ผลกระทบโควิด-19ต่ออุตสาหกรรมกุ้งโลก-นักวิจัยอิหร่าน2020

ผลกระทบทางเศรษฐกจิ และสงั คมของการระบาดของไวรสั โคโรนา (COVID-19)
ตอ่ ภาคการเพาะเลยี งกงุ้ โลก

โดย: S.Kakoolaki, SMA Ebne al‑ Torab, A. Ghajari, AA Anvar4, A. Sepahdari,
H. Ahari, H. Hoseinzadeh*

[แปลและเรยี บเรียงโดย @Vinij Tansakul 3 พย. 2564]

การระบาดครงั ใหญข่ องโควดิ -19 กาํ ลงั แพรก่ ระจายไปทวั โลกซงึ สง่ ผลกระทบตอ่ กิจกรรม
ดา้ นเกษตร รวมถงึ ภาคการเพาะเลียงปลาและกงุ้ ประเทศผู้ผลติ กุง้ สว่ นใหญโ่ ดยเฉพาะใน
เอเชียตะวนั ออกเฉยี งใตไ้ ด้รบั ผลกระทบเนืองจากการปดกนั พืนที (lockdown) บทบาทการ
กักกนั โรค และกฎระเบยี บทสี งั โดยประเทศตา่ งๆ เพอื ควบคมุ การระบาดของ โควิค-19 ที
แพร่กระจายไปทวั โลก บทความทบทวนนีพัฒนาโดยนักวชิ าการและนักวจิ ัยชาวอหิ ร่านมี
จดุ ม่งุ หมายเพือมุ่งเน้นไปทีอทิ ธพิ ลของโคโรนาไวรสั ต่อการผลติ กงุ้ ในฟาร์มและการค้ากงุ้
ทวั โลก

Page1

Page2 ตลาดอาหารทะเลทัวโลกมคี วามอ่อนไหวอยา่ งมากตอ่ สภาวะเศรษฐกจิ ทตี งึ เครยี ด ดังนนั
ผลของการรว่ มกนั จากความตอ้ งการทีลดลงและการเรยี กเก็บภาษีหลายรายการมี
ผลกระทบสําคัญต่อการคา้ อาหารทะเลระหว่างประเทศก่อนสินป 2019 ตลาดก้งุ ทวั โลก
คาดว่าจะมมี ลู คา่ ประมาณ 25 พนั ลา้ นดอลลาร์สหรัฐ (775,000 ลา้ นบาท) ภายในป 2026
(Cision, 2020) ผลผลติ กุ้งของโลกในป 2019 เกิน 4.5 ลา้ นตันซึงจากการทําประมงและ
การผลติ ก้งุ ทวั โลก (8 ลา้ นตนั ) บง่ ชีว่าการผลติ กุ้งเพิมขนึ เมือเทียบกบั ทีจับจากการทาํ
ประมงทวั โลก (GLOBEFISH, 2020b)
COVID-19 Coronavirus ไดแ้ พร่กระจายไปทวั โลกและกลายเปนความท้าทายทสี ําคญั
สาํ หรับผผู้ ลิตและผสู้ ง่ ออกกุง้ ในประเทศผผู้ ลิต เนืองจากราคาทีลดลงจะไปลดความเตม็ ใจ
ของธนาคารทจี ะปล่อยก้ใู ห้กบั ภาคสว่ นนี (Matilde, 2020) อตุ สาหกรรมการเพาะเลียงกงุ้
เปนหนงึ ในภาคสว่ นทสี ําคญั ทสี ดุ ในอตุ สาหกรรมอาหารทะเล และกาํ ลงั ได้รบั ผลกระทบจาก
วิกฤตไวรสั โคโรนา บทความนีมีจุดมุ่งหมายเพือมุง่ เนน้ ไปทอี ทิ ธิพลของ Coronavirus ต่อ
การผลติ กุง้ ในฟารม์ และการคา้ กุ้งทัวโลก

โรงเพาะฟกกุง้
ขอ้ จาํ กดั ทีเกยี วข้องกบั COVID-19 ได้ปดกนั หรือหยุดระบบการบนิ ทัวโลกเกือบทังหมด
สงิ นมี ผี ลกระทบอย่างมากตอ่ การนาํ เข้าพ่อแมพ่ นั ธก์ุ ุ้ง SPF มากขนึ เนืองจากการปด

Page3 ชายแดนหรอื ขอ้ จาํ กดั ภายในประเทศ โรงเพาะฟกก้งุ ไม่เพียงแตต่ ้องการพอ่ แม่พนั ธกุ์ งุ้
SPF เทา่ นนั แตย่ ังตอ้ งการอาร์ทีเมีย อาหารลุกกงุ้ วัยออ่ น และสงิ อืนๆ อกี มากมายทตี อ้ งใช้
ในโรงเพาะฟก (Abhimanyu et al., 2020) ผลกระทบของการปดกันพนื ที (lockdown)
สามารถเพิมขึนได้ในประเทศผูผ้ ลติ กงุ้ ในขณะทีโครงสรา้ งพืนฐานของพวกเขา รวมถงึ
ศนู ย์กลางแปรรปู โรงเพาะฟกกงุ้ และฟาร์มกงุ้ มีระยะหา่ งจากกันมาก

อาหารกงุ้
อตุ สาหกรรมอาหารกงุ้ ตอ้ งพึงพาการดาํ เนินงานในฟารม์ กุ้งเปนอยา่ งมาก ดังนันกจิ กรรม
การจัดเกบ็ ในฟาร์มทีไม่ลดลงจึงนําไปสกู่ ารลดหรือปดโรงงานอาหารสัตวท์ ีผลติ อาหาร
สําหรับกุ้งในฟาร์ม การลอ็ คดาวนย์ งั ส่งผลกระทบตอ่ การขนส่งวตั ถุดบิ เชน่ ปลาปน กากถวั
เหลือง และนํามันปลา สง่ ผลให้โรงงานผลติ อาหารกงุ้ เต็มไปด้วยอุปสรรค (Abhimanyu
et al., 2020; Edward Gnana et al., 2020)

