YANGI OʻZBEKISTONDA
EL AZIZ, INSON AZIZ!
Tibbiyot
ТИББИЁТ ВА ЗАМОН
va zamon № 4 (95) 2022-YIL
ilmiy-ommabop, ijtimoiy-ma’naviy jurnal IYUL-AVGUST
Абдулазиз ЮЛДАШЕВ,
вилоят Руҳий-асаб касалликлари
шифохонаси бош врачи.
Наманган вилояти ҳокими Шавкат Абдураззоқов Республика
ихтисослаштирилган Кардиология илмий-амалий тиббиёт маркази
Наманган филиалини модернизация қилиш ишлари билан танишди
Ушбу лойиҳани амалга оши- Кава фильтр имплантацияси, CRT-D
риш мақсадида Австриянинг “AME кардиовертер-дефибрилятор имплан-
International” компанияси билан ҳам- тация, ишлаб турган юракда “Аорта
корликда марказни жиҳозлаш ре- коронар шунтлаш”, “Гибрид” опера-
жалаштирилган. Умумий қиймати циялар (бир вақтда “Аорта коронар
8,89 млн. евро бўлган лойиҳа амалга шунтлаш”, сунъий клапан протезлаш
ошиши билан ҳозирги кундаги юрак ва аневризмаэктомия), бир вақтда 3 та
қон-томир тизимининг турли пата- клапан операцияси, Бентал операция-
логияларида ўлим ва ногиронликни си, “Тетрадо Фалло” бир этапда ради-
камайтириш ва бартараф этиш ҳамда кал нуқсонни бартараф этиш, вазни 30
шошилинч кардиожарроҳлик ама- кг.дан енгил бўлган беморларда юрак
лиётини сифат жиҳатидан яхшилаш туғма нуқсонларини бартараф этиш,
имкони туғилади. Чунки натижада аортал клапанни интервенцион усул-
марказда 2 дона стационар ангио- да ўрнатиш (TAVI), онкологик бемор-
график комплекс, ЭФИ (электро- ларда кимётерапевтик препаратларни
физиологик текширув) станцияси селектив шикастланган жойга юбо-
(Юракнинг мураккаб аритмияла- риш (онко-интервенция), жигар цир-
рида РЧА-радиочастотали абля- розларида эндоваскуляр усулда пор-
ция амалиёти учун, аортал контр- та-кавал анастамоз ўрнатиш (TIPS),
пульсатор (ўта оғир беморлар ишемик инсульт ўтказган беморларда
учун), сунъий нафас олиш аппара- бош мия томирларини стентлаш ама-
ти (ИВЛ), сунъий қон айлантириш лиёти, бош мия қон томирлар анев-
аппарати (АИК), интенсив палата ризмасида эмболизация (нейро-интер-
жиҳозлари (функционал кроватлар, венция) амалиётларини йўлга қўйиш
кардиомониторлар, инфузион доза- имкониятлари пайдо бўлади.
торлар ва х.к.) мавжуд бўлади. Бу эса ҳудудда юрак қон-томир
Лойиҳа амалга ошганидан сўнг хасталиклари ҳисобига келиб чиқа-
Наманганда юрак туғма нуқсонлари- диган ўлим кўрсаткичлари, юзага
да кўкрак қафасини очмай инвазив келадиган ногиронлик даражаси-
йўл билан “оклюдер” билан бартараф нинг кескин камайишига туртки
этиш, юракнинг мураккаб мароми бўлади.
бузилиш касалликларида “абляция” Шунингдек, техник имконият-
амалиёти, юракнинг чап тож томир ларнинг кучайтирилиши тиббий ту-
стволига стентлаш амалиёти, электро- ризм ривожланишига ҳам кенг йўл
кардиостимулятор имплантацияси, очиб беради.
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ
ПРЕЗИДЕНТИНИНГ
ҚАРОРИ
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ДАВЛАТ
МУСТАҚИЛЛИГИНИНГ ЎТТИЗ БИР ЙИЛЛИК
БАЙРАМИГА ТАЙЁРГАРЛИК КЎРИШ ВА УНИ
ЮҚОРИ САВИЯДА ЎТКАЗИШ ТЎҒРИСИДА
Халқимизнинг улкан жасора- далик ҳаётида ҳис қилиб яшаёт- лик кўриш ва уни юқори савия-
ти ва матонати билан 1991 йил ганини алоҳида таъкидлаш зарур. да ўтказиш бўйича республика
31 августда қўлга киритилган 2022 - 2026 йилларга мўлжал- комиссиясининг (кейинги ўрин-
Ўзбекистон Республикасининг ланган Янги Ўзбекистоннинг та- ларда - Республика комиссияси)
давлат мустақиллиги кўп минг раққиёт стратегиясини амалга таркиби 1-иловага мувофиқ;
йиллик тарихимиздаги ҳеч қачон ошириш, эришилган ютуқларни «Янги Ўзбекистонда эл азиз,
унутилмайдиган, қадр-қиммати мустаҳкамлаб, туб ислоҳот жара- инсон азиз» деган бош ғояни
ва аҳамияти йиллар, асрлар ўт- ёнларини янги босқичга кўтариш, ўзида мужассам этган ташки-
гани сайин тобора ортиб боради- инсон ҳуқуқ ва манфаатлари, унинг лий-амалий, маънавий-маъри-
ган буюк тарихий воқеадир. қадри, шаъни ва ғурурини етакчи фий тадбирлар ҳамда тарғи-
Айнан миллий мустақиллик ўринга олиб чиқиш устувор вази- бот-ташвиқот ишлари дастури
эл-юртимиз учун жаҳон ҳамжа- фамизга айланган ҳозирги вақтда 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
миятидан муносиб ўрин эгал- юртимизда тинчлик ва барқарор- 2. Республика комиссияси
лаб, ҳуқуқий демократик давлат ликни сақлаш, давлатимизнинг ҳу- (А. Арипов):
ва эркин фуқаролик жамияти- дудий яхлитлиги ва бўлинмаслиги, Дастурда назарда тутилган чо-
ни қуриш, шу жумладан, ҳаёт- сарҳадларимиз дахлсизлигини таъ- ра-тадбирларнинг самарали ба-
нинг турли соҳа ва тармоқлари- минлаш, миллатлараро тотувлик, жарилиши ҳамда Мустақиллик
да кенг кўламли ислоҳотларни диний бағрикенглик ва ҳамжиҳат- байрамининг Қорақалпоғистон
амалга ошириш учун мустаҳкам ликни мустаҳкамлашга интилиш Республикаси, вилоятлар марказ-
замин яратиб, эришаётган барча кўп миллатли халқимизни янада лари ва Тошкент шаҳрида, шу-
ютуқ ва марраларимизнинг асо- бирлаштирадиган, юксак марра- нингдек, барча шаҳар ва туман-
сий манбаи бўлиб келмоқда. ларга сафарбар этадиган беқиёс лар, қишлоқ ва овулларда кенг
Айниқса, сўнгги йилларда, кучга айланиб бормоқда. нишонланишини таъминласин;
дунёда коронавирус пандемия- Буюк истиқлолимизнинг халқи- барча ҳудудларда аҳолининг
си ва иқтисодий инқироз, кескин миз, айниқса, ёш авлод қалбида Ва- кенг қатламлари ўртасида Мус-
рақобат, турли қарама-қаршилик танга муҳаббат ва садоқат туйғула- тақиллик байрамига бағишлаб
ва зиддиятлар туфайли юзага кел- рини камол топтириш, юртимизни маърифий учрашувлар, очиқ му-
ган ғоят оғир ва мураккаб вазият- ҳар томонлама эркин, обод ва фа- лоқот ва суҳбатлар, адабий-ба-
да мард ва олижаноб халқимиз- ровон мамлакатга айлантиришдаги диий кечалар, долзарб мавзулар
нинг фидокорона меҳнати билан улкан аҳамият ва моҳиятини ҳисоб- бўйича фикр алмашувлар, мада-
Янги Ўзбекистонни барпо этиш га олиб ҳамда Ўзбекистон Респуб- ний тадбирларни самарали ўт-
ва уни жаҳонга тараннум қилиш ликаси давлат мустақиллигининг казиш мақсадида таниқли илм-
бўйича муҳим натижаларни қўл- ўттиз бир йиллигини муносиб кутиб фан намояндалари, ижодкор
га киритаётганимиз, бу ютуқлар олиш ва ушбу қутлуғ санани юксак зиёлилар, маданият ва санъат ар-
халқаро жамоатчилик томонидан даражада нишонлаш мақсадида: бобларидан иборат тарғибот гу-
эътироф этилаётгани, энг асосий- 1. Қуйидагилар: руҳларини ташкил этсин ҳамда
си, ватандошларимизнинг онгу Ўзбекистон Республикаси уларнинг аниқ режа асосида фао-
тафаккури, дунёқараши ўзгариб, давлат мустақиллигининг ўттиз лият олиб боришини йўлга қўйсин;
улар ислоҳотлар самарасини кун- бир йиллик байрамига тайёргар- (Давоми 4-бетда)
Tibbiyot
Tibbiyot 3
№ 4 (95) 2022-yil va zamon
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ПРЕЗИДЕНТИНИНГ ҚАРОРИ
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ДАВЛАТ
МУСТАҚИЛЛИГИНИНГ ЎТТИЗ БИР ЙИЛЛИК
БАЙРАМИГА ТАЙЁРГАРЛИК КЎРИШ ВА УНИ ЮҚОРИ
САВИЯДА ЎТКАЗИШ ТЎҒРИСИДА
(Охири. Боши 3-бетда) уюштириш; «Энг улуғ, энг азиз», «Ранглар
белгиланган чора-тадбирлар аҳолининг ҳаёт даражаси ва жилосида — она диёр», «Ватан
қандай амалга оширилаётгани сифатини яхшилаш, ёшлар, хо- учун яшайлик!» каби анъанавий
юзасидан ҳар бир ҳудуд, вазирлик тин-қизлар, кекса авлод вакил- кўрик-танловларни юқори дара-
ва идора раҳбарларининг ҳисобот- лари, ижтимоий ҳимояга муҳтож жада ўтказишни таъминласин.
ларини ўз йиғилишларида мунта- инсонларга доимий эътибор ва 7. Белгилаб қўйилсинки, ўтка-
зам равишда эшитиб борсин. ғамхўрлик кўрсатишга қаратил- зиладиган байрам тадбирлари:
3. Қорақалпоғистон Республика- ган дастурларимизнинг ижобий Қорақалпоғистон Республи-
си, вилоятлар ва Тошкент шаҳрида натижаларини кўрсатиш; каси ва вилоятларда — тегишли
ўтказиладиган байрам дастурлари- байрам муносабати билан Ик- маҳаллий бюджетларнинг қў-
ни тайёрлашга оммавий томоша- кинчи жаҳон уруши фахрийлари, шимча манбалари ҳамда ҳомий-
лар бўйича юксак маҳорат ва таж- кекса авлод вакилларини қўл- лик хайриялари ҳисобидан;
рибага эга бўлган сценарист ва лаб-қувватлаш, «Темир дафтар», Тошкент шаҳрида — Респуб-
режиссёрлар, ёзувчи ва шоирлар, «Аёллар дафтари», «Ёшлар даф- лика комиссияси томонидан тас-
композитор ва балетмейстерлар, тари»га киритилган ҳамда кўмак- диқланган харажатлар сметасига
саҳна рассомлари, истеъдодли ёш ка муҳтож инсонларнинг ҳолидан мувофиқ республика бюджети ва
ижрочилар, мақом ва бахшичилик хабар олиш, уларга беғараз ёрдам Тошкент шаҳар маҳаллий бюд-
санъати вакилларидан иборат ижо- бериш билан боғлиқ хайрия тад- жети маблағлари ҳисобидан тенг
дий гуруҳлар кенг жалб этилсин. бирларини амалга ошириш. улушларда молиялаштирилади.
4. Жойларда Мустақиллик бай- 5. Маданият вазирлиги (О. 8. Ўзбекистон Миллий теле-
рамини юқори савияда ўтказиш Назарбеков): радиокомпанияси (А. Хаджа-
мақсадида қуйидаги масалаларга Республика Маънавият ва ев), Ўзбекистон Миллий ахборот
алоҳида эътибор қаратилсин: маърифат маркази (М. Ҳожи- агентлиги (А. Кўчимов), «Дунё»
сўнгги йилларда мамлакати- матов) ва Ёзувчилар уюшмаси ахборот агентлиги (С. Суяров), Ўз-
мизда амалга оширилаётган туб (С. Саидов) билан биргаликда бекистон Миллий медиа ассоциа-
демократик ислоҳотлар, халқи- бир ҳафта муддатда Тошкент цияси (Ш. Қудратхўжа) ва бошқа
мизнинг ҳаёти, қалби ва онгида юз шаҳрида Мустақиллик байра- оммавий ахборот воситаларига Ўз-
бераётган ижобий ўзгаришларни мига бағишлаб ўтказиладиган бекистон Республикаси мустақил-
таъсирчан усулларда ифода этиш; театрлаштирилган концерт то- лигининг ўттиз бир йиллик бай-
мамлакатимизда турли мил- мошасининг дастури ва сцена- рамига тайёргарлик кўриш ва уни
лат ва диний конфессия вакилла- рийсини ишлаб чиқсин; ўтказиш бўйича амалга оширила-
ри ўртасида аҳиллик ва тотувлик ушбу концерт томошасини ётган ишларни атрофлича ёритиб
муҳитини янада кучайтириш, тажрибали ижодкорлар ҳамда бориш тавсия этилсин.
