เล่มที่ 2 เชิดฉาน

ห น ้ า | 51

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ท่ารำ
เชิดฉาน ผแู้ สดงพระราม
- เท้าขวากา้ วข้าง น้ำหนกั อยู่ท่ีเท้าขวา มอื ขวาถือคนั ศรตงั้ ระดับชายพก
ยน่ื ออกมาด้านหน้าเลก็ น้อย มือซา้ ยพลิกมือขน้ึ เป็นตง้ั มือแขนตึงระดับ
ไหล่ ศรี ษะเอียงขวา

- ปฏิบตั ิจงั หวะท่ี 1 – 2 สลบั กันท้ังหมด 27 ครัง้ พร้อมกบั เคลื่อนทด่ี งั
แผนผงั ในกรณีที่ถงึ ท่กี ่อนหมดจงั หวะใหเ้ ปลี่ยนจากการกา้ วข้างเปน็
การวางหลัง
- ครัง้ ท่ี 27 หมดจังหวะท่ีผแู้ สดงกวางกา้ วหนา้ ดว้ ยเทา้ ขวา ผูแ้ สดง
พระรามกา้ วหนา้ ด้วยเท้าซ้าย
- ลกั ษณะการเดนิ : ผู้แสดงกวางเดนิ นำหนา้ ผแู้ สดงพระราม หนั หนา้
เข้าหากนั อยู่เยือ้ งกันเลก็ น้อย หากผู้แสดงพระรามหนั หนา้ และผ้แู สดง
กวางจะหนั หลงั ของเวที (ดังภาพที่ 16) จากจดุ ที่ 1 ไปยงั จดุ ท่ี 2 ผู้
แสดงกวางจะเริม่ ตน้ จากหันดา้ นหลงั สิ้นสุดทีจ่ ดุ ที่ 2 ผู้แสดงกวางจะ
ด้านหน้าของเวที (ดงั ภาพที่ 17)

1

2
หน้าเวที

หมายถึง ผแู้ สดงกวาง
หมายถึง ผ้แู สดงพระราม

ห น ้ า | 52

ภาพที่ 18 เชดิ ฉาน (ทา่ ท่ี 4 จังหวะท่ี 1)
ท่ีมา : นรีชล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ท่ารำ
เชิดฉาน ผู้แสดงกวาง
- เท้าซา้ ยก้าวหน้า พรอ้ มกับหมนุ ตัวทางซา้ ยมือไปทางดา้ นหลงั เวที เทา้
ขวาวางหลงั เปิดส้นเท้า มือทง้ั สองทำมอื กวาง ต้งั มือคู่กันระดับชายพก
ยื่นออกมาด้านขวาเล็กนอ้ ย ศรี ษะเอียงขวา
ผู้แสดงพระราม
- เทา้ ขวาก้าวหนา้ เท้าซา้ ยวางหลังเปิดสน้ เทา้ มือขวาถอื คนั ศรหงายมอื
งอแขน มือซา้ ยจีบคว่ำงอแขน แขนทั้งสองขา้ งอยเู่ ฉยี งข้างลำตัว ระดบั
เอว ศีรษะเอียงซา้ ย

ห น ้ า | 53

ภาพท่ี 19 เชิดฉาน (ทา่ ที่ 4 จังหวะที่ 2)
ที่มา : นรีชล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทร้อง ท่ารำ
เชิดฉาน ผูแ้ สดงกวาง
- เท้าซ้ายวางเตม็ เท้า ยกเท้าขวาขึ้น มอื ทั้งสองทำมือกวาง ตงั้ มอื คูก่ นั
ระดับชายพก ย่ืนออกมาด้านขวาเล็กน้อย ศรี ษะเอยี งซา้ ย
ผูแ้ สดงพระราม
- เท้าขวาวางเตม็ เทา้ ยกเท้าซ้ายข้ึน มอื ขวาถอื คันศรพลิกขึน้ ตั้งมอื แขน
ตึงระดับไหล่ มอื ซา้ ยสอดจีบขึ้นคลายจีบออกเปน็ หงายมืองอแขนระดับ
แง่ศีรษะ (ลักษณะทา่ สอดสูง) ศรี ษะเอียงซา้ ย

ห น ้ า | 54

ภาพท่ี 20 เชดิ ฉาน (ทา่ ท่ี 4 จงั หวะท่ี 3)
ทม่ี า : นรชี ล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ทา่ รำ
เชดิ ฉาน ผู้แสดงกวาง
- เท้าขวาก้าวข้าง น้ำหนกั อยู่ทเ่ี ท้าขวา มือทัง้ สองทำมอื กวาง ตั้งมอื คู่
กันระดบั ชายพก ยน่ื ออกมาดา้ นขวาเลก็ นอ้ ย ศีรษะเอยี งซ้าย
ผแู้ สดงพระราม
- เท้าซ้ายก้าวข้าง นำ้ หนกั อย่ทู ีเ่ ท้าซ้าย มอื ขวาถอื คันศรตั้งมือแขนตึง
ระดบั ไหล่ มอื ซ้ายหงายมอื งอแขนระดบั แง่ศีรษะ (ลกั ษณะทา่ สอดสงู )
ศรี ษะเอยี งขวา

ห น ้ า | 55

ภาพที่ 21 เชดิ ฉาน (ทา่ ที่ 4 จงั หวะท่ี 4)
ทีม่ า : นรีชล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ทา่ รำ
เชดิ ฉาน ผแู้ สดงกวาง
- ถ่ายนำ้ หนกั มาที่เทา้ ซา้ ย มอื ทั้งสองทำมอื กวาง ตงั้ มือคู่กนั ระดับชาย
พก ยื่นออกมาด้านขวาเล็กนอ้ ย ศีรษะเอียงขวา
ผูแ้ สดงพระราม
- ถ่ายนำ้ หนักมาท่ีเทา้ ขวา มือขวาถือคนั ศรตั้งมือแขนตงึ ระดับไหล่ มือ
ซ้ายหงายมอื งอแขนระดบั แง่ศรี ษะ (ลกั ษณะท่าสอดสงู ) ศีรษะเอยี งซา้ ย

