คู่มือการจัดการเรียนการสอนทางไกลฯ DLTV

ก

คำนำ

การพฒั นาคณุ ภาพการศึกษาทางไกลผา่ นดาวเทียม(DLTV) เปน็ การดาเนินงาน
เพอ่ื พัฒนาคุณภาพการศึกษาในโรงเรียนขนาดเลก็ ทม่ี ีครูไม่ครบทกุ ช้ันเรยี นครไู มค่ รบทุกกลมุ่ สาระ
การเรียนรู้ขาดสื่อการเรียนการสอนซ่ึงการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมคานึงถึงความ
แตกต่างระหว่างบุคคล รวมทั้งยังส่งเสริมให้นักเรียนมีนิสัยใฝ่เรียนรู้ด้วยตนเอง มีวินัยในตนเอง
มีความรบั ผิดชอบ โดยมีครผู ู้สอนเป็นผู้สนับสนุนการเรยี นรู้ ท้ังนี้หากผู้มสี ่วนเก่ยี วข้องทุกระดับมี
การบริหารจัดการอย่างเป็นระบบมีการส่งเสริมสนับสนุนการจัดการเรียนการสอนทางไกลผ่าน
ด า วเที ย ม อ ย่ าง จ ริ ง จั ง แ ล ะ อ าน ว ย ค ว าม ส ะ ด วก ให้ ก า รจั ด ก าร เรีย น ก าร ส อ น เป็ น ไป อ ย่ า ง มี
ประสิทธิภาพและต่อเน่ือง ด้วยวิธีการแบบมีส่วนร่วมของทุกฝ่ายที่เก่ียวข้องในทุกระดับ ซ่ึงเป็น
ส่วนสาคัญท่ีช่วยให้การจัดการเรียนการสอนทุกห้องเรียนเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ เกิดความ
ต่อเน่ือง สม่าเสมอส่งผลใหน้ กั เรียนเกดิ การเรยี นร้แู ละมคี ณุ ภาพตามที่หลกั สูตรกาหนด

สานกั งานเขตพน้ื ท่ีการศึกษาประถมศกึ ษาชัยภูมิ เขต 2

ข

สำรบัญ

เรอื่ ง หน้ำ

คานา ก
สารบญั ข
วัตถุประสงค์ 1
รปู แบบการอบรม 1
เนื้อหาการอบรม 1
การวัดความรู้ 1
การศกึ ษาทางไกลผา่ นดาวเทียม 2
แนวทางการบริหารการจดั การศกึ ษาทางไกลผา่ นดาวเทียม (DLTV) 6
การจดั การเรยี นการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม(DLTV) 9
ช่องทางการเขา้ ถึงการจดั การศกึ ษาทางไกลผา่ นดาวเทยี ม (DLTV) 9
การจดั การเรียนการสอน DLTV 12
อุปกรณ์ปลายทางของระบบรับสัญญาณโทรทัศน์ผ่านดาวเทียม(DLTV)และ
การดูแลรักษาแกป้ ัญหาเบื้องต้น 21

การจดั การเรยี นการสอนทางไกลผา่ นดาวเทียม DLTV

วตั ถุประสงค์

1. เพื่อใหม้ คี วามร้แู ละความเข้าใจเก่ยี วกับการจดั การเรียนการสอนทางไกล (DLTV)

2. เพ่อื ให้สามารถจดั การเรยี นการสอนทางไกล (DLTV) ได้

รูปแบบการอบรม

การอบรมเชงิ ปฏบิ ตั กิ ารในรปู แบบ ON SITE โดยวทิ ยากรผูท้ รงคุณวฒุ ิ

เน้อื หาการอบรม

1. ความรู้เบ้ืองต้นเกีย่ วการจัดการเรยี นการสอน DLTV
2. ช่องทางการเข้าถงึ DLTV
3. การจดั การเรยี นการสอน DLTV
4. อุปกรณป์ ลายทางของระบบรบั สัญญาณโทรทัศนผ์ ่านดาวเทียม(DLTV)

และการดแู ลรกั ษา/แกป้ ัญหาเบอื้ งตน้

การวัดความรู้

ทาแบบทดสอบ จานวน 30 ข้อ โดยมเี กณฑก์ ารผา่ น 80% จะไดร้ บั วุฒบิ ัตรผา่ นการอบรม

คูม่ ือการจดั การเรียนการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 1

การศกึ ษาทางไกล ผ่านดาวเทียม (DLTV)

การพฒั นาคณุ ภาพ การจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทยี ม(DLTV) เปน็ การดาเนนิ งานเพื่อ
พัฒนาคณุ ภาพการศึกษาในโรงเรยี นขนาดเล็กทมี่ ีครไู มค่ รบทุกชนั้ เรียน ครูไมค่ รบทุกกลุ่มสาระการ
เรียนรู้ขาดสื่อการ เรียนการสอน ซ่ึงการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม(DLTV) คานึงถึงความ
แตกต่างระหว่างบุคคล รวมทั้งยังส่งเสริมให้นักเรียนมีนิสัยใฝ่เรียนรู้ด้วยตนเอง มีวินัยในตนเอง
มีความรับผิดชอบ โดยมีครูผู้สอนเป็นผู้สนับสนุนการเรียนรู้ท้ังนี้หากผู้มีส่วนเก่ียวข้องทุกระดับมี
การบริหารจัดการอย่างเป็นระบบมีการส่งเสริม สนับสนุนการจัดการเรียนการสอนทางไกลผ่าน
ดาวเทียม(DLTV) อย่างจริงจัง และอานวยสะดวกให้การจัดการเรียนการสอนเป็นไปอย่างมี
ประสิทธิภาพและต่อเนื่อง ปัจจุบันการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) ได้มีการ
เปลย่ี นแปลงการดาเนินงานเปน็ New DLTV โดยแบ่งระบบการทางานออกเป็น ต้นทาง กลางทาง
และปลายทางดังน้ี

New DLTV ในส่วนของต้นทาง การดาเนินงาน New DLTV ในส่วนของต้นทาง มี
สถานีโทรทัศน์ทางไกลและโรงเรียนวังไกลกังวล เป็นหน่วยงานหลักทาหน้าท่ีในการถ่ายทอดการ
เรียนการสอน และผลติ รายการ โดยมีการเปลย่ี นแปลง ทสี่ าคญั 4 ประการ ดังนี้

การเปลี่ยนแปลงประการที่ 1 การปรับผังรายการให้ New DLTV เป็นการจัดการศึกษา
ทางไกลทีค่ รอบคลุมการเรยี นรตู้ ลอดชีวติ โดยชอ่ ง DLTV 1 ถึง DLTV 12 จะมีการปรับ ผงั รายการ
ออกเป็น 2 ช่วง ช่วงแรกคือ ช่วงเวลา 08.30-14.30 น. เป็นการถ่ายทอดการเรียนการสอนตาม
หลักสูตรการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน ในปีการศึกษา 2561 นี้มีการเปล่ียนแปลงจากเดิม ที่ถ่ายทอดการ
เรียนการสอนชั้น ป.1 ถึง ม.6 เปลี่ยนเป็น อนุบาล 1 ถึง อนุบาล 3 และ ป.1 ถึง ม.3 โดยเฉพาะ
การถ่ายทอดการจัดการศึกษาปฐมวัยนั้น นอกจากจะถ่ายทอดไปยังโรงเรียนขนาดเล็ก กว่า
15,000 แห่งแล้ว ยังมีการถ่ายทอด ไปยังศูนย์ดูแลเด็กเล็กขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกว่า
6,000 แห่งท่ัวประเทศ เพ่ือให้เด็กเล็กทั่วประเทศมีพัฒนาการท่ีสมวัย ส่วนการจัดการเรียนการ
สอนระดับ ม.ปลาย (ม.4-6) ซึง่ ไมไ่ ดอ้ อกอากาศตามตารางสอนแลว้ ในปกี ารศึกษานี้ จะนาเทปการ
เรียนการสอนวิชาท่ีเป็นที่ต้องการ มาออกอากาศในช่วงบ่ายในช่อง DLTV10 ถึง DLTV 12 ซึ่ง

คมู่ อื การจัดการเรยี นการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 2

ออกอากาศระดับอนุบาลเพียงครึ่งวัน สาหรับผังรายการช่วงท่ี 2 ตั้งแต่เวลา 14.30 น. เป็นต้นไป
จะเปน็ รายการเรียนร้ตู ลอดชีวติ สาหรบั คนทกุ กล่มุ ทุกเพศ ทุกวัย อาทิ รายการท่ีเก่ยี วกับสุขภาพ
รายการให้ความร้เู กี่ยวกบั การรกั ษาทรัพยากรธรรมชาตแิ ละสิ่งแวดล้อม รายการภาษาอังกฤษและ
ภาษาต่างประเทศอื่น ๆ รายการความรู้ ปกิณกะ ต่าง ๆ ตลอดจนรายการแนะนาการประกอบ
อาชพี สาหรับผู้ที่สนใจทวั่ ไปสาหรับช่อง DLTV13 DLTV14 และDLTV15 จะออกอากาศตลอด 24
ช่ัวโมง โดย DLTV13 เป็นการถ่ายทอดการจัดการเรียนการสอนของสถาบันอาชีวศึกษา และ
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล ช่อง DLTV14 ถ่ายทอดสัญญาณการจัดการศึกษาทางไกลของ
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช และช่อง DLTV15 เปน็ ช่องสาหรบั คุณครโู ดยเฉพาะ เพอ่ื เผยแพร่
เทคนคิ การสอนส่อื การเรียน และองคค์ วามรทู้ เ่ี ปน็ ประโยชนใ์ นการจดั การเรยี นการสอน

การเปล่ียนแปลงประการที่ 2 คือ การจัดการเรียนการสอนตามแผนการจัดการเรียนรู้
ใหม่แบบ Active Learning โดยต้ังแต่ปีการศึกษา 2561 เป็นต้นไป ทางห้องเรียนต้นทางท่ี
โรงเรียนวังไกลกังวลจัดการเรียนการสอนตามแผนการจัดการเรียนรู้ใหม่ ดังต่อไปนี้ ระดับปฐมวัย
จัดการเรียนการสอนตามหลักสูตรปฐมวัย ปี 2560 เพอ่ื พฒั นาเดก็ ใหค้ รบทกุ ดา้ น ท้ังด้านรา่ งกาย
อารมณ์ จิตใจ สังคม และสติปัญญา ซ่ึงตรงตามมาตรฐานตัวช้ีวัด พัฒนาเด็กปฐมวัย โดยได้รับ
ความรว่ มมือจากสานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน ในการจดั ทาแผนการจดั การเรียนรู้
และส่ือเพ่ือให้ครูปลายทางพร้อมต่อการจัดการเรียนการสอนในช้ันเรียนระดบั ประถมศึกษามูลนิธิ
การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมในพระบรมราชูปถัมภ์ได้รับพระราชทานพระราชานุญาตให้นาสอ่ื
60 พรรษาเฉลิมพระเกยี รติ สมเด็จพระเทพรตั นราชสดุ าฯ สยามบรมราชกุมารี มาใชใ้ นการจัดการ
เรียนการสอน โดยได้รับความร่วมมือจากสานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน และ
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ในการจัดทาแผนการจัดการเรียนรู้แบบราย
ช้ันเรียน โดยเน้นการจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning เพื่อให้นักเรียนได้มีส่วนร่วม
และลงมือ ปฏิบตั จิ รงิ ทาให้ผู้เรยี นเกดิ กระบวนการคดิ วิเคราะห์ สังเคราะห์ และสามารถเชื่อมโยง
ความรูแ้ บบองค์รวมได้ ระดับมธั ยมศึกษาตอนต้น ได้รับความร่วมมือจากสานักงานคณะกรรมการ
การศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการปรับหลักสูตรการสอนและ แผนจัดการเรียนรู้แบบ Active Learning
รวมทั้งเพิ่มวิชาสาระเพิม่ เติมท่ีเนน้ ความรู้และทักษะวชิ าชีพโดยโรงเรียนวงั ไกลกังวลจะเริ่มนามาใช้
จดั การเรียนการสอนออกอากาศในปีการศึกษา 2562