жамиятда тинч ва осойишта ҳа- юқори малакали мутахассислар- 9. Мазкур қарорнинг ижро-
ётни таъминлаш борасида амал- ни жалб этган ҳолда, юксак ғоя- сини назорат қилиш Ўзбекис-
га оширилаётган ишларнинг вий-бадиий савияда тайёрлаш тон Республикаси Бош вази-
аҳамиятини чуқур таҳлиллар, чораларини кўрсин. ри А.Н. Арипов ва Ўзбекистон
аниқ ҳаётий мисоллар ёрдамида 6. Маданият вазирлиги (О. На- Республикаси Президентининг
кенг жамоатчиликка етказиш; зарбеков), Бадиий академия (А. маслаҳатчиси А.А. Абдувахитов
бугунги тинч ва эркин ҳаёт- Нуридинов), Ёзувчилар уюшма- зиммасига юклансин.
ни қадрлаб, шукроналик туйғу- си (С. Саидов), Ўзбекистон Жур- Ўзбекистон Республикаси
си билан яшашга, инсон қадри- налистлар уюшмаси (О. Ўса- Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
ни улуғлашга даъват этадиган ров), «Тасвирий ойина» ижодий Тошкент ш.,
маънавий-маъри- уюшмаси (И. Латипов) тегишли 2022 йил 1 август,
4 фий тадбирларни ташкилотлар билан биргаликда ПҚ-340-сон
Tibbiyot
Tibbiyot
va zamon № 4 (95) 2022-yil
ХАЛҚИМИЗ РОЗИЛИГИ -
ФАОЛИЯТИМИЗ МЕЗОНИ
Инсон манфаатларини таъминлаш устувор бўлган мам- Абдулҳоди ИМИНОВ,
лакатимизда халқимиз турмуш фаровонлигини ошириш, Наманган вилояти соғлиқни
юртдошларимиз яшаш тарзини юксалтириш борасидаги сақлаш бошқармаси бошлиғи.
хайрли ишлар кўлами тобора ортмоқда. Хусусан, кейинги матология, онкология, гинекология,
беш йилликдаги эътиборга молик саъй-ҳаракатлар нати- урология, кардиология, кўз микрохи-
жасида барча соҳаларда улкан ўзгаришлар юзага келган- рургияси, нейрожарроҳлик ва бошқа
лиги халқимизнинг бугундан рози, эртанги кунга ишонч йўналишлардаги касалликлар фақат
билан яшашига замин яратмоқда. пойтахтдаги клиникаларда давола-
ниб келинган. Эндиликда бу каби
Бинобарин, соғлиқни сақлаш тизи- дан буён 40 ёшдан ўтган фуқаролар мураккаб амалиётлар нафақат вило-
ми ҳеч бир даврда бу қадар ри- эндокринологик, кардиологик, онко- ят марказида, балки туманлардаги
вожланган эмас. Аҳоли саломатли- логик йўналишлар бўйича скрининг тиббиёт бирлашмалари шароитида
гини мустаҳкамлаш борасидаги эзгу текширувларга жалб этилмоқда. ҳам муваффақиятли бажарилмоқда.
ишларнинг самараси ўлароқ, тиббий Шуниси аҳамиятлики, бу жараён Жумладан, олти ойда 4 мингга яқин
хизмат сифат кўрсаткичлари тубдан одамларнинг яшаш жойларида уй- операция вилоят шифохоналарида,
яхшиланиб бормоқда. Президенти- ма-уй юриб ўтказилмоқда. Вилоят 253 та юқори технологик жарроҳлиқ
мизнинг алоҳида эътибор, ташаббус ихтисослаштирилган тиббиёт мар- амалиёти эса туманларда ўтказилди.
ва кўрсатмаси билан соҳа муттасил казларининг тажрибали шифокор Бунинг аҳамиятини тасаввур этиш
равнақ топмоқда. Тиббиётдаги изчил ва мутахассислари ва тиббий бри- учун авваллари республика тиббиёт
ислоҳотларнинг беқиёс самаралари- гадаларнинг ҳамкорликдаги фао- муассасаларида сарфланган маблағ-
ни вилоятимиз мисолида ҳам яққол лияти натижасида жорий йилнинг дан ташқари, бемор ва унинг яқин-
кўриш мумкин. биринчи ярмида 70 минг нафардан лари Тошкентда қанчалар оворагар-
Давлатимиз раҳбарининг тибби- зиёд беморлардаги касалликлар эрта чиликларни бошдан ўтказганларини
ёт ходимлари билан очиқ мулоқо- аниқланди ва уларни соғломлашти- эслашнинг ўзи кифоя.
тида белгилаб берилган улуғвор ва- риш ишлари бошлаб юборилди. Жорий йилда тиббий хизматни
зифаларни амалга оширишга дадил “Тиббиётдаги ислоҳотлар - ин- аҳолига яқинлаштириш бораси-
киришилгани боис фаолиятда туб сон қадри учун!” шиори остидаги да олиб борилган ишлар ҳам юрт-
бурилиш ясалмоқда. Касалликни да- эзгу амаллар баробарида мақсадли дошларимизга катта қулайликлар
волашдан кўра унинг олдини олиш скрининглар чоғида рўйхатга олин- яратганлиги бор ҳақиқат. Вилоят-
фаолият мезонига айланди. Бу ўрин- ган беморларни юқори технологик нинг энг олис ҳудудларида 14 та
да аҳолининг мақсадли скринингдан жарроҳлик амалиётлари воситаси- оилавий шифокорлик пункти ва ои-
ўтказишга алоҳида урғу берилаётган- да дарддан халос этиш чоралари лавий поликлиникалар очилди.
лигини таъкидлаш жоиз. Йил боши- кўрилмоқда. Илгари хирургия, трав- (Давоми 6-бетда)
Tibbiyot
Tibbiyot 5
№ 4 (95) 2022-yil va zamon
ХАЛҚИМИЗ РОЗИЛИГИ -
ФАОЛИЯТИМИЗ МЕЗОНИ
(Охири. Боши 5-бетда) доираси ҳам кенгайиб бораётир.
Шу билан бирга чекка ман- Вилоятдаги барча кўп тармоқли
зилларда яшовчи фуқароларнинг поликлиникаларда болалар бўлим-
узоғини яқин қилиш мақсадида лари очилди. Кўкрак бези сарато-
контейнер шаклидаги маҳалла нининг олдини олиш мақсадида
тиббиёт масканлари барпо этилди. скрининг текширувлари давом эт-
Қисқа фурсатда 126 жойда шун- тирилмоқда. Янгиқўрғон, Чуст ва
дай тиббиёт давогоҳлари фаолият Уйчи туманлари тиббиёт бирлаш-
кўрсата бошлади. Бунинг натижа- малари туғруқ комплекслари неги-
сида аҳолига бирламчи тиббий-са-
нитария ёрдами кўрсатиш миқёси клиника” тизимида ишлашга ўт-
ва даражаси кескин ошди. Яна бир казилмоқда. Бошқарма марказий
муҳим жиҳат шундаки, беморлар аппаратида “Электрон ҳужжат
120 турдаги бепул дори-дармон- алмашиш” тизими жорий этилди.
лар билан таъминланмоқда. Бу- Соғлиқни сақлаш тизими мод-
дий-техника базасини ривожлан-
тириш борасидаги ишлар давом
эттирилмоқда. Инвестиция дас-
тури доирасида 10 та объектда
зида туманлараро перинатал мар- қиймати 45 миллиард сўмлик
казлари ташкил этилди. Уларнинг лойиҳалар асосида қурилиш–таъ-
моддий-техник имкониятларини мирлаш ишлари амалга оширил-
ривожлантириш чоралари кўрил- моқда. “Обод қишлоқ” ва “Обод
моқда. Мингбулоқ ва Поп туман- маҳалла” дастурлари бўйича яна
ларида молекуляр-генетик лабора- 10 та тиббиёт муассасаси бино-
ториялар очилди. сини таъмирлаш кўзда тутилган.
Ихтисослашган тиббий ёрдам Хуллас, тизимнинг барча йўна-
ҳам тобора такомиллашиб бор- лишларида халқимизни тиббий
нинг учун 11,5 миллиард сўм бюд- моқда. Биргина кардиология йўна- хизматдан розилигига эришиш
жет маблағи йўналтирилди. лишини олиб қарайдиган бўлсак, учун фаол изланилмоқда. Соҳа
Вилоятнинг энг олис қишлоқла- ўсиш суратлари жадал кетаётган- фаолиятидаги ўзгаришлар ва ян-
рида яшовчилар саломатлиги лигини кўрамиз. Қисқа фурсатда гиланишлар юртдошларимизниги-
ҳам доимий назоратда. Поп ту- Республика ихтисослаштирилган на мамнун этиб қолмаяпти, ҳатто
манидаги «Маданият», Чоркесар, кардиология илмий-амалий тиб- қўшни давлатлардан келган бемор-
Имом ота, Чуст туманидаги Ғова, биёт маркази Наманган филиа- лар ҳам ютуқларимизни эътироф
Қорақўрғон, Янгиобод, Тоймас, лининг ўзида юқори технологик этишяпти. Яқинда Тожикистон ва
Чортоқ туманидаги Ҳазратишоҳ, жарроҳлик амалиётлари тури 18 Қирғизистондан олиб келинган
Боғистон, Созсой, Янгиқўрғон ту- тадан 30 тага етказилди. Трав- дарди ўта оғир беморларнинг ҳа-
манидаги Мамай, Нанай, Заркент матология, онкология, урология, ёти сақлаб қолинди. Шу муносабат
ва Кўкёр маҳаллаларида маҳал- нейрожарроҳлик ва кўз микрохи- билан наманганлик шифокорлар
лабай тизимида ташкилланган рургияси соҳаларида ҳам ижобий маҳорати ва фидойилигидан мин-
чуқурлаштирилган тиббий кўрик- натижалар қайд этилмоқда. натдор бўлиб ёзилган раҳматнома-
ларда ўнлаб беморларни соғлом- Тиббиётни рақамлаштириш лар фикримиз далилидир. Келгуси-
лаштириш чоралари кўрилди. ишлари ҳам илдамлаб қол- да аҳолига кўрсатилаётган тиббий
Оналик ва болалик муҳофазаси ди. Мавжуд 173 та бирламчи хизмат сифати ва малакасини яна-
бўйича амалга оши- тиббий-санитария ёрдами му- да яхшилаш учун астойдил ҳаракат
6 раётган ишларимиз ассасалари “Электрон поли- қиламиз.
Tibbiyot
Tibbiyot
va zamon № 4 (95) 2022-yil
Байрам йўқлови
Наманган тумани тиббиёт бирлаш-
масига қарашли 15-Оила поликлини-
каси 15 минг нафардан зиёд аҳолига
эга Шўрқўрғон, Кўлбўйи, Оқ-ер, Шам-
сикўл, Элатан маҳалла фуқаролар
йиғинларига тиббий хизмат кўрсатади.
Оила поликлиникасида фаоли- ХИЗМАТИДА ҲАЛОЛЛИГУ
ят олиб бораётган 4 нафар врач, 43
нафар ўрта тиббиёт ходимлари ҳар ҲИКМАТ МУЖАССАМ
бир оила вакиллари саломатлигини
назорат қилиш билан бирга 221 на- этмоқда. Оила поликлиникаси нафар аҳолига тиббий хизмат кўр-
фар жисмоний имконияти чеклан- томонидан аҳолининг 40 ёшдан сатмоқда. УАШ врачи Абдуқаҳҳор
ганларнинг ҳам соғлигидан мунта- ошган 4836 нафар вакиллари- Тиркашев, патронаж ҳамширалар
зам бохабар бўлиб келмоқдалар. нинг 94,1 фоизи скрининг билан Моҳира Жўраева, Хуршида Усмо-
Муассаса тиббий ва лаборатор қамраб олинганда, уларнинг 52,4 новалар хизматидан аҳоли мамнун.
жиҳозлар билан таъминланган. фоизида юрак қон-томир касал- Яқин вақт ичида хатловдан ўт-
Оила поликлинкасида тез тиббий ликлари аниқланган. Шунингдек, казилган аҳолининг 50 нафари IV
ёрдам шахобчаси мавжуд бўлиб, мазкур ёшдаги аҳолининг 30 фои- гуруҳга мансуб деб топилган бўл-
ўтган йили 4921 чақириқ асосида зи организмида юрак қон-томир, са, уларнинг 38 нафари катталар,
4912 нафар беморга тез тиббий қандли диабет, семизлик ва бош- 12 нафари болалардир. Уларнинг
ёрдам кўрсатилган. Аҳолида бу қа касалликлар мавжуд эканлиги барчаси мутахассислар кўригидан
хизмат турига нисбатан эътироз- маълум бўлган. Кўриниб туриб- ўтказилиб, хулосаларга асосан
лар туғилмаган. дики, скрининг текширувлари стационар ва амбулатор шароит-
- Оила ҳамшираларимиз тасар-
руфимиздаги хонадонларда бел- инсонларни ўз саломатлигига эъ- ларда даволанган.
- Ёшим 48 да, - дейди Шўрқўрғон
тиборли бўлишга ундабгина қол-
гиланган муддатларда бўлишади масдан, ўз вақтида касалликларни маҳалласида яшовчи Воҳиджон
ва аҳоли саломатлигини кўздан даволаш, оғир асоратларнинг ол- Ғофуров. - Дард ёш танламас
кечириш билан бирга тиббий дини олишга ҳам хизмат қиляпти. экан, шу ёшимда саратон хаста-
маслаҳатлар бериб боришади, - Жамоамиз аҳил, ўз касбини лигига йўлиқдим. Оила поликли-
юқумли касалликларнинг олдини яхши кўрадиган тиббиёт ходимлари- никаси шифокорларига минг раҳ-
олиш, соғлом оилани шакллан- дан таркиб топган, - дейди ОП катта мат, аҳволимдан мунтазам хабар
тириш, вакцинация тадбирлари ҳамшираси Муштарий Мирзаева. олишяпти. Зарур дори-дармонлар-
юзасидан тушунтириш-тарғибот - Патронаж хизмати бўйича катта ни ҳам етказиб туришибди. Оила
ишларини ҳам амалга ошириб бо- ҳамшира Нилуфар Бобоназарова, поликлиникаси мудири Ҳафиза-
радилар, - дейди поликлиника му- ҳамширалар Гавҳарой Ҳошимова, хон Боймирзаевага ва барча шифо-
дири, олий тоифали умумамалиёт Ойпўлат Ғиёсова, Сайёра Аҳмедо- кору ҳамшираларга миннатдорлик
шифокори Ҳафиза Боймирзаева. – ва, Муҳайё Асқаровалар билимли, билдираман. Ўз ишига масъулият
Айниқса, 176 нафар алоҳида пар- катта иш тажрибасига эга ходимлар билан ёндашадиган шундай тиб-
варишга муҳтож ногиронлар, 28 ҳисобланади. Уларнинг фидокорона биёт ходимлари кўпаяверсин.