โรงงานแปรรปู กงุ้
การหยดุ ชะงกั หรือปดกันพนื ทีทัวโลกได้ผลกั ดนั ต่อหว่ งโซ่อุปทานหรือปรมิ าณการแปรรูป
กงุ้ ตามมาตรฐานอย่างมาก ความสงสยั ในผคู้ า้ กงุ้ ทนี ําเข้าและปญหาทีเกยี วข้องกบั คําสังซอื
และแนวทางปฏบิ ัตใิ นการส่งออกทําให้ผู้ส่งออกอนิ เดยี มีความสบั สนในการรักษานโยบาย
เฝารอกอ่ นตดั สนิ ใจทํา ผลกระทบเหลา่ นีแพรก่ ระจายอย่างรวดเรว็ จากผู้สง่ ออกไปยังผู้ค้า
ปลกี โรงงานแปรรูป และโรงเพาะฟก เนืองจากการเชือมโยงหลายอย่างในห่วงโซ่มลู คา่ การ
สง่ ออกถกู ทําลายลง เกษตรกรจึงไม่สามารถเก็บเกียวผลผลติ ได้ อยา่ งไรกต็ ามการคน้ หา
ตลาดในประเทศเปนตวั เลอื กทีจาํ กดั มากในสถานการณ์ “ปดตาย” (Abhimanyu et al.,
2020)

แรงงานและขอ้ กาํ หนดอืน ๆ
แม้ว่าคนงานทีมที กั ษะบางสว่ นจะประจาํ อยใู่ นโรงเพาะฟกกุ้งและฟารม์ กุง้ ก็ตาม แต่
นกั วชิ าการฟาร์มและเจา้ ของฟารม์ ก็เดนิ ทางมาจากเมืองหรือเมืองใกลเ้ คียง หลายคนไม่
สามารถแวะเขา้ ฟาร์มไดอ้ ยา่ งสมําเสมอ และแม้วา่ การใช้โทรศพั ท์มือถือจะมสี ว่ นชว่ ยในการ
ดําเนนิ งานของฟาร์มบางแห่ง แตก่ ระบวนการนีก็ไม่เพยี งพอในหลายๆ กรณี รฐั บาลบาง
ประเทศอนุญาตให้ขนส่งอาหารกงุ้ โดยรถยนต์ในช่วงการลอ็ คดาวน์ แต่เกษตรกรรายยอ่ ย
บางรายอาจไม่ไดร้ ับการตอบสนองความตอ้ งการนไี ด้ (Dao, 2020d)

Page4 กงุ้ ตอ้ งไดร้ บั การใหอ้ าหารอยา่ งทนั ทว่ งทเี พือการเจรญิ เตบิ โตทสี มบรู ณ์แขง็ แรงและปลอด
โรค การให้อาหารกงุ้ ลา่ ช้าหรือให้ไมพ่ อกบั ความต้องการของกุ้งอาจสง่ ผลตอ่ นําหนัก
สดุ ท้ายโดยเฉลยี และชวี มวลทเี ก็บเกียวได้ทงั หมดในทีสุด ขอ้ จาํ กดั หรือขอ้ ห้ามทีใช้จดั การ
บนถนนทําใหไ้ ม่สามารถเขา้ ถงึ ปจจัยการเพาะเลียงสตั ว์นาํ ไดโ้ ดยงา่ ย โดยเฉพาะอยา่ งยงิ
สาํ หรับเกษตรกรรายยอ่ ยทตี ้องการการขนสง่ บ่อยครงั และปจจัยการผลิตในฟาร์มน้อยกวา่
ระบบหมนุ เวยี นเงนิ ยงั อยู่ภายใต้แรงกดดนั อยา่ งรุนแรงเนืองจากการเลียงกุง้ ขนึ อยกู่ ับ
ระบบหมนุ เวียนเงนิ ของเอกชน (CIBA, 2020)
อนั ดบั ของเกณฑ์บางประการทเี กยี วข้องกับการลดลงของผลผลติ กงุ้ เนอื งจาก COVID-19
แสดงในรปู ที 1 ข้อมลู ดังกลา่ วรวบรวมจากหลักฐาน ประสบการณใ์ นภมู ภิ าค และการ
สมั ภาษณเ์ กษตรกร (Abhimanyu et al., 2020; CIBA, 2020; FAO , 2020;
GLOBEFISH, 2020b)

การพยากรณโ์ รคและความทา้ ทายทีผู้เลียงกงุ้ ตอ้ งเผชิญเนอื งจากการปดกนั พนื ทีจาก COVID
19: ผลลพั ธ์จะแสดงเปนคะแนนเฉลยี ตลอดครงึ แรกและครงึ หลงั ของป 2020

Page5 ผลการวิจยั พบว่า (รปู ที 1) โดยทัวโลก สงิ ทีผ้เู ลียงกุ้งกงั วลมากทีสดุ คือความไมแ่ นน่ อน
ของการสง่ ออกก้งุ โดยเฉพาะจากอินเดยี และเอกวาดอร์ ซึงเปนสองรายของผ้ผู ลติ กุ้งราย
ใหญท่ ีสุดของโลก คะแนนนถี กู ลดลงในช่วงครึงหลงั ของป 2020 เนอื งจากการนาํ เขา้ SPF-
broodstocks จํานวนมากไปยงั แตล่ ะประเทศผูผ้ ลิต ความกงั วลของเกษตรกรในช่วงครงึ
หลังของป 2020 จงึ มากกวา่ ครึงปแรก อ้างตามหลกั ฐาน (CIBA, 2020) การขาดแคลน
แรงงานทีมีทกั ษะ และการขาดการขนสง่ ทีเกยี วข้องกบั รายการสงิ ของทีตอ้ งการของฟาร์ม
เปนเกณฑท์ ีตามมา