คมู่ ือการจัดการเรยี นการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 3

การเปลี่ยนแปลงประการที่ 3 คือ การเปลี่ยนระบบการออกอากาศจากการออกอากาศ
สดเป็นแบบบันทึกเทป โดยมีการวางแผนการถ่ายทา การทา Storyboard การซักซ้อมทาความ
เข้าใจระหว่างทีมช่างกล้องกับครูผู้สอน ทาให้ได้ภาพกิจกรรมที่น่าสนใจ มีส่ือที่ทันสมัยซ่ึงฝ่ายสื่อ
การสอน ชว่ ยจดั หา และแนะนาการทาและใช้สอ่ื การสอนให้กับครูในหอ้ งเรยี นต้นทาง เพอื่ ใหก้ าร
เรียนการสอนมีความน่าสนใจมากยิ่งข้ึนทั้งนี้เพ่ือให้การถ่ายทอดออกอากาศไปยังห้องเรียน
ปลายทางมปี ระสิทธิภาพมากยงิ่ ข้ึนท้ังยังสามารถตัดต่อแกไ้ ขเทปให้สมบูรณ์ กอ่ นนาไปออกอากาศ

การเปล่ียนแปลงประการที่ ๔ คอื การปรับห้องเรียนทใี่ ชใ้ นการออกอากาศและ อปุ กรณ์
สถานีโทรทัศน์ โดยมลู นธิ ฯิ ไดด้ าเนนิ การปรบั ปรุงห้องเรยี นและอุปกรณ์ประจาหอ้ ง อาทิ การนา
โทรทัศนแ์ บบ Smart TV มาใชเ้ พื่อใหค้ รสู ามารถนาสื่อการเรยี นรู้มาประกอบการสอนไดง้ า่ ย ยิ่งขน้ึ
นอกจากน้ันยงั ได้เพ่มิ กลอ้ งทีเ่ ปน็ Robot อกี หอ้ งละ 1 ตวั ทาให้สามารถเกบ็ รายละเอียดการ
ทางานของนักเรยี นได้ท่วั ห้อง โดยทไี่ มต่ ้องใหช้ า่ งกล้องเดนิ ไปถ่ายใกล้ ๆ ซงึ่ เป็นการรบกวนสมาธิ
ของนกั เรยี น นอกจากน้ี มลู นิธฯิ ยงั ได้เปล่ียนระบบการถา่ ยทาและการออกอากาศรวมท้ังอุปกรณ์
ต่าง ๆ ของสถานี จากระบบ SD มาเป็นระบบ HD ซึ่งเป็นระบบท่ีทันสมัยท่ีสดุ ในปัจจุบนั ทาให้
นักเรยี นและครูปลายทางตลอดจนประชาชนทว่ั ไปสามารถรบั ชมรายการจากสถานไี ด้คมชดั มาก
ย่ิงข้นึ

New DLTV ในส่วนของกลางทาง การดาเนินงานของ New DLTV ในส่วนของกลางทาง
หมายถงึ การนาสญั ญาณภาพและเสียงจากหอ้ งเรียนต้นทางท่โี รงเรยี นวงั ไกลกงั วล ไปยงั โรงเรียน
ปลายทางซึง่ เดมิ ผ้รู ับชมปลายทางสามารถรบั ชมไดท้ ้ังทางโทรทศั นผ์ ่านดาวเทยี มระบบ KU BAND
15 ชอ่ ง ทาง website ของมลู นธิ ิการศึกษาทางไกล และทางโทรศพั ท์มอื ถือ ผ่าน Application on
Mobile ดังนนั้ ในยุค New DLTV น้ี ผ้รู ับชมปลายทาง สามารถรบั ชมไดท้ ั้งสามชอ่ งทางเช่นเดมิ แต่
มีการปรบั ปรุงพัฒนาเพ่ือให้สญั ญาณภาพและเสียงมีคณุ ภาพดขี ึ้นและมกี ารแลกเปลีย่ นขอ้ มูลกบั ผู้
รบั ชมปลายทางได้อย่างมีประสทิ ธิภาพมากข้ึน จะช่วยให้โรงเรยี นปลายทางทไี่ ดต้ ดิ ตง้ั เคร่ืองรบั
สัญญาณไวแ้ ล้วกวา่ 16,000 โรงเรียน สามารถรบั ชมทางโทรทัศน์ ผา่ นระบบดาวเทียมได้ทัง้ 15
ชอ่ ง นอกจากนโ้ี รงเรียนปลายทางและประชาชนทุกกลมุ่ ทุกเพศ ทกุ วัย ยังสามารถเข้าถงึ การจดั
การศกึ ษาทางไกลและรบั ชมรายการของมลู นิธิฯ ได้ทาง Website ของมลู นิธฯิ ซึ่งนอกจากจะ
รบั ชมรายการได้เชน่ เดยี วกับระบบการถ่ายทอดผา่ นดาวเทียมแลว้ ยงั สามารถสืบค้นรายการ
ยอ้ นหลังได้ตามตอ้ งการ และสามารถ Download แผนการจัดการเรยี นรู้ใบงาน สอ่ื การสอนได้

คูม่ ือการจัดการเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 4

ดว้ ย นอกจากน้ยี งั มหี ้องสนทนา (Web board) ทผี่ ้รู ับชมปลายทางสามารถตงั้ กระทู้สอบถาม
ปัญหาการจดั เรียนการสอน ซึง่ ทั้งครตู น้ ทางและครปู ลายทางสามารถเข้ามาตอบปญั หาและ
แลกเปลี่ยนเรียนรไู้ ด้ตลอดเวลา เพอ่ื ใหเ้ กิดการสื่อสาร 2 ทาง แลกเปล่ียนประสบการณ์ ในการจดั
การศึกษาทางไกลของโรงเรียนปลายทางหรือปรกึ ษาปัญหาท่ีเกิดขึ้น ในห้องเรยี นเพือ่ นาขอ้ มลู ท่ี
ไดจ้ ากการแลกเปลี่ยนเรยี นรมู้ าปรบั ใชใ้ ห้เข้ากับบริบทของโรงเรียนตนเองให้ดีย่ิงขน้ึ และถอื ว่าเป็น
การจัดการศกึ ษาแบบ E-Learning อยา่ งเต็มรูปแบบ นอกจากนี้ Website มูลนธิ ฯิ ยงั เปดิ ช่องทาง
ใหม้ ีการแจ้งปญั หาเกยี่ วกับการใชง้ านอปุ กรณ์การรับสัญญาณตา่ งๆ ซง่ึ หากเป็นปญั หา เล็กนอ้ ย
เจ้าหนา้ ท่เี ทคนิคประจาสถานีจะเปน็ ผ้ตู อบปัญหาขั้นต้น แตห่ ากเป็นปญั หาที่ต้องมีช่าง เทคนคิ เข้า
ไปแก้ไขก็จะแจง้ ปญั หาต่อไปยงั ศูนย์ DLTV ประจาเขตพื้นท่ีการศกึ ษาเพอื่ ดาเนนิ การต่อไป
นอกจากนนั้ ในสว่ นของการดาเนนิ งาน New DLTV ในส่วนของกลางทางน้ี มลู นธิ ฯิ ได้มกี าร
ปรบั ปรงุ พัฒนา Application on Mobile ใหม้ ีประสทิ ธภิ าพมากยิง่ ขึ้นเพ่ือเป็นอีกช่องทางหน่ึง ใน
การเข้าถงึ การศึกษาทางไกล ซ่ึงครู นักเรียน และประชาชนทั่วไปสามารถรบั ชมรายการของมูลนธิ ิฯ
โดยมี Function หรือขดี ความสามารถเช่นเดยี วกันกับ Websiteของมูลนธิ กิ ารศึกษาทางไกลผา่ น
ดาวเทียมในพระบรมราชูปถมั ภ์

New DLTV ในส่วนของปลายทาง การดาเนนิ งาน New DLTV ในสว่ นของปลายทาง คอื
การเพ่มิ ประสิทธิภาพในการจัดการเรยี นการสอนให้กับคณุ ครูที่โรงเรียนปลายทางโดยการ
upload รายการการจดั การเรียนการสอน ของทุกระดับชั้นทาง Website ของมลู นธิ ฯิ ล่วงหนา้ 3
วนั กอ่ นวันออกอากาศ เพื่อให้ครปู ลายทาง สามารถเตรียมความพรอ้ มในการจัดการเรยี นการสอน
ในห้องเรียนปลายทางไดอ้ ย่างมปี ระสทิ ธิภาพมากยงิ่ ข้นึ เตรียมพรอ้ มท่จี ะเปน็ ผอู้ านวยความ
สะดวกใหแ้ กน่ ักเรยี น เตรียมใบงาน สื่อการเรียนรู้ และ อุปกรณก์ ารเรยี นเช่นเดียวกับโรงเรียนตน้
ทางไดล้ ว่ งหน้านอกจากน้ีมูลนธิ ฯิ ยงั จัดใหค้ รทู ั่วประเทศไดม้ ีสว่ นร่วมในการพัฒนาการจัด
การศกึ ษาทางไกล โดยการส่งเสริมใหค้ รตู ้นทางและครปู ลายทางแลกเปลี่ยนเรยี นรูผ้ ่านทางห้อง
สนทนา หรือ Web board บน Website ของมลู นธิ ิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมในพระบรม
ราชปู ถมั ภ์ ซง่ึ นับวา่ เปน็ รูปแบบหนงึ่ ของกระบวนการ PLC หรอื ชุมชน การเรยี นรูท้ างวชิ าชีพ ที่
กระทรวงศกึ ษาธิการได้กาหนดเปน็ รูปแบบหนง่ึ ของการพัฒนาครูและทีส่ าคัญDLTV ช่อง 15 เป็น
ชอ่ งสาหรับครูโดยเฉพาะ มรี ายการใหค้ วามรู้ พัฒนาทักษะการสอน การทาส่อื การประเมนิ ผล การ
พัฒนาตนเอง การแลกเปล่ียน ประสบการณ์ในการจัดการเรยี นรู้

คูม่ อื การจัดการเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 5

แนวทางการบรหิ ารการจัดการศึกษาทางไกลผา่ นดาวเทียม (DLTV)

การส่งเสริมการจัดการศกึ ษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) ระดบั โรงเรียน

การส่งเสริมการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) ระดับโรงเรียน มีแนวทาง
ดาเนินการดังนี้

1. การดาเนนิ งานของโรงเรียน
การดาเนินงานของโรงเรียนเพ่ือให้สามารถจัดการเรียนการสอนด้วยการจัดการศึ กษา