ห น ้ า | 56

ภาพท่ี 22 เชดิ ฉาน (ทา่ ที่ 4 จงั หวะที่ 5)
ที่มา : นรชี ล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ทา่ รำ
เชิดฉาน ผแู้ สดงกวาง
- ถ่ายน้ำหนกั มาที่เท้าขวา มือทัง้ สองทำมอื กวาง ตง้ั มือคู่กนั ระดบั ชาย
พก ย่นื ออกมาด้านขวาเลก็ นอ้ ย ศีรษะเอยี งซา้ ย
ผ้แู สดงพระราม
- ถา่ ยน้ำหนกั มาที่เทา้ ซ้าย มือขวาถือคนั ศรตัง้ มอื แขนตงึ ระดบั ไหล่ มือ
ซ้ายหงายมืองอแขนระดับแง่ศีรษะ (ลกั ษณะท่าสอดสงู ) ศีรษะเอียงขวา

ห น ้ า | 57

ภาพที่ 23 เชดิ ฉาน (ท่าเดนิ จงั หวะที่ 1)
ที่มา : นรชี ล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทร้อง ทา่ รำ
เชิดฉาน ผแู้ สดงกวาง
- เทา้ ซ้ายก้าวหนา้ เท้าขวาวางหลังเปิดสน้ เทา้ มือทง้ั สองทำมอื กวาง ตั้ง
มือค่กู นั ระดบั ชายพก ยน่ื ออกมาด้านขวาเล็กนอ้ ย ศรี ษะเอยี งซา้ ย
ผูแ้ สดงพระราม
- เทา้ ขวาก้าวหน้า เท้าซา้ ยวางหลังเปิดสน้ เท้า มอื ขวาถอื คันศรตง้ั มือ
แขนตงึ ระดับไหล่ มือซา้ ยหงายมอื งอแขนระดบั แงศ่ ีรษะ (ลักษณะท่า
สอดสูง) ศีรษะเอียงขวา

ห น ้ า | 58

ภาพที่ 24 เชดิ ฉาน (ท่าเดินจังหวะท่ี 2)
ท่ีมา : นรชี ล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทร้อง ท่ารำ
เชดิ ฉาน ผู้แสดงกวาง
- เท้าขวาก้าวข้าง นำ้ หนักอย่ทู ่เี ทา้ ขวา มือท้งั สองทำมือกวาง ตั้งมอื คู่
กนั ระดับชายพก ศรี ษะเอียงขวา (ลกั ษณะท่ากวางเดนิ ดง)
ผ้แู สดงพระราม
- เท้าซา้ ยก้าวขา้ ง นำ้ หนักอยู่ทีเ่ ท้าซ้าย มอื ขวาถือคนั ศรตง้ั มือแขนตึง
ระดบั ไหล่ มอื ซา้ ยหงายมืองอแขนระดบั แงศ่ รี ษะ (ลกั ษณะทา่ สอดสูง)
ศรี ษะเอยี งซา้ ย
- ปฏบิ ตั ิจังหวะที่ 1 – 2 สลับกันทงั้ หมด 15 คร้ัง พรอ้ มกบั เคล่อื นท่ีดัง
แผนผงั ในกรณที ่ีถึงที่ก่อนหมดจังหวะใหเ้ ปลยี่ นจากการกา้ วข้างเปน็
การวางหลัง
- คร้งั ท่ี 15 หมดจงั หวะที่ผแู้ สดงกวางก้าวหนา้ ด้วยเทา้ ซา้ ย ผู้แสดง
พระรามกา้ วหนา้ ดว้ ยเทา้ ขวา
- ลักษณะการเดิน : ผู้แสดงกวางเดนิ นำหน้าผแู้ สดงพระราม หนั หนา้
เขา้ หากัน อยเู่ ยอื้ งกนั เลก็ นอ้ ย หากผู้แสดงพระรามหนั หน้า และผูแ้ สดง
กวางจะหนั หลังของเวที จากจุดท่ี 1 ผแู้ สดงกวางจะเร่ิมต้นจากหัน
ด้านหลัง เดนิ วนลักษณะวงกลมหันหน้าเข้าวง ส้นิ สดุ ที่จดุ ท่ี 2
ผู้แสดงกวางกก็ ลบั มาหันดา้ นหลงั ของเวทเี ชน่ เดมิ

ห น ้ า | 59

1

2
หน้าเวที

หมายถึง ผูแ้ สดงกวาง
หมายถึง ผู้แสดงพระราม

ห น ้ า | 60

ภาพที่ 25 เชดิ ฉาน (ทา่ เดินจงั หวะที่ 3)
ทมี่ า : นรชี ล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ทา่ รำ
เชิดฉาน ผู้แสดงกวาง
- เท้าขวากา้ วข้าง นำ้ หนกั อยู่ท่ีเท้าขวา มือทั้งสองทำมอื กวาง ต้งั มือคู่
กันระดับชายพก ศรี ษะเอียงขวา
ผูแ้ สดงพระราม
- เท้าซ้ายก้าวข้าง นำ้ หนกั อยู่ที่เท้าซา้ ย มือขวาถือคนั ศรตั้งมือแขนตึง
ระดบั ไหล่ มือซา้ ยพลิกขึน้ เป็นต้ังมือแขนตงึ ระดบั ไหล่ ศรี ษะเอยี งซา้ ย

