УММОН БЎЙИДАГИ ЎЙЛАР

Қадрдонлар ажраб кетар,
Бирдан, ногаҳон.

Айри тушар балки машъум
Манфаат сабаб.

Бундай чоғда одам кимга
Суянсин нолон,

Наҳот, дўстлик рўё эрур,
Кечиргин, ё Раб.

Қашқирларнинг тўдасида
Қолса биров гар,

Ким ҳимоя қилар эди
Уни шу фурсат.

Бир ожизга беришмаса
Мадад муқаррар,

Ғолибман деб бонг ургайдир
Ёвузлик албат.

Кўз ташлайман олис ўтмиш
Қаърига гоҳо,

Тарих мудом ботирларнинг
Ёнини олган.

Енгиб чиққан курашларда
Алпомиш борҳо,

Прометей ўт-оловни
Сақлаб қололган.

98

Парвардигор, сен бандангни
Қилдинг ҳимоят,

Яна ўзинг мурувватлар
Айлагил эҳсон.

Одамзодга эзгуликни
Қайтиб бер фақат,

Ёлғиз сенинг паноҳингда
Бахт топгай Инсон.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 18.09.2015

НОДОНЛАР ҲАҚИДА БАЛЛАДА

Қайдадир юз берса бирор фалокат,
Тушар таҳликага жамики ҳайвон.
Мухбир енгамиз, деб жар солар албат,
Бундан фақатгина қўрқмайди нодон.

Амир қушбегининг кетига тепди,
Шу зум Петербургни оламан, дебди.
Шаксиз у - бекорнинг бештасин ебди,
Бундан фақатгина қўрқмайди нодон.

Зилзила Тошкентнинг ярмини бузса,
Кимдир ўша куни ёзганмиш қисса.
Ҳис эт, фожеадан чиқаргин ҳисса,
Бундан фақатгина қўрқмайди нодон.

99

Ер юзин забт этган улар чинакам,
Ё довдир, ё лофчи ёки муттаҳам,
Чопиб чиқаман дер Эверестга ҳам,
Бундан фақатгина қўрқмайди нодон.

Пайт келиб, қасамлар ичади ҳатто,
Ўзининг фойдасин унутмас аммо.
Тинмайди, дўзахга тушкунича то,
Бундан фақатгина қўрқмайди нодон.

Турфа форумларда қатнашар баъзан,
Уни юборганмиш гўёки Ватан.
Тугатар, қўлига тушса илму фан,
Бундан фақатгина қўрқмайди нодон.

Худойим, ҳамиша ҳолимизга боқ,
Сенинг паноҳингда яшайлик узоқ.
Таъмагир ҳукмига топширма бироқ,
Бундан фақатгина қўрқмайди нодон.

Тарихда ўтгандир ботирлар бисёр,
Неча саркарда-ю шоҳлар пурвиқор.
Авлиё зотларнинг назари ҳам бор,
Бундан фақатгина қўрқмайди нодон.

Инсон боласига ҳушёрлик одат,
Юртига киритмас ёвларни минбаъд.
Токи, бошланмасин қирғин ва офат,
Бундан фақатгина қўрқмайди нодон.

100

Балки унинг даври эмасдир мангу,
Лекин яшаб келар тинч ва беқайғу.
Бир кун тупугига тойиб ўлар у,
Бундан фақатгина қўрқмайди нодон.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 20.09.2015

МУАЗЗАМЛИК

Улуғ дарё билан қўйсанг баробар,
Айтилмас, мана бу муаззам ариқ.
Баҳайбат фил турса ёнида агар,
Муаззам чумоли дейилмас, аниқ.

Муаззам шоирдир Фирдавсий ҳамон,
“Шоҳнома” оламда тенги йўқдир, бас.
Қанчалик чиройли бўлмасин дўкон,
Колизей сингари муаззам эмас.

Магар чиқиб қолса бирор ҳаваскор,
Муаззам даҳо, деб ёзар хабарчи.
Ёлғоннинг наҳотки жозибаси бор,
Чойхона паловга қўйилмас жарчи.

Ўзбек муҳтож эмас ўтрикка, аммо
Жаҳон минбарида ўқий олур дарс.
Киминг бор, деганда бировдан асло
Буюк инсонларни олмагаймиз қарз.

101

Хаёл суриш яхши болага ўхшаб,
Орзу ярашади кекса-ю ёшга.
Ўзини муаззам дейиш бошқа гап,
Муаззам бўлмоққа интилиш бошқа.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 21.09.2015

КОШКИ
Ёшларга

Сен ёшсан, эртанги кунингга боқай,
Дарё кеч, саҳро кез, довонлар ошки.
Қараб юрар эдим ортимга токай,
Сенинг камолингни кўрсайдим, кошки.

Афсус, равон эмас бу мубҳам йўллар,
Ҳар бир қадамингда шунчалар тошки.
Топтаб ташлангандир ўнг билан сўллар,
Сенинг камолингни кўрсайдим, кошки.

Истеъдод олдида паст тушар осмон,
Коинот ўз сирин айлагай фошки.
Юксак парвозингга келтиргум имон,
Сенинг камолингни кўрсайдим, кошки.

Олдда кутиб турар давраи сарвар,
Тафаккур то абад кўз билан қошки.
Зора шонинг чиқса боболар қадар,
Сенинг камолингни кўрсайдим, кошки.

102

Инсон дастидадир ғов ҳам,сийлов ҳам,
Аҳли диёнатга ул ўзи бошки.
Яратган қўлласин ҳар нафас, ҳар дам,
Сенинг камолингни кўрсайдим, кошки.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 21.09.2015

КИЙИК ВА ТОШБАҚА

Тирикликнинг сирлари кўп,
Кузатсанг агар,

Тоқат билмас, бу дунёга
Келганда инсон.

Бешикда ҳам тинч ётмайди,
Ғоятда ўжар,

Кийик каби сакрайди сўнг,
Толмас, чопағон.

Йиллар ўтиб, охирлайди
Фоний бу дунё,

Инсон учун жаннатлардан
Асло кам эмас.

