หน่วยที่ 2 การแยกสารผสม

45

แผนการจัดการเรยี นรทู้ ี่ 19 (รายวิชาพืน้ ฐาน)

กลมุ่ สาระการเรียนร้วู ิชาวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ช้ันมธั ยมศึกษาปีที่ 2
รหสั วิชา ว22101 รายวชิ าวิทยาศาสตร์ 3
หน่วยการเรียนรทู้ ี่ 2 เรือ่ ง การแยกสารผสม
เรื่อง การนำความรู้เรื่องการแยกสารผสมไปใชป้ ระโยชน์ จำนวน 13 ช่ัวโมง
สอนโดย นางสาวนภสั สรณ์ โพธิราช จำนวน 2 ชั่วโมง

สาระท่ี 2 วิทยาศาสตรก์ ายภาพ
1.มาตรฐาน

ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติ ของสสารกับ
โครงสร้างและแรงยดึ เหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติ ของการเปลี่ยนแปลงสถานะของสสาร การ
เกดิ สารละลาย และการเกิดปฏิกริ ิยาเคมี
2.ตัวชว้ี ัด

ม.2/3 นำวิธกี ารแยกสารไปใช้แกป้ ัญหาในชีวติ ประจำวัน โดยบรู ณาการวทิ ยาศาสตรค์ ณิตศาสตร์
เทคโนโลยแี ละวิศวกรรมศาสตร์
3.สาระสำคญั

สารในธรรมชาตอิ ยู่ในลกั ษณะสารผสม ซ่งึ ไม่สามารถนำไปใชป้ ระโยชน์ตรงกับสมบัตทิ ่ีตอ้ งการได้ จึง
ต้องนำความรู้เรื่องการแยกสารไปใช้แยกสารที่ต้องการออกจากสารผสม เพื่อให้การแยกมีคุณภาพและ
ประสิทธิภาพ จึงต้องนำความรู้เรื่องการแยกสารไปบูรณาการกับคณิตศาสตร์ วิศวกรรมศาสตร์หรือการ
ออกแบบ และเทคโนโลยีมาใช้โดยมีขั้นตอนเช่นเดียวกบั ขัน้ ตอนวิทยาศาสตร์ ได้แก่ ระบุปัญหา การรวบรวม
ขอ้ มูลความรทู้ ่ีเก่ียวข้อง การออกแบบวิธีการแก้ปญั หา การวางแผนดำเนนิ การแก้ปัญหา ซ่งึ อาจนำนวัตกรรม
และเทคโนโลยีมาใช้ให้เหมาะสม การทดสอบผลการแกป้ ัญหาเพื่อประเมินผลแล้วนำไปปรับปรุงให้มีคุณภาพ
สูงขนึ้ เมื่อไดผ้ ลงานที่มีคณุ ภาพจึงเผยแพรแ่ ลกเปลีย่ นเรียนรู้
4.จดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้

1.นักเรียนสามารถนำวิธีการแยกสารไปใช้แก้ปัญหาในชีวิตประจำวันโดยบูรณาการวิทยาศาสตร์
คณิตศาสตร์ เทคโนโลยี และวศิ วกรรมศาสตรไ์ ด้อยา่ งถูกต้อง (K)

2.นักเรียนสามารถออกแบบชิ้นงานหรือผลิตภัณฑ์ที่ใช้แก้ปัญหาในชีวิตประจำวันโดยบูรณาการ
วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ เทคโนโลยี และวิศวกรรมศาสตรไ์ ด้ (P)

3.นกั เรยี นมีความสนใจ ใฝ่เรียนรู้ มง่ั มัน่ ในการทำงาน มีวินยั รบั ผิดชอบตอ่ งานทไ่ี ดร้ บั มอบหมายและ
ทำงานร่วมกับผอู้ ย่างสรา้ งสรรค์ (A)

46

5.สาระการเรียนรู้
ความรู้
-ข้ันตอนในการนำความรูเ้ รอ่ื งการแยกสารไปใชป้ ระโยชน์โดยการบูรณาการกับคณิตศาสตร์

วศิ วกรรมศาสตร์ และเทคโนโลยี
ทักษะ/กระบวนการ
-การจัดกระทำและสอ่ื ความหมายข้อมลู
-การลงความเหน็ จากขอ้ มูล
-การตคี วามหมายและลงขอ้ สรปุ
คุณลกั ษณะอันพึงประสงค์
-ใฝ่เรียนรู้
-มวี ินัย
-มุง่ ม่ันในการทำงาน

6.กิจกรรมการจัดการเรียนรู้แบบ 5 E
ข้นั ท่ี 1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement)
1.ครูทบทวนความรู้เดิมเกี่ยวกับวิธีการแยกสารผสมที่นักเรียนได้เรียนและทำกิจกรรมการ

