วันฉัตรมงคล2563

หอ้ งสมุดประชาชนอาเภอห้วยเมก็

HUAIMEK DISTRICT PUBLIC LIBRARY

กศน.อาเภอห้วยเมก็ สานกั งาน กศน.จังหวดั กาฬสนิ ธ์ุ

กจิ กรรมส่งเสรมิ การอ่านและการเรยี นรผู้ า่ นส่อื ออนไลน์

ห้องสมุดประชาชนอาเภอหว้ ยเมก็

HUAIMEK DISTRICT PUBLIC LIBRARY

วันฉัตรมงคล 2563 ในรัชกาลที่ 10
ความหมายของวนั ฉัตรมงคล

วนั ฉตั รมงคล (อ่านว่า ฉดั -ตระ-มง-คล) มคี วามหมายตามพจนานุกรม
ว่า พระราชพธิ ี ฉลองพระเศวตฉัตร ทาในวนั ซึ่งตรงกบั วันบรมราชาภิเษก

ความสาคญั ของวันฉัตรมงคล

วันฉตั รมงคล เปน็ วนั ท่ีราลกึ ถึงพระราชพธิ ีบรมราชาภิเษก เปน็
พระมหากษตั รยิ ์ รชั กาลท่ี 10 แหง่ ราชวงศ์จักรี และราชอาณาจกั รไทย ของ
พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสนิ ทรมหาวชริ าลงกรณ พระวชิร
เกลา้ เจ้าอยูห่ วั หลงั จากเสด็จขนึ้ เถลงิ ถวลั ยราชสมบตั ิ ต่อจากพระบาทสมเด็จ
พระบรมชนกาธเิ บศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพติ ร เมือ่ วันที่
13 ตุลาคม พ.ศ. 2559 และดารงพระอิสรยิ ยศเปน็ “พระบาทสมเดจ็ พระวชิร
เกลา้ เจ้าอยูห่ ัว”

กิจกรรมสง่ เสริมการอ่านและการเรียนร้ผู ่านส่อื ออนไลน์

ห้องสมุดประชาชนอาเภอห้วยเม็ก

HUAIMEK DISTRICT PUBLIC LIBRARY

ความเปน็ มาของพระราชพธิ บี รมราชาภิเษก

การจัดพระราชพิธีบรมราชาภิเษกนัน้ มหี ลักฐานปรากฏในหลักศิลา
จารกึ วดั ศรีชมุ ของพญาลิไท วา่ เริ่มตน้ มาตั้งแต่ครง้ั พ่อขุนผาเมืองไดอ้ ภิเษก
พอ่ ขุนบางกลางหาว หรอื พ่อขุนบางกลางท่าว ให้เป็นผปู้ กครองเมืองสโุ ขทยั
จากนน้ั ในสมยั กรงุ รตั นโกสนิ ทร์ พระบาทสมเดจ็ พระพุทธยอดฟ้าจฬุ าโลก
มหาราช ไดท้ รงฟน้ื ฟูพระราชพิธีบรมราชาภิเษกให้ถูกตอ้ งสมบรู ณ์ โดย
พระมหากษัตริยท์ ่ียงั มิไดท้ รงประกอบพระราชพธิ ีบรมราชาภิเษก จะไม่ใช้คาวา่
“พระบาท” นาหน้า “สมเดจ็ พระเจ้าอยู่หัว” และคาสั่งของพระองค์กไ็ ม่
เรยี กว่า “พระบรมราชโองการ” และอีกประการหน่ึงคอื จะยังไม่มกี ารใช้ นพ
ปฎลเศวตฉัตร หรอื ฉัตร 9 ชนั้

กจิ กรรมสง่ เสริมการอ่านและการเรียนรผู้ ่านส่อื ออนไลน์

ห้องสมดุ ประชาชนอาเภอห้วยเมก็

HUAIMEK DISTRICT PUBLIC LIBRARY

ความเปน็ มาของพระราชพิธีฉัตรมงคล

กอ่ นหน้ารชั สมัยของพระบาทสมเด็จพระจอมเกลา้ เจา้ อย่หู วั พระราช
พิธฉี ัตรมงคลถือเป็นพิธีของเจา้ พนักงานในพระราชฐาน ที่มหี นา้ ท่รี กั ษาเคร่อื ง
ราชูปโภคและพระทวารประตูวงั ได้จดั การสมโภชสังเวยเครอื่ งราชูปโภคทีต่ น
รกั ษาทุกปีในเดือนหก และเป็นงานส่วนตัว ไม่ถือเป็นงานหลวง