У дунё гар чорлаб қолса,
Эшитмас гўё,

Тошбақадек имиллайди,
Боргиси келмас.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 23.09.2015

103

ТОЙЧОҚ ВА ЎҒЛОН

Тойчоғингни авайлагин,
Азиз йилқибон,

У тулпорга айланади,
Вақт ўтиб ҳали.

Минглаб одам оёғига
Қалқар бегумон,

Майдонларда келбатини
Кўрган маҳали.

Ота, сен ҳам дуолар қил
Ўғлонинг учун,

Боланг балки ўспириндир,
Балки жуда ёш.

Эҳтимол, у юрт сўрайди,
Улғайиб бир кун,

Валлоҳ, сенинг ўзингга ҳам
Бўлғусидир бош.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 23.09.2015

104

ИНСОН ШАРАФИ

Эскирган ковушни ёки жандани
Қайга ташласанг ҳам, нима фарқи бор.
Тупроққа жо бўлган марҳум бандани
Мармартош маҳлиё этмоғи душвор.

Юксак сағана-ю безаклар бари
Азадор бир зотнинг ҳиммати холос.
Балхда қаровсиздир Беруний қабри,
Бу айни нодонлик жаҳолотга хос.

Замин фарзандидир, шубҳасиз, Инсон,
Ғоялар меваси эмасдир асло.
Ғаними чоҳ қазса унга ҳар бир он,
Дўстлари бошига кўтаргай аммо.

Ва лекин холислик мудом омонат,
Ўзини ҳакам дер салла, бесалла.
Бандаси Аллоҳга ёлворар фақат,
Худога солдим, деб айтар баралла.

Нозим Рус ерида жой топди мангу,
Аммо сатрлари ҳад билмай яшар.
Энг аввал, дунёнинг шоиридир у,
Сўнгра коммунистдир, билиб қўй, башар.

105

Оламда дахлсиз бир мантиқ мавжуд,
Унга даф қилолмас вақту замона.
Бировнинг хочи бор, бировда-чи бут,
Лекин Яратганга бари парвона.

Миллат деганлари бир дарахтсимон,
Илдизи заминнинг қаърига етган.
Кишилик бошига тушган ҳар туфон,
Унинг ҳам бутоғин синдириб кетган.

Инсонга икки ҳис доимо ҳамдам,
Бири-Отамакон, бириси -Дунё.
Баъзан ўзи чиққан тепани одам
Ҳисоблаб юради олам, деб гўё.

Гарчи ер юзида кўп эрур жонзод,
Турларин санаб ҳам бўлмас, эҳтимол.
Тарихни яратар фақат Одамзод,
Тафаккур уйининг меъмори мисол.

Бу туйғу менинг ҳам умримда ғолиб,
Йўқолмас, сувга от, ташла ўтларга.
Ватан тупроғидан бир сиқим олиб,
Кейин боражакман ўзга юртларга.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 24.09.2015

106

ШИКОЯТЧИ ҲАНГОМАСИ

У миршабхонага қилар қўнғироқ:
– Жиноят юз берди, чорасин кўринг.
Ўзим санаб чиқдим эрта тонгданоқ,
Битта товуғим йўқ, топтириб беринг.

Ишлаган одамнинг иши кўп, мана
Товуқ масаласи очиқдир ҳамон.
Ҳафта ҳам ўтмасдан, сим қоқар яна:
– Итим ғойиб бўлди, нетай, миршабжон.

У шеърлар тўқирди отарчи учун,
– Талантинг йўқ, – дебди юзига биров.
– Оҳ, менинг талантим йўқолди бугун!
Ўша идорага сим қоқар дарров.

Кимлардир уни деб доим овора,
У ҳам чарчамасди, билмасди тиним.
Бир кун ўзи келди: – Тез кўринг чора,
“Сенинг ақлинг йўқ”, деб айтди хотиним.

Кўринмай кетди у, нечук аҳволи?
Миршаблар йўқлашди, ўйларга толиб.
– Дунёдан ўтдилар, – деди аёли,
Қаранг, энди ўзи қолмиш йўқолиб.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 27.09.2015

107

МЎМИЁ

Ажиб ҳол юз бергай,
Тириклай туриб,
Мўмиё нусхамни яратдирсам гар.
Амал кресломда ўша ўтириб,
Бир кун иш юритса, оқшомга қадар.

Арзагўй дод солиб келса, барибир,
Мендан садо чиқмас, сўзлайди ўзи.
Ёрдамчим тушунмас, англамас, не сир,
Чунки тик боқмаган ҳеч қачон кўзи.

Эҳтимол, бекорчи қулоқни излаб,
Олдингга бир олим киргай шу куни.
Узун маърузасин ўқийди бўзлаб,
Жимгина тинглайди мўмиё уни.

Кассир қиз кутишдан чарчади охир,
Тирқишдан мўралар сенга атайин.
Сўнгра бош чайқайди: – Иши кўп оғир,
Қорайиб кетибди шўрлик хўжайин.

– Тепадан сўрашди! – дейди ногаҳон
Котиба эшикдан боққанча қиё.
Мўъжиза юз берар хонада шу он:
Жонланиб кетади бирдан мўмиё.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 27.09.2015

108

ЁР ВА АҒЁР

– Шеър кимга аталган? – сўрайсан такрор,
Жавобим мана бу, унутма зинҳор:
– Қара, рўпарангда турибди борлиқ,
У сенга ёр эрур ва ёки ағёр.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 27.09.2015

ТЕНГЛИК

Қачон бойваччалар бу ҳолни англар:
Рақиби бўлолмас аҳволи танглар.
Арслон чиқмас сира сичқон овига,
Унга ярашади фил билан жанглар.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 27.09.2015

РАНГБАРАНГЛИК

Заминга баробар кулфати, бахти,
Мажнунтол ёнида заққум дарахти.

Caҳролар белибос, ўрмонлар башанг,
Делфиннинг ҳамроҳи одамхўр наҳанг.