нафар якка-ёлғиз инсонлар соғли- меҳнатлари барчага намуна. Ҳа, сидқидиллик ҳамиша ўзи-
гини жиддий назоратга олганмиз. Аҳолининг тиббий хизматга нинг муносиб эътирофини топган.
Йил бошида “Д” назоратига олин- яқинлигига эришиш – тиббиётнинг Халқимиз ҳалоллик ва фидойи-
ган беморлар 2267 нафарни таш- бугунги муҳим вазифаларидан ликни қадрлайди. Мана шундай
кил қилиб, шу кунгача уларнинг бири. Шу мақсадда ОП тасарру- фазилатларни ўзида мужассам
1898 нафари соғломлаштирилди. фидаги Элатан маҳалла фуқаролар этган Наманган туманидаги 15-
Дарҳақиқат, сўнгги йилларда
тиббиётдаги ислоҳотлар боис ҳар йиғинига контейнер ўрнатилиб, бу Оила поликлиникаси жамоаси ҳар
ерда тиббий пункт ташкил этил-
қанча эътирофга муносиб!
бир фуқаро саломатлиги жамият ган. Уч нафар патронаж ва бир на- М. РЎЗАЛИЕВА
тақдирига дахлдорлиги эканлиги фар УАШ врачи ҳудуддаги 1178
билан янада муҳим аҳамият касб 7
Tibbiyot
Tibbiyot
№ 4 (95) 2022-yil va zamon
ШУ ЕРДАН БОШЛАНАР
ҲАЁТ ҚЎШИҒИ!
Бу каби воқеалар бу масканда де- чиқиш ва амалга оширишда фаол қат-
ярли ҳар куни содир бўлади. Қанча- нашиш, акушерлик ва гинекология
...Аёлни дард тутди. дан-қанча «икки йўл» ўртасида тур- соҳасида етакчи хорижий тиббиёт мус-
Ҳомиладорликнинг ган аёллар оналик бахтини туяди, сасалари билан халқаро ҳамкорликни
сўнгги даврида уни дилбандини соғ-омон бағрига боса- кенгайтириш ва мустаҳкамлаш, тўп-
бир неча дард безовта ди. Яна қанчадан-қанча аёл дарди- ланган тажрибалар, ахборотлар шу-
қилгани боис туғруқ га шифо топади, ҳаётга умид билан нингдек, мутахассислар алмашинуви-
яқинлашгани сайин боқишда давом этади... ни таъминлаш каби вазифаларни ҳам
аёлнинг яқинлари Сўз қайси шифохона ҳақида ке- зиммасига олган.
қаттиқ ташвишга
туша бошлагандилар. таётганини англагандирсиз?! Ҳа, бу - Марказимиз вилоят бўйича аку-
Боз устига аёл бундан маскан –вилоят перинатал маркази. шерлик комплекслари ва туғруқхона
аввал бир эмас, икки Аслини олганда, бу шифохонада қа- бўлимларига ташкилий-методик ва
марта ҳомиласини рийб йигирма икки йилдан зиёдроқ илмий амалий ёрдамларни ҳам кўрса-
йўқотган... тажрибалар тўпланган. Шифокорлар тиб келмоқда, - дейди марказ директо-
Бўлажак она ту- тажрибаси ундан ҳам кўпроқ. 2000 йил- ри Ирода Муҳитдинова. – Айни пайт-
маннинг олисроқ қиш- да Наманган вилоят туғруқхонаси не- да I, II ва III акушерлик, ҳомиладорлар
лоғидан вилоят мар- гизида Ўзбекистон Республикаси Соғ- паталогияси, гинекология, катталар
казидаги шифохонага лиқни сақлаш вазирлиги Акушерлик ва ва чақалоқлар реанимацияси, чала
олиб келиниб, врачлар гинекология илмий текшириш инсти- туғилган чақалоқларни парвариш қи-
қўлига топширилган- тути Наманган филиали сифатида таш- лиш, клиник-биохимик, бактериоло-
дан кейин аёл яқинла- кил этилган марказ 2017 йилдан бошлаб гик лаборатория, консультатив аёллар
рининг кўнгли бироз РИА ва ГИАТМ Наманган филиали, маслаҳатхонаси, физиотерапия, па-
хотиржам тортди-ю, Наманган вилоят перинатал маркази тологик анатомия (гистологик ва ци-
аммо хавотирлари номи билан фаолият юритиб келмоқда. тологик лаборатория бўлими билан),
аримади... Юқори сифатли ва халқаро стан- рентген каби бўлимлар мавжуд бўлиб,
Аёлни дарҳол дартлар даражасида ихтисослашти- жами 250 дан зиёд ўринларда тиббий
жарроҳлик столига рилган тиббий ёрдам кўрсатиш, юқори хизмат кўрсатиш имкониятига эгамиз.
олишди. Бир соатга технологияли моддий ва илмий базани, Дарҳақиқат, жамоадаги 89 нафар
яқин вақт ўтар-ўтмас, шунингдек, акушерлик ва гинекология акушер-гинеколог, 20 нафар неонато-
эшикдан шифокор мактабини шакллантириш, аҳолини лог, 7 нафар анестезиолог-реанимато-
чиқиб келди ва аёл-
нинг умр йўлдошига акушерлик ва гинекология соҳасидаги логлар кучли билим ва касбий тажри-
юзланиб: диагностика, даволаш ва профилакти- бага эга мутахассислар ҳисобланади.
- Операция яхши ка бўйича ихтисослаштирилган, юқори Уларнинг 68 нафари олий, 30 нафари
ўтди, онанинг ҳам, бола- технологияли малакали тиббий ёрдамга I- ва II-тоифали шифокорлардир. 668
нинг ҳам аҳволи яхши. бўлган талабини қондириш марказнинг нафар ўрта тиббий ходимларининг
Табриклайман, фарзанд асосий мақсади ҳисобланади. ҳам 120 нафари олий тоифали.
муборак! – деди сами- Шунингдек, марказ ўз мақомига му- Жамоанинг илмий салоҳияти хусу-
мий табассум билан. вофиқ, акушерлик ва гинекология соҳа- сида сўз кетганда, тиббиёт фанлари
Шундагина кўнгил- сида профилактика, диагностика ва да- номзодлари - марказ директори Иро-
лар ёришди, хаво- волаш бўйича илғор методларни ишлаб да Муҳитдинова ҳамда 1-акушерлик
тирлар ўрнини зумда чиқиш ва амалиётга жорий этишга бўлими мудири Лола Абдуллаевалар-
қувонч эгаллади... йўналтирилган илмий тадқиқотларни ни таъкидлаб ўтиш ўринли. Ҳозирда
амалга ошириш, оналик ва болаликни марказда кўплаб илмий изланишлар
муҳофаза қилиш соҳасидаги респуб- олиб борилмоқда. Ирода Муҳитди-
лика мақсадли дастурларини ишлаб нова докторлик диссертацияси
8 Tibbiyot
Tibbiyot
va zamon № 4 (95) 2022-yil
устида ишлаётган бўлса, Шуни ҳам айтиб ўтиш жоизки,
акушер-гинекологлардан вилоят перинатал маркази 3-дара-
Р. Даминова, Н. Мирзаева, Д. жадаги шошилинч акушерлик ёр-
Тиллабаевалар номзодлик илмий дамини кўрсатадиган стационар
ишлари устида изланишлар олиб ҳисобланади. Вилоят бўйича барча
бормоқдалар. Неонатологлар Ю. оғир акушерлик ва соматик асорат-
Имомалиева ва Г. Джалилова- лари бор ҳомиладорлар туғруққа 1-
ларнинг тадқиқотлари ҳам дол- ва 2-даражадаги шифохоналардан
зарблиги билан соҳа учун муҳим юборилади. Оғир преэклампсия,
аҳамият касб этади. ўткир ёғли гепатоз, HELLP син-
Катталар реанимацияси бўли- дроми, йўлдошни тўла олдинда
ми мудири Муҳиддин Соҳибба- жойлашуви, 34 ҳафтагача бўлган
ев, чақалоқлар бўлими мудири муддатидан аввалги туғруқлар
Наргиза Икромова, лаборатория ҳолатлари бў- йича тиббий ёрдам
бўлими мудири Дилнавоз Аб- кўрсатилади. Ўз навбатида, экс-
диева, бош доя Мукаррам Аҳ- тракорпорал уруғлантириш(ЭКУ) таъминлаш, шунингдек, барча
мадалиева, катта доя Гулмира дан кейинги ҳомиладорликлар, уч оналик ва болаликни муҳофаза
Умарова, катта ҳамширалар Фе- эгиз ҳомилалар, соматик касал- қилиш муассасаларида “Оталар
руза Тожибоева, Мунаввар Ма- ликлар, яъни юрак туғма ва орт- мактаби”ни йўлга қўйиш, ҳомила-
мажонова, иш юритувчи Зулфия тирилган нуқсонликлари, жигар дорларни умр йўлдоши билан ОП
Содиқова, катта лаборант Феру- циррози, қон касалликлари, ягона ва ОШПларда қабулини ташкил
за Топилдиева жамоанинг энг буйрак пиелонефрити билан оғри- қилиш, ўсмир қизларга, фертил
фидойилари ҳисобланади. ган аёллар ва ҳомиладорлар сама- ёшдаги аёлларга, ҳомиладорларга
Марказда Жаҳон соғлиқни рали даволаниб келинмоқда. юқори малакали акушер-гинеко-
сақлаш ташкилоти томонидан ки- - Олдимизда янада муҳим вази- логик хизмат кўрсатиш назорати-
ритилган замонавий технология- фалар турибди, - дейди марказ ди- ни кучайтириш, олий маълумотли
лар асосида иш олиб бориляпти. ректори режа-мақсадлар ҳақидаги тиббий ҳамшираларни тайёрлаш
Бу борада “Самарали перинатал саволимизга жавобан. - Марказда- назарда тутилган. Фарғона водий-
ёрдам”, Бехатар оналик”, “Кўкрак ги акушер-гинекологик ва неона- си ва Республика филиаллари ўр-
сути билан эмизиш” каби лойиҳа- тологик хизмат фаолиятини яхши- тасида оналар, перинатал ўлимга
лар самараси яққол сезилмоқда. лаш учун чора-тадбирлар режасини олиб келувчи омилларнинг диаг-
Акушер-гинеколог Ф. Қаюмова, ишлаб чиққанмиз. Унга биноан, ностикаси, замонавий даволаш
неонатологлар М. Қосимова, З. Президентимизнинг “Репродук- усуллари ва профилактикаси мав-
Хўжамбердиева, доялар И. Ума- тив ёшдаги аёллар, ҳомиладор- зусида конференциялар ўтказиш,
рова, Г. Умарова, М. Умаровалар лар ва болаларга кўрсатиладиган Москва, Екатеринбург, Челябинск
мазкур лойиҳалар бўйича респуб- тиббий ёрдам сифатини ошириш перинатал марказлари билан ҳам-
лика миқёсидаги тренерлар сифа- ва кўламини янада кенгайтириш корликда узвий иш олиб бориш,
тида тан олинган. тўғрисида”ги қарори ижросини Республика Перинатал маркази
билан илмий-амалий соҳада таж-
риба алмашинув ишларини йўлга
қўйиш ҳам галдаги вазифалар си-
расига киради.
...Шифокорлар туғруқ хона-
сига йўл олишди. Ой-куни ет-
ган яна бир аёлга тиббий ёрдам
зарур. Мана, тез орада яна бир
чақалоқ дунёга келади. Унинг
“инга”си хона деворларидан
ошиб, қулоқларга чалинади.
Бу – ҳаёт қўшиғи. У мана шу
маскандан бошланади...
Лайло АБДУО-
ЛИМОВА. 9
Tibbiyot
Tibbiyot
№ 4 (95) 2022-yil va zamon
Амалдаги қонунчилик ва ҳуқуқий адаби-
ётларда олди-сотди шартномаси ва маҳсу-
лот етказиб бериш шартномалари икки хил
шартнома сифатида кўрилади ва бу, ҳақиқат-
дан ҳам, икки хил асос ва кўринишга эга бўл-
ган шартномалардир.
ШАРТНОМА ТУЗИШДА АДАШМАНГ!
Олди-сотди шартномалари, одат- унда сотувчи маҳсулотни ўз вақтида зиб бериш шартномасидан фарқли
да келгусида тадбиркорлик мақ- етказиб бермаганида, сотиб олувчи- равишда олди-сотди шартномаси-
садини кўзламаган ҳолда товарни нинг учинчи шахсларга маҳсулот нинг объекти фақатгина маҳсулот-
сотиб олишдан иборат бўлади. Бу етказиб бермаганлиги юзасидан ке- лар эмас, балки қонунчиликда улар-
мақсад учун товар сотиб олинганда, либ чиқадиган харажатларни тўлаш ни сотишга махсус қоидалар
маҳсулот етказиб бериш шартнома- хавфини ўз зиммасига олган бўлади. белгиланган бўлмаса, қимматли
си тузилиши лозим. Баъзи ҳолларда Тузилаётган шартномани малака- қоғозлар ва валюта қимматликлари
сотувчи ва сотиб олувчи ўртасида лашда йўл қўйилиши мумкин бўлган ҳам бўлиши мумкин. Шунингдек,
қўпол хатолик туфайли маҳсулот ет- хатолар билан боғлиқ юзага келиши мулкий ҳуқуқлар ҳам бу ҳуқуқ та-
казиб бериш шартномаси ўрнига ол- мумкин бўлган хавфни камайтириш биати мазмунидан бошқача ҳолат
ди-сотди шартномаси тузилади. Бу учун олди-сотди шартномаси ва маҳ- англашилмаса, олди-сотди шартно-
ҳолатда низо юзага келса, ҳақиқатда сулот етказиб бериш шартномаси ўр- маси объекти бўлиши мумкин.