ทางไกลผา่ นดาวเทยี ม (DLTV) ไดอ้ ยา่ งมปี ระสิทธิภาพ ควรดาเนนิ การ ดงั น้ี
1.1 ขนั้ วางแผนการดาเนินงาน ควรดาเนินการ ดงั น้ี
1) แตง่ ตง้ั คณะกรรมการดาเนนิ งาน
2) ศกึ ษาแนวทางดาเนนิ การจดั การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทยี ม (DLTV)
ระดบั โรงเรยี น
3) โรงเรยี นประเมินตนเองตาม แนวทางดาเนินการจัดการศึกษาทางไกลผ่าน
ดาวเทยี ม (DLTV) ระดับโรงเรยี น
4) นาผลการประเมินตนเองเพือ่ กาหนดแผนการดาเนินงาน เพอื่ การจัดการเรียน
การสอน ดว้ ยการจดั การศกึ ษาทางไกลผ่านดาวเทยี ม (DLTV)
1.2 ขั้นขับเคลือ่ นการดาเนนิ งาน ควรดาเนินการ ดังนี้
1) จัดประชมุ ชี้แจงแผนการดาเนนิ งานให้ทุกฝา่ ยรบั ทราบและเข้าใจตรงกนั
2) กาหนดปฏทิ นิ การดาเนินงาน
3) ดาเนนิ งานให้เปน็ ไปตามปฏิทนิ การดาเนินงาน และแผนงานทก่ี าหนดไว้
1.3 ข้นั สรปุ และรายงานผลการดาเนินงาน ควรดาเนนิ การ ดังน้ี
1) ประเมนิ ตนเองตามหลังการดาเนนิ งาน
2) รายงานผลการประเมนิ ตนเอง
3) จดั ทาขอ้ มลู สารสนเทศ ผลการประเมนิ ตนเอง
1.4 ขั้นพัฒนางาน
การจัดการเรียนการสอนด้วยการจดั การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) ได้อย่าง

มีประสิทธิภาพอยา่ งตอ่ เน่ือง จะตอ้ งนาข้อมูลสารสนเทศ ท่ไี ด้จากการประเมนิ ผลการจัดการศึกษา
ทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) ไปใช้ โดยการวิเคราะห์จุดเด่น และจุดท่ีควรพัฒนา เพ่ือนาไป
วางแผนและดาเนนิ การในปตี ่อ ๆ ไป

คมู่ ือการจัดการเรยี นการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 6

2. การเตรียมความพรอ้ มโรงเรยี น
โรงเรยี นทจ่ี ะจัดการเรียนการสอนด้วยการจดั การศกึ ษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV)

ได้อยา่ งมีประสิทธภิ าพ ควรมีการเตรียมความพรอ้ มในเรื่องต่อไปน้ี

2.1 จัดสภาพแวดลอ้ มของโรงเรยี นและห้องเรยี นใหส้ ะอาด และเป็นระเบียบ
2.2 จดั หาวัสดอุ ปุ กรณ์การรบั สัญญาณ โทรทัศน์ท่มี ีขนาดเหมาะสมกับห้องเรยี น
และจานวนนักเรียน การตดิ ตั้งโทรทัศนใ์ ห้มีความสูงเหมาะสมกับระดบั สายตานักเรียน
2.3 พฒั นาครใู ห้มีความตระหนกั ถงึ บทบาทของครูในการจดั การเรียนการสอนโดย
ใช้การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) เอาใจใส่กากับดูแลช่วยเหลือนักเรียน ก่อนเรียน
ระหว่างเรียน และหลงั เรยี น
2.4 ส่งเสริมให้นักเรียนมีส่วนร่วมและตั้งใจเรียนรู้ไปพร้อมกันกับนักเรียนใน
โรงเรยี นตน้ ทาง
3. บทบาทหนา้ ทีผ่ บู้ รหิ าร
บทบาทหน้าท่ีผู้บริหารในการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) ให้มี

ประสทิ ธิภาพมีแนวทางดาเนนิ งาน ดังนี้

3.1วางแผนการบริหารจัดการอย่างเป็น ระบบ สง่ เสริม สนับสนนุ การจดั การเรียน
การสอนทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) อย่างจริงจัง และอานวยความสะดวกให้การจัดการเรียน
การสอนเปน็ ไปอยา่ งมปี ระสิทธิภาพและต่อเน่ือง

3.2 เป็นผู้นาด้วยความมุ่งมั่น และนาพาครู ทุกคน ทุกฝ่าย ตระหนัก เห็นความสาคญั
และใหค้ วามรว่ มมอื ดาเนินการอยา่ งจริงจังตอ่ เน่ือง

3.3 ส่งเสรมิ สนบั สนุนให้มีเครือ่ งรับสัญญาณดาวเทยี ม และโทรทศั นข์ นาดเหมาะสม
กับห้องเรียน และจานวนนักเรียน รวมถึงการกากับดูแลให้มีการติดตั้ง โทรทัศน์ให้มีความสูง
เหมาะสมกับระดับสายตานักเรยี น

3.4 จดั หา ส่งเสรมิ กากบั ดแู ลให้มคี มู่ ือครสู อนทางไกลผ่านดาวเทียม แผนการ
จดั การเรยี นรู้รายชว่ั โมง

4. บทบาทหนา้ ทค่ี รู
บทบาทหน้าท่คี รูในการจัดการศึกษาทางไกลผา่ นดาวเทียม (DLTV) ใหม้ ปี ระสิทธิภาพ

มีแนวทางดาเนินงาน ดงั น้ี

4.1 จดั สภาพห้องเรียนให้เหมาะสมกบั จานวนผ้เู รียน และเออื้ ตอ่ การปฏิบตั ิ กจิ กรรม
ตามแผนการจดั การเรยี นรขู้ องโรงเรียนตน้ ทาง

คูม่ ือการจัดการเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 7

4.2 เตรียมการสอนล่วงหน้า ท้ังส่ือ วัสดุ อุปกรณ์ ใบงาน ใบความรู้และกจิ กรรมเสรมิ
ตามที่คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียม(DLTV) กาหนด รวมท้ังมอบหมายงานให้นักเรียน
เตรยี มพรอ้ ม ในการเรียนคร้ังตอ่ ไป

4.3 รว่ มจัดการเรยี นรไู้ ปพรอ้ มกบั ครโู รงเรียนต้นทางและต้องเอาใจใส่ กากบั ดูแล
แนะนานักเรยี นให้ปฏิบตั ิกิจกรรมการเรียนทกุ ครั้ง

4.4 สรปุ สาระสาคญั รว่ มกับนักเรยี นหลงั จากกิจกรรมการเรียนรู้ส้นิ สุดลงและบนั ทึก
ผลการจัดการเรยี นรหู้ ลงั สอนทกุ ครง้ั

4.5 วดั และประเมนิ ผล เมื่อกิจกรรมการเรียนรสู้ ิ้นสดุ ใน แตล่ ะครงั้ แตล่ ะหนว่ ยการ
เรียนรู้ ทาให้ทราบว่าผลการเรียนรู้ ของนักเรียนบรรลุจุดประสงค์การเรียนรู้หรือไม่ เพื่อปรับปรุง
แกไ้ ขตอ่ ไป

4.6 จดั กิจกรรมสอนซอ่ มเสรมิ นอกตารางออกอากาศเพอ่ื ช่วยเหลอื นกั เรยี นที่ไม่
บรรลจุ ุดประสงค์การเรียนรู้หรือใหค้ วามรเู้ พมิ่ เตมิ แกน่ ักเรียน

คมู่ อื การจัดการเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 8

การจดั การเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม(DLTV)

ช่องทางการเข้าถึงการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) มี 3
ชอ่ งทาง ดงั น้ี

1. ช่องทางการรบั สัญญาณทางไกลผ่านดาวเทียม ในระบบ KU-BAND (จานทึบส่วน
จานตะแกรงดา C-BAND ไม่สามารถรับได้) สามารถรับช่องทางช่อง 186 – 197 เป็นการรับชม
สดได้อยา่ งเดยี ว

ชอ่ ง 186 DLTV 1 ชั้นประถมศกึ ษาปีท่ี 1
ช่อง 187 DLTV 2 ชั้นประถมศกึ ษาปีท่ี 2
ช่อง 188 DLTV 3 ชน้ั ประถมศกึ ษาปที ี่ 3
ชอ่ ง 189 DLTV 4 ชั้นประถมศกึ ษาปีที่ 4
ชอ่ ง 190 DLTV 5 ชน้ั ประถมศึกษาปที ี่ 5
ชอ่ ง 191 DLTV 6 ชน้ั ประถมศกึ ษาปีที่ 6
ชอ่ ง 192 DLTV 7 ชน้ั มธั ยมศึกษาปที ี่ 1
ช่อง 193 DLTV 8 ชน้ั มัธยมศกึ ษาปที ี่ 2
ช่อง 194 DLTV 9 ชั้นมัธยมศึกษาปีท่ี 3
ช่อง 195 DLTV 10 ชั้นอนุบาลปที ี่ 1
ชอ่ ง 196 DLTV 11 ชนั้ อนุบาลปีที่ 2
ชอ่ ง 197 DLTV 12 ช้นั อนบุ าลปีที่ 3

คูม่ ือการจัดการเรยี นการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 9

2. ช่องทาง Internet
2.1 เว็บไซด์ www.dltv.ac.th สามารถชมรายการสด ชมลว่ งหนา้ ชมยอ้ นหลงั

2.2 ทางแอปพลิเคชั่น DLTV ซ่ึงสามารถดูได้ท้ัง 15 ช่องเฉพาะ
รายการสด เท่าน้นั

คมู่ ือการจัดการเรียนการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 10

2.3 ทาง Youtube DLTV Chanal

3. Hard Disk External เป็นช่องทางท่ีใช้สาหรับโรงเรียนที่ไม่มี/มีสัญญาณอินเตอร์เน็ตท่ี
ไม่เสถียรและ สัญญาณดาวเทียมไม่สมบูรณ์ จะไม่เป็นรายการสดแต่จะดูได้จากรายการที่บันทึก
เอาไว้ ใน Hard Disk External แต่สามารถหยุดได้และดูล่วงหน้าและย้อนหลังได้ แต่จาเป็นต้อง
นา Hard Disk External ไปบนั ทกึ รายการทง้ั หมด

คูม่ อื การจัดการเรยี นการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 11

การจดั การเรียนการสอน DLTV

2.1 ข้นั เตรียมการสอน
2.2 ข้ันสอน
2.3 ขน้ั หลงั การสอน
2.1 ขั้นเตรียมการสอน
1. ครูต้องจัดการสภาพห้องเรียนให้เหมาะสม เอ้ือต่อการปฏิบัติกิจกรรมตาม
แผนการจัดการเรยี นรู้ การตดิ ตั้งทีวี และการจดั โตะ๊ เรียนของนักเรยี นในชน้ั เรียน ควรปฏบิ ตั ิดังนี้

• ควรตดิ ตั้งกึ่งกลางหอ้ งเรียน
• ควรติดตั้งอยู่ในระดับสายตานักเรียนสูงประมาณ 1.20 เมตรจากพื้น

หอ้ งเรยี น
• โต๊ะนักเรียนควรอยู่ห่างจากทีวีประมาณ 2.50 เมตร (ขึ้นอยู่กับบริบทของ

หอ้ งเรยี นและจานวนนักเรยี นด้วย)
• การจดั โต๊ะนกั เรยี นควรจดั แบบสลบั ฟันปลาหรอื แบบรศั มดี ังรปู

คูม่ อื การจัดการเรยี นการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 12

2. ครูต้องเตรียมการสอนล่วงหน้า ท้ังสื่อ วัสดุ อุปกรณ์ ใบงาน ใบความรู้ และ
กิจกรรมเสริมตามคู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมกาหนด และศึกษาการจัดการเรียนการสอน
ล่วงหน้าจากวีดีโอของมูลนิธิ รวมท้ังให้ศึกษาแผนการจัดการเรียนรู้เขียนเป็น Mind Mapping
ของแต่ละหน่วยการเรยี นรู้

2.1 ดาว์นโหลดและศึกษาตารางออกอากาศ จาก www.dltv.ac.th

คลิกท่ีเมนูตาราง
ออกอากาศ

1.เลอื กระดับชั้น

2. ดาวนโ์ หลด
ตาร

คมู่ ือการจดั การเรยี นการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 13