109

Шодлик бир томонда, бир томонда ғам,
Икки хил балодир сув билан ўт ҳам.
Лекин қозонда сув, тагида чўғдир,
Бирови бўлмаса таом ҳам йўқдир.
Яхшилар бор жойда ёмон ҳам мавжуд,
Бу – қадим боболар қолдирган ўгит.
Мен ҳам ўз фикримни айтай якунда:
Қайсига мансубсан – ҳамма гап шунда!
А.Қ.Ш. Хьюстон. 27.09.2015

А.Қ.Ш. Хьюстон, 12.09.2015

110

Октябрь, 2015

МАРДИКОР

Бажаргин ўзингга мансуб юмушни,
Овчи ҳам ўлжасин бир ўзи овлар.
Агар ёқтирмаса қандайдир ишни,
Мардикор ёллайди баъзи бировлар.

Эҳтимол, ҳашардир, шанбаликдир ё,
Маҳалланг чорлайди - ёрдаминг даркор.
Бундай муаммодан қўрқмагин асло,
Ҳамёнинг бор экан- мардикор тайёр.

Ўқишга кирмоқчи фарзанд бесавод,
Унга сувдек зарур баҳолар- баллар.
Ота чорасини топар шу заҳот,
Билағон болани мардикор ёллар.

Пайдо бўлган эмас бу одат дарров,
Шоҳлар ҳам ишлатган қиёфадошин.
Келинга топилар мардикор куёв,
Тўйида ўтирар эгганча бошин.

111

Бандага раҳм етсин Аллохнинг ўзи,
Қандоқ ҳукм қилар - унда иҳтиёр.
Марҳумнинг бўлмаса ўғли ё қизи,
Ё тавба, мардикор йиғичилар бор.

Мададсиз қолганда инсон боласи,
Қўллаган зотларга минг бора раҳмат.
Савобни маҳв этар таъма балоси,
Беҳуда кетмагай чекилган заҳмат.

Ҳеч кимнинг қўрғонин босмасин хатар,
Ҳатто зор қолмасин ҳамсоясига.
Ватаннинг бошига иш тушса агар,
Мардикор боргайми ҳимоясига.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 02.10.2015

ТАҚДИР ТУҲФАЛАРИ

Сендан ризқ сўрадим ҳамиша, тақдир,
Бойлик ўтинмадим лекин муҳташам.
Ол, дея бутун нон юбординг, шукур,
Балки бошқалардан айламадинг кам.

Сендан дўст сўрадим, ёлвориб яна,
Тўғригўй ҳамроҳлар дуч келди, қуллуқ.
Улар ҳам мен каби юрибди, ана,
Чайқов бозорингга киргулари йўқ.

112

Сендан саломатлик сўрадим, тақдир,
Ахир ҳар кимсага мукофотдир бу.
Тўрт мучанг соғ бўлса, шу ўзи бахтдир,
Қариган чоғингда етар қуш уйқу.

Ғаним юборгин, деб ким айтар сенга,
Эси бор ҳар банда бу гапдан кулар.
Негадир, бир тўпин жўнатдинг менга,
Сиғмай қолганмиди ҳовлингга улар.

Барибир, лутфингдан розиман мен ҳам,
Қайларга борардим тақдирсиз-сенсиз.
Энг аввал, онадан туғилганим дам,
Ватан ато этдинг, қадим ва тенгсиз.

Сенинг битта номинг, эҳтимол, қисмат,
Хато қилган бўлсак, бизлардан кўрма.
Тепангда Эгам бор, шошилма фақат,
Умрни ўзингча қисқартиб юрма.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 04.10.2015

ҲАЁТ
Рафиқамга

Кимдир деди оҳ чекиб:
- Зулматга ботди зиё,

Тулпорлар кетиб бўлди,
Қирчанғига зот қолди.

113

Тирикликни ўлимлар
Енга билмади, аммо,

Завол топмай дунёда,
Барибир, ҳаёт қолди.

Афсус, не-не инсонлар
Тарк этдилар оламни,

Қайтмадилар, тўксам ҳам
Кўзимдаги жоламни.

Бу не сирким, кулфатлар
Буколмади одамни,

Завол топмай дунёда,
Барибир, ҳаёт қолди.

Онам кетса, ўйловдим,
Йиқилиб тушгай осмон,

Отам кетди, мен учун
Зимистон бўлди жаҳон.

Лекин мен ёдгор эдим,
Ўлмай қолган тирик жон,

Завол топмай дунёда,
Барибир, ҳаёт қолди.

Юрагим сиқилганда
Мозор оралаб юрдим,

Кекса бир донишманднинг
Қабри ёнида турдим.

Во ажабо, тошида
Ушбу ёзувни кўрдим:

114

-Завол топмай дунёда,
Барибир, ҳаёт қолди.

Саноғига етмайди
Ҳанузгача одамзод-

Заминда қурбон кўпми,
Кўпмикан ва ё жаллод.

Яхшилардан от қолур,
Ёмонлардан қолур дод,

Завол топмай дунёда,
Барибир, ҳаёт қолди.

Ўкинмагин, азизам,
Орқада энди ғовлар,

Ажалдан ҳам аслида
Баттарроқ экан ёвлар.

Дегаймиз,ўша куни -
Ўтгач барча синовлар:

Завол топмай дунёда,
Барибир, ҳаёт қолди.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 06.10.2015

ЗИНАЛАР

Дедилар: - Кўкларга қилурсан парвоз,
Биринчи зина бу, чиққин, сеники.
Шу заҳот атрофдан таралди овоз:
-Бу зина меники, зина меники.

115

Ўрлаб боравердинг тепага ўктам,
Бундайин маррага етишгай озлар.
Лекин эшитилиб турди дамбадам,
Бу зина меники, деган овозлар.

Энг юксак пояга чиқолдинг у кун,
Уҳ тортдинг, сочингга қировлар инган.
Во ажаб, ўчганди энди турфа ун,
Меникидир, деган овозлар тинган.