จนกระทงั่ สมยั พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจา้ อยู่หัวเสดจ็ ข้ึน
ครองราชย์ ได้ทรงกระทาพิธีฉัตรมงคลขน้ึ เป็นครั้งแรก ในวันบรมราชาภิเษก
เม่ือวนั ท่ี 15 พฤษภาคม พ.ศ. 2393 โดยมพี ระราชดารวิ ่า วันบรมราชาภเิ ษก
เป็นมหามงคลสมยั ทค่ี วรแก่การเฉลิมฉลองในประเทศทม่ี พี ระเจ้าแผน่ ดนิ จึง
ถอื ใหว้ นั น้ันเปน็ วนั นกั ขตั ฤกษ์มงคลกาล และควรทีจ่ ะมกี ารสมโภชพระมหา
เศวตฉัตรใหเ้ ปน็ สวสั ดิมงคลแกร่ าชสมบัติ แตเ่ น่อื งจากเปน็ ธรรมเนยี มใหม่
ยากตอ่ การเขา้ ใจ อกี ทง้ั เผอญิ ทวี่ นั บรมราชาภเิ ษกไปตรงกับวันสมโภชเคร่ือง
ราชูปโภคท่มี ีแต่เดมิ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจา้ อยหู่ ัวจงึ ทรงอธิบายว่า
วนั ฉตั รมงคลเป็นวันสมโภชเครื่องราชปู โภค จึงไม่มีใครติดใจสงสัย

กิจกรรมส่งเสริมการอา่ นและการเรียนร้ผู า่ นส่อื ออนไลน์

หอ้ งสมดุ ประชาชนอาเภอห้วยเมก็

HUAIMEK DISTRICT PUBLIC LIBRARY

ดงั นั้น จงึ ได้มพี ระราชดารจิ ัดงานพระราชกุศลพระราชทานช่ือว่า
"ฉตั รมงคล" นขี้ ้นึ โดยได้มกี ารเฉลมิ ฉลองดว้ ยการนิมนตพ์ ระสงฆ์มาสวดเจรญิ
พุทธมนต์ ในวนั ขึน้ 13 คา่ เดือน 6 ร่งุ ขน้ึ มกี ารถวายภตั ตาหารแด่พระสงฆท์ ่ี
พระทนี่ ัง่ ดุสติ มหาปราสาทและพระท่นี ัง่ ไพศาลทกั ษิณ ดว้ ยเหตนุ ีจ้ งึ ถอื ว่าการ
เฉลิมฉลองพระราชพธิ ฉี ัตรมงคล เริม่ มีในรัชกาลของพระบาทสมเด็จพระจอม
เกล้าเจา้ อยูห่ ัวเปน็ คร้ังแรก

ต่อมาในสมยั รชั กาลท่ี 5 วันบรมราชาภิเษก ตรงกับเดอื น 12 จึงโปรด
เกลา้ ฯ ให้จัดงานฉตั รมงคลในเดือน 12 แต่ไม่ได้รับการยินยอมพระบาทสมเดจ็
พระจุลจอมเกล้าเจ้าอย่หู วั จึงทรงแก้ไขดว้ ยการออกพระราชบัญญัตวิ ่าด้วยตรา
จลุ จอมเกล้าสาหรับตระกลู ขนึ้ ให้มีพระราชทานตรานี้ตรงกับวนั คล้ายบรม
ราชาภเิ ษก ท่านผ้หู ลักผใู้ หญ่จงึ ยนิ ยอมให้เล่ือนงานฉัตรมงคลมาตรงกบั วนั
บรมราชาภเิ ษก แตย่ งั ใหร้ กั ษาประเพณีสมโภชเคร่ืองราชูปโภคอยตู่ ามเดมิ
รูปแบบงานวนั ฉตั รมงคลจงึ เป็นเช่นนจี้ นถงึ ปัจจบุ นั

กจิ กรรมส่งเสริมการอ่านและการเรียนรู้ผ่านส่อื ออนไลน์

หอ้ งสมดุ ประชาชนอาเภอหว้ ยเมก็

HUAIMEK DISTRICT PUBLIC LIBRARY

พระราชพิธีฉตั รมงคลในรชั กาลปจั จุบัน

ในรชั กาลปจั จบุ นั พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยหู่ วั ทรงพระกรุณา
โปรดเกลา้ ฯ ใหจ้ ดั งาน 3 วัน น่นั คือ