2 . 2 ศกึ ษาแผนการจดั การเรียนรู้ และกาหนดการเรยี นรู้รายช่ัวโมง ศึกษาวดี ีโอการ
เรียนการสอนลว่ งหนา้ และดาวนโ์ หลด พร้อมทง้ั เขียน Mind Matting ของแต่ละหนว่ ยการเรยี นรู้

เขา้ เว็บไซด์ www.dltv.ac.th เล่อื นหนา้ จอลงมาขา้ งล่างคลกิ ที่ระดับชั้น

1.คลิกทร่ี ะดับชนั้

2.เลือกรายวิชาท่ีสอน
คมู่ อื การจดั การเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 14

3.เลอื กปกี ารศึกษา
4.เลอื กระดับชน้ั

5.เลือกรายวิชา

เลอื กปีการศึกษา

6.คลิกดาวนโ์ หลดกาหนดการเรยี นรู้
7.คลกิ ดาวนโ์ หลดแผนการสอน
8.คลิกดาวน์โหลดชดุ กจิ กรรม

นักเรียน

9.เลือกคลิกเพือ่ ดูวิดีโอการสอนรายช่วั โมง

คูม่ อื การจัดการเรยี นการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 15

10.วิดโี อการ
สอนรายชว่ั โมง

11.คลิกดาวนโ์ หลด
สไลด์จดั การเรียนการ

สอน

12.คลกิ ดาวนโ์ หลด
ใบงาน

คมู่ อื การจดั การเรยี นการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 16

ศกึ ษาแผนการจดั การเรยี นรู้เขยี นเปน็ Mind Mapping ของแตล่ ะหน่วยการเรยี นรู้

คูม่ อื การจัดการเรยี นการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 17

2.2 ข้นั ปฏิบัตกิ ารสอน

1. ครหู รือนกั เรยี นทีไ่ ด้รบั มอบหมายเปดิ ทีวี และกล่องรับสัญญาณดาวเทยี ม
2. นักเรยี นเตรียมอุปกรณก์ ารเรียน และใบงานรายชัว่ โมง
3. ครูเตรยี มสอ่ื การเรยี นการสอนรายช่วั โมงทีส่ อน
4. ขณะจดั กจิ กรรมการเรียนการสอนครแู ละนกั เรียนควรมีบทบาทดงั น้ี

บทบาทและหน้าทคี่ รูปลายทาง บทบาทและหนา้ ทนี่ กั เรยี นปลายทาง

ปฏิบัติกิจกรรมพร้อมกับนักเรียนและครู ปฏิบตั กิ ิจกรรมพร้อมกบั นกั เรยี นต้นทาง

ต้นทาง

กากับ ควบคุมให้นักเรียนปลายทาง ตอบโต้กับครูต้นทาง

ปฏบิ ตั กิ ิจกรรม

คอยกระตุ้นให้นักเรียนปฏิบัติกิจกรรม เข้าไปมีส่วนร่วมในกิจกรรมการเรียน

และเข้าไปมีส่วนร่วมในกระบวนการ การสอนเหมือนนักเรียนต้นทาง

เรียนเหมอื นกบั นกั เรียนต้นทาง

คอยชี้แนะ/กระตุ้น และให้กาลังใจกับ เม่ือไม่เข้าใจในส่วนไหนให้ถามครู

นักเรยี นทเ่ี รียนช้า ปลายทางไดต้ ลอดเวลา

เพ่ิมเติมความรู้และแนวทางให้กับ ตอบคาถามเมอ่ื ครูตน้ ทางถาม

นกั เรยี นปลายทาง

ตอบคาถามนักเรียนปลายทางในขณะ สรุปบทเรียนร่วมกับครูต้นทางและครู

ปฏิบัตกิ จิ กรรมแทนคณุ ครตู ้นทาง ปลายทาง

สรปุ บทเรยี นร่วมกับครตู ้นทาง

คูม่ ือการจดั การเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 18

2.3 ขัน้ สรุปหลงั สอน
1. ครปู ระเมนิ ผลการจดั การเรยี นตามแบบประเมนิ
2. ครูประเมินคุณลักษณะอันพงึ ประสงค์
3. ครปู ลายทางบนั ทึกผลการจดั การเรยี นรตู้ ามแบบทกี่ าหนด
4. จัดกิจกรรมซ่อมเสริมให้กับนักเรียนท่ีเรียนอ่อนในช่วงเวลาหลังกิจกรรมการเรียนการ

สอน DLTV (ชว่ งเวลา 14.30 – 15.30) ของทุกวนั
5. จัดกิจกรรมส่งเสริมนักเรียนที่เรียนเก่ง เช่นให้ทาใบงานในระดับที่ยากมากขึ้น ในช่วง

เวลาหลังกิจกรรมการเรียนการสอน DLTV (ชว่ งเวลา 14.30 – 15.30) ของทกุ วัน
6. ครูปลายทางสามารถจัดกิจกรรมชดเชยการเรียนการสอนท่ีมีกิจกรรมอ่ืนมาแทรกได้

ในช่วง เวลา 13.30 – 15.30 ของแตล่ ะวัน
กจิ กรรมครูปลายทางมีสว่ นรว่ มในกิจกรรมการเรียนการสอนพร้อมกบั ครแู ละนกั เรียนตน้ ทาง

คมู่ อื การจดั การเรยี นการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 19

กจิ กรรมนกั เรยี นปลายทางมสี ว่ นรว่ มในกจิ กรรมการเรยี นการสอนพร้อมกบั นักเรยี นตน้ ทาง

คมู่ ือการจดั การเรียนการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 20

อปุ กรณ์ปลายทางของระบบรับสัญญาณโทรทัศนผ์ ่านดาวเทียม(DLTV)
และการดูแลรักษาแกป้ ัญหาเบ้ืองต้น

1. จานรบั สัญญาณดาวเทียม
จานรบั สญั ญาณดาวเทยี มทสี่ ่งมาจากดาวเทียมทส่ี ามารถรับในประเทศไทยปัจจบุ ัน

จะมีอยู่ 2 ระบบ คอื
1.1 จานรบั สญั ญาณระบบ C-Band
จานรับสัญญาณดาวเทียมลกั ษณะโปรง่ คลา้ ยตะแกรงอลมู เิ นียมชุบ
ดาหรอื ทีเ่ รยี กว่าจานดา C-Band จะส่งคลน่ื ความถีก่ ลบั มายงั โลกอยู่
ในชว่ งความถ่ี 3.4 - 4.2 GHz ซง่ึ จะมี ฟตุ ปร้นิ ท์ ท่มี ขี นาดกวา้ ง ครอบคลุม
พนื้ ท่ี การให้บริการได้หลายประเทศ เชน่ ของดาวเทียมไทยคม 8 พ้นื ที่
ให้บริการ คือทวปี เอเซยี และยุโรปบางส่วน ข้อดี การเพ่ิมจดุ รับชม
สามารถทาไดง้ ่ายเน่อื งจาก เคร่อื งรับราคาไมแ่ พง ติดต้งั คร้ังเดียวจบไม่มี

คา่ ใชจ้ า่ ยรายเดอื น เพราะเป็นชอ่ งฟรีทีวี ข้อเสยี ขนาดใหญ่ใช้พ้นื ท่ใี นการตดิ ตัง้ มาก
1.2 จานรบั สญั ญาณระบบ KU-Band
จานรบั สัญญาณ KU-Band คือ จานดาวเทยี มท่ีมีลักษณะทบึ
โดยจะมขี นาดต้งั แต่ 35 cm., 60 cm. และ 75 cm.จะสง่ คลืน่ ความถี่
10 - 12 GHz สูงกว่าความถ่ี C-Band สญั ญาณที่ส่งจะครอบคลุมพื้นท่ี
ได้น้อย จงึ เหมาะสาหรับการสง่ สัญญาณเฉพาะภายในประเทศ ขอ้ ดี มี
ขนาดเล็กติดตั้งงา่ ยใชพ้ นื้ ท่ตี ดิ ตัง้ น้อย รายการช่องจะมีมาก และจะมี
การผลติ ช่องรายการเพม่ิ อยู่ตลอดเวลา การเคลอ่ื นยา้ ยจานดาวเทยี ม

ทาไดง้ ่าย ขอ้ เสยี ไมส่ ามารถรบั ชมรายการได้ในขณะทฝี่ นตกหนกั หรือขณะทท่ี ้องฟ้าคร้ึมมากๆ

คมู่ อื การจัดการเรยี นการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 21

ความแตกต่างระหว่าง C-Band กบั KU-Band

สัญญาณทส่ี ง่ มาจากดาวเทียมท่สี ามารถรับในประเทศไทย ปัจจุบัน จะมอี ยู่ 2 ระบบ คือ
ระบบ C-Band และ KU-Band ในระบบ C-Band จะสง่ คลื่นความถีก่ ลบั มายังโลกในชว่ งความถี่
3.4 - 4.2 GHz แบบนจ้ี ะมฟี ตุ ปริ้นกวา้ งสามารถส่งสัญญาณครอบคลมุ พืน้ ทไี่ ดห้ ลายประเทศ ซ่งึ
สัญญาณดาวเทียมทร่ี บั ได้ จากต่างประเทศ ส่วนใหญ่จะเป็นระบบน้ี แตเ่ นอื่ งจากสัญญาณ
ครอบคลมุ พื้นที่กว้าง ความเขม้ สญั ญาณจะต่า จงึ ตอ้ งใชจ้ าน
ขนาด 4-10 ฟุต รับสัญญาณ ภาพจงึ จะชัด

สว่ นในระบบ KU-Band จะส่งคลื่นความถ่ีกลับมายงั โลกในช่วงความถี่ 10 - 12 GHz
สญั ญาณที่สง่ ครอบคลุมพื้นท่ไี ดน้ ้อย ใช้กบั การส่งสัญญาณภายในประเทศ ส่วนใหญ่ใช้กับระบบ
การใหบ้ ริการ เคเบล้ิ ทีวี ภายในประเทศ ความเข้มสัญญาณจะสูง จงึ ใชจ้ านขนาดเล็ก 35-75 ซม.
ความเขม้ ของสญั ญาณในการส่ง C-Band จะเบากว่า Ku-Band เป็นเหตผุ ลในทางเทคนิค

ในการส่งสญั ญาณดาวเทยี มของระบบ Ku-Band จะใชเ้ พื่อครอบคลมุ พื้นทเ่ี ฉพาะใน
ประเทศ ลกั ษณะของใบจานรบั สญั ญาณ Ku-Band จะเป็นจานทึบ Offset รูปไข่ ขนาด 0.35 -
1.80 เมตร จากเหตผุ ลน้ีทาให้ระบบ Ku-Band สามารถใช้ใบจานขนาดเลก็ และสามารถรบั
สญั ญาณได้ดี ลกั ษณะของแผ่นสะทอ้ นของใบจาน ระบบ Ku-Band จะเปน็ โลหะแผน่ เรียบจะเป็น
อลมู เี นยี ม หรือ เหลก็ ชุบสี มีคาถามวา่ ถา้ หากจะใชจ้ านแบบ C-Band รบั สัญญาณระบบ
Ku-Band ได้ไหม ตอบว่าได้ แต่ในทางกลบั กนั จะเอาจาน Ku-Band มารบั สัญญาณ C-Band ไม่ได้
นอกจากจะใชจ้ านขนาดใหญจ่ ริง ๆ และหวั รบั สญั ญาณ ซึ่งในทางเทคนคิ เรียกว่า LNBF (Low
Noise Block Down Frequency) เปน็ ตัวแปลงสญั ญาณความถ่สี ูงใหต้ า่ ลงมาจนเหมาะสมกบั
ภาครับของเคร่อื งรับสัญญาณ (Receiver) ซ่ึงระบบ C-band จะรองรบั ความถ่ี 3.4-4.2 GHz
ในขณะที่ Ku-Band รองรับความถี่ 10-12 GHz จงึ ไม่สามารถใช้แทนกนั ได้ แต่อาจจะมีบางรนุ่ ที่ทา
แบบ 2 in 1 คอื เอาหัว 2 ระบบบรรจไุ ว้ใน Case เดยี วกนั เครอื่ งรับสญั ญาณ (Receiver) โดยท่วั ไป
ไมแ่ ตกตา่ งกนั นอกจากผู้ผลิตจะเจตนาใหต้ ัวเครือ่ งรับไดเ้ ฉพาะบางระบบ จึงไมส่ ามรถนามาใช้รับ
สัญญาณระบบ C-Band ได้ ซง่ึ โดยทว่ั ไปเคร่อื งรับสามารถรบั สัญญาณไดท้ ง้ั 2 ระบบ เพียงแต่ตง้ั ค่า
LNBFใหถ้ กู ต้องเท่านั้นเอง