назарда тутилган шартномага оид тасидаги қуйидаги асосий фарқларни Юқоридагилардан ташқари, со-
бандлар назарда тутилмаганлиги тушуниб олиш зарур: тиб олувчининг маҳсулот ҳақини
сабабли сотувчи ёки сотиб олувчи - сотиб олинаётган товардан тўлаш мажбуриятини бажариш
кўзлаган натижаларга эришмаслиги фойдаланиш мақсади; муддатида фарқларни кўриш мум-
мумкин. Ушбу шартномаларнинг - субъектлари таркиби; кин. Яъни қоидага кўра, олди-сот-
қай бирини тузиш юзасидан аниқ - битим объекти бўла олиши. ди шартномаси бўйича товар бўй-
тўхтамга келиш учун уларни ҳар би- Сотиб олинаётган маҳсулотдан ича ҳисоб-китоблар шартнома
рининг афзалликлари ва фарқли то- фойдаланиш мақсадини билиш за- тузиш вақтида амалга оширилади.
монларини билиб олиш керак. рурияти шундаки, сотиб олувчи маҳ- Маҳсулот етказиб бериш шарт-
Агар маҳсулот етказиб бериш сулот етказиб бериш шартномасида номасида эса етказиб берилган
шартномасини тузиш ўрнига ол- олди-сотди шартномасидан фарқли товар қиймати бўйича тўловлар
ди-сотди шартномаси тузилган равишда товарни келгусида шахсий, амалга оширишга йўл қўйилади.
бўлса, унда сотиб олувчи етказиб оилавий, рўзғорда ва бошқа шунга Мулкни топшириш муддатларида
берилган товардаги камчиликлар ўхшаш бошқа мақсадларда фойдала- ҳам фарқни кўриш мумкин. Одатда,
ҳақида хабар берса, сотувчи (маҳсу- ниш билан боғлиқ бўлмаган тадбир- олди-сотди шартномасида сотувчи ўз
лот етказиб берувчи) сотиб олувчи- корлик фаолиятини назарда тутади. мажбуриятини шартнома тузилиши
нинг розилигисиз маҳсулотни бош- Субъектлар таркибини аниқлаш билан амалга оширади, маҳсулот ет-
қа товар билан алмаштириб бера зарурлиги шундаки, маҳсулот етка- казиб бериш шартномасида эса кўр-
олмайди. Бу имконият фақат маҳ- зиб бериш шартномасида олди-сот- сатилган ҳаракат мос келмайди.
сулот етказиб бериш шартномасида ди шартномасидан фарқли равишда Кўпчилик олди-сотди шарт-
мавжуд бўлиб, агар сотувчи маҳсу- сотиб олувчи ва сотувчи ҳам тадбир- номаларида аниқ мулк юзасидан
лотни алмаштиришга ҳаракат қил- корлик фаолияти билан шуғулла- шартномалар тузиш билан юз бе-
са-ю, бироқ сотиб олувчи бунга рози нувчи шахслар сифатида қатнашади. ради ва келгусидаги ҳамкорлик
бўлмасдан, сотиб олинган маҳсулот Нотижорат ташкилотлар эса фақат назарда тутилмайди. Маҳсулот
таннархини камайтиришни талаб уларнинг низомида шундай фаолият етказиб бериш шартномасида эса
қилса, унда товарнинг таннархини билан шуғулланиш ҳуқуқи мавжуд сотиб олувчининг эҳтиёжига қа-
камайтиришга тўғри келади. бўлганда маҳсулот етказиб бериш раб узоқ вақтга мўлжалланади.
Сарлавҳаси “олди-сотди шартно- шартномасини тузишга ҳақли бўлади.
маси” бўлган, аслида маҳсулот ет- Фуқаролик ҳуқуқи объекти бўла Жўрабек КАРАБАЕВ,
казиб бериш шартно- олишини аниқлаш зарурияти шун- Наманган вилоят
маси тузилган бўлса, дан келиб чиқадики, маҳсулот етка- судининг судьяси.
10 Tibbiyot
Tibbiyot
va zamon № 4 (95) 2022-yil
ЮРИДИК ВА ЖИСМОНИЙ ШАХСЛАРНИНГ
ТЎЛОВГА ҚОБИЛИЯТСИЗЛИГИ
ҚОНУНЧИЛИКДА ҚАНДАЙ АКС ЭТМОҚДА?
2022 йил 12 апрелда Ўзбекистон Республикасининг “Тўлов- монидан Давлат бюджети маблағла-
га қобилиятсизлик тўғрисида”ги Қонуни қабул қилинди. Қо- ри ҳисобидан қопланади. Бунда суд
нун 17 боб, 249 моддадан иборат бўлиб, юридик ва жисмоний бошқарувчисига тўланадиган ҳақ
шахсларнинг, шунингдек якка тартибдаги тадбиркорларнинг миқдори қонунчилик ҳужжатларида
тўловга қобилиятсизлиги соҳасидаги муносабатларни тартиб- белгиланади ва ушбу моддада белги-
га солади. Бундан кўриниб турибдики, қонун нормаси билан ланган тартибда тўланади. Агар суд
бошқарувчисига ҳақ тўлаш харажат-
жисмоний шахсларнинг тўловга қобилиятсизлигини тартибга лари суднинг депозит ҳисобварағига
солиш ҳақида янги институт амалга киритилмоқда. ўтказилмаган бўлса, суд қарздорга
нисбатан тўловга қобилиятсизлик
Қонуннинг 195-моддасига асосан, аризачи томонидан молиявий бошқа- тўғрисида иш қўзғатиш ҳақидаги
қарздор жисмоний шахснинг пул маж- рувчига ҳақ тўлаш учун суднинг депо- аризани қайтаради. Қарздор жисмо-
буриятлари бўйича кредиторлар та- зит ҳисобварағига меҳнатга ҳақ тўлаш- ний шахснинг уни тўловга қобилият-
лабларини қаноатлантиришга ва (ёки) ни энг кам миқдорининг етти баравари сиз деб топиш тўғрисидаги аризаси
солиқлар ҳамда йиғимлар бўйича ўз миқдорида олдиндан пул маблағлари билан судга мурожаат этилганда, суд
мажбуриятини тўлиқ ҳажмда бажа- ўтказилиши, суднинг депозит ҳисобва- молиявий бошқарувчига тўланади-
ришга қодир эмаслиги, агар тегишли рағига ўтказилган пул маблағларининг ган ҳақни суднинг депозит ҳисобва-
мажбуриятлар ва (ёки) тўлов мажбу- ўрни жисмоний шахснинг тўловга қоби- рағига ўтказишни кечиктириши мум-
риятлари юзага келган кундан эъти- лиятсизлиги жараёнида қарздор жисмо- кин. Суд бошқарувчисига ҳақ тўлаш
боран уч ой ичида қарздор жисмоний ний шахснинг мол-мулки ҳисобидан тўғрисидаги низолар суд томонидан
шахс томонидан бажарилмаган ҳамда ушбу Қонун 221-моддасининг иккинчи кўриб чиқилади. Кредиторлар йиғи-
қарздор жисмоний шахсга нисбатан қисмида назарда тутилган тартибда қоп- лишининг қарори билан суд бошқа-
талаблар базавий ҳисоблаш миқдори- ланиши, қарздор жисмоний шахснинг рувчисига унинг фаолияти якунлари-
нинг камида икки юз баробарини таш- мол-мулки мавжуд бўлмаган тақдирда, га кўра қуйидаги ҳолларда қўшимча
кил этса, қарздор жисмоний шахснинг агар кредиторлар йиғилишида бошқача ҳақ белгиланиши мумкин, агар:
тўловга қобилиятсизлиги аломатлари келишув белгиланган бўлмаса, молия- - кредиторларнинг талаблари реест-
ҳисобланади. вий бошқарувчига ҳақ тўлаш суднинг рига киритилган кредитор қарздорлик
Аввалги Қонунда пул мажбурият- депозит ҳисобварағига аризачи томони- тўлиқ тўланган бўлса, ушбу тўланган
ларини бажармаганлиги муносабати дан ўтказилган пул маблағлари билан қарздорликка доир талаблар суммаси-
билан қарздорни банкрот деб топиш чекланиши кўрсатиб ўтилди. нинг беш фоизигача миқдорда;
тўғрисидаги ариза билан иқтисодий Ушбу Қонун “Тўловга қобилият- - кредиторларнинг талаблари ре-
судга мурожаат этиш ҳуқуқига қарз- сизликнинг соддалаштирилган тар- естрига киритилган кредиторларнинг
дор, кредитор ва прокурор эга бўл- тиби қўлланилганда, агар қарздор етмиш беш фоизидан кўпроғи қано-
ган бўлса, янги Қонунда ушбу ҳуқуқ билан бошқача келишув белгилан- атлантирилган бўлса, мазкур креди-
фақат қарздорнинг ўзи ва кредиторга ган бўлмаса, суд бошқарувчисига ҳақ торлар талаблари суммасининг уч
берилган. Прокурорнинг ариза кири- тўлаш харажатларининг ўрни қарз- фоизигача миқдорда;
тиш ҳуқуқи кўрсатилмади. дорга нисбатан тўловга қобилиятсиз- - кредиторларнинг талаблари реест-
Шунингдек, суд бошқарувчига ҳақ лик тўғрисида иш қўзғатиш ҳақида рига киритилган кредиторларнинг эллик
тўлаш тартиби ва миқдори янги Қонун ариза берган аризачи томонидан қоп- фоизидан кўпроғи қаноатлантирилган
билан янада аниқлаштириб берилди. ланади. Бунда суд бошқарувчисига бўлса, мазкур кредиторлар талаблари
Хусусан, 26-модда билан суд бошқа- ҳақ тўлаш учун суднинг депозит ҳи- суммасининг бир фоизигача миқдорда,
рувчисига вазифаларини бажарганли- собварағига меҳнатга ҳақ тўлашни бунда кўрилаётган иш бўйича қўшимча
ги учун ҳақ тўлаш миқдори ва тартиби энг кам миқдорининг етти баравари ҳақ суд бошқарувчисига ушбу иш бўйи-
бажарилган ишлар ҳажмидан келиб миқдорида олдиндан тўлов амалга ча тўланган умумий сумманинг ярмидан
чиққан ҳолда кредиторларнинг йиғи- оширилади. Суд бошқарувчисига ҳақ ошмаслиги керак. Қарздор тўлов қоби-
лиши томонидан белгиланиши, суд ҳар бир якунланган иши учун тўлана- лиятини тиклаш тартиб-таомилидан ту-
томонидан тасдиқланиши ҳамда, агар ди. Давлат солиқ хизмати органининг гатишга доир иш юритиш тартиб-таоми-
кредиторлар билан тузилган битимда аризасига асосан жисмоний шахсга лига ўтган тақдирда ушбу давр учун суд
бошқача қоида назарда тутилган бўл- нисбатан тўловга қобилиятсизлик ва бошқарувчисига қўшимча ҳақ тўланмай-
маса, қарздорнинг мол-мулки ҳисоби- (ёки) тўловга қобилиятсизликнинг ди”, деган жумлалар билан бойитилди.
дан тўланиши белгилаб қўйилди. соддалаштирилган тартиби қўлла- Алимардон ИНОМОВ,
Бунда жисмоний шахсга нисбатан нилганда, суд бошқарувчисига ҳақ Наманган вилоят судининг
тўловга қобилиятсизлик тўғрисида иш тўлаш харажатлари судга ариза бер- иқтисодий ишлар
қўзғатиш ҳақида судга ариза берган ган давлат солиқ хизмати органи то- бўйича судьяси.
Tibbiyot
Tibbiyot 11
№ 4 (95) 2022-yil va zamon
Саноатхон КАРИМОВА,
Чуст туман тиббиёт бирлашмаси бошлиғи (в.б.):
ЭЪТИБОР ВА
ИМКОНИЯТ
ВАЗИФАМИЗГА
ЯНАДА СИДҚИДИЛ
ЁНДАШИШГА УНДАЙДИ
Халқимиз Янги Ўзбекистонни бунёд этиш йўлидан бор-
моқда. Биз инсон қадр-қиммати улуғланган, манфаатлари
устувор саналган жамият қуришни мақсад қилдик ва та-
раққиётнинг бутунлай янги босқичига қадам қўйдик.
Жумладан, бизнинг туманимизда ҳам қайта очилиб, фойдаланишга топши-
ислоҳотлар самараси яққол намоён бўл- рилди. Айни пайтда Варзигон ОШПни
Сўнгги йилларда моқда. Айни пайтда туманда 274 минг 1 миллиард 300 миллион сўм маблағ
мамлакатимизда нафардан зиёд аҳолига марказий шифо- ҳисобига қайта таъмирлаш учун лой-
жуда кўп соҳа- хона ва унинг битта қишлоқ бўлими, 8 иҳа ишлари бажариляпти.