สถานะทางเศรษฐกจิ และสงั คมในบางภมู ภิ าค
อนิ เดีย
ข้อมลู ทีได้รับจากกระทรวงการค้าและอุตสาหกรรมของอนิ เดียแสดงใหเ้ ห็นวา่ ปรมิ าณ
ผลผลติ กงุ้ เพิมขึน 31% เมือเทียบเปนรายประหวา่ งป 2018 (615,692 ตนั ) และ 2019
(804,000 ตนั ) และการสง่ ออกกงุ้ เพิมขึน 8% การสง่ ออกเหลา่ นีไปยงั ประเทศต่างๆ
(667,140 ตนั ) คดิ เปน 83% ของผลผลติ กุ้งทังหมดในป 2019 การสง่ ออกในชว่ งครึงหลงั
ของปทีแล้ว (2019) ไดร้ ับการผลกั ดนั อยา่ งมนี ยั สาํ คัญโดยอปุ สงค์หรอื ความต้องการของ
สหรัฐฯทีเพิมขึนเพือให้อนิ เดยี สามารถกลายเปนประเทศหลักของผสู้ ่งออกกงุ้ ไป
สหรัฐอเมริกาในป 2019
การสง่ ออกไปยงั ตลาดดงั กล่าวขยายตวั 14% ในป 2019 เปนประมาณ 282,584 ตนั
เทียบกบั 247,783 ตัน ในป 2018 การสง่ ออกกงุ้ ของอนิ เดยี ในป 2019 คอื 159,785 ตนั
ไปยังประเทศจนี 73,702 ตนั ไปยังสหภาพยโุ รป (EU); 39,688 ตนั ไปญีปนุ ; 31,727 ตนั
ไปเวียดนาม; 24,645 ตนั ไปยัง UAE และ 56,762 ตนั ไปยังจดุ หมายปลายทางอืน ๆ
(Edward Gnana et al., 2020) ราคากุ้งลดลง 4.70 ดอลลาร์ (146 บาท)/กก. ในเดอื น
มีนาคม 2020 เทียบกบั 5.00 ดอลลาร์ (155 บาท)/กก. ลดลง 6.5% สาํ หรับขนาดเดยี วกนั
ณ สินเดือนกมุ ภาพนั ธ์ 2020 (Dao, 2020b) ค่านีแสดงถึงแนวโน้มทีลดลงของราคากงุ้ ใน
ป 2020
เนืองจากขอ้ จาํ กัดหรอื ขอ้ ห้าม ทาํ ให้การนาํ เขา้ พ่อแมพ่ นั ธุก์ งุ้ SPF ไมเ่ พียงพอ พอ่ แม่พันธ์ุ
กงุ้ ลดผลผลิตลง และความต้องการลกู กงุ้ โพสต์ลาวาสูงมาก ราคาลูกกงุ้ จึงเพิมขึนประมาณ

30% ในไตรมาสทีสองของป 2020 มีแนวโนม้ ทีจะเพิมขึนอกี ในช่วงไตรมาสทสี ามเว้นแต่
เงอื นไขจะเปลยี นแปลง เดือนเมษายนเปนฤดปู ล่อยกุ้งของอนิ เดยี ในขณะทโี ควิด -19 ได้ไป
ระงบั กระบวนการเพาะพนั ธก์ุ งุ้ ทงั หมดไว้ แมว้ ่ารฐั บาลจะอนุญาตใหน้ าํ เข้าสินค้าสตั ว์นาํ เพือ
เพาะเลียง ซงึ รวมถงึ ลกู กงุ้ โพสตล์ าวา PLs ดว้ ยก็ตาม แต่เกษตรกรส่วนใหญ่ยังไม่เริมลง
ลกู กงุ้ กนั เนืองจากขอ้ จาํ กัดอนื ๆ อกี มากมายทสี ่งผลกระทบตอ่ การทาํ งานในฟารม์ ตามปกติ
(Abhimanyu et al., 2020) ผสู้ ง่ ออกบางรายไม่สามารถเขา้ ถงึ ใบรบั รองด้านสขุ อนามยั
สาํ หรบั การส่งออก เนอื งจากการหยดุ งานของห้องปฏบิ ัตกิ ารบางแหง่ พวกเขาจึงไม่
สามารถรบั รองผลติ ภณั ฑก์ ุ้งของตนสําหรบั การจดั ส่งไปยังแอฟรกิ าใต้ ยโุ รป และ
ออสเตรเลยี ปญหาเหลา่ นีสง่ ผลทําใหร้ าคากงุ้ ในอนิ เดียลดลง จนถึงระดับราคาตาํ ทีสดุ
เหมอื นในรอบการเลียงหน้ารอ้ น 2018 เช่น ราคาตาํ ทีสดุ คือ 3.40, 3.00, 2.75 และ 2.75
ดอลลารต์ อ่ กก. (105, 93, 85 และ 85 บาท) สาํ หรบั กุง้ ขนาด 40, 50, 60 และ 70 ตวั
ตามลาํ ดับ เทียบกบั ราคา 3.55 ดอลลาร/์ กก (110 บาท) ในเดอื นพค. 2018

Page6

Page7 “ดว้ ยราคาทีตําสดุ เหล่านี การเลยี งกุ้งในอินเดียจึงไม่นา่ จะรักษาผลกาํ ไรได้ (INFOFISH,
2020) นอกจากนีหากการนําเข้าพอ่ แมพ่ ันธก์ุ งุ้ ไม่เปนไปตามความต้องการ โรงเพาะฟกอาจใช้
แหลง่ พ่อแม่พนั ธุก์ งุ้ ในประเทศทไี ม่ใช่ SPF เพอื ผลติ ลูกกุ้งโพสต์ลาวาขายความตอ้ งการของ
เกษตรกรซงึ ส่งผลต่อคุณภาพของลูกกุง้ โพสตล์ าวาอยา่ งมาก”
อย่างไรกต็ ามภาคกงุ้ ของอนิ เดยี คอ่ ยๆ ฟนตัวจากการแพรร่ ะบาดของ COVID-19 โดยมี
คนงานกลบั ไปทีโรงงานแปรรปู มากขึน แรงงานในโรงงานแปรรูปลดลง 40% เมือเทยี บกบั
ช่วงก่อนโคโรนาไวรสั ขณะทมี ีคนงานจาํ นวนมากไม่ได้กลับไปทาํ งาน (CIBA, 2020; Dao,
2020d) คนงานหลายลา้ นคนในอนิ เดียยังคงอย่ใู นเมืองใหญห่ ลงั จากทีมีการปดกนั พืนที
(lockdown) ตงั แต่ปลายเดอื นมนี าคม 2020 หลายคนตดั สนิ ใจกลบั บ้านและไม่กลบั ไป
ทํางานแมว้ า่ จะมีการผอ่ นคลายยกเลิกขอ้ หา้ มด้านทาํ ประมงตังแตต่ น้ เดอื นเมษายนแลว้ ก็
ตาม