ข้อควรรเู้ พิ่มเตมิ คือ ระบบ Ku-Band เป็นระบบท่ีส่งสัญญาณด้วยความถส่ี ูง ซึ่งจะมปี ัญหา
การรับสัญญาณในขณะฝนตกหนกั การเพ่ิมขนาดของจานรับ อาจช่วยได้บ้างแต่ถา้ ฝนตกหนกั เมฆ
หนาทึบ จะรับสญั ญาณไม่ได้

คูม่ ือการจัดการเรยี นการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 22

2. ขาติดตั้งจาน รบั สัญญาณ และอุปกรณ์การตดิ ต้งั
ขาตดิ ตัง้ จาน รบั สัญญาณ ส่วนใหญท่ ใี่ ช้งานสาหรับจานรับสญั ญาณ KU-Band จะ

มี 2 ประเภท คอื ประเภทติดต้ังประจาทีแ่ ละแบบทสี่ ามารถนาเคล่อื นทไ่ี ปได้ใชก้ บั จานขนาดเลก็
ขาสาหรับตดิ ตง้ั ประจาท่ี ทใ่ี ช้งานกันทั่วๆ ไปมีให้เลือก 2 แบบ คือ

2.1 ขาตั้งบนพืน้ ราบ ซ่ึงมีความสงู ประมาณ 80 -120 ซ.ม. มีเสน้ ผ่าศูนยก์ ลาง
ประมาณ 11/2 นว้ิ มีฐานเจาะรสู าหรบั ใส่น็อตยึดตดิ กบั พืน้ 4 รู

2.2 ขาสาหรับตดิ ผนัง เป็นท่อเหลก็ ชบุ แบบบาง ดดั งอเป็นมมุ ฉาก 90 องศา
ความยาวโดยประมาณด้านละ 60 ซ.ม. ดา้ นหนงึ่ มีฐานเจาะรูสาหรบั ยึดกับผนังใส่นอ็ ตยึด 4 รู การ
ติดต้งั ขาท้งั สองประเภทต้องใชร้ ะดบั นา้ หรอื เคร่ืองมือวดั คา่ องศาให้ขาต้ังตรง 90 องศากับพืน้ โลก
จึงจะไดค้ ่าความแรงและคณุ ภาพของสญั ญาณดที ่ีสุด

คูม่ อื การจดั การเรียนการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 23

24
3. หวั รบั สญั ญาณ LNB (Low Noise Block Down Converter)

หวั รับสญั ญาณ (LNB) คืออปุ กรณข์ ยายสญั ญาณรบกวนต่า ทาหน้าท่ีเปน็
ภาคขยายสัญญาณความถ่ีวิทยุ (RF Amplifier) ท่ีมี LNA: Low Noise Amplifier อย่ภู ายใน และ
มหี น้าท่รี ับสญั ญาณที่สะท้อนรวมจุด มาจากจานรบั สญั ญาณผา่ นชอ่ ง Feed Horn และ Wave
Guide รับสัญญาณ IF - Input Frequency (Transponder Frequency) แนวตั้ง และ แนวนอน
การแยก 2 แนวเปน็ วิธีเพิ่มช่องสญั ญาณโดยใช้ความถเ่ี ดียวกนั วธิ ีเลือกแนวโดยจ่ายไฟฟา้
กระแสตรง 18V / 13V จากเครอื่ งรับ (20V > Horizontal > 15.5V > Vertical > 11.5V) และ
ควบคุมระดับของสัญญาณรบกวน Noise ให้มคี ่าน้อยที่สดุ จากน้ันจะทาการสง่ ผ่านภาคแปลง
ความถ่ีให้ตา่ ลง Down Converter เชน่ แปลงความถีย่ า่ น C-Band จาก 3.7- 4.2 GHz ใหเ้ หลอื
950-2050 MHz จงึ จะสามารถส่งผา่ นไปกบั สายสญั ญาณ RG-6 ไปยงั เครือ่ งรับสัญญาณดาวเทียม
ได้

LNB แบง่ ได้ 2 ประเภท
1) LNB C-Band

2) LNB KU-Band ซง่ึ แบ่งออกเป็น 2 แบบ คือ

2.1 แบบยนู เิ วอร์แซล (Universal) มคี ่าความถี่ LO (Local Oscillator) ภายใน
ตวั = 9750-10600 MHz

คมู่ ือการจดั การเรยี นการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 24

2.2 แบบมาตรฐาน (Standard) มคี ่าความถ่ี LO ( Local Oscillator ) ภายใน
ตวั = 11300 MHz

การเลือกใช้ LNB แบบไหนกับดาวดวงใดมีสูตรดังน้ี
ใชค้ วามถ่ชี ่องท่ตี อ้ งการดู เช่น 11635 – ความถี่ LNB ก็จะได้คา่ ความถ่ี

กลาง ( IF : Intermediate Frequency ) เพื่อส่งไปยังเครื่องรับ ซ่ึงต้องอยู่ในช่วงความถี่
950 - 2150 MHz เทา่ น้นั

หัวรบั แบบยนู ิเวอร์แซลมีข้อดอี กี อย่างคอื สามารถรับความถี่ยา่ นสูงได้ ซึง่ มี
วงจร Local Oscillator อยู่ 2 ชดุ เพ่อื ให้รับสญั ญาณไดท้ ้งั 2 ช่วงความถ่ี โดยมีวงจร โทนความถ่ี
22 Kเปน็ ตวั ควบคุม ความถ่ี 22 K นี้ จะส่งจากเครื่องรับดาวเทียม โดยผสมสัญญาณไปกบั ไฟเลี้ยง
เมอ่ื มีการส่งสญั ญาณความถ่ี 22 K ไปท่ี LNB สวิตซ์ท่ที าหนา้ ทคี่ วบคมุ ดว้ ยความถี่ จะสั่งงานให้
Local Oscillator ในยา่ น high band ทางาน หากไมม่ สี ญั ญาณ 22 K ส่งไปที่ LNB สวติ ซ์ ท่ี
ควบคุมความถ่ี จะส่ังงานให้ Local Oscillator ในย่าน low band ทางานแทนเช่นกัน

ปัจจุบันมีโรงงานผลติ หัวรับแบบ C-Band และ KU-Band รวมอยู่ในตัวเดยี วกัน
(C/KU -Band) ออกมาจาหนา่ ยช่วยให้สะดวกตอ่ การนาไปใชง้ าน สามารถใชจ้ าน C-Band รับได้
2 ระบบในดาวเทียมดวงเดียวกัน LNB มีทั้งแบบ 1 ข้ัว และ 2 ขั้ว LNB แบบ 2 ขั้วจะสามารถ
ใช้กับเครื่องรับสัญญาณดาวเทียมสองเครื่องพร้อมกัน และในกรณีที่ต้องการเช่ือมต่อกับเคร่ืองรับ
สัญญาณมากกว่า 2 เครื่องต้องใช้อุปกรณ์มัลติสวิตช์ร่วมด้วย ซ่ึงอุปกรณ์มัลติสวิตช์นี้เป็นอุปกรณ์
สาหรับกระจายสัญญาณ จากจานดาวเทียมดวงเดียว ไปยังเครื่องรับสัญญาณดาวเทียมหลาย
เครื่อง เพอ่ื ใหส้ ามารถรับชมไดพ้ ร้อม ๆ กนั อย่างเปน็ อิสระต่อกัน

4. สายนาสัญญาณโคแอคเชียล ชนิด RG6/U Outdoor (ใชภ้ ายนอกอาคาร)
สาย RG6 เป็นสายกลมมีขนาดประมาณ 6 mm RG6 = Radio Guide

หมายถึง สายนาสัญญาณวิทยุ /U คือ Utility หรือ UNIVERSAL หมายถึงการใช้งานท่ัวไป ท่ีมี
ศูนยก์ ลางของช้ันตา่ งๆ ร่วมกนั (Coaxial) สาย RG6 ที่เราใชร้ ่วมกบั จานดาวเทยี มจะทาหน้าที่อยู่
2 อยา่ งดว้ ยกนั คอื

1. นาสญั ญาณความถีค่ ล่นื วิทยุ 2. นาไฟฟา้ กระแสตรงจา่ ยไปในสายใหว้ งจรหัวรบั
สญั ญาณ(LNB)

โครงสรา้ งของสายนาสัญญาณ RG6

คูม่ ือการจดั การเรียนการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 25

- ตวั นาสญั ญาณแกนกลาง (Core)
- ฉนวนแกนกลาง (Dielectric Insulator)
- ชน้ั ปอ้ งกันสัญญาณ (Shield) - Shield Bonded Aluminum Foil

Shield (แผ่นบาง)
- ชน้ั ปอ้ งกนั สัญญาณ (Shield) – Aluminum Braid (สายถกั )
- ชัน้ ฉนวนเปลือกหมุ้ (Jacket) – PVC

ตัวนาสญั ญาณแกนกลาง Core
สัญญาณทส่ี ่งจาก LNB มีความถี่สูงมาก 950MHz – 2150 MHz จะไหลผ่าน

ตวั นาทองแดงที่ความลกึ จากผิวเพยี ง 0.002 mm (2 micron) สายแกนกลางทองแดงลว้ นจะ
ได้เปรียบกว่าแบบชุบทองแดง ที่อาจมีคุณภาพไม่ดพี อ ซ่ึงสายทองแดงล้วนจะนาสญั ญาณได้ดีกวา่
แรงดันไฟฟ้าจะลดลงตามความยาวของสายที่มากขึ้น ไฟฟ้ากระแสตรง DC 18V / 13V
(กาหนดการรับสัญญาณแนวนอน-แนวต้งั ) ผา่ นสายแกนกลางทองแดงลว้ น แรงดนั ลดลง 1V ทกุ ๆ
50 เมตร สว่ นอลมู ิเนียมชุบทกุ ๆ 30 เมตร สายแกนกลางแบบชุบไดเ้ ปรียบท่ีรับแรงดึงไดม้ ากกว่า
และ ราคาถูกกว่าพอสมควร นยิ มใช้กันทั่วไป

คูม่ อื การจดั การเรยี นการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 26