Бироқ кимларнингдир имкони бисёр,
Ҳаттоки, омадни айлаб олгай қул.
Умрида машаққат чекмаган бир бор,
Чунки зиналари бошқадир буткул.

Сени ҳам қайдадир англашар, балким,
Орттирган тажрибанг беҳуда кетмас.
Пастда бўлсанг агар, топтайди ҳар ким,
Баландликда турсанг - қўллари етмас.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 11.10.2015

ЙЎҚОЛГАН БЎРИ

Ҳайвонот боғидан
Йўқолди бўри,

Шу заҳот эфирда
Берилди эълон:

116

-Бўри қочиб кетган,
Жайдари тури,

Тутиб келтирганга
Мукофот фалон.

Бўри-ку топилди
Ва лекин бу иш,

Ташаббус сингари
Кўрсатди кучин.

Ҳануз давом этар
Бўри топшириш,

Албатта, айтилган
Мукофот учун.

А.Қ.Ш.Техас. 11.10.2015

АРМОН

Хайр, Атлантика,
Хайр, эй уммон,

Сендан айро тушмоқ
Гумондир, гумон.

Менинг ҳам қалбимда
Бир уммоним бор,

Фақат, унинг номи
Армондир, армон.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 12.10.2015

117

ЮПАНЧ

Паймона жом эрур,
Бир кун тўлғувси,

Кимки туғилибди-
Охир ўлғувси.

Ҳозирча тирикман,
Йиғлама, болам,

Ҳали кўз ёшларинг
Керак бўлғувси.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 12.10.2015

“ИККИЧИ” БОЛА

Физикадан “икки” олиб,
Бола қайтди мактабдан,

Остонада туриб деди
Отасига дафъатан:

-Отажоним, хафа бўлманг,
Ахир бизга омад ёр,

“Икки” олсам олибман-да,
Беруний бобомиз бор.

Энди тилдан “икки” олиб
Қайтди бола мактабдан,

Отасига яна деди
Остонадан ўтмасдан:

-Отажоним, хафа бўлманг,

118

Ахир бизга омад ёр,
“Икки” олсам олибман-да,

Навоий бобомиз бор.

Бу гапларни тинглайвериб
Отанинг боши қотди,

Ҳар кун шу ҳол такрор бўлар,
Бор тинчини йўқотди.

Охир деди: Бас қил, бола,
Ҳаммамизга омад ёр,

Боболарни пеш қилма кўп,
Ҳамёнимда ақчам бор.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 13.10.2015

ДОН КИХОТ

Мудом бошқаларнинг ғамини ейсан,
Сендек ғамгусорни биров кўрганмас.
Нечун ҳайдовчига тезроқ юр, дейсан,
Ахир, сени ҳеч ким кутиб турганмас.

Ҳар ким саёҳатга чиққай, албатта,
Дунё кенг, манзил кўп, сарҳадлар катта.
Тез юрар поездга олгайсан патта,
Ахир, сени ҳеч ким кутиб турганмас.

119

Минбарга чиқасан, ўхшаб оловга,
Зарбалар берасан қандайдир ёвга.
Ёқдинг ё ёқмадинг ҳозир бировга,
Ахир, сени ҳеч ким кутиб турганмас.

Текшириб ўтирмай туғилган ерин,
Ўзингча мақтадинг шоирнинг шеърин.
Ўйлаб ҳам кўрмадинг, у нима дерин,
Ахир, сени ҳеч ким кутиб турганмас.

Гоҳо адолат деб куйдирасан жон,
Тилингдан тушмайди Ҳазрати Инсон.
Нимага эришдинг шу билан, нодон,
Ахир, сени ҳеч ким кутиб турганмас.

Китобий қаҳрамон- номи Дон Кихот,
Шамол тегирмонга қарши сурган от.
Дегайлар, биздан ҳам чиқмиш шундай зот,
Ахир, сени ҳеч ким кутиб турганмас.

Эшитдинг, қайдадир тошибди дарё,
Тун бўйи оҳ чекдинг, миробдай гўё.
Эл-юртни асра, деб қилдинг илтижо,
Ахир, сени ҳеч ким кутиб турганмас.

Соғломсан, тер тўкиб, шавққа тўлгайсан,
Лекин қариб-чуриб, бир кун ўлгайсан,
Билиб қўй, шу заҳот унут бўлгайсан,
Ахир, сени ҳеч ким кутиб турганмас.

120

Дунёдан безмагин, сўниб ҳафсаланг,
Кимлардир от минган, ким оёқ яланг.
Мадад сўраб додлар, ҳоли бўлса танг,
Ахир, сени ҳеч ким кутиб турганмас.

Магар шундоқ экан, не қилмоқ даркор?
Болам, ушбу гапни унутма зинҳор:
Фақат, таъмаси йўқ савоб устивор,
Ахир, сени ҳеч ким кутиб турганмас.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 14.10.2015

КОТИБА ХОНИМ

Бирор савол чиқса - майдами ё чўнг,
Раҳбарга айтгин, деб қўймас имоним.
Тўрт ёки бешинчи уринишдан сўнг,
Гўшакни кўтарар Котиба Хоним.

Ҳали салом-алик қилмасдан аввал,
Сўроқни бошлайди, терговчи гўё.
Қанча тиришмагин, бермайди ҳеч гал,
Дейсан, автоматдан фарқи йўқ асло.

-Отангиз тирикми? Онангиз борми?
Бобонгиз қанақа касалдан ўлган?
Жуфтингиз ишларми ёки бекорми?
Қайси ресторанда тўйингиз бўлган?

121

Қандай ўтказасиз бўш қолган дамни?
Қачондир СПИДга чалинганмисиз?
Ўлдирганмисиз ҳеч бирор одамни?
Боғчада ҳибсга олинганмисиз?

Сизга тегмаганми лўлининг кўзи?
Маошингиз қанча?- буни ҳам айтинг.
Қаёққа қўнғироқ қилдингиз, ўзи,
Шикоят бўлса гар-бу йўлдан қайтинг.

