหมายของเกษตรกร
1. ผู้ประกอบอาชีพด้านการเพาะปลูกพืชต่าง ๆ รวมทั้งการเลี้ยงสัตว์ ประมงและป่าไม้
2. ผู้ที่ประกอบอาชีพที่ท างานเกี่ยวกับการเกษตร
3. ผู้ที่ประกอบอาชีพเกี่ยวกับการรับผลผลิตจากเกษตรกรมาจ าหน่ายให้ผู้บริโภค
4. ผู้ประกอบอาชีพเกี่ยวกับการเพาะเลี้ยงสัตว์ชนิดต่าง ๆ เพื่อน าออกจ าหน่ายเป็นอาหาร
หรือผลิตผลจากสัตว์
จุดประสงค์การเรียนรู้ที่ 2 บอกประเภทเกษตรกรและการจัดตั้งกลุ่มเกษตรกรได้
2. ข้อใดเป็นประเภทของเกษตรกร
1. เลี้ยงสัตว์
2. ปลูกสวนป่า
3. ไร่นาสวนผสม
4. ถูกต้องทุกขอ
้
จุดประสงค์การเรียนรู้ที่ 3 บอกวัตถุประสงค์การท าบัญชีของเกษตรกรได้
3. ข้อใดไม่ใช่วัตถุประสงค์การท าบัญชีของเกษตรกร
1. เป็นข้อมูลการตัดสินใจของเกษตรกร
2. เพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติงานของเกษตรกร
3. บันทึกรายการค้าที่เกิดขึ้นตามล าดับและเป็นหลักฐานอ้างอิง
4. ควบคุมสินทรัพย์ของเกษตรกร
จุดประสงค์การเรียนรู้ที่ 4 บอกประโยชน์การท าบัญชีของเกษตรกรได้
4. ข้อใดเป็นประโยชน์การท าบัญชีของเกษตรกร
1. สามารถน างบการเงินไปใช้เป็นข้อมูลเพื่อขอกู้เงินจากสถาบันการเงินได้
2. ช่วยสรุปผลการด าเนินงานของเกษตรกรว่ามีรายได้สุทธิและค่าใช้จ่ายสุทธิเท่าใด
3. เป็นข้อมูลในการวางแผนและตัดสินใจในการประกอบอาชีพ
้
4. ถูกต้องทุกขอ
34
จุดประสงค์การเรียนรู้ที่ 5 บอกสมุดบัญชี ระบบบัญชีและประเภทบัญชีของเกษตรกรได้
้
5. สมุดบันทึกรายการขั้นต้นที่กิจการเกษตรควรใช้ได้แก่ขอใด
1. สมุดรายวันทั่วไป
2. สมุดรายวันทั่วไปและสมุดเงินสด
3. สมุดรายวันทั่วไปและสมุดรายวันรับเงิน
4. สมุดรายวันทั่วไปและสมุดรายวันจ่ายเงิน
ิ
6. ระบบบัญชีที่เหมาะกับกจการเกษตรได้แก่ระบบใด
1. Cash Basis
2. Accrual Basis
3. Single Entry System
4. Double Entry System
จุดประสงค์การเรียนรู้ที่ 6 บันทึกบัญชี รายการปรับปรุงบัญชีและปิดบัญชีของเกษตรกรได้
7. จ่ายค่าแรงงานเป็นผลิตผลจากสัตว์ บันทึกบัญชีอย่างไร
1. เดบิต ค่าแรงงาน เครดิต ขายสัตว์เพื่อขาย
2. เดบิต ค่าแรงงาน เครดิต เงินสด
3. เดบิต ค่าแรงงาน เครดิต ขายผลิตผลจากสัตว์
4. เดบิต ค่าแรงงาน เครดิต ขายผิตผลจากพืช
8. เกษตรกรซื้ออาหารสัตว์ บันทึกบัญชีไว้เป็นสินทรัพย์ ในวันสิ้นงวดบัญชีมีอาหารสัตว์คงเหลือ
บันทึกรายการปรับปรุงอย่าไร
1. เดบิต อาหารสัตว์ เครดิต อาหารสัตว์ใช้ไป
2. เดบิต อาหารสัตว์ เครดิต เงินสด
3. เดบิต อาหารสัตว์ใช้ไป เครดิต ค่าอาหารสัตว์
4. เดบิต อาหารสัตว์ใช้ไป เครดิต อาหารสัตว์
จุดประสงค์การเรียนรู้ที่ 7 จัดท างบการเงินของเกษตรกรได้
9. งบการเงินของเกษตรกร ประกอบด้วยงบอะไรบ้าง
1. งบรายรับ รายจ่าย และงบแสดงฐานะการเงิน
2. งบรายได้และค่าใช้จ่าย และงบแสดงฐานะการเงิน
3. งบรายรับ รายจ่าย และงบรายได้และค่าใช้จ่าย
4. งบก าไรขาดทุน และงบแสดงฐานะการเงิน
จุดประสงค์การเรียนรู้ที่ 8 บอกวงจรบัญชีส าหรับเกษตรกรได้
10. ข้อใดเป็นขั้นตอนการเรียงล าดับวงจรบัญชีของเกษตรกร
1. สมุดรายการขั้นต้น สมุดแยกประเภททั่วไป งบทดลอง รายการปรับปรุง งบการเงิน
บันทึกปิดบัญชี
2. สมุดรายการขั้นต้น สมุดแยกประเภททั่วไป รายการปรับปรุง งบทดลอง งบการเงิน
บันทึกปิดบัญชี
3. สมุดรายการขั้นต้น รายการปรับปรุง สมุดแยกประเภททั่วไป งบทดลอง งบการเงิน
บันทึกปิดบัญชี
5. สมุดรายการขั้นต้น สมุดแยกประเภททั่วไป งบทดลอง บันทึกปิดบัญชี รายการปรับปรุง
งบการเงิน
35