เน้ือวสั ดเุ ปน็ แบบฟองอากาศ โฟม (Foam) ทาใหป้ ระสทิ ธิภาพสงู กว่าแบบทึบ
(Solid) วสั ดทุ ามาจาก Polyethylene ต้องมีคุณสมบัติในการทนความร้อนได้ดี รบั น้าหนกั ได้ดี
และแกนกลางกับตวั ฉนวนท่ดี ตี อ้ งมกี ารตดิ กาวดว้ ยเพอื่ ใหเ้ สน้ ลวดและแกนกลางตัง้ อยู่ท่ีจุด
แกนกลางอย่างสม่าเสมอตลอดความยาวสายทาให้การนาสัญญาณไดด้ ี เนื้อวัสดนุ ิ่ม การดดั งอสาย
ควรมรี ัศมีความโค้ง > 7 cm เพ่อื ลดการเคลอ่ื นของ Core จากแนวศนู ยก์ ลาง ซ่ึงจะทาให้
ประสิทธิภาพการนาสญั ญาณลดลง ถา้ จาเป็นต้องงอสายรศั มีแคบมาก การใช้ข้อต่อฉากอาจเปน็
ทางเลือกทีด่ ีกวา่ แมว้ า่ จะเปน็ การเพ่มิ จุดต่อกต็ าม และการยดึ หรอื รัดสายแน่นเกินจาเปน็ จนทาให้
เสยี รูปทรง จะทาใหป้ ระสิทธิภาพการนาสัญญาณลดลง

ชั้นปอ้ งกันสญั ญาณ Shield Bonded Aluminum Foil Shield (แผน่ บาง) ในสว่ นน้ี
จะเปน็ สว่ นที่ชว่ ยปอ้ งกนั สัญญาณรบกวนจากภายนอก เขา้ มารบกวนสญั ญาณภายในสาย และ
ปอ้ งกนั การส่งคล่ืนภายในสายออกไปรบกวนสญั ญาณภายนอกไดเ้ ชน่ กัน สายท่ดี ีควรมีอลูเนียม
ฟอยดห์ นาหรือ บางยี่ห้อก็อาจจะมหี ลายช้ันและอลมู เิ นยี มฟอยด์ก็ควรจะมกี าวชว่ ยยดึ จบั ตดิ
กับโฟม แกนกลางดว้ ยก็จะทาใหส้ ายมปี ระสทิ ธิภาพการนาสัญญาณไดด้ ียงิ่ ขน้ึ

ชน้ั ป้องกันสัญญาณ Aluminum Braided Shield (สายถกั ) สว่ นนเ้ี ป็นสว่ นทส่ี าคญั
มาก เวลาเลือกใช้บางคนกเ็ ลอื กใช้แบบท่ีมชี ลี ด์แบบถักเยอะๆ เชน่ ขนาด 64 ถกั 128 เสน้ ลวด
ทีใ่ ชถ้ กั น้ันเสน้ เลก็ หรอื เส้นใหญ่ ลวดเส้นเล็กที่ใช้กนั มีขนาดประมาณ 0.12 mm. ส่วนเสน้ ลวด
ขนาดใหญ่จะใชข้ นาด 0.16 mm. ซงึ่ จะบอกเป็น % คอื พ้นื ทค่ี วามหนาแน่นในการถัก เช่น
60% 90% 95% สูงสดุ อยู่ที่ 95% หรือจานวนของเส้นลวดทีใ่ ช้ในการถกั เชน่ 112, 120, 124,
144 เสน้ ลวดยงิ่ มาก ยงิ่ ช่วยในการนาสัญญาณไดด้ ี และป้องกันสัญญาณรบกวนจากภายนอก ทา
ใหส้ ่งสญั ญาณ ไดใ้ นระยะทไ่ี กลข้ึนและป้องกันการกวนของสญั ญาณจากภายนอกได้ดีทน่ี ิยมใชก้ นั
ทั่วไป ถ้าสายไมย่ าวมากนักก็สามารถใชส้ าย RG 6 ท่ัวๆไป แต่ถ้าสายยาวมากกวา่ 30 เมตรขึน้ ไป
ถ้าสายไมด่ ปี ัญหาโดยรวมก็อาจจะพบได้เชน่ กัน ควรเลอื กใชส้ ายตามความเหมาะสมสภาพของ
หน้างานในพื้นที่

คูม่ ือการจดั การเรยี นการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 27

ช้ันฉนวนเปลือกหมุ้ (Jacket) – PVC
ฉนวนชัน้ น้เี รียกว่า Jacket เปลอื กหมุ้ ด้านนอกสุดนี้ทาจากตัว PVC (Polyvinylchloride)
โดยมสี ว่ นผสมของวสั ดุที่เปน็ PE (Polyethylene ) ซึ่งมีคณุ สมบตั ิสามารถปอ้ งกนั นา้ และทนแดด
เข้ามาเพมิ่ เตมิ เพ่อื ให้คงทนแขง็ แรงรองรับกบั สภาพสิง่ แวดล้อมได้ โดยท่ัวไปมใี ห้เลือก 2 สคี อื สี
ขาวและสดี า ฉนวนช้นั นี้เปน็ ส่วนทรี่ ับสภาพสิง่ แวดล้อมภายนอก ปอ้ งกนั น้า ความช้ืน ความรอ้ น
จากแสงแดด

5. หัวต่อ แบบ F-type
หัวตอ่ (Connector) แบบ F-type แบง่ ตามการเขา้ หัวได้ 3 ประเภท
5.1 หัวตอ่ F-type แบบอัด เปน็ หวั ตอ่ F-type ทีน่ ยิ มใชภ้ ายนอกอาคาร ส่วนที่

ต่อเชอื่ มกบั LNB หรอื กับขว้ั ตอ่ ทเ่ี ช่ือมตอ่ ภายนอกอาคาร มคี วามแข็งแรงทนทาน
เชื่อมตอ่ กบั อุปกรณไ์ ด้แนน่ สนิท การใช้งานตอ้ งใช้คมี เข้าหวั F-type ชนิดอดั
(Compression Tool)

คูม่ อื การจดั การเรียนการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 28

5.2 หัวตอ่ F-type แบบบบี /ยา้ เปน็ หัวตอ่ F-type ที่ใช้ไดท้ ง้ั ภายนอกและภายใน
อาคาร การใช้งานต้องใช้กับคีมเข้าหัวชนิดบีบ (Coax Crimp Tool) หรอื คีมยา้ หวั F-
type RG6

5.3 หวั ตอ่ F-type แบบเกลยี ว และข้อตอ่ กลาง เปน็ หวั ตอ่ ทีอ่ าคาร นยิ มใช้งาน
ภายในหรืองานเช่ือมตอ่ อุปกรณท์ ่ัวๆ ไป ไม่ต้องการเน้นคุณภาพของสญั ญาณมากนกั การ
ใช้งานสามารถใช้มือหมุนเกลยี วเขา้ กับสายRG6 ได้ ทันที และอาจใช้ คมี ปากจิ้งจกช่วยคนั
เข้ากบั อปุ กรณเ์ พือ่ ใหเ้ กลียวแนน่ กระชบั พอประมาณ

เทปพนั สายชนดิ ละลายกนั นา้ / บชู ยาง
เป็นเทปพนั สายไฟฟ้าชนิดละลาย ขนาด 3/4น้ิว มีลักษณะเปน็ เนื้อยางท่สี ามารถ

หลอมละลายตดิ กันเปน็ เนื้อเดียว เปน็ ฉนวนไฟฟ้า กันความช้นื และกันน้าเข้าในบรเิ วณจุดตอ่ เน้อื
เทปสามารถยดื ออกได้ โดยดงึ ยดื ออกมาเพ่อื ลดการเกดิ ฟองอากาศได้มากขึน้ สาหรับบูชยางเป็น
อปุ กรณท์ ไ่ี ดม้ าพร้อมกบั หัวรบั สัญญาณ( LNB ) บรรจอุ ยใู่ นกลอ่ งเดียวกนั ใชส้ าหรับสวมทขี่ วั้ ต่อ F-
type ท่ีหัวรบั สัญญาณ (LNB) หลังจากพนั เทปละลาย เสร็จเรยี บรอ้ ยแลว้ เพือ่ ช่วยป้องกนั นา้ เข้าอกี
ช้นั

เทปแบบพนั ละลาย LNB & บชู ยาง

คูม่ อื การจัดการเรยี นการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 29

วธิ ีใชง้ านเทปละลายกนั นา้
ดึงเทปยางละลายใหย้ ดื ออกประมาณ 2 ใน 3 ของหน้าเทปปกติ หรอื จนกระทั่งเน้ือ
เทป เปล่ียนเปน็ สีเทาเข้ม พันเทปใหท้ บั ซ้อนกนั ก่งึ หนง่ึ ของหนา้ กว้างเทป พันไป-กลบั อย่างนอ้ ย 4
ชั้น โดยพันให้แนน่ และไมม่ ฟี องอากาศ เพื่อความมั่นใจในการป้องกนั นา้ หรอื ความชนื้ และใชเ้ ทป
พันสายไฟพันทบั อีกครงั้

6. สายรัดพลาสตกิ (Cable Ties)
เคเบ้ิลไทร์ (Cable Tie) หรอื ที่รจู้ กั กันในช่อื hose tie, zip tie หรือ tie-wrap เปน็

สลกั ภณั ฑ์ (Fastener) ประเภทหน่ึงซง่ึ ออกแบบเพ่อื รัดสายสญั ญาณหรอื สายไฟเขา้ ดว้ ยกนั เพอ่ื
ความเป็นระเบียบ และยงั ถูกนาไปใช้ในงานหลากหลายประเภท เคเบ้ิลไทร์ แบ่งได้ 2 แบบ คือแบบ
ปลดลอ๊ คได้ และแบบปลดลอ๊ คไมไ่ ด้ โดยทั่วไปจะใช้งานเพ่ือรัดเพียงครั้งเดียว จากนั้นจะถูกตัดท้งิ
มากกว่าจะทปี่ ลดล็อคและนากลบั มาใช้ใหม่ อย่างไรก็ตาม หากตอ้ งการปลดลอ็ คเคเบิ้ลไทร์กม็ วี ิธีท่ี
ไม่ตอ้ งตัดเคเบลิ้ ไทร์ โดยปลดเขีย้ วกระเด่ืองจากสายด้วยเหล็กแหลม เขม็ เย็บผ้า หรอื ไขควงเบอร์
เล็ก ๆ แหย่เข้าไปกดตวั เขี้ยวแล้วดึงสายเคเบล้ิ ไทรอ์ อกมา เคเบิ้ลไทร์แบบปลดล็อคได้นน้ั จะมีส่วน
ให้กับเพือ่ ปลดเขีย้ ว แบ่งตามการใชง้ านไดห้ ลายประเภท เคเบิล้ ไทร์สาหรับใช้งานทั่วไป เคเบลิ้
ไทรส์ าหรับใชง้ านกลางแจ้ง เคเบิ้ลไทร์สีน้าเงินน้นั ใช้ในอุตสาหกรรมอาหาร เคเบิล้ ไทร์ท่ผี ลติ จาก
ETFE (Ethylene tetrafluoroethylene) หรือ Tefzel ใช้ในงานทม่ี อี ุณหภมู ิสูง
เชน่ ในมอเตอร์ไฟฟ้า เคเบิล้ ไทร์สเตนเลสใช้ในงานทท่ี นตอ่ เปลวเพลิง

7. กฟ๊ิ ตอกสาย RG-6 (Cable Clip)
สาหรบั ใช้ยดึ สาย RG6 ให้ตดิ แนบกบั ผนัง จากหวั รับสัญญาณ (LNB) มายัง Multi

switch หรอื เครือ่ งรับสญั ญาณดาวเทียม

คมู่ อื การจัดการเรยี นการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 30

8. อุปกรณข์ ยายสญั ญาณดาวเทียม (IN Line Amp)
เปน็ อปุ กรณ์ขยายสญั ญาณระหว่างหัวรับสัญญาณ (LNB)และเครือ่ งรบั เหมาะ