Энди чиқай, девди танимдан жоним,
Тилига бол бўлсин, оғзига қандлар,
Гапни қисқа қилди Котиба Хоним:
-Хўжайин бандлар.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 14.10.2015

ТАЪЗИЯ

Сен кетдинг, қолганлар
Ўйнасин, кулсин,

Маконинг, илоё,
Нурларга тўлсин.

Аслида, бу дунё
Ташвишларидан

Қутулиб кетганинг
Муборак бўлсин.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 14.10.2015

122

УМР ДАФТАРЛАРИ

Кўргингиз келса гар бахтли одамни,
Қайга борардингиз, ахир нетгайсиз?
Келинг ҳузуримга, унутинг ғамни,
Яйраб ўтиргайсиз, мамнун кетгайсиз.

Кўрмоқчи бўлсангиз бахтсизни агар,
Юрманг йироқларда, келинг мен томон.
Ҳасратли умримнинг ўзи бир дафтар,
Ўқиб, йиғлай-йиғлай, қайтгайсиз нолон.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 15.10.2015

ҲАСБИ ҲОЛ

Йўқотаман, дейди ҳасадгўй номард,
Таслим бўлмас лекин ақлу тафаккур.
Эзгу умидингга қўндирмайди гард,
Хайрихоҳ дўстларга минг бор ташаккур.

Мен-ку, юргандирман ўз ғамимни еб,
Чидаб ҳижронларга, соғинч, фироққа.
Кимнинг ҳисобидан сафар қилдинг, деб,
Ҳатто аллакимлар тутар сўроққа.

123

Қўлинг ишга бормас улар дастидан,
Во дариғ, тинчгина юриб ҳам бўлмас.
Билдирмай чоҳ қазар оёқ остингдан,
Косанг оқармайди, толеинг кулмас.

Ҳайронлар қоламан бир ҳолга доим,
Зарра улғаймаган гўёки Инсон.
Уни бандам деган бир вақт Худойим,
Афсус, тарк айламиш бандасин иймон.

Шеъримни дафъатан арз-додга йўйма,
Пойингда ётибди пажмурда таним.
Мени ўшаларга талатиб қўйма,
Ўзинг қўлла яна, халқим, Ватаним.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 16.10.2015

ЗАМОНЛАР

Ўзимизнинг гап, деб бошлайди сўзин,
Кўрсатгич бармоғи лабида турар.
Эшикдан бир лаҳза узмайди кўзин,
Кимдир кириб қолса, мавзуни бурар.

Одамлар тўп жойдан қочар минг қадам,
Ҳатто, радиони тинглайди пинҳон.
Магар, об-ҳаводан гап кетса, шу дам
Дейди: - Газетани ўқинг, ўртоқжон.

124

Бирор таъзияга бориб қолса гоҳ,
Тиловат қилмайди, мўлтирар гирён.
Ҳеч кимса кўрмаган чекканини оҳ,
Собиқлар тўйига бормас ҳеч қачон.

Кундузи Қомусни кўйнига солиб,
Чорлар огоҳликка яхши-ёмонни.
Тунлари кўрпага бурканиб олиб,
Қироат қилади йиғлаб, Қуръонни.

Шу қадар шафқатсиз эдингми, ҳаёт,
Қўлим ёқангдадир, Маҳшаргача то.
Қуёндек беюрак, қушдек бесабот,
Соқов қилганмидинг халқимни, Шўро.

Болажон, сен бундай кунларни кўрма,
Шукур, сеникидир замона бу пайт.
Мағлублар сингари бош эгиб юрма,
Сен энди ғолиблар қўшиғини айт.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 17.10.2015

ҲАНГОМА

Бир кун шогирдига деди устози:
-Майли, шеъриятда қаср қурмагин.
Ҳатто, ёзмасанг ҳам, майли мен рози,
Абдулла Орифга яқин юрмагин.

125

Қодирий, Чўлпонга мухлис бўлганлар,
Гуллаб турган чоғи бевақт сўлганлар.
Ёхуд Магаданда музлаб ўлганлар,
Абдулла Орифга яқин юрмагин.

Шеърини ўқигинг келса агарда,
Ўқи-ю, нуқсон кўр ўша асарда.
Турсин оралиқда темирдан парда,
Абдулла Орифга яқин юрмагин.

Керакли одамнинг изидан қолма,
Унга хизмат қилиб, ҳеч қачон толма.
Фойдасиз кимсага қулоқ ҳам солма,
Абдулла Орифга яқин юрмагин.

Мени огоҳ қилди эски бир ошнам,
Боқсанг посангига - ҳеч бўлмайсан кам.
Виждоннинг ўзи йўқ, чекма сира ғам,
Абдулла Орифга яқин юрмагин.

Дунё ўткинчидир, яъни муваққат,
Ҳамиша мавжуддир ўша ҳақиқат.
Олдингда ғов бўлса, йўқот шу фурсат,
Абдулла Орифга яқин юрмагин.

Шунда танбеҳлардан бўлгайсан озод,
Ўт босган пайкалинг аталгай обод.
Сулаймон ўлди-ю, девлар демак шод,
Абдулла Орифга яқин юрмагин.

126

Мудом иш беради бизларга ёлғон,
Билиб турибдими содда оломон.
Сени Фирдавсий, деб қилгаймиз эълон,
Абдулла Орифга яқин юрмагин.

Бошлиқлар келганда, чиққин югуриб,
Тинмай, пояндозни тургин супуриб.
Талантли дейдилар ишингни кўриб,
Абдулла Орифга яқин юрмагин.

Давра қур, ҳеч кимдан ҳайиқма аммо,
Рўйхатлар тузгаймиз, янги мутлақо.
Унга бегоналар кирмайди асло,
Абдулла Орифга яқин юрмагин.

Ҳеч кимса ўйламас, - сен қайси тараф,
Тарихнинг корига қолдик-ку яраб.
Бўйларин ўлчайди бизларга қараб,
Абдулла Орифга яқин юрмагин.