ห น ้ า | 61

ภาพที่ 26 เชิดฉาน (ท่าเดินจงั หวะที่ 4)
ทม่ี า : นรีชล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทร้อง ทา่ รำ
เชดิ ฉาน ผ้แู สดงกวาง
- เท้าซา้ ยก้าวหนา้ เท้าขวาวางหลงั เปดิ ส้นเทา้ มอื ทง้ั สองทำมือกวาง ตั้ง
มือคู่กนั ระดบั ชายพก ศรี ษะเอยี งซา้ ย
ผู้แสดงพระราม
- เทา้ ขวาก้าวหน้า เท้าซ้ายวางหลังเปิดสน้ เท้า มอื ขวาถือคันศรต้ังมือ
แขนตงึ ระดับไหล่ มอื ซา้ ยต้งั มือแขนตงึ ระดบั ไหล่ ศีรษะเอยี งขวา

- ปฏบิ ัติจังหวะท่ี 3 – 4 สลบั กันทงั้ หมด 6 ครัง้ พรอ้ มกบั เคลอื่ นที่ดงั
แผนผงั
- คร้งั ท่ี 6 หมดจังหวะทีผ่ ู้แสดงกวางก้าวหน้าดว้ ยเทา้ ซา้ ย ผู้แสดง
พระรามกา้ วหน้าด้วยเท้าขวา
- ลักษณะการเดนิ : ผู้แสดงกวางและผูแ้ สดงพระรามหันหน้าเข้าหากัน
อย่เู ยอ้ื งกนั เลก็ นอ้ ย

ห น ้ า | 62

หนา้ เวที

หมายถงึ ผ้แู สดงกวาง
หมายถึง ผู้แสดงพระราม

ห น ้ า | 63

ภาพที่ 27 เชิดฉาน (ทา่ เดนิ จงั หวะที่ 5)
ที่มา : นรีชล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทร้อง ท่ารำ
เชิดฉาน ผู้แสดงกวาง
- เทา้ ซ้ายก้าวขา้ ง นำ้ หนักอยทู่ ี่เท้าซา้ ย มอื ท้งั สองทำมือกวาง ตง้ั มือคู่
กนั ระดับชายพก ศรี ษะเอียงซา้ ย
ผู้แสดงพระราม
- เท้าขวาก้าวขา้ ง นำ้ หนักอยทู่ ีเ่ ทา้ ขวา มือขวาถอื คนั ศรตง้ั มอื แขนตึง
ระดับไหล่ มือซา้ ยต้งั มือแขนตึงระดบั ไหล่ ศีรษะเอยี งขวา

ห น ้ า | 64

ภาพท่ี 28 เชดิ ฉาน (ทา่ เดินจงั หวะที่ 6)
ที่มา : นรีชล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทร้อง ทา่ รำ
เชิดฉาน ผู้แสดงกวาง
- เทา้ ขวาก้าวหน้า เทา้ ซา้ ยวางหลังเปิดสน้ เท้า มือท้งั สองทำมอื กวาง ตง้ั
มือค่กู นั ระดับชายพก ศีรษะเอียงขวา
ผู้แสดงพระราม
- เท้าซา้ ยก้าวหนา้ เท้าขวาวางหลงั เปดิ ส้นเท้า มือขวาถือคนั ศรตงั้ มือ
แขนตึงระดบั ไหล่ มอื ซ้ายต้งั มือแขนตึงระดบั ไหล่ ศีรษะเอียงซ้าย

- ปฏิบตั ิจังหวะท่ี 5 – 6 สลบั กนั ท้ังหมด 5 ครั้ง พรอ้ มกบั เคลื่อนทดี่ ัง
แผนผัง
- ครัง้ ที่ 5 หมดจงั หวะทผี่ ้แู สดงกวางกา้ วขา้ งด้วยเท้าซ้าย ผู้แสดง
พระรามก้าวขา้ งด้วยเท้าขวา
- ลักษณะการเดนิ : ผแู้ สดงกวางและผ้แู สดงพระรามหนั หนา้ เขา้ หากนั
อยู่เย้ืองกนั เล็กน้อย

ห น ้ า | 65

หน้าเวที

หมายถึง ผูแ้ สดงกวาง
หมายถึง ผูแ้ สดงพระราม

ห น ้ า | 66

ภาพท่ี 29 เชิดฉาน (ทา่ คว้าจงั หวะที่ 1)
ทมี่ า : นรีชล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทร้อง ท่ารำ
เชดิ ฉาน ผู้แสดงกวาง
- เท้าซ้ายก้าวข้าง น้ำหนักอยู่ทเ่ี ท้าซ้าย มือทั้งสองทำมอื กวาง ตั้งมอื คู่
กันระดับชายพก ศีรษะเอียงซ้าย
ผู้แสดงพระราม
- เท้าซ้ายก้าวข้าง นำ้ หนักอยู่ท่ีเท้าซ้าย เปลย่ี นมือถอื คันศรเป็นมือซ้าย
ถือคันศรตง้ั มอื ระดบั ข้างสะโพก มอื ขวาแบมอื หงายมือขึ้นยืน่ ออกมา
ดา้ นหน้า ระดับเอว แลว้ เดนิ มอื มาจากทางขวาไปทางซ้าย (ลกั ษณะ
คว้า) ศีรษะเอียงซ้าย

