หลักการทำงานของเครื่องยนต์เล็กแก๊สโซลีน 2 จังหวะ และ 4 จังหวะ

หน่วยที่ 1

หลกั การทางาน
เคร่ืองยนต์เบนซิน
4 และ 2 จังหวะ

จงั หวะดดู ไอดี จงั หวะอดั จงั หวะงาน จงั หวะคาย

1. ลนิ้ อย่ทู ีฝ่ าสูบ (OHV) 2. ลนิ้ อย่ขู ้างเสื้อสูบ (SV) ห้องเผาไหม้
ลนิ้
ฝาสูบ ฝาครอบลนิ้
สกรูบะบอก กระเด่ือง ฝาสูบ ลกู กระทุ้ง
ลนิ้ ลกู เบีย้ ว
ห้องเผาไหม้ กระบอก
ก้านกระท้งุ สูบ

ลกู กระท้งุ เฟื องเพลา
ลกู เบยี้ ว ข้อเหวยี่ ง

จังหวะดดู เคร่อื งยนต์เบนซิน

เครื่องยนต์ 4 จังหวะ
(Four-cycle Engine)

จังหวะดดู
(Intake Stroke)

จังหวะอัดเครื่องยนต์เบนซิน

จงั หวะอดั
(Compression Stroke)

จังหวะงานเครื่องยนต์เบนซิน

จงั หวะงาน
(Power Stroke)

ลนิ้ ไอดปี ิ ด ลนิ้ ไอเสียเปิ ด

แบบลนิ้ อยู่ข้างกระบอกสูบ

เพลาลกู เบีย้ ว

ลกู เบยี้ ว

เฟื องไทม่งิ (Timing Gears)

เพลาข้อเหวย่ี ง

แบบลิน้ อยู่ท่ีฝาสูบ

สปริงลนิ้ สกรูต้งั ลนิ้

กระเดื่องกดลนิ้ ช่องอากาศ กระเดื่อง
ก้านกระทุ้ง
ตวั ลนิ้ ลนิ้
(Valve) หวั เทยี น ลกู เบยี้ ว
ก้านกระทุ้ง (Push Rod)
ลกู สูบ

แหวนลกู สูบ

ลกู กระท้งุ ลนิ้ (Cam Follower) ล้อช่วยแรง โซ่
เพลาราวลนิ้ (Camshaft) ก้านสูบ
เฟื องโซ่
เพลาข้อเหวย่ี ง

ส่วนประกอบกลไกลดกาลังอัด

1. ตาแหน่งยกลกู กระทุ้งลนิ้ ไอเสีย 2. ภาพตดั ด้านข้าง

ทศิ ทางหมุน แผ่นนา้ หนกั ถ่วง ทศิ ทางหมุน ก้านกระท้งุ ลนิ้
ถกู ยกขนึ้
ลกู เบยี้ วลด
กาลงั อดั ลกู เบีย้ วลด
กาลงั อดั
สปริงแผ่นนา้ หนักถ่วง
สปริงแผ่น
ลกู กระท้งุ ลนิ้ นา้ หนกั ถ่วง

ลกู เบยี้ วลด แผ่นนา้ หนักถ่วง
กาลงั อดั

การทางานของเครื่องยนต์ 2 จงั หวะ

หวั เทียน ลูกสูบขนึ้ ลูกสูบลง คายไอเสีย
ห้องเผาไหม้ ช่องไอดี ช่องไอเสีย

TDC

BDC
ช่องบรรจุ

ห้องเพลาข้อเหวย่ี ง

การทางาน จังหวะที่ 1 จังหวะท่ี 2 ช่วงเกยจังหวะท่ี 2 ไป 1

เหนือลูกสูบ อดั ไอดี ส่งกาลงั คายและขบั ไล่ไอเสียเป็ นช่วงบรรจุไอดี
ใต้ลูกสูบ ดดู ไอดี เพม่ิ ความดนั ไอดี อดั ไอดเี ข้าบรรจุในกระบอกสูบ