Ҳатто нуқсонимиз бўлгай фазилат,
Саводсизлик эса олий маърифат.
Манманлик айб эмас, балки жасорат,
Абдулла Орифга яқин юрмагин.

Содиқ итларинг кўп- сени қўллайди,
Гарчи, ҳар замонда бир бор туллайди.
Хурсанд бўл, ижодий боғинг гуллайди,
Абдулла Орифга яқин юрмагин.

127

Эҳтимол, китобинг ўқимас биров,
Бозорчи пистасин ўрайди дарров.
Лекин нописандлик бизнинг қудрат, дов,
Абдулла Орифга яқин юрмагин.

Эгалари кетса - тул адабиёт,
Ҳаёсиз жойларда пул адабиёт.
Қолди ўтмишларда ул адабиёт,
Абдулла Орифга яқин юрмагин.

Бизнинг ҳам шубҳасиз ўз режамиз бор,
Исковуч, чақимчи кадрлар бисёр.
Закот бериб турсанг ҳамма сенга ёр,
Абдулла Орифга яқин юрмагин.

Альбомлар ясаймиз кўркам, улуғвор,
Ойбекнинг ўрнига мана, биз тайёр.
Фақат Қаҳҳор домла тўғри сўз, айёр,
Абдулла Орифга яқин юрмагин.

Ва лекин чўчитар ўзга бир даҳо,
Ўрнидан қўзғалмас Навоий бобо.
Туҳфа қилсакмикан бошқаларга ё,
Абдулла Орифга яқин юрмагин.

Бульдозер қўйса ҳам ўрнингдан жилма,
Унча-мунча гапга парво ҳам қилма.
Сендайлар кўп ҳозир, даврон сур, ўлма,
Абдулла Орифга яқин юрмагин.

128

Рўпара келса ким, суришажакмиз,
Шубҳа йўқ, орзуга эришажакмиз.
Кўп борса, Дўзахда кўришажакмиз,
Абдулла Орифга яқин юрмагин.
А.Қ.Ш. Хьюстон. 19.10.2015

ОНА ТУПРОҚ
Бир вақт Ватанимдан кетдим кўп узоқ,
Келдиму заминга эгилдим шу чоқ.
Орада қандайин мулоқот бўлди-
Битта мен биламан ва билгай тупроқ.
Ўзбекистон, Тошкент. 24.10.2015

А.Қ.Ш. Атлантика уммони,
12.09.2015

129

Сентябрь, 2016

ХАЛОЙИҚ ХОҲИШИ

Қудуқ қаздинг чўл ўртасида,
Суви ширин, албатта, текин.
Тенги йўқдир унинг аслида,
Биров ичмас бу сувни лекин.

Шиддат билан оқади дарё,
Кўприк қурдинг ба ҳаққи савоб.
Бирор кимса ўтмади аммо,
Қолиб кетди гуёки сароб.

Қора тунда ёқдинг-ку гулхан,
Келгайми, деб бирор йўловчи.
Бироқ ҳечким ўтмади йўлдан,
На бир ҳайвон ва на бир овчи.

Шеърлар ёздинг бамисли олов,
Яхшиларни куйладинг роса.
Қизиқмади ва лекин биров,
Ўқимади шеърингни кимса.

130

Тилла дўкон очдинг бир куни,
Бирданига ўзгарди олам.
Кутган экан халойиқ шуни,
Босиб кетди тумонат одам.
А.Қ.Ш. Хьюстон. 10.09.2016

МАНТИҚ

Дунёдаги жамики неъмат,
Инсон учун яралган, дерлар.
Дарёлар ҳам теграда фақат
Бизлар учун таралган, дерлар.

Ер остида конлар ҳам шундоқ,
Тайёрланган фақат биз учун.
Ёғ билан сут, патир ва қаймоқ
Оширади танамиз кучин.

Мен мантиқни севдим жуда ҳам,
Лекин чиқди саволлар доим.
Хўш, ким учун яшайди одам?
Ёлғиз Ўзи билгай Худойим.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 10.09.2016

131

ФАСЛЛАРИМ
Етаклашиб қатор ва қатор,
Йўлдан ўтди етмиш беш баҳор.
У баҳорлар меники эди,
Болам, бари сеники энди.
Йўлдан ўтди ёз билан куз ҳам,
Улар менга бўлганлар ҳамдам.
Иккови ҳам меники эди,
Эгалик қил, сеники энди.
Ортда қолди чаманлар, боғлар,
Йўл сўнгида кўринди тоғлар.
Музликларга бориб етдим мен,
Фақат қишни ола кетдим мен.
А.Қ.Ш. Хьюстон. 13.09.2016

132

ЧИРОҚ
Уйдами, кўкдами – нур сочса порлоқ,
Унинг оти эрур, албатта, чироқ.
Қалбингга яшириб қўйгин қуёшни,
Кўргайсан, қанчалар буркама бошни.
Агар юрагингда бўлса зимистон,
Ҳеч ким ёритолмас, билиб қўй, Инсон.
Яхшиси сўқирдан олгин сен ибрат,
Йўлида чироқдир орзуси фақат.
Ёлғиз битта нур бор, йўқдир қиёси,
У Аллоҳ зиёси, Аллоҳ зиёси!
А.Қ.Ш. Хьюстон. 13.09.2016

ОЛАМ МАНЗАРАЛАРИ
Тунларим бедор ўтди, мижжа қоқмайин гоҳо,
Бир зум ором олмоқни қўмсаб яшадим ҳар дам.
Теграмда ноз-неъматнинг ками йўқ эди асло,
Ва лекин томоғимдан ўтмади бурда нон ҳам.

133

Қай бир ишга қўл урсам, акси бўлди, во ажаб,
Дўстларимни чорласам, ғанимлар етиб келди.
Бахт изладим бир умр орқа-олдимга қараб,
Ташвиш доим сўрамай, ғовлардан ўтиб келди.