ห น ้ า | 67

ภาพที่ 30 เชิดฉาน (ทา่ คว้าจังหวะที่ 2)
ที่มา : นรชี ล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทร้อง ทา่ รำ
เชิดฉาน ผู้แสดงกวาง
- เทา้ ขวาก้าวข้าง นำ้ หนกั อยู่ท่เี ทา้ ขวา มือทัง้ สองทำมือกวาง ตั้งมือคู่
กนั ระดบั ชายพก ศีรษะเอยี งขวา
ผแู้ สดงพระราม
- เทา้ ขวากา้ วข้าง นำ้ หนกั อยูท่ เี่ ท้าขวา เปล่ียนมอื ถือคันศรเปน็ มอื ขวา
ถือคันศรตงั้ ระดับข้างสะโพก มือซา้ ยแบมอื หงายมือข้ึนยนื่ ออกมา
ดา้ นหน้าระดบั เอว แล้วเดนิ มือมาจากทางซา้ ยไปทางขวา (ลักษณะควา้ )
ศรี ษะเอยี งขวา
- ในขณะที่ปฏิบตั ทิ ่าคว้าจังหวะที่ 2 ใหว้ งิ่ ซอยเท้าเคล่ือนที่สลบั
ตำแหนง่ กนั ดังแผนผัง

ห น ้ า | 68

หนา้ เวที
หมายถงึ ผ้แู สดงกวาง
หมายถึง ผู้แสดงพระราม

ห น ้ า | 69

ภาพท่ี 31 เชิดฉาน (ทา่ เดนิ จังหวะที่ 1)
ทมี่ า : นรีชล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ท่ารำ
เชดิ ฉาน ผแู้ สดงกวาง
- ถอนเท้าขวาลงข้างหลัง เทา้ ซ้ายวางดว้ ยจมูกเทา้ มอื ทง้ั สองทำมอื
กวาง ตั้งมือคกู่ นั ระดับชายพก ศรี ษะเอยี งขวา
ผ้แู สดงพระราม
- เท้าซา้ ยก้าวหน้า เท้าขวาวางหลงั เปดิ สน้ เท้า มือขวาถอื คันศรตั้งระดบั
ชายพก ย่นื ออกมาด้านหนา้ เล็กน้อย มอื ซ้ายม้วนจบี ออกเป็นหงายมือ
งอแขนเฉยี งขา้ งลำตวั ระดับเอว ศรี ษะเอยี งซ้าย

ห น ้ า | 70

ภาพที่ 32 เชิดฉาน (ท่าเดินจงั หวะที่ 2)
ทม่ี า : นรีชล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทร้อง ทา่ รำ
เชดิ ฉาน ผแู้ สดงกวาง
- ถอนเท้าซา้ ยลงข้างหลงั เท้าขวาวางดว้ ยจมูกเท้า มอื ทัง้ สองทำมือ
กวาง ต้งั มือคกู่ ันระดับชายพก ศีรษะเอยี งซ้าย
ผแู้ สดงพระราม
- เท้าขวาก้าวหนา้ เท้าซา้ ยวางหลงั เปดิ สน้ เท้า มอื ขวาถอื คันศรต้ังระดับ
ชายพก ย่นื ออกมาดา้ นหนา้ เล็กน้อย มอื ซา้ ยพลิกมอื ขน้ึ ต้ังมือแขนตงึ
ระดับไหล่ ศีรษะเอยี งขวา
- ปฏิบัติจงั หวะที่ 1 – 2 สลบั กันทัง้ หมด 8 ครงั้ พร้อมกบั เคลอ่ื นทีด่ ัง
แผนผัง
- คร้งั ที่ 8 หมดจังหวะที่ผู้แสดงกวางถอนเท้าซ้ายลงขา้ งหลัง ผ้แู สดง
พระรามกา้ วหน้าด้วยเท้าขวา
- ลักษณะการเดิน : ผูแ้ สดงกวางและผ้แู สดงพระรามหนั หนา้ เข้าหากนั
อยเู่ ยอ้ื งกนั เล็กน้อย

ห น ้ า | 71

หน้าเวที
หมายถึง ผูแ้ สดงกวาง
หมายถึง ผูแ้ สดงพระราม

ห น ้ า | 72

ภาพที่ 33 เชิดฉาน (ทา่ เดนิ จังหวะที่ 3)
ทีม่ า : นรีชล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ท่ารำ
เชิดฉาน ผู้แสดงกวาง
- เท้าขวากา้ วหนา้ เทา้ ซ้ายวางหลังเปดิ ส้นเท้า มอื ทงั้ สองทำมือกวาง ต้งั
มือคู่กันระดบั ชายพก ศรี ษะเอยี งขวา
ผ้แู สดงพระราม
- ถอนเท้าซ้ายลงข้างหลงั เท้าขวาวางด้วยจมกู เทา้ มอื ขวาถือคนั ศรตง้ั
ระดับชายพก ย่ืนออกมาด้านหน้าเล็กนอ้ ย มือซา้ ยม้วนจบี ออกเป็น
หงายมอื งอแขนเฉยี งข้างลำตัว ระดับเอว ศีรษะเอียงซ้าย

ห น ้ า | 73

ภาพท่ี 34 เชิดฉาน (ทา่ เดินจังหวะท่ี 4)
ทม่ี า : นรชี ล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ท่ารำ
เชิดฉาน ผูแ้ สดงกวาง
- เท้าซา้ ยก้าวหนา้ เท้าขวาวางหลังเปดิ สน้ เทา้ มอื ท้งั สองทำมอื กวาง ต้ัง
มือคกู่ นั ระดับชายพก ศรี ษะเอยี งซา้ ย
ผู้แสดงพระราม
- ถอนเท้าขวาลงขา้ งหลัง เทา้ ซา้ ยวางด้วยจมกู เท้า มือขวาถอื คนั ศรตง้ั
ระดบั ชายพก ย่ืนออกมาด้านหน้าเลก็ น้อย มอื ซา้ ยพลกิ มอื ขนึ้ ต้งั มือ
แขนตึงระดับไหล่ ศีรษะเอยี งขวา
- ปฏิบตั ิจงั หวะท่ี 3 – 4 สลับกันท้ังหมด 8 ครัง้ พร้อมกบั เคลื่อนท่ดี งั
แผนผงั
- ครง้ั ท่ี 8 หมดจงั หวะท่ีผแู้ สดงกวางกา้ วหนา้ ดว้ ยเท้าซา้ ย ผู้แสดง
พระรามถอนเทา้ ขวาลงข้างหลัง
- ลักษณะการเดนิ : ผู้แสดงกวางและผแู้ สดงพระรามหนั หนา้ เขา้ หากนั
อยูเ่ ยือ้ งกันเลก็ นอ้ ย