การขนส่งภายในเมืองของลกู กุ้งโพสต์ลาวา ปจจยั การผลติ และผลผลติ ภัณฑ์ทีจําเปน
สําหรับการแปรรปู และสุดท้ายสิงอาํ นวยความสะดวกในการส่งออกมคี วามสาํ คัญเปน
พเิ ศษสาํ หรับความยังยืนของการเลียงกงุ้ ในอนิ เดีย การเลียงก้งุ ทาํ กันอย่างหนาแนน่ ในรฐั
อานธรประเทศ ทมิฬนาฑู คุชราต และโอดิชา ในขณะทีโรงเพาะฟกกงุ้ ส่วนใหญ่มอี ยูใ่ นรฐั
อานธรประเทศและรฐั ทมฬิ นาฑู ศนู ย์กลางโรงงานแปรรปู ตงั อยใู่ นรฐั คชุ ราต กรณาฏกะ
(Karnataka) รฐั มหาราษฏระ เกรละ (Kerala) และทมิฬนาฑู (Abhimanyu et al., 2020)
ในอินเดียฤดูการปลอ่ ยกุ้งหลักคือเดือนมีนาคม - เมษายน จากความคดิ เห็นของผู้เลียงกุ้ง
ชาวอินเดียทีแสดงไวใ้ นเดือนเมษายน 2020 (CIBA, 2020) เกษตรกรประมาณ 27% ได้
เตรยี มบอ่ แต่ไมไ่ ดป้ ลอ่ ยลูกกงุ้ เนอื งจากความยากลาํ บากในการเข้าถึงลกู กงุ้ โพสต์ลาวา
คุณภาพดแี ละความไมแ่ นน่ อนเกียวกบั การเลยี งและการคา้ กุ้งในป 2020 ฟารม์ เลียงกงุ้
ประมาณ 25% ในเฟสแรกของการเลยี งใชร้ ะยะเวลาเลียง (DOC) นอ้ ยกว่า 30 วัน 34%
ของฟารม์ เลียงกงุ้ ในเฟสสองใช้เวลาเลียง 30-80 วนั และประมาณ 14% ของฟารม์ เลียงมี
กุ้งทีมีอายุมากกว่า 80 วัน
ดงั นนั วันของการเลียงจึงสะท้อนให้เห็นถงึ ผลกระทบทางการเงินทีระบาดอยา่ งหนักในการ
เลียงก้งุ โดยทีการเลียงในเฟสแรกและเฟสทีสองอาจไม่คิดว่าการลงทนุ จะทาํ กาํ ไรให้ได้
(CIBA, 2020) ดว้ ยเหตุนีการปดพนื ทหี รอื ลอ็ คดาวน์ COVID-19 ทําให้พืนทีการเลียงก้งุ

Page8 ตกตาํ ลงถงึ 40% ในฤดูกาลปจจบุ ันและทาํ ใหต้ น้ ทนุ การผลติ เพิมขนึ 15-20% ซึงจะไปลด
ผลกําไรของเกษตรกรลง 40% ผลการทบทวนในรายงานนชี ีให้เหน็ ว่าโควดิ -19 สง่ ผลเสยี
ตอ่ อตุ สาหกรรมการเพาะเลยี งกงุ้ ทาํ ใหพ้ นื ทเี พาะเลยี งและผลผลติ กงุ้ ลดลง 34% และ 24%
ในปปจจบุ นั เมอื เทยี บกบั ป 2019 ตามลาํ ดบั (ดรู ูปที 2) ซงึ บ่งชวี ่าเกษตรกรผูเ้ ลียงกงุ้ จะพบ
กับข้อจาํ กดั ทเี กยี วขอ้ งกบั ผลผลติ ก้งุ โรงงานอาหารก้งุ สนิ คา้ กงุ้ วัตถดุ ิบและการสง่ ออก
นอกจากนีผลกระทบดา้ นลบตอ่ การจ้างงาน ราคาตลาด และการสญู เสียทางเศรษฐกิจตอ่
โรงเพาะฟกกงุ้ เปนผลกระทบอนื ๆ ของการระบาดครังใหญข่ องโควดิ -19 ในภาคกงุ้
(CIBA, 2020) การคาดการณพ์ นื ทขี องฟารม์ ทเี กยี วขอ้ งกับการผลติ ภายในสนิ ป 2020 อยู่
ทปี ระมาณ 130,000 แฮกแตร์ (812,500 ไร่) ซึงลดลง 13.6% ในขณะทีผลผลติ กุ้งตก
ตาํ ลง 25% เมือเทยี บกบั ป 2019 (รูปที 2)
“การคาดการณ์พืนทีฟารม์ ในอนิ เดยี ทเี กียวข้องกบั ผลผลติ ภายในสนิ ป 2020 อยทู่ ีประมาณ
130,000 แฮกแตรซ์ งึ ลดลง 13.6% ในขณะทีผลผลติ กุ้งตกตาํ ลง 25% เมอื เทยี บกบั ป 2019”

การประมาณการลดพนื ทีเลียงกงุ้ และการผลติ ในอินเดยี ในป 2020 โดยประมาณ ทีมา: (CIBA,
2020)