ларда, жумладан, та оилавий поликлиника, 6 та оила ши- Бундан ташқари, аҳолига тиббий
фокорлик пункти, битта туман силга хизматни яқинлаштириш мақсадида
тиббиёт тизимида қарши кураш диспансери, битта ДСЭ- 15 та маҳаллага 16 та контейнер ўр-
ҳам ижобий ўзга- НМ ва битта хўжалик ҳисобидаги про- натилиб, тиббий бригадалар бирикти-
ришлар даври ку- филактик дезинфекция бўлими хизмат рилган. Уларда аҳолига сифатли тиб-
затилмоқда. Бугун кўрсатиб келаётган бўлса, уларда 337 бий хизмат кўрсатилмоқда.
соғлиқни сақлаш нафар врач, 2369 нафар ўрта тиббиёт Ҳозирда намунавий тарзда 1-сонли
соҳасини тубдан ходимлари фаолият олиб бормоқдалар. КТМП, 43- ва 48-ОПларда ишлар таш-
Тиббиётдаги ижобий ўзгаришлар кил этиляпти. Ушбу тиббий муассасалар
такомиллашти- ҳар бир юртдошимизни қувонтира- ҳамда тайёр ҳолатга келтирилган “Ғай-
риш, халқимизга ди, албатта. Айниқса, бирламчи тиб- рат” ОШП ва 47-ОПда талаб даражаси-
сифатли тиббий биёт бўғинининг касалликларни эрта даги ишларни оммалаштириш мақсадида
хизмат кўрсатиш, аниқлайдиган ва даволайдиган ти- семинарлар ўтказиш режалаштирилган.
аҳолининг репро- зимга айланаётгани халқимизнинг ти- Тумандаги қабул қуввати 1560
дуктив саломатли- зимдан розилик ҳиссини туйишига қатновга тенг бўлган 15 та амбу-
гини мустаҳкам- сабаб бўлмоқда. Чунки бу бўғин аҳо- латор-поликлиника муассасалари,
лаш, оналик ва ли саломатлигини сақлаш, жамиятда шу жумладан, 400 қатнов қувватига
мўлжалланган ва таркибида аёллар
соғлом турмуш тарзини қарор топти-
болаликни муҳофа- ришда энг муҳим аҳамият касб этади. маслаҳатхонаси, лаборатория бўлим-
за қилиш, соғлом Президентимизнинг 2020 йил 12 лари, стоматология, болалар поликли-
авлод тарбия- ноябрдаги “Бирламчи тиббий-санита- никаси бўлган кўп тармоқли марказий
си учун зарур рия ёрдами муассасалари фаолиятига поликлиника ва 8 та ОП ва 6 та ОШП-
шарт-шароитлар мутлақо янги механизмларни жорий лардаги шарт-шароитлар бир неча йил
яратиш давлати- қилиш ва соғлиқни сақлаш тизимида аввалгисидан кескин фарқ қилади.
Биргина амбулатория поликлиника
миз сиёсатининг олиб борилаётган ислоҳотлар самара- муассасаларидаги қатновлар сони жо-
дорлигини янада ошириш чора-тадбир-
устувор йўналиши- лари тўғрисида”ги фармони ижросини рий йилнинг 6 ойи давомида 649978
га айланди. таъминлаш мақсадида туманимизда тани ташкил этди. Бу ўтган йилнинг
2021-2023 йилларда 3 та ОШПнинг қай- шу даврига нисбатан салкам 10 минг
та очилиши режалаштирилган бўлиб, тага кўп. Амбулатор шароитда 635380
ҳозиргача бу муассасаларнинг 2 таси нафар, уй шароитида эса 14598
12 Tibbiyot
Tibbiyot
va zamon № 4 (95) 2022-yil
нафар аҳоли кўриги ташкил ташкил қилинди. Натижада, тез вакиллари бор имконият ва са-
этилди. Замонавий шароитлар ва тиббий ёрдам бригадаларининг лоҳиятларини ишга солмоқдалар.
хизмат сифатидан аҳолининг мам- хизмат кўрсатиш ҳудуди радиуси Туманда 0-17 ёшгача бўлган бо-
нунлиги албатта, бизни қувонти- сезиларли равишда қисқарди. Ай- лалар 77820 нафарни, туғиш ёши-
ради. Бироқ шунинг баробарида ниқса, “103” рақами марказлашти- даги аёллар эса 72541 нафарни
янада кучлироқ масъулият билан рилиши ҳамда мувофиқлаштирув- ташкил этади. Жорий йил боши-
ишлашга ҳам ундайди. чи диспетчерлик хизмати – CALL дан буён туғруқ ёшидаги аёллар-
Таъкидлаш ўринлики, соҳадаги марказларининг ташкил этилиши нинг 90 фоизи чуқурлаштирил-
ислоҳотлар натижасида тез тиббий орқали “Тез ёрдам”нинг кечики- ган тиббий кўрикдан ўтказилди.
ёрдам тизими ҳам мутлақо янги шига барҳам бериляпти. Бунинг натижасида 21645 нафар
инновацион, сифат жиҳатдан юк- Бу жараёнда туманимизда ҳам аёлда касалликлар аниқланиб,
сак, барча халқаро талабларга тў- тез тиббий ёрдам хизмати сифати 9861 нафари амбулатор ва стацио-
лиқ жавоб берадиган соҳага айлан- яхшиланди. Туманда битта тез тиб- нар шароитда соғломлаштирилди.
тирилди. Хусусан, юқори талаб ва бий ёрдам бўлими ва 8 та шахобча- 43458 нафар тиббий кўрикдан ўт-
мезонларга мос ихтисослаштирил- лар мавжуд бўлса, улардаги 19 та казилган болаларнинг зарурлари-
ган вилоят шифохоналари, улар- профиль врачлар бригадаси ва 1 та га саломатлигини тиклаш чорала-
нинг шаҳар ҳамда туман бўлим- ихтисослашган бригада томонидан ри кўрилди.
лари қошидаги тез тиббий ёрдам аҳолига тиббий хизмат кўрсатиб Оналар ва болалар саломатли-
хизмати бўлимларида бутунлай келиняпти. Жорий йилнинг ўтган гини муҳофаза этиш борасида та-
янгича тизим шакллантирилди. 6 ойи давомида 61240 та чақириқ биийки, оила ҳамширалари зим-
Тез ёрдам бригадалари дислока- тушиб, чақирувлар пайтида 61516 масида масъулият жуда юқори.
цияси қайта кўриб чиқилиб, аҳоли нафар беморга тез тиббий ёрдам Ўз ишига сидқидил ёндашиб, уни
яшаш пунктларига яқинлаштирил- кўрсатилди. Қишлоқ шахобчалари талаб даражасида олиб борадиган
ди. Тугатилган қишлоқ врачлик томонидан эса 53600 нафар бемор- ҳамширалар ишини оммалашти-
пунктлари ўрнида тез тиббий ёр- га амбулатория ёрдами кўрсатилиб, риб бораяпмиз. Чунки бу жараён-
дам шаҳобчалари ташкил қилин- 6 ой давомида жами 81073 нафар да соғлом оилани шакллантириш,
ди ва уларга биттадан бригада беморга тез ёрдам томонидан тиб- оналар ва болалар саломатлигига
бириктирилди. Қишлоқ оилавий бий хизмат кўрсатилди. пойдевор яратиш айнан оила ҳам-
пункти ва поликлиникалар қоши- Тез ёрдам хизматининг барча ширалари вазифаси ҳисобланади.
да ҳам худди шундай шахобчалар кўрсаткичлари ўтган йилнинг шу Қувонарлиси, яқин вақт ичида
даврига нисбатан 14 фоизга ўсди, бу туман тиббиёт бирлашмасининг
хизматнинг сифат ва салмоғи бир- туғруқ комплексида инвестиция
мунча яхшиланди. Қолаверса, бир дастури асосида реконструкция ва
чақирув учун дори-дармонга ажра- таъмирлаш ишлари амалга оши-
тилган маблағ 2021 йилнинг 6 ойида рилди. Перинатал марказга ша-
6900 сўмни ташкил қилган бўлса, бу роит яратиш учун туғруқ заллари
йил 7300 сўмни ташкил этмоқда. сони кўпайтирилди, керакли кис-
Оналик ва болаликни муҳофаза лород тармоғи ва жиҳозлар билан
қилиш, туғиш ёшидаги аёлларнинг таъминланди.
репродуктив саломатлигини яхши-
лаш юзасидан ҳам туман тиббиёти (Давоми 14-бетда)
Tibbiyot 13
Tibbiyot
№ 4 (95) 2022-yil va zamon
ЭЪТИБОР ВА
ИМКОНИЯТ
ВАЗИФАМИЗГА
ЯНАДА СИДҚИДИЛ
ЁНДАШИШГА УНДАЙДИ
(Охири. Боши
12-13-бетларда)
Бундан ташқари, туманлараро
перинатал марказ чақалоқлар реа-
нимацияси хонаси кенгайтирилиб,
оғир ҳолатдаги чақалоқлар учун ин- Булар фаолиятимизнинг маълум йилда аҳолига 66 турдаги дори-дар-
тенсив даволаш хоналари сони оши- жиҳатлари ва натижалар, холос. монлар учун 280 миллион сўм маб-
рилди ва буларнинг барчасида зарур Бош мақсадимиз аҳолига сифатли лағ ажратилган бўлса, жорий йилда
шарт-шароитлар яратилди. Табиий- тиббий хизмат кўрсатишдан ибо- дори-дармонлар сони 120 тага ор-
ки, тиббий хизмат кўрсатиш сифати рат экан, бу борада вилоят соғлиқни тиб, ажратилган маблағлар 3 116 000
ҳам шунга ҳамоҳанг равишда яхши- сақлаш бошқармасининг ҳукумати- 000 сўмни ташкил этмоқда. Шу кун-
ланди, деб айтишимиз мумкин. миз ва шахсан Президентимиз то- гача бирламчи тизимдаги беморлар-
Жорий йилнинг 6 ойи давоми- монидан олдимизга қў- йилган вази- га 1 151 410 134 сўмлик 120 турдаги
да туманда оналар ва болалар ўли- фалардан келиб чиқиб кўрсатаётган дори-дармонлар бепул тарқатилди.
ми кузатилмади. Кўп тармоқли амалий ёрдамини алоҳида таъкид- Шунингдек, жорий йилда 22
марказий поликлиникада “Аёллар лаб ўтишни истар эдим. Бугун соҳа нафар беморимизда вилоят ва ту-
маслаҳатхонаси” бўлимида “Она раҳбарлари ва вакилларидан ҳолат- ман даражасида юқори технологик
ва бола” кластер хонаси, “Бола- га аниқ ва ошкора баҳо бериш талаб жарроҳлик амалиётлари ўтказилди.
лар бўлими”, “Қизлар саломатли- этиляпти. Шу маънода яқинда ви- Келгусида бундай операциялар сони
ги бўлими” ҳамда “Онко-назорат” лоят соғлиқни сақлаш бошқарма- кўпаяди. Чунки тиббиёт ходимлари
хонасининг ташкиллангани, ҳо- си ишчи гуруҳининг туманимизда малакасини ошириш, ривожланган
миладорларнинг электрон базаси ўрганишлар олиб боргани, аниқлан- тиббиёт марказлари билан ҳамкор-
шакллантирилаётгани, ҳафтанинг ган камчиликлар ва уларни барта- ликни йўлга қўйиш ишлари тобора
ҳар пайшанба куни туғруқ комплек- раф этиш юзасидан чора-тадбирлар жадал тус олмоқда.
сида акушер-гинекологлар иштиро- белгилаб берилгани фаолиятимиз- Шуни ҳам айтиб ўтишим жоиз-
кида миллий протокол соатларини да бир қатор ижобий ўзгаришларга ки, мавжуд ҳолатдан ва аҳоли та-
ўтказиш йўлга қўйилгани оналар ва асос бўлди. лабидан келиб чиқиб, тумандаги
болалар саломатлигини муҳофаза Ишчи гуруҳ томонидан Оғасарой, Чустнон-Дўстларобод,
қилишда ўз самарасини бермоқда. янги очилган Гулистон ОШП, Дамобод, Қайирма, Тепақўрғон
Фаолиятимиз давомида аҳоли РШТЁИМ Наманган филиали ОШПларни очиш, собиқ шаҳар ши-
ўртасида юқумли касалликларнинг Чуст субфилиалидаги мавжуд ҳо- фохонасининг 3 қаватли даволаш
олдини олиш чора-тадбирларини латлар, ижро интизоми ва ҳужжат- биносини реконструкция ва капитал
амалга оширишга ҳам энг бирин- лар билан ишлашдаги хатоликлар, таъмирлаш ҳисобига шаҳар оила-
чи навбатдаги масала сифатида бирламчи тиббий санитария ёрда- вий поликлиника биносига айлан-
эътибор қаратяпмиз. Туманда 60 ми кўрсатиладиган муассасалар тириш юзасидан тегишли ташки-
ўринли юқумли касалликлар ши- фаолиятида, электрон поликли- лотларга таклифлар билдирганмиз.
фохонаси ва туман марказий поли- ника хизматини йўлга қўйишда Бу таклифлар маъқулланиб, амалий
клиникасида махсус хона мавжуд сусткашликлар ва яна бошқа бир ишларга ўтилса, туман аҳолиси учун
бўлиб, уларда 7 нафар инфекцио- қатор йўналишларда камчиликлар қулайликлар яратилади, тиббий хиз-
нист врач фаолият олиб бормоқда. аниқланди. Айни пайтда бу кам- мат кўрсатиш сифати янада ортади.
Жорий йилнинг 6 ойи давомида чиликларни бартараф этиш мақ- Бир сўз билан айтганда, бугун
туман бўйича аҳолини юқумли ка- садида “Йўл харитаси” тузилиб, тиббиёт тизими туб ислоҳотлар май-
салликларга қарши эмлаш режаси- аниқ вазифалар белгилаб олинди донига айланган. Ислоҳотларнинг
га асосан, кўкйўталга қарши эмлаш ва ижросига жиддий киришилди. кутилган самарани бераётгани эса
ва ревакцинация 98,7 фоизга, бўғма Аҳолини бирламчи тизим орқали биз соҳа вакилларини эл соғлигини
касаллигига вакцинация ва ревак- бепул дори-дармонлар билан таъ- сақлашдек эзгу йўлда янада куч-ғай-
цинация 98,4 фоизга минлаш ўтган йилга нисбатан се- рат ва шижоат билан меҳнат қилиш-
бажарилди. зиларли равишда яхшиланди. 2021 га ундайверади!