สาหรับพืน้ ท่รี บั สญั ญาณดาวเทียมทีม่ ีสญั ญาณออ่ นหรือต้องการขยายสญั ญาณ เพ่ือตอ่ เข้าอุปกรณ์
แยกสญั ญาณ (Splitter) เพอื่ ตอ้ งการแยกสัญญาณเข้ากล่องเคร่ืองรับหลายๆ จุด หรอื ระยะทาง
จากหวั รบั สัญญาณ (LNB) ถึงเคร่อื งรับสญั ญาณมรี ะยะทางเกนิ 30 เมตร การใช้งานต้องเฉล่ีย
ระยะทาง ติดต้งั ใหอ้ ยู่ระยะตรงกลางทาง ถ้าใกล้ทางด้านหัวรับสญั ญาณ LNB มากเกนิ ไปก็จะทาให้
สญั ญาณท่ไี ดจ้ ะแรงเกนิ ไป แต่ถา้ ใกล้ทางดา้ นเครอ่ื งรับมากไป สัญญาณทีไ่ ดก้ จ็ ะอ่อนมาก
เนอ่ื งจากสัญญาณ ด้านขาเขา้ มกี าลงั อ่อนมาก ขยายไม่ได้

9. Multi switch
ทาหน้าที่เป็นสวติ ช์ ตดั ต่อแรงไฟ 13/14 V และ 17/18 V จากหัวรับสัญญาณ

(LNB) เหมาะสาหรับสถานทท่ี ตี่ ้องการรับชมแยกอสิ ระ 3-4 จุด โดยใช้เครอื่ งรับสญั ญาณ จุดละ 1
เครื่อง สามารถแยกจานดาวเทียม 2-3 ดาวเทียม รองรบั LNB ไดถ้ งึ 2- 4พอรท์ แต่ควรใชร้ ว่ มกับ
LNB ประเภท แยก V-H

คูม่ อื การจดั การเรยี นการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 31

10. DiSEqC Switch
DiSEqC (Digital Satellite Equipment Control.) คือ อุปกรณท์ ่ีทา

หน้าท่ีเป็นสวิตซ์ตัดต่อเพ่ือเลือกสัญญาณจากหัวรับสัญญาณดาวเทียม (LNB) ท่ีได้เช่ือมต่อขา
อินพุทหรือขาข้าวของตัวอุปกรณ์สาหรับไดเซคสวิตซ์ ท่ีนิยมใช้ทั่วไปในประเทศไทย คือ DiSEqC
เวอรช์ น่ั 1.0 จะมีอยูด่ ว้ ยกนั 2 ร่นุ

1. รุ่น 2 ทาง คอื เขา้ 2 ออก 1 หรอื เรียกว่า DiSEqC 2x1
2. รุ่น 4 ทาง คอื เข้า 4 ออก 1 หรอื เรียกว่า DiSEqC 4x1

11.Power pass / splitter
Power-Pass Splitter เป็นอปุ กรณท์ ที่ าหนา้ ท่ีแยกสญั ญาณจากหวั รับสัญญาณ

ดาวเทียม(LNB)แบบ Universal 1 หัว ไปยังเครื่องรับสัญญาณหลายเครื่อง (Multi Receiver)
โดยการทางานจะต่างจาก Splitter ธรรมดาท่ียอมให้ไฟ 18V / 13V จากเคร่ืองรับผ่านไปจ่ายให้
LNB ได้ โดยไฟฟ้ากระแสตรง แรงดัน18V / 13V ผ่านได้ทุกขั้ว แต่จะส่ง 18V / 13V ไปเปล่ียน
แนว Hor / Ver คนละแนวกับเครื่องอื่นไม่ได้ ใช้ในกรณีรับสัญญาณแนวเดียวกันพร้อมกันเท่าน้ัน
และยอมให้ความถ่ี 22kHz ผ่านได้ทุกข้ัว หากใช้ LNB แบบหลายข้ัวจะให้คุณภาพสัญญาณดีกว่า
และ ไมม่ ีขอ้ จากัดการเลือกแนว

12.เครอ่ื งรับสัญญาณดาวเทียม / Remote
เคร่ืองรบั สัญญาณดาวเทียม (Satellite Receiver) หรือ ตวั รีซฟี เวอร์ ใน

บางครั้งทางการค้าอาจ เรียกว่า เซ็ตท็อปบ็อกซ์ (Set Top Box) หรือในทางเทคนิคถูกเรียกว่า
IRD(Integrated Receiver & Decoder) แต่โดยรวมแล้วก็คือเคร่ืองรับสัญญาณดาวเทียม แต่

คูม่ ือการจัดการเรียนการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 32

อาจจะมีฟังก์ชั่น การทางาน หรือคุณสมบัติบางอย่างที่แตกต่างกันออกไปบ้างเท่าน้ัน หน้าที่ของ
เครอ่ื งรับสญั ญาณดาวเทยี ม คือ จะแปลงสัญญาณ IF ทีว่ ง่ิ มาตามสายนาสัญญาณ ผ่านระบบต่างๆ
ภายในเคร่ืองรับ รวมท้ังถอดรหัสจากเครื่องส่ง ให้ออกมาเป็นภาพและเสียง เครื่องรับสัญญาณ
ดาวเทยี มแบ่งตามประเภทของสัญญาณทร่ี บั -สง่ ได้ 2 ประเภท

1. เครือ่ งรบั สญั ญาณจานดาวเทียมระบบ Analog เป็นเครือ่ งรับสญั ญาณท่ที า
หน้าท่ีแปลงสัญญาณท่ีรับจากดาวเทียมผ่านหัวรับสัญญาณ(LNB) ออกมาเป็น ภาพและเสียง
โดยตรง ระบบ Analog น้ีหากว่าสัญญาณท่ีรับไดม้ ีความแรงของสัญญาณท่ีเพียงพอ ภาพท่ีได้ก็จะ
มีความคมชัด แต่หากว่าสัญญาณที่ได้อ่อน ภาพท่ีได้จะไม่ชัด คล้ายสายอากาศทีวีที่ภาพไม่ชัด
(ปัจจบุ ันเครื่องรับชนดิ นีไ้ ม่มีวางขายในท้องตลาดแล้ว )

2. เครอ่ื งรับดาวเทียมระบบ Digital เป็นเคร่ืองรับดาวเทียม ที่รบั สัญญาณจาก
ดาวเทียมท่ีส่งสัญญาณแบบ ดิจิตอล แล้วทาการแปลงสัญญาณข้อมูลด้วยระบบถอดรหัสแบบดิ
จิตัล ใหเ้ ป็นภาพและเสียงท่ีสมบรู ณแ์ บบ ระบบการบบี อดั ข้อมูลสัญญาณทใี่ ช้ในระบบดาวเทียมท่ี
เป็นDigital คือการบีบอัดข้อมูลระบบ MPEG-II เป็นระบบถอดรหัสแบบเดียวกันกับเคร่ืองเล่น
DVD ซง่ึ ให้ความคมชัดมาก ทง้ั ระบบภาพและเสยี ง

สาหรับการรับสญั ญาณระบบ Digital ในกรณีทีส่ ญั ญาณทีร่ บั ไดจ้ ากระบบ
ดาวเทียมมีความแรงสัญญาณต่า ถ้าเป็นแบบระบบเดิมภาพที่ได้จะไม่ชัดมีลักษณะเป็นสโนว์ แต่
ถ้าเป็นระบบ ดิจิทัล ระบบจะยังคงประมวลผลได้ และระบบภาพเสียงที่ได้ก็จะยังคงความคมชัด
อยู่เหมือนเดิม ( ยกเว้นสัญญาณที่รับได้อ่อนมากๆหรือต่าเกินไป ) ภาพจะมีอาการคล้าย ๆ กับ
แผน่ ซดี ที มี่ ีรอยมากๆ

คมู่ ือการจัดการเรยี นการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 33

13.สายสญั ญาณ HDMI /สายสญั ญาณ AV
13.1 พอรต์ HDMI ย่อมาจาก High Definition Multimedia Interface ระบบ

การเชื่อมต่อสัญญาภาพและเสียงระบบดิจิตอลไว้ในสัญญาณเพียงเส้นเดียว ไม่จาเป็นต้องต่อ
สายสญั ญาณหลายเส้น HDMI จะทาใหภ้ าพมีความคมชัด มคี วามละเอียด
สูง และให้เสียงรอบทิศทางท่ีสมบูรณ์แบบท่ีสุด HDMI รองรับกับระบบ
เสียงดิจิตอล จุดประสงค์หลักของ HDMI พัฒนามาเพ่ือความสะดวกสบาย
ให้กับผู้บริโภค และใหค้ วามบันเทงิ อยา่ งเตม็ รูปแบบ รองรับ Color Space
ทาให้ภาพคมชัด สมจริงมากย่ิงข้ึนเทคโนโลยี HDMI ที่พัฒนามาจนถึง
ปัจจุบัน มีหลายเวอร์ชั่น ซ่ึงในแต่ละเวอร์ช่ันจะมีลักษณะทางกายภาพเหมือนกัน แต่ต่างกันในแง่
ของศักยภาพและประสิทธิภาพในการส่งผ่านข้อมูล/และในเวอร์ชั่นที่ใหม่กว่าจะสา มารถใช้งาน
กบั เวอร์ชั่นทีต่ ่ากว่าได้อยา่ งไมม่ ีปญั หา แตจ่ ะมรี าคาท่เี พมิ่ ขน้ึ ตามมาดว้ ยซึ่งอาจเกนิ ความจาเป็น

ประเภทของสาย HDMI
HDMI (High-Definition Multimedia Interface) หมายถงึ การเช่อื มต่อโดยส่ง

ข้อมูลแบบ Multimedia เช่น ข้อมูลภาพและเสียง เป็นต้น ในรูปแบบมาตรฐานหน่ึงของการส่ง
สัญญาณภาพท่ีมีความละเอียดสูง และไม่มีการบีบอัดข้อมูล (Uncompressed) ทาให้ผลรับท่ีได้มี
คุณภาพทีส่ ูงข้ึนอยา่ งมาก

สาหรบั ประเภทของสาย HDMI บริษทั ผ้ผู ลติ สว่ นใหญ่จะระบปุ ระเภทของสาย
HDMI ตามข้อกาหนดมาตรฐานของ hdmi.org มาที่กล่องบรรจุภัณฑ์ ซ่ึงในปัจจุบันสาย HDMI มี
ท้ังหมด 5 ประเภท ไดแ้ ก่

คูม่ อื การจัดการเรยี นการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 34

35

1. Standard Speed HDMI เป็นสาย HDMI ระดับมาตรฐาน ทม่ี ีอัตราแบนด์วิธอยู่ท่ี
2.25 Gbps รองรับการส่งผ่านสัญญาณภาพความละเอียดสูงที่ 720p/1080i พร้อมระบบเสียง
True HD ขณะเดยี วกนั กส็ ามารถสง่ ผ่านสัญญาณเสียงจากทีวกี ลับมายังชุดเครื่องเสียงจาก ฟีเจอร์
ARC (Audio Return Channel)

2. Standard Speed Automotive พ้ืนฐานเหมือนกบั Standard Speed แตอ่ อกแบบ
มาเพ่ือใช้งานในรถยนต์ซ่ึงต้องต้านทานตอ่ สภาพแวดล้อมทมี่ ีการ เคลอื่ นไหว แรงส่นั สะเทือน รวม
ไปถงึ ความร้อนสูง นอกจากนีย้ งั ใช้รปู แบบคอนเนค็ เตอร์ใหม่ (Type E) ทสี่ ามารถเสียบต่อได้อย่าง
ม่ันคงในรถยนต์