ห น ้ า | 74

หนา้ เวที
หมายถงึ ผ้แู สดงกวาง
หมายถึง ผู้แสดงพระราม

ห น ้ า | 75

ภาพท่ี 35 เชิดฉาน (ทา่ เดนิ จังหวะที่ 5)
ทมี่ า : นรีชล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ท่ารำ
เชดิ ฉาน ผแู้ สดงกวาง
- ถอนเท้าขวาลงข้างหลัง เทา้ ซ้ายวางดว้ ยจมูกเทา้ มอื ทง้ั สองทำมอื
กวาง ตั้งมือคกู่ นั ระดับชายพก ศรี ษะเอยี งขวา
ผ้แู สดงพระราม
- เท้าซา้ ยก้าวหน้า เท้าขวาวางหลงั เปดิ สน้ เท้า มือขวาถอื คันศรต้ังระดับ
ชายพก ย่นื ออกมาด้านหนา้ เล็กน้อย มอื ซ้ายม้วนจบี ออกเป็นหงายมอื
งอแขนเฉยี งขา้ งลำตวั ระดับเอว ศรี ษะเอยี งซ้าย

ห น ้ า | 76

ภาพที่ 36 เชิดฉาน (ท่าเดินจงั หวะที่ 6)
ทม่ี า : นรีชล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทร้อง ท่ารำ
เชดิ ฉาน ผแู้ สดงกวาง
- ถอนเท้าซา้ ยลงขา้ งหลัง เท้าขวาวางดว้ ยจมูกเท้า มอื ทัง้ สองทำมือ
กวาง ต้งั มือคกู่ ันระดับชายพก ศรี ษะเอยี งซ้าย
ผแู้ สดงพระราม
- เท้าขวาก้าวหนา้ เท้าซ้ายวางหลังเปดิ สน้ เท้า มอื ขวาถอื คันศรต้งั ระดับ
ชายพก ย่นื ออกมาดา้ นหนา้ เล็กนอ้ ย มอื ซา้ ยพลิกมอื ขน้ึ ต้ังมือแขนตงึ
ระดับไหล่ ศีรษะเอยี งขวา
- ปฏิบัติจงั หวะที่ 5 – 6 สลบั กันทง้ั หมด 8 ครงั้ พร้อมกบั เคลอ่ื นทีด่ ัง
แผนผัง
- คร้งั ที่ 8 หมดจังหวะทผี่ ู้แสดงกวางถอนเท้าซ้ายลงขา้ งหลัง ผ้แู สดง
พระรามกา้ วหน้าดว้ ยเทา้ ขวา
- ลักษณะการเดิน : ผู้แสดงกวางและผ้แู สดงพระรามหนั หนา้ เข้าหากนั
อยเู่ ยอ้ื งกนั เล็กน้อย

ห น ้ า | 77

หน้าเวที
หมายถึง ผูแ้ สดงกวาง
หมายถึง ผูแ้ สดงพระราม

ห น ้ า | 78

ภาพที่ 37 เชิดฉาน (ทา่ เดนิ จังหวะที่ 7)
ทีม่ า : นรีชล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ท่ารำ
เชิดฉาน ผู้แสดงกวาง
- เท้าขวากา้ วหนา้ เทา้ ซ้ายวางหลังเปดิ ส้นเท้า มอื ทงั้ สองทำมือกวาง ต้งั
มือคู่กันระดบั ชายพก ศรี ษะเอยี งขวา
ผ้แู สดงพระราม
- ถอนเท้าซ้ายลงข้างหลงั เท้าขวาวางด้วยจมกู เทา้ มอื ขวาถือคนั ศรตง้ั
ระดับชายพก ย่ืนออกมาด้านหน้าเล็กนอ้ ย มือซา้ ยม้วนจบี ออกเป็น
หงายมอื งอแขนเฉยี งข้างลำตัว ระดับเอว ศีรษะเอียงซ้าย

ห น ้ า | 79

ภาพท่ี 38 เชิดฉาน (ทา่ เดินจังหวะท่ี 8)
ทม่ี า : นรีชล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ท่ารำ
เชิดฉาน ผูแ้ สดงกวาง
- เท้าซา้ ยก้าวหนา้ เท้าขวาวางหลังเปดิ สน้ เท้า มือทงั้ สองทำมอื กวาง ต้ัง
มือคกู่ นั ระดับชายพก ศีรษะเอยี งซา้ ย
ผู้แสดงพระราม
- ถอนเท้าขวาลงขา้ งหลงั เทา้ ซา้ ยวางด้วยจมูกเทา้ มือขวาถือคนั ศรตง้ั
ระดบั ชายพก ยื่นออกมาด้านหน้าเลก็ น้อย มอื ซ้ายพลิกมอื ข้ึนต้งั มือ
แขนตึงระดับไหล่ ศีรษะเอยี งขวา
- ปฏิบตั ิจงั หวะท่ี 7 – 8 สลับกันท้ังหมด 6 คร้ัง พรอ้ มกบั เคลื่อนท่ดี งั
แผนผงั
- ครง้ั ท่ี 6 หมดจงั หวะทีผ่ แู้ สดงกวางกา้ วหน้าด้วยเทา้ ซ้าย ผู้แสดง
พระรามถอนเท้าขวาลงข้างหลัง
- ลักษณะการเดนิ : ผู้แสดงกวางและผแู้ สดงพระรามหันหน้าเขา้ หากนั
อยูเ่ ยือ้ งกันเลก็ นอ้ ย