14 Tibbiyot
Tibbiyot
va zamon № 4 (95) 2022-yil
МАЪНАВИЯТ МАСАЛАЛАРИ
МУҲОКАМА ЭТИЛДИ
Яқинда вилоят соғлиқ-
ни сақлаш бошқармаси кат-
та мажлислар залида тизимда
маънавий-маърифий ишлар-
ни янада кучайтириш масала-
ларига бағишланган йиғилиш
бўлиб ўтди. Унга вилоят даво-
лаш-профилактика муассаса-
ларида фаолият олиб бораёт-
ган маънавият тарғиботчилари
таклиф этилди.
Вилоят соғлиқни сақлаш
бошқармаси бошлиғининг
маънавий-маърифий ишлар амалга ошириш даркор. никаси маънавият тарғибот-
бўйича ўринбосари Абдулла Йиғилишда вилоят Маъ- чилари Муяссар Бойматова,
Ғозиев кун тартибига киритил- навият ва маърифат Кенга- Абдусаттор Тўйчибоев, Баҳо-
ган мавзулар юзасидан маъру- шининг шу йил 4 августдаги дир Турдиев ва бошқалар ўз
за қилди. Дастлаб энг улуғ, энг йиғилишида белгилаб берил- фикр ва мулоҳазалари билан
азиз айём – Ўзбекистон Рес- ган долзарб вазифаларга ҳам ўртоқлашдилар. Илғор маъ-
публикаси давлат мустақил- эътибор қаратилди. Хусусан, навиятчилар иш тажрибаси-
лигининг ўттиз бир йиллиги шаҳар ва туманлар тиббиёт ни оммалаштириш юзасидан
байрамига тайёргарлик кўриш бирлашмалари, вилоят даво- таклифлар билдирилди.
ва уни юқори савияда ўтказиш лаш-профилактика муассаса- Йиғилиш ниҳоясида қатнаш-
юзасидан фикрлашиб олинди. ларида “Маънавият ва маъри- чилар реконструкциядан чиқа-
Таъкидландики, истиқлол фат хона”ларини ташкил этиш, рилган бошқарма биносидаги
халқимизнинг асрий орзу- уларни белгиланган тартибда тасвирий тарғибот воситалари-
лари ушалган буюк тарихий жиҳозлаш, “Маънавият соатла- нинг жойлаштирилиши билан
воқеадир. Байрам “Янги Ўз- ри”ни мунтазам ўтказиб бори- таништирилди. «Шифокор ва
бекистонда эл азиз, инсон лишини таъминлаш юзасидан ҳаёт» газетаси ҳамда «Тиббиёт
азиз” деган бош ғояни ўзида топшириқлар берилди. ва замон» журнали таҳририятла-
мужассам этган ташкилий- Вилоят пульмоноло- рида бўлишди. “Наманган тиб-
амалий, маънавий-маърифий гия ва фтизиатрия маркази, биёти тарихи” музейига ташриф
тадбирларни қамраб олади. Тўрақўрғон тумани тиббиёт барчада катта қизиқиш уйғотди.
Шу боис ҳам мазкур йўна- бирлашмаси ҳамда вилоят бо- Севара
лишдаги тарғибот-ташвиқот лалар стоматология поликли- ҒОЗИЕВА.
ишларини уюшқоқлик билан 15
Tibbiyot
Tibbiyot
№ 4 (95) 2022-yil va zamon
ИСЛОҲОТЛАР
ЮТУҚЛАРДА АКС ЭТГАНДА...
Мазкур шифохона бошқаларидан тубдан фарқ қила-
ди. Шифокорлар, ўрта ва кичик тиббиёт ходимлари зим-
масидаги масъулият ҳам кучлироқ. Чунки бу касалхона
беморлари билан муносабатда кўз илғамас нозик жиҳат-
лар бор. Мана шу жиҳатларни ўзида қарор топтира олган
тиббиёт ходимигина бу жамоада ишлаб кета олади...
Бу вилоятдаги Руҳий-асаб ка- миллиарддан кўпроқ маблағ сарф-
салликлари шифохонаси. У Тўра- ланди. Натижада икки қаватли 3-,
қўрғон туманининг Сайрам қиш- 4- ва 5-даволаш бинолари қайта қу-
лоғи ҳудудида жойлашган, 480 рилди ва реконструкция қилинди.
ўринга эга. Шифохона қошидаги Янги бино қурилди, 4 та қозондан
диспансер бўлими ва шаҳар по- иборат иситиш тизими барпо этил-
ликлиника бўлими 125 қатновга ди, 2 қаватли 90 ўринли даволаш
мўлжалланган. Сўнгги йиллар- биноси ва беморлар учун сайргоҳ вожлантириш тўғрисида”ги қа- гариши, интернет тармоғи ри-
да мазкур тиббиёт муассасасида қуриб битказилди. Шунингдек, рорлари ҳамда 2021 йил 12 майда- вожланганлиги, тунги вақтда
амалга оширилган қурилиш-бу- сўнгги уч йил ичида лаборатория ги Ўзбекистон Республикасининг мажбурий уйқудан воз кечиб, ор-
нёдкорлик ишлари натижасида ва стерилизация бўлимларида қай- “Психиатрия ёрдами тўғрисида”- ганизмда ортиқча зўриқиш ҳола-
шифо маскани бутунлай ўзгача та қуриш ишлари якунига етка- ги Қонуни фикримиз тасдиғидир. ти юз бераётгани, сурункали чар-
қиёфа касб этди. зилди, электокоммуникация, сув Ушбу муҳим ҳужжатларнинг чоқ ва урбанизация натижасида
Биз шифохона бош врачи Аб- қувурлари, канализация тармоғи амалга кенг татбиқ этилиши бе- XXI аср инсонларида асаб-руҳий
дулазиз Юлдашев билан жамоа янгиланди. Ўз навбатида, умумий морлар учун қатор қулайликлар хасталиклари кўп учраяпти ва бу
эришаётган ютуқлар, ижобий ўз- овқат тайёрлаш биноси, кирхона, яратиб берибгина қолмасдан, соҳа мутахассисларига талаб ор-
гаришлар ва галдаги режалар ху- маъмурият, қабулхона, янги 40 аҳолининг руҳий саломатлигини тиб бораяпти.
сусида суҳбатлашдик. ўринли психотуберкулёз бўлими сақлашда янги имкониятларни Наманган шаҳар поликлиника-
- Абдулазиз Абдулҳаевич, маъ- қурилиб, бошқа зарур бино ва ши- ишга солишга, замонавий даво- ларида врач-психиатрлар деярли
лумки, ўтган йилларда шифохо- фохонанинг ташқи қисмлари ҳам лаш усулларини жорий қилишга етишмас эди. Биз уларни клиник
нада Инвестиция дастури доира- янгидан бунёд этилди. асос бўлиб хизмат қилмоқда. ординатурани битириб келган ёш
сида қурилиш ва реконструкция Табиийки, сўнгги йиллар- - Вилоятда бошқа ихтисослик- кадрлар билан деярли тўлдирдик.
ишлари амалга оширилди. Бу да тиббиётнинг бошқа соҳалари ларга нисбатан, назаримизда, Ҳозирда Янгиқўрғон, Учқўрғон,
тиббиёт тизимидаги ислоҳот- каби психиатрия соҳасига ҳам врач психиатрлар етишмаслиги Норин туманларида кадр етиш-
ларнинг самараси, албатта. Бу эътибор кучайди. Президенти- кузатилаётгандек... мовчилигини бартараф этиш ҳа-
борадаги аниқ рақамлар қан- мизнинг 2018 йил 16 мартдаги - Фикрингизда жон бор. Тиб- ракатидамиз. Янгиқўрғон туман
дай ва бугун беморлар қандай “Психиатрия ёрдами кўрсатиш биёт йўналишида таҳсил олаёт- тиббиёт бирлашмаси бошлиғи
шарт-шароитларга эга бўлди? тизимини тубдан такомиллашти- ган талабалар бошқа соҳаларга билан ҳамкорликда 2 нафар врач
- Тўғри таъкидлаганингиздек, риш чора-тадбирлари тўғриси- нисбатан руҳий асаб касалликла- билан шартнома тузилди. Улар
2016-2019 йиллар давомида ши- да”ги ҳамда 2019 йил 13 фев- ри мутахассислигини нисбатан сентябрь ойидан Тошкентда иш
фохонада Инвестиция дастури- ралдаги “2019-2025 йилларда кам танлашади. Бироқ охирги ҳақлари сақланган ҳолда бепул
га асосан қурилиш ва таъмирлаш Ўзбекистон Республикаси аҳо- пайтларда соҳага қизиқиш аввал- малака оширадилар. Биз бажони-
ишлари бажарилди. лисининг руҳий саломатлигини гига нисбатан тамомила ўзгарди. дил соҳага қизиққан ёш кадрлар-
Чунки ҳозирда глобал иқлим ўз-
га ҳар қандай ёрдамга тайёрмиз.
16 Умумий ҳажмда 17 муҳофаза қилиш хизматини ри-
Tibbiyot
Tibbiyot
va zamon № 4 (95) 2022-yil
ИСЛОҲОТЛАР сўз очилган экан, шу ўринда жамо- клар билан оғриган шахсларнинг билан қарашади. Аслида ундай
Бизнинг суҳбат
- Вилоятда руҳий касалли-
Модомики, кадрлар тўғрисида
адаги тажрибали шифокорларимиз шаҳар ва туманлар кесимида элек-
трон рўйхати шакллантирилиб, эмас, касаллик қанчалик барвақт
ҳақида ҳам айтиб ўтишни истар-
ЮТУҚЛАРДА АКС ЭТГАНДА... дим. Т. Сиддиқов, Ў. Шарипов, Д. Соғлиқни сақлаш вазирлигининг аниқланса, беморлар (бу кўпроқ
уларнинг яқинларига боғлиқ) ши-
Мирзакаримова каби врач психиа-
алоҳида реестрга киритилган.
фокорга эрта мурожаат этишса,
Беморларимиз давлат томони-
трлар, О. Исомиддинова, Р. Эшма-
тов, Б. Низамов ва А. Қўзибоев каби дан ижтимоий ҳимояга олинган бў- муолажаларини ўз вақтида олиб,
белгиланган тартибда дориларни
қабул қилишса, дард чекинади.
Асаб ва руҳиятидаги ўзгаришлар
ижобий томонга ўтиши, соғлом-
лашиши мумкин. Масалан, жо-
рий йилда вилоятимизда шу кун-
гача 201 нафар бемор соғайиб,
ҳисобдан чиқарилди.
- Мутахассис сифатида замон-
дошларга қандай тиббий маслаҳат-
лар берган бўлар эдингиз?
- Асабни асранг. Шу биргина
сўз моҳиятини қалбан ҳис этиш
керак. Оила қуришдан аввал тиб-
бий кўрикдан ўтиш, қариндошлар
ўртасидаги ва эрта никоҳларга
йўл қўймаслик билан жуда кўп
руҳий касалликларнинг олдини
олиш мумкин. Мутахассис кўри-
гидан ўтишга эринмаслик керак.
Дарвоқе, жорий йил бошидан
буён шу кунгача вилоят соғлиқни
сақлаш бошқармаси бошлиғининг
гариши, интернет тармоғи ри- ўрта тиббиёт ходимлари тажриба либ, тўлиқ дори-дармонлар билан ташаббуси билан маҳаллабай иш
вожланганлиги, тунги вақтда ва билим борасида бутун жамоа- таъминланмоқда. Тўрт маҳал ис- ташкил этилиши жараёнида Уйчи,
мажбурий уйқудан воз кечиб, ор- га намуна ҳисобланишади. Мана сиқ овқат берилади. Илгари шифо- Мингбулоқ, Чуст, Янгиқўрғон,
ганизмда ортиқча зўриқиш ҳола- шундай юқори салоҳиятли ҳам- хонада ётишни истамайдиганлар Учқўрғон ва Поп туманларида
ти юз бераётгани, сурункали чар- касбларимиз кўмагида вилоят аҳо- кўп учрарди. Бунинг натижасида тиббий кўриклар ташкил этилди.
чоқ ва урбанизация натижасида лисига психиатрик ёрдам кўрсатиш, дардни ўтказиб юбориш ҳолатла- Кўриклар давомида диспансер
XXI аср инсонларида асаб-руҳий касалликларнинг олдини олиш, да- ри ёки ўз вақтида даволанмагани ҳисобида турувчи беморлар би-
хасталиклари кўп учраяпти ва бу волаш ишларида кутилган натижа- учун оғир асоратлар кузатилаётган лан бир қаторда аҳолининг бош-
соҳа мутахассисларига талаб ор- га эришиб келяпмиз. Ёш психиатр эди. Ана шу муаммоларни барта- қа қатламлари саломатлиги ҳам
тиб бораяпти. врачларимиз Барчиной Камалова, раф этиш мақсадида шифохона- назоратдан ўтказилиб, тиббий
Наманган шаҳар поликлиника- Зулфизар Собиржоновалар илмий мизда 50 ўринга мўлжалланган маслаҳатлар берилди. Айнан биз-
ларида врач-психиатрлар деярли иш устида изланмоқдалар. Қолавер- кундузги бўлим фаолиятини йўлга нинг соҳага доир мавжуд муаммо-
етишмас эди. Биз уларни клиник са, жамоанинг ҳар бир аъзоси бир қўйдик. Ҳар куни 50 нафар бемор лар ечими таъминланди. Бу каби
ординатурани битириб келган ёш мақсад йўлидаги инсонлар. Вази- белгиланган пайтда келиб, врач жараёнлар давом этмоқда. Бундан
кадрлар билан деярли тўлдирдик. фасидан қатъи назар, ҳар бир ҳам- назоратида муолажаларини олади, кейин ҳам руҳий касалликларни
Ҳозирда Янгиқўрғон, Учқўрғон, касбимиз ўз ишига сидқидил ёнда- таблеткаларини қабул қилади ва эрта аниқлаш, даволашнинг энг
Норин туманларида кадр етиш- шишга одатланган. Айнан шунинг кечки дориларини олиб кетади. Бу замонавий ва самарали усуллари-
мовчилигини бартараф этиш ҳа- учун ҳам шифохонага мурожаат қулайликдан айниқса, Наманган ни амалиётга татбиқ этишда бор
ракатидамиз. Янгиқўрғон туман этган ҳар бир фуқаронинг тиббий шаҳри, Тўрақўрғон, Наманган ва куч-салоҳиятимизни сафарбар
тиббиёт бирлашмаси бошлиғи хизматдан қониқиш ҳосил қилиши- Чуст туманлари аҳолиси мамнун этаверамиз.