ต่างจากเอกวาดอรท์ ีสง่ ออกกงุ้ ไปจีนประมาณ 41,000 ตนั ในเดอื นเมษายน อนิ เดยี สง่ ออก
กงุ้ ไปจีนเพยี ง 3,000 ตันเทา่ นันในสปั ดาห์แรกของเดือนเมษายน (INFOFISH, 2020)
อินเดียขยายขอ้ จาํ กดั ดา้ นล็อคดาวน์ออกไปในเดือนเมษายนและพฤษภาคมอกี สง่ ผลให้
ห่วงโซ่อุปทานหรือการผลติ กุ้งหยดุ ชะงกั อย่างรนุ แรง (Dao, 2020f) ในอินเดยี ราคาสูงขนึ
ในสัปดาหท์ ี 33 ของป 2020 เนืองจากโรงงานแปรรปู แสดงให้เหน็ ถงึ ความตอ้ งการก้งุ
วัตถดุ บิ ทเี พิมขึน การเพิมความตอ้ งการกงุ้ วตั ถดุ บิ ของโรงงานแปรรูปนีอาจเกียวขอ้ งกบั
คาํ แถลงลา่ สดุ ของเอกวาดอร์เกียวกับการลดลงของผลผลติ ก้งุ ของพวกเขา พร้อมกับความ
ตอ้ งการทคี งทีจากตลาดสหรัฐ (Seafood Trade Intelligence Portal, 2020) ในแง่ของ
การผลติ กุ้งในขณะทีรอบการเลียงหลกั รอบแรกยงั ไม่ได้รับการเก็บเกียว (คาดการณไ์ ว้ใน
เดือนกนั ยายน) คาดวา่ ผู้ผลติ ในอนิ เดียจะมีผลผลิตกงุ้ รวมลดลงอย่างมากในปนี ในช่วง
เดอื นมถิ นุ ายนและกรกฎาคม 2020 เกษตรกรอินเดยี ยังได้ประสบปญหาทนี าํ ไปสกู่ าร
ระบาดของโรคก้งุ เนืองจากสภาพอากาศไมเ่ อืออาํ นวย โดยทัวไปแลว้ เกษตรกรอาจไม่เต็ม
ใจทีจะจับกุ้งในรอบการเลียงถดั ไปอย่างเต็มทนี ักหลงั จากเดอื นกนั ยายน เนืองจากราคา
ของความต้องการก้งุ ทวั โลกอยใู่ นระดบั ตํา ผู้ผลิตชาวอนิ เดียต้องเผชญิ กบั ปญหาสาํ คัญ
สองประการทีกําลงั จะเกิดขึน หนงึ คือการจบั กุ้งในเดอื นกนั ยายน (ซงึ จะผา่ นไปสองเดือน
หลงั จากช่วงฤดกู าลจับก้งุ ตามปกติ) ซึงอาจตรงกบั ช่วงฤดูกาลจบั กงุ้ ของชาวอินโดนเี ซีย

การเพิมปรมิ าณก้งุ วัตถุดบิ จะทาํ ใหร้ าคาถกู กดดนั มากขึน โดยเฉพาะราคาในตลาดสหรฐั ฯ
โปรดจําไว้วา่ อนิ โดนีเซยี เปนค่แู ข่งหลกั ของอนิ เดยี ในตลาดสหรฐั ฯ ซึงเปนตลาดทยี งั ไม่
แสดงใหเ้ ห็นถึงการฟนตวั และมีความพรอ้ มในการดูดซบั ก้งุ วตั ถดุ บิ ซาํ เขา้ ไปอกี ครัง
ประการทีสองในสหรัฐอเมริกาซงึ เปนตลาดหลักของอนิ เดีย ราคากุ้งตาํ นา่ จะกระตนุ้ ใหผ้ ูซ้ ือ
ในสหรฐั ฯซือสนิ คา้ ก้งุ กนั ตามทีแสดงให้เหน็ การเพิมในมูลคา่ ของกงุ้ ส่งออกไปยังตลาด
สหรฐั (Seafood Trade Intelligence Portal, 2020)

“ผผู้ ลิตชาวอินเดยี ต้องเผชญิ กบั ปญหาสาํ คญั สองประการ หนงึ คอื การเกบ็ เกียวในเดือน
กันยายน (ซงึ จะผา่ นไปสองเดอื นหลงั จากการเกบ็ เกียวตามปกต)ิ ซึงอาจตรงกบั การเก็บเกียว
ของชาวอนิ โดนเี ซยี การเพิมปรมิ าณกุ้งวตั ถดุ บิ จะสามารถกดดนั ราคาได้มากขึนโดยเฉพาะ
ราคาในตลาดสหรัฐฯ”

Page9

เอกวาดอร์
เอกวาดอร์เปนหนึงในประเทศแรกในภูมภิ าคทีไดร้ ับผลกระทบจากไวรสั โคโรนาโควิด -19
(Lozano, 2020) แมว้ า่ ยอดขายกงุ้ ไปยังประเทศจนี จะลดลงอยา่ งรวดเรว็ ในช่วงตน้ ป
2020ในขณะทีการสง่ ออกกงุ้ สูงเปนในประวตั กิ ารณ์มมี ลู คา่ 95 ลา้ นดอลลารส์ หรัฐ (2,944
ล้านบาท) ในเดอื นเมษายน ในเอกวาดอรม์ ลู คา่ ทางการเงินโดยรวม (ทังเศรษฐกจิ ) ของผล
กําไรทีหายไปจากการระบาดของ COVID-19 โดยรวมอยู่ที 12 พันลา้ นดอลลาร์สหรัฐ
(372,000 ล้านบาท) ในไตรมาสแรกของป 2020 (Lozano, 2020) ป 2019 เปนปทมี ี
คะแนนสูงสดุ สําหรบั ภาคการเพาะเลียงกุ้งในเอกวาดอรใ์ นแง่ของการขายไปยงั ประเทศจนี
ปรมิ าณถึง 348,000 ตัน มูลคา่ การค้า 1.9 พันลา้ นดอลลารส์ หรฐั (59,000 ลา้ นบาท) เมอื
เทยี บกบั ป 2018 ที 98,792 ตนั (Lozano, 2020) การห้ามนําเข้าชัวคราวบางบรษิ ัทเกิด
ขนึ กับกงุ้ เอกวาดอรใ์ นจีนเมือพบ COVID-19 ในตัวอยา่ งบนด้านนอกของบรรจภุ ัณฑ์ก้งุ
ของผู้สง่ ออกเอกวาดอรบ์ างรายในเมืองฉงชิงของจีน (Harkell, 2020) ในขณะทีตีพมิ พ์
บทความนีจนี ไดย้ กเลิกการระงบั การนาํ เขา้ แลว้ แต่กส็ ่งผลกระทบต่อยอดขายไปยังตลาด
จนี มลู คา่ การขายกุง้ เอกวาดอร์ไปยงั ประเทศจนี ลดลงจาก 271 ลา้ นดอลลาร์ (8,400 ลา้ น
บาท) ในเดือนพฤศจกิ ายน 2019 เปน 157 ล้านดอลลาร์ (4,865 ลา้ นบาท) ในธนั วาคม ใน
เดอื นมกราคม 2020 ตวั เลขนีสงู ถงึ 169 ลา้ นดอลลาร์ (5,237 ล้านบาท) และในเดือน
กมุ ภาพนั ธ์ 182 ลา้ นดอลลาร์ (5,640 ลา้ นบาท) และกลับเข้าสู่ตลาดดว้ ยมูลค่า 160 ลา้ น
ดอลลาร์ (4,958 ลา้ นบาท) ในเดอื นมีนาคม ชาวเอกวาดอร์เชอื ว่าผลผลติ กงุ้ ป 2020 จะ
ลดลง 10-15% เมือเทยี บกบั ป 2019 (Lozano, 2020) ซงึ อาจเนอื งมาจากการปดโรงแรม
และร้านอาหารในฐานะตลาดหลกั ทีมีการบรโิ ภคหลักเปนกุ้ง การขาดแคลนคนงานซึงเปน
ผลมาจากการแพรร่ ะบาดของ COVID-19 ในเอกวาดอรโ์ ดยเฉพาะในไตรมาสแรกของป
2020 อาจสง่ ผลกระทบต่อการแปรรูปกุง้