ทดลองในคาบที่ผา่ นมา
2.ครูนำเข้าสูบ่ ทเรียน โดยกล่าวถึงสารที่พบในชีวิตประจำวันบางชนดิ ต้องผา่ นกระบวนการ

แยกสารเพื่อให้สารบริสุทธิ์มากขึ้นหรือมสี ิ่งเจือปนนอ้ ยลง โดยผ่านวิธีการแยกสารต่าง ๆ เช่น การทำน้ำตาล
มะพรา้ ว ทำได้โดยนำนำ้ หวานจากช่อดอกมะพรา้ วมาเค่ียวจนแห้ง หรอื เรียกวา่ การระเหยแหง้ การทำนาเกลือ
สามารถทำได้ 2 วิธคี อื การระเหยแห้งและการตกผลึก แตจ่ ะได้สารท่มี ีลักษณะและปริมาณแตกต่างกัน ทำน้ำ
เก๊กฮวย ทำได้โดยน้ำดอกเก๊กฮวยมาต้มในน้ำร้อน สีและกลิ่นจากดอกเก๊กฮวยก็จะละลายผสมน้ำ ซึ่งจะใช้
วธิ กี ารสกัดด้วยตวั ทำละลาย เป็นตน้ ซงึ่ ขน้ึ อย่กู ับวัตถปุ ระสงค์ของการนำไปใช้ เพ่อื เช่ือมโยงเขา้ กับเน้อื หาท่ีจะ
ทำการสอนวนั นี้

3.ครูใช้คำถามถามนักเรียนว่า “นักเรียนคิดว่าวันนี้เราจะมาเรียนเรื่องอะไร” (แนวคำตอบ
การนำความรู้เร่ืองการแยกสารผสมไปใชป้ ระโยชน์)

ขนั้ ที่ 2 ขัน้ สำรวจและคน้ หา (Exploration)
1.ครูแบ่งกลุม่ นักเรียนออกเปน็ 6 กล่มุ กลุ่มละเท่า ๆ กนั โดยคละชายหญิง
2.ครมู กี จิ กรรมให้นักเรยี นฝกึ ออกแบบแยกสาร โดยครกู ำหนดสถานการณ์ให้นกั เรียน

ออกแบบวธิ แี ก้ปัญหาทเ่ี กิดขนึ้ โดยมีสถานการณ์ ดังน้ี
สถานการณ์ : คนในชมุ ชนแหง่ หน่ึงต้องการแยกสจี ากขมิ้นชนั เพ่อื นำสีที่ได้มาทำสีย้อมผ้า

แตไ่ ม่รู้ว่าจะแยกสีออกจากพืชอยา่ งไร ให้นักเรียนหาวธิ ีชว่ ยคนในชุมชนแหง่ น้ีพัฒนาวิธกี ารแยกสีจากขม้ินชั

47

ให้ได้สที ี่มีความเข้มมากทสี่ ุด ปรมิ าตรอย่างนอ้ ย 50 ลูกบาศกเ์ ซฯตเิ มตร หลังจากแยกสไี ด้แล้วให้นำเสนอ

วิธกี ารแยก เพ่อื ให้คนในชมุ ชนสามารถนำไปใชไ้ ด้ต่อไป

3.ครกู ำหนดหวั ขอ้ ให้นักเรยี นแก้ปญั หาจากสถานการณด์ งั กล่าว ดงั นี้

-ปญั หา

-วิธกี ารแยกสารเนอ้ื เดียวและสารเน้ือผสมมีก่วี ธิ ี

-วิธีท่เี หมาะกับการแยกสีจากขมิ้นชนั มากทส่ี ุด

-ข้ันตอนการแยกสีจากขม้นิ ชัน

-ควรใช้วิธใี ดในการแยกเศษของขมิน้ ชันออกจากสารผสม

4.โดยครูใหน้ ักเรยี นออกแบบวธิ แี ก้ปญั หาเป็นแผนผังความคิดใสใ่ นกระดาษบรูฟ๊

(กำหนดเวลาในขัน้ น้ี 20 นาที)

ขน้ั ที่ 3 ข้ันอธิบายและลงขอ้ สรปุ (Explanation)

1.ครใู ห้นกั เรียนแต่กลุ่มออกมานำเสนอวธิ ีการแกป้ ัญหาจากสถานการณ์ดงั กลา่ วทหี่ น้าช้ัน

เรยี น

2.ครูอธบิ ายหัวข้อท่ีใหน้ ักเรยี นทำเปน็ แผนผงั เพมิ่ เติมในสว่ นท่นี กั เรยี นยงั ตอบไม่ถกู หรือยงั ไม่