билан ҳамкорликда 2 нафар врач га, жамоада илиқ муҳит шакллани- бўлмоқда. - Мазмунли суҳбатингиз учун
билан шартнома тузилди. Улар шига мушарраф бўляпмиз. - Руҳий хасталикларнинг да- ташаккур. Шахсий ва жамоавий
сентябрь ойидан Тошкентда иш - Айтинг-чи, бугунги кунда ви- воси борми, улар соғлом ҳаётга фаолиятингизда муваффақият
ҳақлари сақланган ҳолда бепул лоятда руҳий касалликлар билан қайтиши мумкинми? тилаймиз!
малака оширадилар. Биз бажони- оғриган беморлар айнан қандай - Албатта дард борки, даво- Манзура ЭРГАШЕВА
дил соҳага қизиққан ёш кадрлар- имкониятдан баҳраманд бўл- си бор. Халқимизда асаб-руҳий суҳбатлашди.
га ҳар қандай ёрдамга тайёрмиз. моқдалар? хасталарни тузалишига шубҳа
Tibbiyot 17
Tibbiyot
№ 4 (95) 2022-yil va zamon
Касаллик ҳақида батафсил
Тери касалликлари муассаса-
си амалиётида қўтир касаллиги
муҳим ўрин тутади. Унинг қўзға-
тувчиси бемордан соғлом одамга
тўғридан-тўғри, ҳатто қўл бериб
кўришганда, озодаликка риоя
қилинмаганда (ички кийимлар,
ўрин-кўрпаларни ўз вақтида ал-
маштирмаслик, ўзганикини ишла-
тиш, вақтида ювинмаслик) юқади.
ТЕРИ ҚИЧИШИШИГА Касалликнинг одамлар орасида
Эпидемиологияси
БЕФАРҚ БЎЛМАНГ тарқалиб кетиши ижтимоий ха-
рактерга эга, айниқса, санитария-
гигиена шароитларининг ёмон-
Қўтир канаси бемор териси қўйиши йилнинг фаслларига боғ- лашуви, маданий қолоқлик ва
ичида бир кун мобайнида 0,5-2,5 лиқ бўлиб, урғочи каналар сен- коммунал-маиший тизимнинг дои-
мм.гача, тери юзасида эса бир тябр - декабр ойларида кўп тухум мий меъёрида ишламаслиги касал-
дақиқада 2-3 см.гача ҳаракат қи- қўяди, аксинча январ ойидан то ликнинг кўпайишига сабаб бўлади.
лади. Профессор акаролог-дерма- ёзгача бўлган даврда эса тухум Хасталик омма орасида куз-қиш
толог Т. Соколованинг таърифи- қўйиши камаяди. Демак, куз ойи- фаслида авж олади, баҳорда ста-
ча: “Каналар катта бир механик да максимал даражада тухум қўя- биллашади ва ёзга келиб камаяди.
агрегат сифатида эпидермис шох ди, баҳорнинг охирларида ва ёзга Қўтир қўзғатувчисининг (кана-
қавати ичида ўзининг янчувчи бориб учта канадан биттасигина нинг) одамлар орасида тарқали-
оғиз аппарати билан тунеллар тухум қўйиш қобилиятини сақлаб ши ўчоқли характерга эга бўлиб,
қазийди”. Беморнинг танасида- қолади, холос. уларнинг яшаш тарзи ва хулқи би-
ги қўтир ўчоқларининг юзага ке- Қўтир канаси ташқи муҳит- лан боғлиқ. Қўтир касаллигининг
лишида беморнинг ўзи ҳам кат- га унчалик чидамли эмас, юқо- манбаи бемор одам ҳисобланади.
та ҳисса қўшади. Яъни, бемор ри ҳароратда (қайноқ сувда) ва Клиникаси
қашланиш натижасида тирноқлар қуритилганда шу заҳоти, ал- Қўтир бўлганларни шифокор-
ёрдамида каналарни тананинг бир коголли эритмалар, кислота ва га мурожат қилишга мажбур қи-
жойидан бошқа жойларига тарқа- ишқорларда бир зумда ўлади. ладиган асосий субъектив белги
тади. Одатда, каналарнинг ҳаёт Дезинфекцияловчи эритмалар бу терининг қичишидир. Қичиш
цикли икки қисмга ажратилади, каналарни қисқа муддатда қи- кечга бориб бошланади ва кечаси
яъни қисқа муддатли тери устида- риб ташлайди. Шу ўринда эъ- авж олади. Касаллик зўрайганда
ги ва узоқ муддатли тери ичидаги тибор қаратиладиган жойи шун- тери кечаси шу қадар қичийдики,
даврларидир. даки, нам муҳит ва ҳароратнинг ҳатто бемор мижжа қоқмай, тонг-
Умуман олганда, каналар 30-45 29-31 С иссиқ бўлиши уларнинг гача қашиниб чиқади. Натижада
0
кун умр кўради. Аммо, мана шу ташқи шароитда 6-7 кун тирик болалар инжиқ бўлиб қолади, кат-
қисқа вақт ичида уларнинг урғо- қолишига имкон беради. талар эса меҳнат қилиш қобилия-
чилари 40-50 тагача тухум қўйиш- Касалликнинг юқиш тини нисбатан йўқотади. Тана те-
га улгуради. Қўйилган тухумлар- йўллари риси кундузи деярли қичимайди
дан, 3-5 кундан сўнг личинкалар Аксарият ҳолларда касаллик (каналар кундузи озиқланмайди),
чиқади, яна 5-10 кундан кейин бемор билан яқин маиший му- фақатгина беморлар худди ўрга-
улар жинсий етилиш стадиясига лоқотда бўлганда, қўл бериб ниб қолгандек механик равишда
етади ва улар ҳам (урғочилари) кўришганда, битта ўрин-кўрпа- қашиниши мумкин.
оталанганидан сўнг тухум қўя дан, кийимлар, ювиниш анжом- Қўтир касаллигида тошма эле-
бошлайди. ларидан фойдаланилганда ёки ментлари (пуфакчалар, кана йўл-
Каналарнинг урчи- бемор билан бирга ётганда юқиб лари изи) асосан қўл бармоқла-
ши ва унумли тухум қолади. ри оралиғида, уларнинг икки ён
18 Tibbiyot
Tibbiyot
va zamon № 4 (95) 2022-yil
четлари терисида, кафти четла- сон оралиғи ва думба зарарлана-
рида, товонда ва тўпиқ атрофида ди. Ҳосил бўлган пуфакчалар тез
жойлашади. Таъкидлаш жоизки, йиринглаб жараён оғирлашиши
қўл бармоқлари терисида тош- мумкин.
маларнинг юзага келиши 90-96% Касалликнинг олдини олиш
беморларда кузатилади. Одатда, ва профилактикаси
инвазивлик юқори даражада бўл- Қўтирнинг профилактикаси
ганда каналар жинсий соҳа те- қўзғатувчининг ўзига хос хусуси-
рисига механик равишда шахсан ятлари ва касалликнинг эпидемио-
бемор томонидан амалга ошири- логиясига асосланади, унда қўзға-
лади, лекин жинсий йўл билан тувчининг кечаси яқин мулоқотда
юқишини ҳам унутмаслик керак. бўлганда фаол юқиб қолиши, улар-
Қўтирда липфоплазиянинг нинг ташқи муҳитга чидамсизли-
ўчоқлари 50-60% ҳолларда эркак- ги, инкубацион даврининг узоқ
лар жинсий соҳасида (мояклар те- эмаслиги ва касаллик тарқалиши-
рисида), олат терисида (50-55%), да оиладаги ўчоқнинг аҳамияти
думба соҳасида (40-44%), тирсак катта эканлиги эътиборга олина- бўлиши), қўл бармоқлари ора-
(25-30%) ва аксиляр соҳада ҳамда ди. Ушбу маълумотларни билиш лиғида, уларнинг икки ён четла-
аёлларнинг сут бези терисида ва унинг асосида профилактик ри терисида, кафти четларида,
жойлашади. Аксинча, катталар- чора-тадбирларни ишлаб чиқиш товонда ва тўпиқ атрофида, жин-
нинг юз ва бошнинг сочли қисми касалликни қисқа вақт ичида туга- сий аъзолар атрофида терисида
терисида қўтир канаси паразит- тиш кафолатини беради. тошма элементлари (пуфакчалар,
лик қилмайди. Фақатгина чақа- Профилактик ишларнинг даст- кана йўллари изи) пайдо бўлганда
лоқларнинг, айниқса кеча-кун- лабки босқичи қўтирга чалин- албатта мутахассисга, яъни дер-
дуз бешикда ётган гўдакларнинг ганларни фаол аниқлаш ҳисобла- матолог шифокорга мурожаат қи-
юз терисини зарарлаши мумкин. нади. Қўтирга чалинган бемор лиш лозим.
Бунда ўз-ўзидан маълумки, касал- аниқландими, зудлик билан унинг Нурали БОЙМУРЗАЕВ,
лик болага онасидан юқади. оиласи ёки жамоасига эпидемио- Республика ихтисослашти-
Ёш болаларда касалликнинг логик баҳо берилади. Мутахассис рилган дерматовенерология ва
белгилари хийла бошқачароқ ке- касалликнинг олдини олиш мақ- косметология илмий-амалий
чади. Гўдакларда катталардан садида беморларни ўз пайтида тиббиёт маркази директори
фарқли равишда зарарланиш юз қайд қилиши ва диспансер назо- ўринбосари.
терисини ва бошнинг сочли қис- ратига олиши зарур. Абдураззоқ ВАЛИЕВ,
мини ҳам эгаллаб олади. Аксари- Демак, хулоса тариқасида таъ- марказнинг Наманган
ят товон, оёқ кафти ва бармоқла- кидлаш жойизки, терида қичи- ҳудудий филиали
ри, кафтларнинг ички соҳаси, шиш (айниқса кечаси қичишиш лаборатория бўлими мудири.
Тарвуз кимларга мумкин эмас?
Тарвуз - кучли сийдик ҳайдовчи восита, ҳомила-
дор аёллар ва буйраги носоғлом кишилар уни истеъ-
мол қилмасликлари керак. Уларга ҳаддан ташқари юк
тушиши натижасида сийдик йўли касалликлари юзага
келиши мумкин.
Мутахассислар тарвузни кучли овқатдан кейинги
десерт сифатида ейишни тавсия бермайдилар - унинг
таркибидаги кўп миқдордаги углеводлар ошқозонга
ботиши мумкин.
Яхшиси, тарвузни алоҳида ва иложи борича кун-
нинг биринчи ярмида паққос туширинг. Уйқудан ол-
динги тарвуз сийдик йўлларидаги босим билан тунда
безовталик ва тонгги шишларга сабаб бўлади.
Лазизбек ҚЎЧҚОРОВ,
шифокор.
Tibbiyot
Tibbiyot 19
№ 4 (95) 2022-yil va zamon
28 июль – Халқаро
гепатитга қарши
кураш куни
“МУЛОЙИМ
ҚОТИЛ”
1967 йил Нобель мукофоти лау-
реати, америкалик шифокор Саму-
эль Барух жигар касаллигини келти-
риб чиқарувчи гепатит B вирусини
аниқлашга муваффақ бўлган. Олим-
нинг туғилган куни шарафига 2011
йилдан буён ҳар йили дунёда бу
сана кенг нишонлаб келинади.
Гепатит - вирусли касаллик, бун-
да жигар ҳужайралари зарарланади.
Вирусли гепатитнинг асосан 6 та -
A, B, C, D, E, G каби турлари мавжуд.
Улар клиник кечиши ва оқибатлари
билан бир-биридан фарқ қилади. Юр-
тимизда эса асосан касалликнинг A,
“АССАЛОМ, ТОНГ!” B, C турлари кўп учрайди.
Бу хасталикнинг яна бир номи
“ифлос қўллар касаллиги” деб ҳам
ғолиблари аниқланди аталади. Вирусни асосан ичишга
яроқсиз сув, таом, яхши ювилмаган
идиш ҳамда бемор билан мулоқот-
Наманган шаҳридаги “Баркамол ав- Уйчи тумани жамоаси ғалаба қозонди ва да бўлиш орқали юқтириш мумкин.
лод” спорт мажмуасида Ўзбекистон фахрли биринчи ўринни эгаллади.
Республикаси Соғлиқни сақлаш вазир- - Жамоамиз ушбу нуфузли мусо- Гепатит В ушбу касаллик турлари
лиги кубоги учун ўтказилаётган “Асса- бақага ҳар жиҳатдан пухта тайёргарлик орасида энг хавфлиси бўлиб, бугунга-
лом, тонг!” соғломлаштириш гимнасти- кўрди. Аҳамиятлиси, уларнинг барчаси ча унинг қўзғатувчисига бевосита таъ-
каси бўйича кўрик-танловнинг вилоят Жийдакападаги 36-оилавий поликли- сир этувчи препарат топилганича йўқ.