“CNA ของเอกวาดอร์เชือวา่ การผลติ กงุ้ ในป 2020 จะลดลง 10-15% เมอื เทยี บกบั ป 2019”

Page10

Page11 การประมาณโดยประมาณของปริมาณกงุ้ เอกวาดอรแ์ ละมลู คา่ ทสี ง่ ออกไปยงั ประเทศจนี ในป
2019 และ 2020 ทีมา: (Lozano, 2020; Harkell, 2020b)

จากข้อมลู ของหอการค้าเพาะเลยี งสัตวน์ าํ เอกวาดอร์ (ECA) การสง่ ออกกงุ้ ของเอกวาดอร์
ทงั หมดในเดอื นพฤษภาคมเพิมขนึ 25% แตะที 72,000 ตนั เมือเทียบกบั เดือนเมษายน
(58,000 MT) ซึงมมี ลู คา่ เพิมขนึ 23% เปน 392 ล้านดอลลาร์ (12,187 ล้านบาท) ในเดอื น
มกราคม 2020 การสง่ ออกกงุ้ ของเอกวาดอรท์ งั หมดอยใู่ นระดบั ตาํ ที 49,765 ตนั โดยมี
มูลคา่ 169 ล้านดอลลาร์ (5,254 ลา้ นบาท) ในขณะทีการสง่ ออกของเดือนกุมภาพนั ธ์และ
มนี าคมอยทู่ ี 59,874 ตัน และ 52,531 ตนั ดว้ ยมลู คา่ 182 ล้านดอลลาร์ (5,658 ลา้ นบาท)
และ 160 ล้านดอลลาร์ (4,974 ล้านบาท) (Harkell, 2020b) ในชว่ งแปดเดือนแรกของป
2020 การสง่ ออกกุ้งสว่ นใหญถ่ กู ขนสง่ ไปยงั เอเชียโดยเฉพาะจนี ในช่วงห้าเดอื นแรกของป
2020 (รูปที 3) เอกวาดอรส์ ง่ ออกกงุ้ 185,000 ตนั มลู คา่ ประมาณ 1.0 พันลา้ นดอลลาร์
(31,090 ล้านบาท) ไปยังจีนซึงเท่ากบั 65.5% ของการสง่ ออกทังหมด (287.000 ตนั
มูลคา่ 1.6 พนั ลา้ นดอลลาร์ หรือ 49,744 ล้านบาท) และ 65% ของมลู คา่ (Lozano, 2020;

Harkell, 2020b) เกษตรกรผู้เลียงกุ้งจาํ นวนมากทัวโลกประสบปญหาในการเก็บเกยี วกงุ้
ในภาวะฉุกเฉินในเดอื นมีนาคมและเมษายนเนอื งจากไวรสั โควิด -19 กําลังแพร่ระบาดและ
ในขณะนนั พวกเขาไม่ไดป้ ลอ่ ยกงุ้ ซําอกี แต่อยา่ งใด ทําใหม้ ีช่องว่างในการจัดหากุ้งขนาด
ใหญ่ ดงั นนั ราคาจงึ เพมิ ขึนเลก็ นอ้ ยอกี ครังในประเทศผู้ผลิตส่วนใหญ่ อยา่ งไรกต็ าม
เนืองจากความตอ้ งการทีลดลงจากหว่ งโซ่อปุ ทานอาหารราคาจึงยังคงตํากวา่ ป 2019 15-
20% (Seafood Trade Intelligence Portal, 2020) เนืองจากราคากงุ้ ในเอกวาดอร์
ตกตาํ การผลติ จงึ ถกู กาํ หนดให้ลดลงท่ามกลางการแพรร่ ะบาดของโควิด -19 (Seaman,
2020)

สหรัฐอเมริกา
ในประเทศผบู้ ริโภคกุ้งรายใหญ่รวมถึงสหรฐั อเมรกิ าพบการเปลียนแปลงทีคาดว่าจะไดร้ บั
ในการบรโิ ภคอาหารทกุ ประเภท โดยให้ผคู้ ้าปลีกควบคมุ มาตรการดา้ นสาธารณสุขเพือลด
การแพร่ระบาดของ COVID-19 (Love et al., 2020)
เมือเทียบกบั ป 2018 การนาํ เข้าก้งุ ของสหรฐั เพิมขนึ เล็กน้อย (0.4%) เปนประมาณ
700,000 ตนั ในป 2019 การนําเขา้ จากอินเดยี ขยายตวั 13.7% จากเวียดนาม 3.5% และ
จากเอกวาดอร์ ในเดอื นธันวาคม 2019 คําสงั ซือนาํ เขา้ ในตลาดสหรัฐเพิมขนึ ตามราคา
นาํ เขา้ ทีลดลง ทาํ ให้อุปทานเพิมขนึ ในเดอื นมกราคม - กมุ ภาพนั ธ์ 2020 โดยมกี ารนําเขา้
สะสม 117,000 ตนั ซงึ มากกวา่ ชว่ งเดียวกนั ของป 2019 ประมาณ 20% ทาํ ใหร้ าคาในป
ใหมม่ เี สถียรภาพแม้จะตํากวา่ ในช่วงเดือนกอ่ นหนา้ ก็ตาม
ดว้ ยเหตุนีความต้องการกุง้ ในตลาดสหรฐั อเมรกิ าจึงลดลงอย่างมากในป 2020 เมือเทยี บ
กับเดอื นกอ่ นหนา้ ของป 2019 กงุ้ ทีนําเข้าไปยังสหรฐั อเมรกิ าอยู่ที 67,000 ตนั ในเดอื น
พฤศจกิ ายน 2019 เทยี บกบั 38,000 ตนั ในเดอื นพฤษภาคม 2020 ขอ้ มลู นีบง่ ชีว่าการ
ระบาดของ COVID-19 ได้ส่งผลกระทบต่อตลาดปลาในสหรฐั อเมรกิ าเนืองจากมกี ารลอ็ ค
ดาวน์ โดยเฉพาะในสถานทีสาธารณะเช่น โรงแรม และร้านอาหาร ซงึ เปนชอ่ งทางหลกั
สําหรับการบริโภคกงุ้ เนืองจากกิจกรรมของรา้ นอาหารทีดาํ เนนิ ไปดว้ ยอาหารทะเลสดเชน่
ก้งุ เกดิ หยดุ ชะงกั ทําใหก้ ารนําเขา้ กงุ้ มชี ีวติ หรอื กงุ้ สดลดลงและความกดดนั นีได้ส่งผลไปถงึ
ผคู้ า้ ปลกี (Love et al., 2020)