ช่องไอเสีย คายไอเสีย
ลนิ้ แผ่น ลนิ้ ปิ ด ลนิ้ ปิ ด

ลนิ้ เปิ ด

ลนิ้ ปิ ด ลนิ้ เปิ ด

เคร่ืองยนต์ 2 จังหวะใช้เพาเวอร์รีดวาล์ว

คาร์บูเรเตอร์ ห้องพกั ไอดี คาร์บูเรเตอร์ ห้องพกั ไอดี
หัวเทยี น หวั เทยี น

ลนิ้ แผ่นปิ ด เสื้อสูบ
ก้านสูบ
เสื้อสูบ

ห้องเพลาข้อเหวยี่ งเกดิ สุญญากาศ ลนิ้ แผ่นปิ ด

เปรียบเทียบเครื่องยนต์ 2 และ 4 จงั หวะ

ข้อดี ข้อเสีย

1. โครงสร้างง่าย ไม่มรี ะบบลนิ้ ที่ยุ่งยากสลบั 1. สิ้นเปลืองนา้ มนั เบนซินและนา้ มนั เคร่ือง
ซับซ้อน มากกว่าเคร่ืองยนต์ 4 จังหวะ

2. ได้เปรียบด้านกาลงั ต่อนา้ หนกั ของเคร่ืองยนต์ 2. ส่วนประกอบเครื่องยนต์รับภาระทาง
คือนา้ หนักน้อย ความร้อนสูง เพราะมกี ารเผาไหม้ทุกรอบ

3. มชี ิ้นส่วนเคล่ือนไหวน้อย จงึ ประหยดั ท้ังค่า 3. ส่วนประกอบเคร่ืองยนต์ต้องรับภาระทาง
ซ่อมและค่าบารุงรักษา กลสูง เพราะเครื่องยนต์ทางานทุกรอบ

4. เครื่องยนต์ส่งกาลงั ได้เรียบกว่า เพราะ 4. เคร่ืองยนต์ระบายความร้อนออกยาก เพราะ
เครื่องยนต์ทางานทุกรอบทเ่ี พลาข้อเหวยี่ ง มเี วลาจากดั ทางานทุกรอบ
หมนุ
5. ทอร์กหรือแรงบิดสู้เคร่ืองยนต์ 4 จงั หวะ
5. ออกแบบให้เป็ นเคร่ืองยนต์อเนกประสงค์ได้ดี ไม่ได้
เพราะตดิ ต้งั ใช้งานได้ท้งั แนวนอนและแนวดง่ิ
6. ไอเสียมมี ลพษิ ท้ังแก๊สพษิ และควนั เป็ น
อนั ตรายต่อส่ิงแวดล้อม

ส่วนประกอบเครื่องยนต์เบนซิน 2 และ 4 จงั หวะ

ส่วนประกอบเครื่องยนต์เบนซิน 2 จังหวะ ส่วนประกอบเคร่ืองยนต์เบนซิน 4 จังหวะ
1 ห้องเพลาข้อเหวยี่ ง
ห้องเพลาข้อเหวยี่ ง 1200o ซ.
บรรจุไอดี บรรจุนา้ มนั เครื่อง

นา้ มนั เคร่ือง
ผสมเบนซิน

120o ซ.

70o ซ.

2 หัวลกู สูบนูนให้ หัวลกู สูบแบน
ไอดขี บั ไล่ไอเสีย

ส่วนประกอบเครื่องยนต์เบนซิน 2 และ 4 จงั หวะ

ส่วนประกอบเครื่องยนต์เบนซิน 2 จังหวะ ส่วนประกอบเคร่ืองยนต์เบนซิน 4 จังหวะ
ร่องแหวนลูกสูบไม่มเี ดือยยนั
3 ร่องแหวนลกู สูบมเี ดือยยนั

เดือยยนั กนั แหวนลกู สูบหมุน

แหวนลกู สูบ

ลกู สูบ สลกั ลกู สูบ

4 สลกั ลกู สูบไม่กลวงตลอด สลกั ก้านสูบกลวงตลอด

ส่วนประกอบเครื่องยนต์เบนซิน 2 และ 4 จงั หวะ

ส่วนประกอบเครื่องยนต์เบนซิน 2 จังหวะ ส่วนประกอบเคร่ืองยนต์เบนซิน 4 จังหวะ
5 เพลาข้อเหวย่ี งถอดแยกชิน้ ทข่ี ้อก้านได้ เพลาข้อเหวยี่ งตอี ดั ขึน้ รูปเป็ นชิน้ เดยี วตลอด

สกรู ฟันอดั
ข้อก้าน นอต

ปี กสมดุล