3. High Speed HDMI เป็นสาย HDMI ระดบั สูง ทมี่ ีอตั ราแบนดว์ ธิ อยทู่ ี่ 10.2 Gbps
รองรับการส่งผ่านสัญญาณภาพความละเอียดสูงท่ี 1080p หรือสูงกว่า พร้อม Deep Color,
Extended Colors และ ระบบเสียง TrueHD นอกจากน้ียังรองรับมาตรฐาน 1080p 120Hz ซึ่ง
เป็นมาตรฐานของ 3D Blu-ray ขณะเดียวกันก็รองรับ ARC (Audio Return Channel)
เช่นเดยี วกัน

4. Standard Speed HDMI with Ethernet พ้ืนฐานเหมือนกับ Standard Speed แต่
เพิ่มเติมในส่วนของ Ethernet over HDMI ซ่ึงทดแทนมาตรฐาน Ethernet port (100Mbps
LAN) ซ่ึงระบบโฮมเธียเตอร์ในปัจจุบันเข้ามาข้องเก่ียวกับระบบเน็ตเวิร์ก และอินเทอร์เน็ตมากขนึ้
เพ่ือการเข้าถึงออนไลน์คอนเทนต์ การควบคุม หรือแชร์ข้อมูลระหว่างอุปกรณ์ หรือเพื่ออัพเดท
เฟิรม์ แวร์

5.High Speed HDMI with Ethernet พ้ืนฐานเหมือนกับ High Speed แต่เพิ่มเติมใน
ส่วนของ Ethernet over HDMI สายราคาถูกกับราคาแพง จะมีข้อแตกต่างกันที่การออกแบบหัว
ปล๊ัก คุณภาพของตัววัสดุท่ีใช้ทาสาย และขั้นตอนการทดสอบคุณภาพต่าง ๆ สายที่แพงกว่านั้น
มักจะออกแบบมาให้ตัวสายทนต่อการดึงหัวปลั๊กเข้า – ออก การขดงอของสาย การหักสายท่ีตัว
ปล๊ักไดด้ กี ว่าสายราคาถูก โดยเฉพาะสายราคาถูกจะมีลกั ษณะคล้าย ๆ สายมียหี่ อ้ แต่พอใช้งานไป
สักระยะมักจะมีปัญหาตามมา ส่วนสายสัญญาณท่ีดีจะสามารถส่งสัญญาณได้ตามท่ีระบุเอาไว้
นอกจากน้บี างบริษทั ยังมกี ารรับประกนั สินคา้ ใหด้ ว้ ย

คมู่ ือการจดั การเรยี นการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 35

13.2 พอรต์ Composite หรอื พอรต์ AV
COMPOSITE VIDEO สายสญั ญาณภาพ เรียกวา่ สาย AV (Audio- Video) หรอื RCA
(Radio Corporation America) เปน็ พอร์ตสาหรับเช่ือมต่อเพอ่ื สง่ สญั ญาณภาพและเสียง มชี อ่ งรับ
สัญญาณ 3 ช่องแยกตามสีขาว, เหลือง, แดง โดยมกี ารแยกสัญญาณภาพ ตามสตี ่างๆ ดงั นี้

1. สเี หลืองจะเปน็ สายนาสัญญาณภาพ ที่รวมสัญญาณความสว่าง (Y=Luminance) กับ
สัญญาณสี (C=Chrominance)

2. สีขาวจะใช้แทนสญั ญาณเสยี งแบบอนาลอ็ ก ขา้ งซ้าย (L)
3. สีแดงจะใช้แทนสญั ญาณเสียงแบบอนาลอ็ ก ข้างขวา ®

การเชอ่ื มต่อทาได้งา่ ยสามารถเชื่อมตอ่ กับอินเตอร์เฟสท่ีเก่ยี วข้องได้โดยท่วั ไปช่องสญั ญาณ
AV จะแยก เสียงและวดิ โี อออกและหลกี เล่ียงการย่อยสลายเสียงรบกวนและภาพรบกวนท่ีเกดิ จาก
การรบกวนของเสียงและวิดโี ออินเทอร์เฟซ AV ใช้กันอย่างแพรห่ ลายในการเช่ือมตอ่ ระหวา่ งทีวี
และดีวดี แี ละเป็นสว่ นติดตอ่ ท่ีจาเป็นสาหรับทีวแี ต่ละเคร่ือง เนื่องจากเอาตพ์ ตุ AV ยงั คงเปน็
สัญญาณวิดีโอทผ่ี สมกับความสวา่ งและความเขม้ ของสี ซ่ึงกอ่ ใหเ้ กิดความสญู เสยี ตอ่ คุณภาพของ
ภาพดังน้ันคณุ ภาพของสว่ นติดต่อ AV จงึ ยงั ไมเ่ ปน็ ที่นา่ พอใจ

คูม่ อื การจดั การเรยี นการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 36

เครื่องมอื
1.ประแจปากตาย /ประแจแหวน # 10 12/ประแจเลื่อน /ประแจบล็อก

ประแจปากตาย ประแจแหวน

ประแจเลอื น ประแจบล็อก

2.ไขควง/ไขควงวดั ไฟฟา้ /มลั ติมิเตอร์/คีมปอกสายRG6 /คีมเขา้ หวั F-type

ไขควง ไขควงวดั ไฟฟา้ มลั ติมิเตอร์ คีมปอกสาย RG6

คีมเขา้ หวั แบบอัด คีมเขา้ หัวแบบบีบ

คมู่ อื การจดั การเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 37

3. สว่านชนิดเจาะคอนกรตี /ดอกเจาะคอนกรีต/ค้อน

สว่านเจาะคอนกรีต/เจาะไม้ ดอกสวา่ น ค้อนเดนิ สายไฟฟา้

4. เข็มทศิ /เคร่ืองมือวัดมมุ /เครอ่ื งมือวดั องศา (ระดับนา้ )

เขม็ ทิศ เครอื่ งวัดมุม เครอ่ื งมือวัดองศา (ระดบั น้า)

5. Application สาหรับติดต้ังจาน
1. Sat Pointer (iOS) 2. Satellite director (Android)

6.เคร่ืองวดั สัญญาณดาวเทียม (Satellite Finder Meter)

คมู่ ือการจดั การเรยี นการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 38

การบารุงรกั ษาและแกป้ ัญหาเบอ้ื งตน้
ปจั จบุ นั การรบั สญั ญาณดาวเทียมได้เปลี่ยนจากดาวเทียมไทยคม 5 เป็นดาวเทียมไทยคม 8

ทาใหบ้ รรดาทวี ีท่ใี ช้จานรบั สัญญานดาวเทียมแบบ KU Band มีปัญหาในการรบั สญั ญาณดาวเทียม
จะแสดงผลท่ีหนา้ จอเคร่ืองรบั โทรทัศน์ “ไม่มีสญั ญาณ”

1. ตรวจสอบการเสียบสายไฟเครอื่ งรบั โทรทศั น์และเคร่ืองรบั สัญญาณดาวเทียม เสยี บทอี่ ยู่
ปลก๊ั ไฟฟา้ หรือไม่

คูม่ ือการจดั การเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 39

2. ตรวจสอบสายสัญญาณ การเชือ่ มตอ่ จากเครือ่ งรับสัญญาณดาวเทยี ม (receiver) กบั
เครอ่ื งรบั โทรทัศน์ เชน่ สาย HDMI หรือ AV

สาย HDMI สาย AV

คูม่ ือการจัดการเรยี นการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม 40

3. ตรวจสอบพอร์ตทีวีทใ่ี ช้เชื่อมตอ่ สายสญั ญาณดาวเทียมจากเคร่อื งรับสัญญาณดาวเทียม
(receiver) โดยกดปุ่ม input/source ของรีโมตทวี ี เพอื่ เลอื กพอร์ตท่ีสายสัญญาณ
ดาวเทียมเสยี บอยู่ เชน่ พอรต์ HDMI หรือ AV

เปดิ ทีวเี พื่อตรวจสอบเคร่อื งรับสัญญาณว่าใช้งานไดป้ กตหิ รือไม่ หากเปดิ เคร่อื งแลว้ มี logo
เคร่ืองรับสญั ญาณดาวเทยี มปรากฏหน้าจอทีวี แสดงวา่ เครอ่ื งรบั สญั ญาณใชง้ านไดป้ กติ

4.ตรวจสอบคุณภาพสัญญาณ โดยกดปุ่ม info ท่ีรีโมทเคร่ืองรับสัญญาณดาวเทียม
(receiver)

คมู่ ือการจดั การเรยี นการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 41

5. ในกรณที ี่ไม่มีแถบคณุ ภาพสญั ญาณ ให้ตรวจสอบการเชื่อมตอ่ หวั ต่อ f-type ท่ีเครือ่ งรบั
สัญญาณดาวเทยี มและ LNB

6. ตรวจสอบหัวรับสญั ญาณ LNB วา่ เปน็ แบบ UNIVERSAL หรอื ไม่
ความถี่ LNB 9.75 / 10.60 GHz

7. ตรวจสอบตาแหนง่ การตดิ ตัง้ จานดาวเทียม ต้องไม่มสี ่งิ กีดขวางสญั ญาณ รวมทง้ั
ตรวจสอบมุมกวาด มุมก้ม มมุ เงยของจานดาวเทียม และขาตงั้ จานดาวเทยี ม

คูม่ อื การจัดการเรียนการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 42

รูปแบบการต่อใช้งาน

แบบท่ี 1 LNB แบบ Universal 1 ข้วั

LNB
Universal

Line Amp Reciver HDMI TV
30

แบบท่ี 2 LNB Universal แบบ 2 ขว้ั V/H 1 เครอ่ื งรบั สัญญาณ

LNB

V คูม่ ือRกาeรcจiัดvกeาrรเรยี นการสHอนDทMางIไกลผ่านดาวเทยี มTV 43

H

Mutiswitch
1x4

แบบท่ี 3 LNB Universal แบบ 2 ขัว้ V/H แยก 4 เครื่องรบั สัญญาณ

LNB
Universal

V

H

Mutiswitch
1x4

Reciver

คูม่ ือการจัดการเรียนการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 44

ผ้จู ดั ทา

ที่ปรกึ ษา

1. นายมนสั เจียมภเู ขยี ว ผู้อานวยการสานักงานเขตพ้นื ทกี่ ารศึกษาประถมศึกษาชยั ภูมิ เขต 2
2. นายโกละเม็ด วรรณพิมพ์ รองผู้อานวยการสานกั งานเขตพ้ืนท่ีการศึกษาประถมศึกษาชัยภูมิ เขต 2
3. นางสาวจุลนิต เณรสวุ รรณ รองผู้อานวยการสานกั งานเขตพน้ื ทีก่ ารศกึ ษาประถมศึกษาชัยภูมิ เขต 2
4. นายวิจติ ร นารอง รองผูอ้ านวยการสานกั งานเขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศึกษาชัยภูมิ เขต 2

คณะทางาน ผอ.กล่มุ สง่ เสรมิ การศกึ ษาทางไกล เทคโนโลยสี ารสนเทศ และการสอ่ื สาร
เจา้ หน้าที่ ICT สพป.ชยั ภมู ิ เขต 2
1. นางศุภลกั ษณ์ ไปนาน เจ้าหนา้ ท่ี ICT สพป.ชัยภูมิ เขต 2
2. นายสานิต ต่ออานาจ นักวิชาการคอมพิวเตอร์ สพป.ชยั ภูมิ เขต 2
3. นายสรุ ศกั ดิ์ หมพู่ ราหม
4. นายทวีศักดิ์ จนั นะชยั

คูม่ ือการจัดการเรียนการสอนทางไกลผา่ นดาวเทยี ม 45