Page12

Page13 ประเทศจนี
จนี มีบทบาทสาํ คญั ในการคา้ และการผลติ กงุ้ ทวั โลก ดังแสดงในรูปที 4 ราคากุ้งค่อยๆ ลด
การนาํ เขา้ จากจนี ไปยงั สหรฐั ฯจากราคาที 9.15 ดอลลาร์ (284 บาท)/กิโลกรัมในเดือน
พฤศจิกายน 2019 เปน 8.38 ดอลลาร์ (260 บาท)/กิโลกรมั ในเดือนพฤษภาคม 2020 ซึง
แสดงใหเ้ ห็นถงึ ผลเสียอย่างมากจากการระบาดของ COVID-19 ตอ่ การบรโิ ภคก้งุ ใน
สหรฐั อเมรกิ า

การประมาณปรมิ าณกงุ้ และมลู ค่าโดยประมาณ ดอลลาร์/กก.ทีนาํ เข้ามายงั สหรฐั อเมรกิ า
ในชว่ งป 2019 และ 2020 ทีผา่ นมาทีมา: NOAA, (Huffman, 2020b)
เนืองจากการนาํ เขา้ กุ้งทแี ขง็ แกร่งทาํ ให้จีนกลายเปนศนู ย์กลางสาํ คญั สาํ หรับผสู้ ง่ ออกกุ้ง
ทวั โลก ตามศลุ กากรของจีนการนาํ เขา้ กุง้ ในจีนในป 2019 เพมิ ขนึ 179% แตะที 722,000
ตนั เมอื เทียบกบั ป 2018 ภูมภิ าคหลกั ในการสง่ ออกกงุ้ ไปยงั ตลาดจนี ในป 2019 ไดแ้ ก่
เอกวาดอร์ อนิ เดยี ไทย เวียดนาม อารเ์ จนตนิ า และซาอดุ อี าระเบีย

Page14 “จากรายงาน China Aquatic Products Processing and Marketing Alliance
(CAPPMA) การบริโภคกุ้งในจนี ในป 2019 มมี ลู คา่ ใกลเ้ คยี งกบั 2 กโิ ลกรัมตอ่ คน”

ความต้องการทีลดลงของผูค้ ้าในจนี กาํ ลังผลกั ดันให้เกษตรกรผูเ้ ลียงก้งุ โดยเฉพาะใน
เอเชียต้องลดปรมิ าณการผลติ ลง นา่ เสียดายทีการระบาดของ Coronavirus เกดิ ขนึ เมือ
ปลายป 2019 และตน้ ป 2020 ทําให้ตลาดก้งุ ของจีนเผชญิ กบั ขอ้ จาํ กัดทางเศรษฐกิจ
มากมาย การบรโิ ภคกงุ้ ของชาวจนี มกั เพิมขึนในช่วงเทศกาลปใหม่จนี ในเดอื นมกราคมซงึ
พบวา่ กลบั ลดลงอยา่ งรวดเร็วในปนี (GLOBEFISH, 2020a) สญั ญาณแรกของ COVID-
19 ทสี ่งผลกระทบตอ่ ตลาดกงุ้ ปรากฏขึนในช่วงตน้ เดือนของป 2020 เมือมีการกําหนดขอ้
จาํ กดั ขนึ ในระดบั ประเทศ ในเวลานันรา้ นอาหารและโรงแรมยังไมม่ ียอดขายทีคาดวา่ จะ
ไดร้ ับแตอ่ ย่างใด (Love et al., 2020)
การส่งออกกงุ้ ไปจนี อยใู่ นระดบั สูงในไตรมาสสดุ ทา้ ยของป 2019 เนืองจากมกี าร
เตรียมการสําหรบั เทศกาลปใหม่จนี ในเดือนมกราคม 2020 สิงนีทําให้เกิดการนาํ เข้ากุ้งเกนิ
กว่า 700,000 ตันในป 2019
โควิด -19 เกิดขึนและสง่ ผลกระทบต่อจนี สง่ ผลให้มีการลดหรือยกเลกิ กิจกรรมสาธารณะ
สง่ ผลให้ยอดขายกงุ้ ในสถานทีสาธารณะเชน่ โรงแรมลดลงอย่างมาก หลงั จากเกดิ การ
ยกเลิกทัวร์และตัวเครอื งบนิ จํานวนมากและข้อจาํ กดั ในการเดนิ ทางภายในประเทศ การลด
การบริโภคนกี อ่ ให้เกิดความสูญเสยี อย่างมากตอ่ ผู้ผลติ กุ้งในเอเชยี และอเมรกิ าใต้ ในชว่ ง
ต้นเดือนกรกฎาคม 2020 ผ้ซู อื รายใหญบ่ างรายในจนี ขอใหผ้ ู้คา้ เอกวาดอรล์ ดราคากุ้ง
เนืองจากมกี ารหยดุ หรอื ลดการบริโภคกุ้งในทีสาธารณะอย่างมาก (Huffman, 2020a)

ดเู หมอื นวา่ การผลิตสตั ว์นําทัวโลกจะลดลงกวา่ ในชว่ งเวลาเดยี วกนั ของปทแี ล้ว ดังนันผู้
สง่ ออกกงุ้ จงึ มองไปทีตลาดสหรฐั ฯและยโุ รป แต่ก็ไมม่ นั คงดว้ ยเหตผุ ลทีคลา้ ยคลงึ กนั มา
จากการระบาดของโควดิ -19