Баъзан эса тушингнинг тескариси бўлармиш,
Ойнинг орқа томонин кўрмаганмиз ҳеч қачон.
Ҳолингга кимдир йиғлаб, кимдир зимдан кулармиш,
Омад белгиси эмиш ойдинда ётган илон.

Йиғлай-йиғлай тугатди қувноқ достонин шоир,
Теракнинг узунлиги йиқилганда билингай.
Ушбу нисбат, чеки йуқ фазоларга ҳам доир,
Нур дастаси зулматда кўзга аниқ илингай.

Чорасиз қолсанг агар, ўкиниб юрма зинҳор,
Сендан ҳам бечорароқ кимсалар кўп дунёда.
Кимдир амал соҳиби, кимдадир бойлик бисёр,
Балки ўшаларнинг ҳам ғами ҳаддан зиёда.

Ҳар ишнинг асосида қиёс ётар, албатта,
Бир ёнда тоғу тошу, бир ёнда турар уммон.
Каҳкашонда зарранинг салмоғи беҳад катта,
Фалакни суяб турган мантиқдир неча замон.

Сизу биз кўриб турган рангбаранг ушбу ҳилқат,
Эҳтимол ўзга олам аксидир, соясидир.
Инсонни бунёд этган фақатгина Муҳаббат,
У коинот бешигин тебратган доясидир.
А.Қ.Ш. Хьюстон. 17.09.2016

134

ТЕХАС ОСМОНИ

Техас осмонининг йўқдир қиёси,
Шу қадар мовийдир, шу қадар тоза.
Гўё Амриқонинг ишчан қуёши,
Артиб чиққанидек ойнани роса.

Зум ўтмай осмонга атайлаб уммон,
Иркит булутларни юборар сочиб.
Техас осмонида шундоқ жараён,
Асло кетолмайсан сен бундан қочиб.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 18.09.2016

ҲАМШИРА ҚИЗИМ БАРНОНИНГ ШЕЪРИ

Томиримни тополмай азоб бердингиз бир кун,
Оддийгина уколни қилолмадингиз, афсус.
Ҳамширалар қаҳатми сизларда, нима учун?
Бизнинг Барно қизчалик бўлолмадингиз, афсус.

Ҳар қандай соҳанинг ҳам устаси бор, албатта,
Ўзларига буюрсин мақтаб пиширган оши.
Эл аро маҳоратнинг қиймати эрур катта,
Баланд бўлса ҳам агар оладиган маоши.

135

Шифокорлар аҳлини кузатдим жуда узоқ,
Билмадим, деганларин эшитмадим мен асло.
Улар ҳам шоирларга ўхшаб кетаркан кўпроқ,
Ярмиси улуғ бўлса, ярмиси буюк даҳо.

Бизларга керак асли жўнгина, оддий ҳаёт,
Ростгўй ва дабдабасиз, она сутидек ҳалол.
Гоҳида эсламаймиз, ким берди бизга нажот,
Мақтанчоқнинг дастидан топгаймиз лекин завол.

Уммон орти юртнинг булдир шифохонаси:
Муҳташам қасрлардан қолишмайди у сира.
Эътирофим айтайин, келди гапнинг хонаси,
Бу ерда етишмайди Барно деган ҳамшира.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 19.09.2016

ҚУЁШ ВА ШАЪМ
Набирам Мумтозбегимга

Абадият муҳри бор гўзаллик туйғусида,
Қудратин у йўқотмас ҳаттоки уйқусида.
Тобланиб юрса арзир қуёш нурида, аммо
“Хамса” яратса бўлар шаъмнинг ёғдусида.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 22.09.2016

136

ФОЛБИНЛАР

Халқ ўзи яратар даҳоларини,
Сўнгра ўзи берар баҳоларини.

Фолбинлик қилишни жуда севасан,
Сен- қора қуртдирсан, қора бевасан.

Аллақачон кетган бошингдан томинг,
Ўттиз милён халққа очмагин роминг.

Гар ўрта асрлар келсайди қайтиб,
Сени жанозангга юрмасдик айтиб.

Содда одамларнинг ўчин олардик,
Бир йўла, бигизлаб қўяқолардик.

Гўё сен бўлмасанг тонглар отмайди,
Сендан сўрамасдан қуёш ботмайди.

Эртадан то оқшом “Мен!” дейсан фақат,
Забонингга лаънат, фикрингга лаънат.

Қандай таом еймиз, борамиз қайга,
Балки учажакмиз юлдузга, ойга.

Балки тонгга қадар китоб ёзармиз,
Тоғларни тешармиз, конлар қазармиз.

137

Ҳеч нарса боғлиқмас сенинг измингга,
Ҳеч кимса тобемас айтар сўзингга.

Чақалоқ йиғласа, сўрарми сендан,
Кимдир бахтли бўлса, кўрарми сендан.

Набирам мактабдан беш олиб қайтди,
Сўзсиз, устозига рахматлар айтди.

Жавоби бўлади ҳар битта ишнинг,
Тўйнинг, маъраканинг, оддий ташвишнинг.

Ҳикмат билан машғул буюк авлиё,
Сен каби ўтирган бекорчимас, ё.

Ҳар ким меҳнатига раҳмат олғувси,
Тарихда албатта номи қолғувси.

Мудом яхшилардан сен ҳам ибрат ол,
Сира ўлмас гап бу: “Камтарга камол!”.

Менга шеър ёзишни ўргатолмассан,
Тоғдирман, ўрнимдан қўзғатолмассан.

Сен мантиқ ҳақида бермагин эълон,
Мантиқнинг ўзига эргашар инсон.

Сенинг пандларингга халқим зормикан,
Айтишга маънавий ҳақинг бормикан.