ห น ้ า | 80

หนา้ เวที
หมายถงึ ผ้แู สดงกวาง
หมายถึง ผู้แสดงพระราม

ห น ้ า | 81

ภาพท่ี 39 เชดิ ฉาน (ท่าควา้ จังหวะที่ 1)
ท่ีมา : นรชี ล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ท่ารำ
เชดิ ฉาน ผ้แู สดงกวาง
- เท้าซ้ายก้าวขา้ ง น้ำหนกั อยทู่ ่เี ท้าซ้าย มอื ท้งั สองทำมอื กวาง ตง้ั มอื คู่
กันระดับชายพก ศีรษะเอียงซา้ ย
ผแู้ สดงพระราม
- เทา้ ซา้ ยก้าวขา้ ง นำ้ หนกั อยูท่ ี่เท้าซ้าย เปลยี่ นมอื ถือคันศรเปน็ มือซา้ ย
ถอื คนั ศรต้งั มือระดับขา้ งสะโพก มือขวาแบมอื หงายมือขึ้นย่นื ออกมา
ดา้ นหน้า ระดบั เอว แลว้ เดนิ มือมาจากทางขวาไปทางซา้ ย (ลกั ษณะ
ควา้ ) ศีรษะเอยี งซา้ ย

ห น ้ า | 82

ภาพท่ี 40 เชดิ ฉาน (ทา่ ควา้ จงั หวะที่ 2)
ทม่ี า : นรีชล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ทา่ รำ
เชดิ ฉาน ผู้แสดงกวาง
- เทา้ ขวาก้าวขา้ ง นำ้ หนกั อย่ทู ่ีเทา้ ขวา มอื ทง้ั สองทำมือกวาง ตัง้ มือคู่
กันระดบั ชายพก ศรี ษะเอียงขวา
ผู้แสดงพระราม
- เท้าขวาก้าวขา้ ง นำ้ หนักอยู่ท่ีเท้าขวา เปลย่ี นมือถอื คันศรเป็นมอื ขวา
ถอื คนั ศรต้ังระดับขา้ งสะโพก มือซ้ายแบมอื หงายมือขนึ้ ยื่นออกมา
ด้านหนา้ ระดบั เอว แลว้ เดนิ มอื มาจากทางซ้ายไปทางขวา (ลักษณะควา้ )
ศรี ษะเอยี งขวา
- ในขณะทปี่ ฏิบัติท่าควา้ จังหวะที่ 2 ให้วงิ่ ซอยเทา้ เคลอ่ื นท่ีสลับ
ตำแหนง่ กนั ดังแผนผัง

ห น ้ า | 83

หน้าเวที
หมายถึง ผูแ้ สดงกวาง
หมายถึง ผูแ้ สดงพระราม

ห น ้ า | 84

ภาพที่ 41 ลา (ทา่ ที่ 5 จงั หวะที่ 1)
ทม่ี า : นรชี ล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ทา่ รำ
ลา ผแู้ สดงกวาง
- ยืนเหล่อื มเทา้ ขวา เทา้ ซ้ายยนื เตม็ เทา้ มอื ทง้ั สองทำมอื กวาง กรีดจีบ
หักขอ้ มอื ลง มอื ขวาอยู่ระดับแงศ่ ีรษะ มอื ซ้ายอยรู่ ะดับชายพก ศรี ษะ
เอยี งขวา
ผู้แสดงพระราม
- ยนื เหลอ่ื มเท้าขวา เท้าซ้ายยนื เตม็ เท้า มอื ขวาถอื คันศรอย่รู ะดับแง่
ศีรษะหักขอ้ มอื ลง มอื ซา้ ยกรดี จบี หักข้อมอื ลงอยรู่ ะดบั ชายพก ศรี ษะ
เอียงขวา

ห น ้ า | 85

ภาพที่ 42 ลา (ท่าท่ี 5 จังหวะท่ี 2)
ท่ีมา : นรชี ล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ท่ารำ
ลา ผแู้ สดงกวาง
- เทา้ ซา้ ยยนื เต็มเท้า ยกเท้าขวาข้ึน มอื ทง้ั สองทำมือกวาง กรีดจบี หัก
ขอ้ มือลง มอื ขวาอยู่ระดบั แงศ่ รี ษะ มือซ้ายอยรู่ ะดบั ชายพก ศรี ษะเอียง
ขวา
ผแู้ สดงพระราม
- เทา้ ซ้ายยนื เตม็ เท้า ยกเท้าขวาขน้ึ มือขวาถอื คนั ศรอยรู่ ะดับแง่ศรี ษะ
หักขอ้ มอื ลง มือซา้ ยกรดี จบี หักข้อมอื ลงอยรู่ ะดับชายพก ศรี ษะเอียงขวา