มมุ มอง
การระบาดใหญข่ องโควิด -19 สง่ ผลกระทบอยา่ งมนี ยั สาํ คญั ไมว่ ่าจะทางตรงหรือทางออ้ ม
ตอ่ การผลิตกงุ้ ทัวโลกในป 2020 ข้อจํากดั ภายในประเทศ (ลอ็ คดาวน)์ และความไมแ่ นน่ อน
อย่างรุนแรงในการค้าระหวา่ งประเทศโดยเฉพาะในจีนและสหรัฐอเมรกิ าส่งผลให้กงุ้ เลยี งใน

Page15 บอ่ สว่ นใหญ่ตอ้ งลดความหนาแนน่ ลงในประเทศผูผ้ ลติ สว่ นใหญ่ โดยมคี วามลา่ ชา้ เกิดขนึ
ในเดอื นพฤษภาคม - มิถุนายน 2020 สถานการณย์ ังมีความยุ่งยากในภาคการแปรรูปเพือ
การสง่ ออกอกี ดว้ ย
ในทางกลบั กนั การสังปดกันพนื ทีหรือลอ้ คดาวน์ในประเทศทีเกดิ วกิ ฤตส่งผลให้ปรมิ าณลกู
กงุ้ โพสตลาวาหรือ PLs ไมเ่ พยี งพอ เกดิ ความความลา่ ชา้ ในการปลอ่ ยกุ้งออกไป และการ
ขาดการขนสง่ และในทสี ุดการผลผลติ ก้งุ ประจําปก็ลดลง นอกเหนือจากการขาดแคลนกุง้
วตั ถดุ บิ ในประเทศผ้ผู ลติ การปองกนั การปนเปอนของผลติ ภัณฑ์ กฎขอ้ บงั คบั ด้านการเวน้
ระยะหา่ งทางสงั คม (social distancing) และมาตรการควบคุมอืนๆ ทดี ําเนินการเพือต่อสู้
กบั การแพรร่ ะบาดของโควิด -19 การเขา้ ถงึ แรงงานทีมที ักษะจะลดลง และการแปรรูปและ
การขนสง่ สนิ ค้าสง่ ออกของคําสังซอื ต่างๆ มักจะไมเ่ กิดขึนตรงตามเวลาทีกาํ หนดไว้
การแพร่ระบาดของ COVID-19 ส่งผลกระทบอยา่ งมากตอ่ ความตอ้ งการกงุ้ ในการคา้
ระหว่างประเทศและในประเทศตงั แตต่ น้ ป 2020 ในชว่ งไตรมาสแรกของป 2020 การเฉลมิ
ฉลองและการรวมกนั ชมุ นมุ ในทีสาธารณะสว่ นใหญใ่ นประเทศทีบรโิ ภคกุ้งถกู ยกเลิก
ผลกระทบของ COVID-19 ตอ่ สถานทีจดั เลยี งโดยเฉพาะร้านอาหารและโรงแรมนนั รนุ แรง
ขนึ มากจากความไมแ่ นน่ อนทวั ไปทเี พมิ ขนึ เนอื งจากความกลวั ของประชาชน ปญหานมี ี
แนวโน้มทีจะดาํ เนินตอ่ ไปจนถงึ สินปนี และแมก้ ระทังเดอื นแรกของปใหม่ เนืองจาก
กิจกรรมทางสังคมลดลง งานจํานวนมากจึงไม่ได้จัดงานหรอื ลดนอ้ ยลง และรายได้ของ
ประเทศก็ลดลงอยา่ งมาก ดงั นนั เนืองจาก GDP ทัวโลกลดลงความตอ้ งการกงุ้ จะลดลงใน
ทุกประเทศจนถงึ สินป 2020

“ประเทศผสู้ ง่ ออกทีอยใู่ นตลาดตะวันตกดงั เดมิ ควรทาํ การศกึ ษาอยา่ งจรงิ จงั ในตลาดตะวันตก
และเสรมิ สรา้ งมมุ มองทีมตี อ่ ตลาดในประเทศ โดยสรา้ งโอกาสในการขายในประเทศเพอื ลด
ผลกระทบทรี า้ ยแรงของโควดิ -19 ตอ่ การคา้ ระหว่างประเทศ”

* นเี ปนฉบบั สรุปทีพัฒนาโดยกองบรรณาธิการนติ ยสาร Aquaculture จากบทความ
ตน้ ฉบบั ทชี ือว่า “ผลกระทบทางเศรษฐกจิ และสงั คมของการระบาดของไวรัสโคโรนา
(COVID-19) ตอ่ ภาคการเพาะเลยี งกงุ้ โลก (Socio-economic impacts of Coronavirus
(COVID-19) outbreak on world shrimp aquaculture sector)” เขยี นโดย

S.Kakoolaki, SMA Ebne al -Torab, A. Ghajari, AA Anvar4, A. Sepahdari, H.
Ahari, H. Hoseinzadeh บทความนีตพี ิมพค์ รงั แรกในเดอื นกนั ยายน 2020 ผา่ นทาง
วารสารสขุ ภาพสตั วน์ าํ ของอหิ รา่ น (Iranian Journal of Aquatic Animal Health) ใน
เล่ม 6 (1) หมายเหตุ: การอา้ งอิงทีผเู้ ขียนอ้างถงึ ในบทความนมี อี ย่ภู ายใต้การร้องขอกอ่ น
หนา้ นีไปยงั ทีมบรรณาธิการของเรา สามารถเขา้ ถึงเอกสารฉบบั เต็มไดท้ ี:
http://ijaah.ir/article-1-212-en.html

การพยากรณ์โรคและความทา้ ทายทเี กษตรกรผ้เู ลยี งกุง้ ต้องเผชญิ เนอื งจากการลอ็ คดาวน์
COVID 19: ผลลพั ธจ์ ะแสดงเปนคะแนนเฉลยี ตลอดครงึ แรกและครึงหลงั ของป 2563

หมายเหตบุ รรณาธกิ าร: ฉบบั เต็มของบทความนีประกอบดว้ ยการวิเคราะห์ตลาดกงุ้ ในภมู ภิ าค
ทีสําคัญอนื ๆ เชน่ เวียดนาม ไทย อนิ โดนเี ซีย สหภาพยโุ รป และอิหรา่ น เราขอแนะนาํ ใหผ้ อู้ า่ น
ของเราเขา้ ถึงข้อมูลนลี งิ กท์ ที า้ ยบทความนี

Page16