วันฉัตรมงคล ตรงกบั วนั ที่ 4 พฤษภาคม พระบาทสมเดจ็ พระ
เจา้ อยหู่ ัวทรงประกอบพระราชพิธบี รมราชาภเิ ษก ประกอบดว้ ย สรงพระมุรธา
ภเิ ษก ณ ชาลาพระที่น่ังจกั รพรรดิพิมาน ทรงรับนา้ อภเิ ษก ณ พระที่นัง่ อัฐทศิ
อทุ มุ พรราชอาสน์ ทรงรบั เครื่องราชกกธุ ภัณฑ์ ขัตติยราชวราภรณ์ และพระ
แสง ณ พระท่นี ั่งภทั รบฐิ เลยี้ งพระ พระสงฆด์ บั เทยี นชยั ณ พระท่ีน่งั อมรินท
รวนิ จิ ฉยั

วนั ท่ี 5 พฤษภาคม เป็นพระราชพิธีเฉลมิ พระปรมาภไิ ธย พระ
นามาภิไธย สถาปนาพระฐานันดรศักด์ิพระบรมวงศ์ และเสดจ็ พระราชดาเนนิ
เลยี บพระนครโดยขบวนพยุหยาตราสถลมารค จากพระที่นั่งอาภรณ์ภโิ มกข์
ปราสาท วัดบวรนเิ วศวิหาร วดั ราชบพิธสถติ มหาสมี าราม และวัดพระเชตุพน
วมิ ลมงั คลาราม

วันท่ี 6 พฤษภาคม พระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ วั เสดจ็ ออก ณ สหี
บัญชร พระทน่ี ั่งสทุ ไธสวรรยปราสาท ใหป้ ระชาชนเฝ้าฯ ถวายพระพรชยั มงคล
เสด็จออกใหท้ ูตานุทตู และกงสุลต่างประเทศเฝ้าฯ ถวายพระพรชยั มงคล ณ
พระท่ีนงั่ จกั รีมหาปราสาท

กจิ กรรมส่งเสรมิ การอา่ นและการเรียนรูผ้ ่านส่อื ออนไลน์

ห้องสมุดประชาชนอาเภอหว้ ยเมก็

HUAIMEK DISTRICT PUBLIC LIBRARY

กจิ กรรมท่ีควรปฏบิ ัติในวันฉตั รมงคล

ประดบั ธงชาติตามอาคารบ้านเรอื นและสถานทีร่ าชการ
รว่ มทาบญุ ตักบาตร ประกอบพธิ ที างศาสนา เพ่อื ถวายเป็นพระราชกุศล
น้อมเกล้าน้อมกระหมอ่ มถวายพระพรชยั พร้อมเพรียงกนั กลา่ วคาถวายอาศิร
วาทราชสดดุ ี ถวายชัยมงคลให้ทรงพระเกษมสาราญ ทรงเจรญิ พระ
ชนมพรรษาย่ิงยนื นาน เปน็ มหามง่ิ ขวัญแกพ่ สกนิกรชาวไทยไปชั่วกาลยิ่งยนื
นาน

เม่ือวันฉัตรมงคลเวยี นมาบรรจบครบรอบอกี หนึง่ ครา ในวนั ที่ 4
พฤษภาคม พสกนกิ รชาวไทยทงั้ หลายจึงควรระลกึ ถงึ พระมหากรณุ าธิคณุ ของ
พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจา้ อยู่หัว ซง่ึ ได้ทรงประกอบพระราชกรณียกจิ
อันมีคณุ อนันต์แก่ปวงชนชาวไทยอยา่ งหาท่สี ดุ มไิ ด้

กิจกรรมส่งเสริมการอ่านและการเรียนรผู้ า่ นส่อื ออนไลน์

หอ้ งสมดุ ประชาชนอาเภอหว้ ยเม็ก

HUAIMEK DISTRICT PUBLIC LIBRARY

แหล่งทีม่ า : https://hilight.kapook.com/view/188122
เรยี บเรียง : บรรณารักษ์ห้องสมดุ ประชาชนอาเภอห้วยเม็ก

กจิ กรรมส่งเสรมิ การอ่านและการเรยี นรู้ผ่านส่อื ออนไลน์