ห น ้ า | 86

ภาพท่ี 43 ลา (ทา่ ที่ 5 จังหวะที่ 3)
ทม่ี า : นรชี ล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทร้อง ทา่ รำ
ลา ผู้แสดงกวาง
- เท้าขวาก้าวหนา้ เท้าซ้ายวางหลังเปดิ สน้ เทา้ มือทง้ั สองทำมือกวาง
มอื ขวาต้งั มืออยูร่ ะดับแง่ศีรษะ มอื ซา้ ยตงั้ มอื อยู่ระดบั ชายพก ศรี ษะ
เอียงขวา
ผแู้ สดงพระราม
- เท้าขวาก้าวหน้า เทา้ ซ้ายวางหลงั เปดิ สน้ เทา้ มือขวาถือคันศรตัง้ อยู่
ระดับแง่ศีรษะ มือซา้ ยตง้ั มืออยู่ระดบั ชายพก ศีรษะเอียงขวา

ห น ้ า | 87

ภาพท่ี 44 ลา (ทา่ ท่ี 6 จังหวะท่ี 1)
ที่มา : นรีชล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทร้อง ทา่ รำ
ลา ผู้แสดงกวาง
- ยืนเหลอื่ มเทา้ ซ้าย เทา้ ขวายนื เตม็ เท้า มอื ท้งั สองทำมอื กวาง กรีดจบี
หกั ขอ้ มือลง มือซา้ ยอยู่ระดบั แงศ่ รี ษะ มือขวาอยู่ระดบั ชายพก ศรี ษะ
เอยี งซ้าย
ผ้แู สดงพระราม
- ยนื เหลอ่ื มเทา้ ซ้าย เท้าขวายนื เตม็ เท้า มอื ขวาถอื คนั ศรอยูร่ ะดบั ชาย
พกหักข้อมอื ลง มือซ้ายกรีดจบี หักข้อมือลงอยู่ระดับแงศ่ ีรษะ ศรี ษะ
เอียงซ้าย

ห น ้ า | 88

ภาพที่ 45 ลา (ท่าที่ 6 จงั หวะที่ 2)
ท่ีมา : นรีชล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ท่ารำ
ลา ผแู้ สดงกวาง
- เท้าขวายนื เต็มเทา้ ยกเท้าซา้ ยข้ึน มือทัง้ สองทำมือกวาง กรดี จบี หกั
ขอ้ มือลง มือขวาอย่รู ะดับชายพก มอื ซา้ ยอยูร่ ะดบั แง่ศรี ษะ ศรี ษะเอียง
ซ้าย
ผูแ้ สดงพระราม
- เท้าขวายนื เต็มเทา้ ยกเทา้ ซา้ ยขึน้ มือขวาถือคันศรหกั ขอ้ มอื ลงอยู่
ระดบั ชายพก มอื ซา้ ยกรดี จีบอยูร่ ะดบั แงศ่ ีรษะหักขอ้ มือลง ศรี ษะเอยี ง
ซา้ ย

ห น ้ า | 89

ภาพที่ 46 ลา (ท่าท่ี 6 จังหวะที่ 3)
ที่มา : นรชี ล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทร้อง ท่ารำ
ลา ผู้แสดงกวาง
- เท้าซา้ ยก้าวหนา้ เท้าขวาวางหลังเปิดส้นเทา้ มอื ทั้งสองทำมือกวาง
มือขวาตง้ั มืออยูร่ ะดบั ชายพก มอื ซา้ ยตั้งมืออยู่ระดบั แงศ่ รี ษะ ศรี ษะ
เอียงซ้าย
ผูแ้ สดงพระราม
- เท้าซ้ายก้าวหนา้ เท้าขวาวางหลังเปดิ สน้ เท้า มือขวาถอื คันศรตัง้ อยู่
ระดับชายพก ยื่นออกมาด้านหนา้ มอื ซา้ ยตง้ั มืออยรู่ ะดับแง่ศีรษะ
ศีรษะเอียงซ้าย
- ปฏบิ ตั ิทา่ ที่ 5 – 6 สลับกันทงั้ หมด 4 ครงั้

ห น ้ า | 90

ภาพที่ 47 ลา (ทา่ ที่ 7 จงั หวะที่ 1)
ทม่ี า : นรชี ล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ทา่ รำ
ลา ผแู้ สดงกวาง
- ยืนเหล่อื มเทา้ ขวา เทา้ ซ้ายยนื เตม็ เทา้ มอื ทง้ั สองทำมอื กวาง กรีดจีบ
หักขอ้ มอื ลง มอื ขวาอยู่ระดับแงศ่ ีรษะ มอื ซ้ายอยรู่ ะดับชายพก ศรี ษะ
เอยี งขวา
ผู้แสดงพระราม
- ยนื เหลอ่ื มเท้าขวา เท้าซ้ายยนื เตม็ เท้า มอื ขวาถอื คันศรอย่รู ะดับแง่
ศีรษะหักขอ้ มอื ลง มอื ซา้ ยกรดี จบี หักข้อมอื ลงอยรู่ ะดบั ชายพก ศรี ษะ
เอียงขวา

ห น ้ า | 91

ภาพที่ 48 ลา (ท่าท่ี 7 จังหวะที่ 2)
ท่ีมา : นรชี ล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ท่ารำ
ลา ผแู้ สดงกวาง
- เทา้ ซา้ ยยนื เต็มเท้า ยกเท้าขวาข้ึน มือทั้งสองทำมือกวาง กรีดจบี หัก
ขอ้ มือลง มอื ขวาอยู่ระดบั แงศ่ รี ษะ มือซา้ ยอยรู่ ะดบั ชายพก ศรี ษะเอียง
ขวา
ผแู้ สดงพระราม
- เทา้ ซ้ายยนื เตม็ เท้า ยกเท้าขวาขน้ึ มอื ขวาถอื คนั ศรอยรู่ ะดับแง่ศรี ษะ
หักขอ้ มอื ลง มือซา้ ยกรดี จบี หักข้อมือลงอยู่ระดับชายพก ศรี ษะเอียงขวา