เขา้ ใจในประเด็นต่าง ๆ

3.ครูถามนักเรยี นวา่ “ในการแกป้ ญั หาในกิจกรรมนี้ มขี ั้นตอนในการดำเนินงานอย่างไรบา้ ง”

(แนวคำตอบ ระบุปญั หา สืบค้นและรวบรวมขอ้ มลู ออกแบบวธิ ีการแกไ้ ข

ดำเนินการแกป้ ัญหา ประเมินผลและปรับปรุง การดำเนนิ ท่ีนกั เรียนทำนั้นเปน็ สว่ นหน่ึงของ

กระบวนการออกแบบเชงิ วศิ วกรรม จะชว่ ยใหผ้ ้ปู ฏิบตั งิ านทำงานได้อยา่ งเป็นระบบและมปี ระสิทธภิ าพ)

4.ครแู ละนกั เรียนรว่ มกนั สรุปผลการทำกิจกรรมออกแบบวธิ กี ารแยกสาร

5.ครูสรปุ เน้ือหาการนำความรู้เรือ่ งการแยกสารไปใช้ประโยชน์ใหน้ ักเรียนฟงั

ขนั้ ท่ี 4 ขั้นขยายความรู้ (Elaboration)

1.ครูใหน้ ักเรียนทำกจิ กรรมคำถามทา้ ยหนว่ ยการเรยี นรู้ จำนวน 4 ข้อ

ขน้ั ท่ี 5 ขัน้ ประเมนิ (Evaluation)

1.ครูและนักเรยี นร่วมกนั สรุปองคค์ วามรทู้ ไ่ี ดเ้ รียนในหนว่ ยการเรยี นรู้ที่ 2 เรือ่ ง การแยกสาร

ผสม

2.ครูตรวจและประเมินผลจากการทำกจิ กรรมออกแบบวิธีแกป้ ัญหาจากสถานการณ์ท่ีกำหนด

และคำถามท้ายหนว่ ยการเรยี นรู้

3.นักเรียนทำแบบทดสอบท้ายหน่วยการเรียนรู้ท่ี 2 การแยกสารผสม

48

7.สอ่ื การเรียนรู้
1.หนังสือเรียน รายวิชาพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ ช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 2 ของบรษิ ัทแม็คเอ็ดดเู คช่นั จำกัด
2.กระดาษบรฟู๊ , ปากกาสี

8.การวดั และประเมินผล

จดุ ประสงค์การเรยี นรู้ วธิ กี ารวัด เคร่ืองมือการวดั เกณฑ์การประเมนิ
-กจิ กรรมออกแบบวิธี ผา่ นเกณฑร์ อ้ ยละ 70
1.นกั เรยี นสามารถนำ 1.นักเรยี นทำกจิ กรรม แก้ปัญหาจากสถานการณ์

วธิ ีการแยกสารไปใช้ ออกแบบวิธีแกป้ ัญหาจาก

แก้ปัญหาในชีวิตประจำวนั สถานการณท์ ี่ครกู ำหนดให้

โดยบูรณาการ

วิทยาศาสตร์ คณติ ศาสตร์

เทคโนโลยี และ

วศิ วกรรมศาสตร์ได้อย่าง

ถูกต้อง (K)

2.นักเรียนสามารถ 1.นักเรียนทำกจิ กรรม -กิจกรรมออกแบบวิธี ผ่านเกณฑ์รอ้ ยละ 70
แกป้ ัญหาจากสถานการณ์
ออกแบบชนิ้ งานหรือ ออกแบบวิธแี กป้ ัญหาจาก

ผลิตภัณฑ์ที่ใช้แกป้ ญั หาใน สถานการณท์ ่ีครูกำหนดให้

ชีวติ ประจำวนั โดยบรู ณา

การวทิ ยาศาสตร์

คณติ ศาสตร์ เทคโนโลยี

และวิศวกรรมศาสตรไ์ ด้

(P)

3.นกั เรียนมีความสนใจ ใฝ่ สังเกตพฤติกรรมระหวา่ ง -แบบประเมนิ คุณลักษณะอัน ระดบั คุณภาพดี ผา่ น

เรยี นรู้ มง่ั ม่นั ในการทำงาน เรยี นของนักเรียน พึง ประสงค์ เกณฑ์

มวี นิ ยั รับผดิ ชอบตอ่ งานที่

ได้รบั มอบหมายและ

ทำงานร่วมกบั ผอู้ ย่าง

สร้างสรรค์ (A)

49

50

นายปราโมทย์ คำเพชรดี
19 7 65

51

52