138

Ақл ўргатмоқни бас қил, халқимга,
Битта талабим бор: -Тегма қалбимга!
Дунёни бошимга кўтаргум йўқса,
Очиқ қозон бўлса тўнтаргум, йўқса.
Сендек фолбинларга зор эмас ватан,
Ниятинг бошингга етгай даъфатан.
Ўйлама, бу дунё шунчаки кордир,
Унинг ҳам дарвоза, эшиги бордир.
Мард бўлсанг, ҳамиша садағанг кетай,
Яхши-ёмон кунинг қадрингга етай.
Асл инсон шаъни ҳар недан юксак,
У Арши Аълонинг бандаси, бешак.
Ўзи ҳам азиздир нон билан туздек,
Улуғ дарвозанинг посбони Ўзбек!
А.Қ.Ш. Хьюстон. 25.09.2016

139

СОВҒА
(Ҳазил эмас)

Менга ҳеч қанақа совға бермангиз,
Ўғирлаб кетишар уни барибир.
Шу боис, шеъримда алам ва ангиз,
Шу сабаб, совға деб айтмасман такбир.

Совғадан айрилиб, куйиб тургандан,
Унинг асли ўзи бўлмагани соз.
Сейфга қулфлаб кўйиб, пойлаб юргандан,
Тинчгина ухлайсан - ташвишинг ҳам оз.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 27.09.2016

ЎЖАР ДЎХТИР ВА ЧОРАСИЗ БЕМОР
ҲАНГОМАСИ

Йиғлатиб беморнинг икки қароғин,
Кесиб ташладилар бир кун оёғин.

Бадан тарбияни севарди дўхтир,
Беморга: -Кезавер,-деярди дўхтир.

Бемор ёлворарди: - Йўқ, деб оёғим,
Олиб қўйишганлар ҳатто таёғим.

Дўхтир уқтирарди: -Юргайсан, тамом,
Менинг гапим шулдир, бўлди, вассалом.

140

Не қиларин билмас бемор бечора,
Ўйлай,ўйлай топди охир бир чора:
У икки қўлида юра бошлади,
Дунёни тескари кўра бошлади.
Ўжар дўхтирдан-ку асрасин худо,
Аввало, оёқдан бўлмагин жудо.
Турфа ҳангомага тўлиқдир олам,
Учраб турар гоҳо шунақаси ҳам.
А.Қ.Ш. Хьюстон. 29.09.2016

А.Қ.Ш. Хьюстон, 22.09.2016

141

Октябрь, 2016

ДЕМАГОГ

Рад этади ҳамма нарсани
Фақат менинг гапим гап дейди.
Тескари иш умрига маъни,
Албатта, у ўнгни чап дейди.

Бундан кимга зарар ё фойда,
Бир қарасанг шамолдай ўтар.
Лекин, билмас, худди шу жойда
Инсон қавми бўлиниб кетар.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 01.10.2016

ОҒРИҚЛАРИМ

Яна оғриқ забтига олар,
Қисиб келар нафасинг оғир.
Чуғур-чуғур қилар болалар,
Набиралар бир этак, ахир.
Бири дейди: – Тинмасдан асло,
Ер юзида роса елгансиз.

142

Голландия ёқлардан, бобо,
Бизга пишлоқ олиб келгансиз.
Чиқиб кетай дейди тандан жон,
Ҳамма нарса гўё бемаъни.
Бир набирам сўрар: – Бобожон,
Ҳиндистоннинг мангоси қани?
Оғриқ етар сўнгги дамга ҳам,
Мисли ошим ошамаганман.
Шивирлайман: – Жим тургин, болам,
Мен ҳеч қачон яшамаганман.
А.Қ.Ш. Хьюстон. 03.10.2016

ҒАЛАМИСГА
Балки бир кун бўлай деб одам,
Зўр тахаллус топгандинг, болам.
Ўзинг тушган сассиқ ҳовузга
Тортаверма бошқаларни ҳам.
А.Қ.Ш. Хьюстон. 10.10.2016

143

ЎНГ ҚОВОҒИМ УЧДИ-Ё

Ўнг қовоғим учди-ё,
Чап қовоғим учди-ё.
Олисларда қолган юртим
Бирдан эсимга тушди-ё.

Болаларим омонмикан,
Гулзорларим чаманмикан.
Даврадошу жўраларим
Ҳалиям мен томонмикан.

Ҳайитда ҳам боролмадим,
Жигарларим сўролмадим.
Қанча хафта, ойлар ўтди,
Қишлоғимни кўролмадим.

Мен қарайман юлдузларга,
Гўё қошу қундузларга.
Уларни деб алмаштирдим
Кечаларни кундузларга.

Ўнг қовоғим учди-ё,
Чап қовоғим учди-ё.
Узоқдаги шоир ўғли
Кимнинг ёдига тушди-ё.

А.Қ.Ш. Хьюстон. 10.10.2016

144

ЁРОНЛАР

Ўз давринг нашъасин меники деб сур,
Ҳатто тўфон турсин, ҳатто бўронлар.
Доим оғзи бир-у қалқон бўлиб тур,
Орангиздан ола ўтмас, ёронлар.

Бошқа ёққа тортса сен минган тулпор,
Бундайин дўстликдан қандайин наф бор?
Кимдир айламаса қасамингни хор,
Орангиздан ола ўтмас, ёронлар.

Сенга ёт эмасдир эл қучган зафар,
Ўзимники десанг бу ютуқни гар.
Сени кўрган жойдан қочгайдир хатар,
Орангиздан ола ўтмас, ёронлар.

Ҳасадгўй аҳлига дуч келдинг кўпроқ,
Қаёққа борсанг ҳам бир хилдир тупроқ.
Барчага баробар, демакким, чароқ,
Орангиздан ола ўтмас, ёронлар.

Бемор излар эди дардига чора,
Уни тополмади, афсус, бечора.
Кимдир ёрдам қўлин чўзса шу бора,
Орангиздан ола ўтмас, ёронлар.

145

Майлига, даврон сур қишлоқ, шаҳарда,
Турфа одам учрар шомда, саҳарда.
Сен ҳам кечиримли бўлсанг агарда,
Орангиздан ола ўтмас, ёронлар.
А.Қ.Ш. Хьюстон. 16.10.2016

А.Қ.Ш. Атлантика уммони, 02.10.2016
146

А.Қ.Ш. Хьюстон, 22.07.2015
НАСА, 02.08.2015