ห น ้ า | 92

ภาพที่ 49 ลา (ท่าที่ 7 จังหวะท่ี 3)
ทมี่ า : นรีชล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ท่ารำ
ลา ผแู้ สดงกวาง
- ถอนเทา้ ขวาลงข้างหลัง มือทง้ั สองทำมือกวาง มือขวาตัง้ มืออยู่ระดับ
แง่ศีรษะ มอื ซา้ ยต้งั มืออยู่ระดับชายพก ศีรษะเอียงขวา
ผู้แสดงพระราม
- ถอนเท้าขวาลงขา้ งหลงั มือขวาถอื คันศรตั้งอย่รู ะดบั แง่ศีรษะ มอื ซา้ ย
ตงั้ มืออยรู่ ะดบั ชายพก ศีรษะเอยี งขวา

ห น ้ า | 93

ภาพท่ี 50 ลา (ทา่ ท่ี 8 จังหวะท่ี 1)
ที่มา : นรีชล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทร้อง ทา่ รำ
ลา ผู้แสดงกวาง
- ยืนเหลอื่ มเทา้ ซ้าย เทา้ ขวายนื เตม็ เท้า มอื ท้งั สองทำมอื กวาง กรีดจบี
หกั ขอ้ มือลง มือซา้ ยอยู่ระดบั แงศ่ รี ษะ มือขวาอยู่ระดบั ชายพก ศรี ษะ
เอยี งซ้าย
ผ้แู สดงพระราม
- ยนื เหลอ่ื มเทา้ ซ้าย เท้าขวายนื เตม็ เท้า มอื ขวาถอื คนั ศรอยูร่ ะดบั ชาย
พกหักข้อมอื ลง มือซ้ายกรีดจบี หักข้อมือลงอยู่ระดับแงศ่ ีรษะ ศรี ษะ
เอียงซ้าย

ห น ้ า | 94

ภาพที่ 51 ลา (ท่าที่ 8 จงั หวะที่ 2)
ท่ีมา : นรีชล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ท่ารำ
ลา ผแู้ สดงกวาง
- เท้าขวายนื เต็มเทา้ ยกเท้าซา้ ยข้ึน มือทัง้ สองทำมือกวาง กรดี จบี หกั
ขอ้ มือลง มือขวาอย่รู ะดับชายพก มอื ซา้ ยอยูร่ ะดบั แง่ศรี ษะ ศรี ษะเอียง
ซ้าย
ผูแ้ สดงพระราม
- เท้าขวายนื เต็มเทา้ ยกเทา้ ซา้ ยขึน้ มือขวาถือคันศรหกั ขอ้ มอื ลงอยู่
ระดบั ชายพก มอื ซา้ ยกรดี จีบอยูร่ ะดับแงศ่ ีรษะหักขอ้ มือลง ศรี ษะเอยี ง
ซา้ ย

ห น ้ า | 95

ภาพที่ 52 ลา (ท่าที่ 8 จงั หวะที่ 3)
ทมี่ า : นรีชล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทร้อง ทา่ รำ
ลา ผู้แสดงกวาง
- ถอนเท้าซา้ ยลงขา้ งหลงั มอื ทง้ั สองทำมอื กวาง มือขวาตั้งมอื อย่รู ะดบั
ชายพก มือซ้ายต้ังมืออยู่ระดับแงศ่ รี ษะ ศรี ษะเอียงซา้ ย
ผแู้ สดงพระราม
- ถอนเท้าซ้ายลงขา้ งหลัง มอื ขวาถอื คนั ศรตัง้ อยู่ ระดับชายพก มือซา้ ย
ตั้งมอื อยู่ระดบั แง่ศีรษะ ศรี ษะเอียงซ้าย
- ปฏิบัติท่าท่ี 7 อกี 1 คร้งั

ห น ้ า | 96

ภาพท่ี 53 ลา (ทา่ ท่ี 9)
ท่มี า : นรชี ล สวนสำราญ. 2564.

ทำนองเพลง-บทรอ้ ง ทา่ รำ
ลา ผู้แสดงกวาง
- เทา้ ซา้ ยก้าวข้าง น้ำหนักอยทู่ เ่ี ท้าซา้ ย มอื ทั้งสองทำมือกวาง ต้งั มอื คู่
กนั ระดบั ชายพก ยืน่ ออกมาดา้ นซา้ ยเล็กนอ้ ย ศีรษะเอยี งขวา
ผูแ้ สดงพระราม
- เท้าขวายืนเตม็ เท้า เทา้ ซ้ายวางด้วยจมูกเท้าเฉยี ง 45 องศา มือขวาถือ
คันศรตั้งระดบั ชายพก ยนื่ ออกมาดา้ นหน้าเล็กน้อย มือซ้ายวางฝา่ มอื ท่ี
หน้าขา งอแขนเลก็ น้อย ศีรษะเอียงขวา

ห น ้ า | 97

แบบฝกึ หัด
ประจำหน่วยการเรียนรู้ที่ 2 เรื่อง เพลงหนา้ พาทยเ์ ชิดฉาน

ช่อื ...................................................................................... ชั้น........................... เลขท่ี..................

ห น ้ า | 98

เฉลยแบบฝึกหดั
ประจำหนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 2 เรอื่ ง เพลงหนา้ พาทย์เชิดฉาน

ช่อื ...................................................................................... ช้ัน........................... เลขที่..................

ห น ้ า | 99

แบบทดสอบหลงั เรยี น เรอ่ื ง เรยี นรเู้ พลงหนา้ พาทย์

คำช้แี จง : ให้นักเรียนทำเครอื่ งหมาย X ลงในกระดาษคำตอบ ในข้อที่คดิ วา่ ถกู ตอ้ งท่สี ดุ

ห น ้ า | 100