босқичи бўлиб ўтди. Унда вилоят соғ- никада хизмат қилишади. Оила ҳамши- Гепатитнинг С тури кўпинча жигар
лиқни сақлаш бошқармаси тизимида- ралари - Гулабза Эгамбердиева, Яшнар
ги бирламчи тиббий-санитария ёрдами Назирова, Нодира Ғуломова, Муҳайё циррози ёки саратонга сабаб бўлувчи
муассасаларида хизмат қилаётган сало- Холмирзаева, Зиёда Асқарова, Зами- хавфли хасталик ҳисобланиб, уни ши-
матлик посбонлари ғолиблик учун ку- ра Нажмиддинова, Муҳайё Акбарова, фокорлар “мулойим қотил” деб ҳам
раш олиб бордилар. Ойдина Ҳалиловалар, муолажа ҳамши- аташади. Сабаби касалликнинг ривож-
Танловда 120 нафар спорт ихлосман- ралари - Наима Усмонова, Гулжаҳон ланиш даврида беморда ҳеч қандай
ди спорт гимнастикаси бўйича маҳо- Йўлдошевалар, рўйхатхона ҳамши-
ратини намойиш этди. Тўрақўрғон, ралари - Дилшода Давлатова, Нафиса салбий белгилар кузатилмайди.
Поп ва Косонсой туманлари тибби- Давроноваларларнинг фаоллиги туфай- Вирус асосан қон орқали, яъни
ёт бирлашмалари вакиллари энг фаол ли кўрик-танловнинг вилоят босқичида эҳтиётсизлик сабаб стоматолог, ма-
иштирокчи сифатида эътироф этилди. ғолиб чиқдик. Энди республика босқи- никюр ва бошқа амалиётларда қон
Мингбулоқликлар энг аҳил, чустликлар чида ҳам пешқадамлик учун астойдил теккан буюмдан ўзга бир инсонга
энг ҳушчақчақ, янгиқўрғонликлар мил- курашамиз. Вилоятимиз шарафини му-
лий рамзларга эътиборли, Наманган ту- носиб ҳимоя қилиш учун тайёргарлик- юқиши мумкин. Қолаверса, тиш
мани жамоаси эса кўркам либосли қат- ни бугунданоқ бошлаймиз, - дейди жа- чўткаси ёки соқол оладиган ускуна
нашчилар, деб топилди. моа мураббийи Муҳайё Зиётова. ҳам касалланиш учун сабаб бўлади.
Норин тумани тиббиёт бирлашма- Мусобақа ниҳоясида кўрик-танлов- ЖССТ маълумотларига кўра,
си гимнастикачилари тўплаган баллари нинг ғолиб ва совриндорларига вилоят
бўйича 3-ўринга лойиқ кўрилди. Уйчи соғлиқни сақлаш бошқармаси ва “Ўз- ҳар йили дунёда 325 миллионга
ва Наманган шаҳри жамоаларининг им- бек жанг санъати” федерацияси вилоят яқин одам гепатит В вируси ва ка-
кониятлари тенг бўлиб қолганлиги учун бўлимининг дипломлари ва медаллар мида 200 миллион киши гепатит C
улар ўртасида финал тантанали топширилди. вируси билан касалланмоқда.
баҳси ўтказилди. Унда Абдулла ҒОЗИЕВ.
20 Tibbiyot
Tibbiyot
va zamon № 4 (95) 2022-yil
ЮКСАК УЮШҚОҚЛИК
ВА МАҲОРАТ КЎРИГИ
Шартли зилзила туфайли жабрланган-
Ҳаёт тасодифлар- ларга тезкор тиббий хизмат кўрсатиш учун
га тўла. Кутилма- аввало тегишли тез тиббий ёрдам бригадала-
ри оёққа турди. Кенг майдонда дала шарои-
ганда рўй бериши тида фаолият олиб борувчи тиббий хизмат
мумкин бўлган шакллантирилди. Комбустолог, нейрохи-
фавқулодда вазият- рург, травматолог ва жарроҳлик хизматлари
ларга ҳамиша ҳушёр учун чодирлар тикланди. Улар зарур тиббий
асбоб-ускуналар билан жиҳозланди.
ва тайёр туриш ғоят Табиий офат ҳақида хабар келиб тушиши
муҳим вазифа. биланоқ барча ўз вазифасини адо этишга ки-
Республика шо- ришди. Тез тиббий хизмат машиналари зуд-
шилинч тиббий ёр- лик билан воқеа жойига етиб борди ва шартли
дам илмий маркази беморларни тезкор равишда тиббиёт маскан-
ларига олиб келди. Шифокору ҳамширалар
Наманган филиали- жароҳатланиш турларига қараб беморларни
да ўтказилган кўр- саралаб, уларга тегишли ихтисосликлар бў-
газмали махсус-так- йича биринчи тиббий ёрдам кўрсатдилар.
тик ўқув машқида Ўқув машқи жараёнларини мамлака-
соғлиқни сақлаш тимизнинг турли ҳудудларидан келган
фавқулодда вазиятлар бошқармалари ва-
ходимларининг бу киллари кузатиб боришди. асбоб-ускуналарда тиббий текширувдан
борадаги шайлиги - Тадбирга жуда ҳам пухта таёргарлик ўтказилди. Ҳолати оғир шикастланган-
синовдан ўтди. кўрилганлиги билиниб турибди. Дала гос- лар шошилинч равишда операция столига
ётқизилди. Нейрожарроҳ, жарроҳ, кардио-
Ўқув машқида питали изчил фаолият кўрсатди. Жабр- лог ва бошқа соҳа мутахассислари ўз йўна-
фавқулодда ва- ланувчиларга биринчи тиббий хизмат лишлари бўйича беморларнинг ҳаётини
намунали ташкил этилган, - дейди Қорақал-
зиятлар юз бер- поғистон Республикаси фавқулодда вази- сақлаб қолиш учун мураккаб жарроҳлик
ганда шошилинч ятлар бошқармаси катта зобити Ваҳобжон амалиётларини олиб боришди.
- Икки кундан бери водий вилоятларида
тиббий ёрдам хиз- Исмоилов. – Шикастланганларни аниқлаш, шу каби тадбирлар амалга ошириляпти. На-
мати раҳбарияти қабул қилиш, саралаш ва уларга малакали мангандаги махсус-тактик ўқув машқи бошқа
ҳамда тузилмалари, тиббий хизмат кўрсатиш юқори даражада ҳудудларга қараганда жуда ҳам юқори савия-
олиб борилди. Шифокорлар фавқулодда ва-
куч-воситаларининг зиятлар давлат тизимининг тегишли хизмат- да ўтказилмоқда. Вилоят соғлиқни сақлаш
зилзила ва унинг лари билан ҳамкорликда тартибли ҳаракат бошқармаси Республика шошилинч тиббий
оқибатлари нати- қилишди. ёрдам илмий маркази вилоят филиали ва ви-
лоят фавқулодда вазият бошқармаси билан
Кейинги босқич шошилинч тиббий ёр-
жасида кўп сонли дам шифохонасида давом этди. Жабрлан- ҳамкорликда ўқув машқига жуда ҳам яхши
жабрланувчилар- ганлар махсус МРТ ва бошқа замонавий тайёргарлик кўрганлигининг самараси бу, -
га биринчи тиббий дейди Соғлиқни сақлаш вазирлиги II бош
ёрдам кўрсатиш, бошқармаси бошлиғи Нарзилла Тўхтаев.
Филиал мажлислар залида кечган йиғи-
жароҳатларни бар- лиш махсус-тактик ўқув машқи якунла-
вақт аниқлаш ва рига бағишланди. Уни филиал директори
бартараф этишда Аброржон Алижонов олиб борди. Вилоят
тегишли хизматлар фавқулодда вазиятлар бошқармаси бошлиғи,
билан ҳамкорликда- генарал-майор Қосимали Аҳмедов, Респуб-
лика шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази
ги ҳаракати амалда бош директорининг ўринбосари Ориф Ино-
кўрсатилди. мовлар ҳам ўз сўзларида тадбир жуда уюш-
қоқлик билан, юқори савияда олиб борилган-
лигини таъкидлашди.
А. ҒОЗИЕВ. 21
Tibbiyot
Tibbiyot
№ 4 (95) 2022-yil va zamon
ТЎҒРИЛИКДАН ТОЙИНИШНИНГ ОҚИБАТИ
нисбатан ЖКнинг 169-моддаси 3-қисми “а” банди
Оилада фарзанд дунёга келар экан, ота-она
Жиноят ва жазо истайди, унинг маъсум чеҳрасига боқиб, орзу- Мазкур жиноят иши бўйича тўпланган далиллар ва
билан айблаш ҳақидаги жиноят иши қўзғатилди.
ўғил ёки қизига энг чиройли исмни қўйишни
олиб борилган дастлабки тергов ҳаракатлари ҳақи-
камолини кўришни ният қилади. Бироқ бу ни-
даги хулосалар туман прокуратурасига тақдим этил-
ятлар кўпинча ниятлигича қолиб кетади. Бола
ди.
тақдирига айрим ота-оналар бефарқлик қила-
дики, етарлича тарбия кўрмаган фарзанд тўғри
Шуниси таассуфланарлики, Н. суднинг қора кур-
йўлдан тойиниб, жиноят кўчасига қадам қўяди.
нинг 277-моддаси 3-қисми “а” банди билан айбли
Эндигина 20 ёшга кирган Н. ҳам дунёга келгани- сисида биринчи бор ўтириши эмас. Муқаддам ЖК-
деб топилган, 3 йил озодликдан чеклаш жазоси
да, ота-онаси унинг келажагини жуда чиройли та- тайинланган бўлиб, 2 йил 9 ойдан ортиқ жазо мудда-
саввур этишган эди. Лекин тарбия борасида оқсал- тини ўтамаган ҳам эди...
ди, бепарволик кун келиб ўз “меваси”ни берди – Н. Назаримизда, Н. тайинланган бу галги қонуний
ўғирликка қўл урди. жазодан тўғри хулоса чиқариши керак. Чунки у 20
Ўтган йилнинг айни ёз тунларидан бирида Н. ёшда, катта ҳаёт йўлининг бошида турибди. Жино-
меҳнатсиз пул топишни мақсад қилиб, туман мар- ят кўчасидан қайтиб, тўғриликни, ҳалолликни касб
казидаги “Пайнет” шохобчаларидан бир нечасининг қилса, умрини елларга совурмайди. Акс ҳолда оқи-
орқа деворини бузиб кириб, у ерда бўлган катта миқ- батда афсус-надомат исканжасида қолаверади...
дордаги пуллар ҳамда уяли телефон аппаратларини Улуғбек ЁҚУБОВ,
талон-тарож қилиш йўли билан қўлга киритди. Чортоқ туман ИИБ ҳузуридаги
Бироқ унинг жинояти тез орада фош бўлди. Н.га тергов бўлими бошлиғи, капитан.
КЕЙИНГИ
ПУШАЙМОН...
Мамлакатимизда коррупцияга карши кескин кураш олиб бо-
риляпти. Бу иллатнинг пайини қирқиш учун тегишли чора-тад-
бирлар қўлланилмоқда. Афсуски, айрим кимсалар томонидан со-
дир этилаётган жиноятлар сони камайиши қийин кечаётганлиги
сир эмас. Яқинда вилоят соғлиқни сақлаш бошқармасида жиноят зимларда ишлаш ҳуқуқидан маҳрум
ишлари бўйича Наманган шаҳар суди ўтказган сайёр суд мажли- қилиб, иш ҳақининг йигирма фоизи-
сида оқ халатга доғ туширган шахслардан бирига ҳукм ўқилди. ни давлат даромадига ушлаб қолган
ҳолда ахлоқ тузатиш жазосини бел-
Суднинг қора курсисида ўтирган га ишга киритиб қўйиш ва унга гилади. Суд ниҳоясида соҳа вакил-
киши ўзига яраша обрў-эътибор- танишлари орқали ҳайдовчилик лари ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи
га эга, Чуст тумани тиббиёт бир- гувоҳномасини “Д” тоифасига ўт- идоралар ходимлари иштирокида
лашмасида раҳбарлик лавозимида казиб беришга ваъда бериб, хиз- йиғилиш ўтказилди. Тизимда кор-
ишлаш билан бирга РШТЁИМ На- матлари учун 700 АҚШ доллари рупцион ҳолатларга чек қўйиш учун
манган филиалида навбатчи жар- берилишини айтиб, бу пулнинг бир амалга оширилиши лозим бўлган ва-
роҳлик ҳам қилар эди. Лекин пешо- қисмини фирибгарлик йўли билан зифалар белгилаб олинди.
на тери билан топаётган даромад олаётган пайтида ушланган эди. ВССБ бошлиғи Абулҳоди Ими-
унга камдек кўринди. Нафс қутқуси Суд мажлиси давомида жиноят нов, Наманган шаҳар прокурори-
малакали шифокорни қинғир йўл- ишидаги Ўзбекистон Республика- нинг ўринбосари Бахтиёр Шодмо-
лар билан бойлик орттиришга ун- си Жиноят кодексининг тегишли нов ва Наманган шаҳар суди раиси
дагандек гўё. Акс ҳолда тажрибали, моддалари билан қўйилган айб ўз Самаджон Қодировлар юқоридаги
мартабали мутахассис бугунги танг исботини топди. Судланувчи қилган каби жиноятларнинг олдини олиш
ҳолатга тушмаган бўлар эди. ишидан ўта пушаймонлигини айтиб, учун қатъий чоралар кўрили-
Судланувчи Б.М. таниши Ж.Ани унга енгиллик берилишини сўради. ши муҳимлигини таъкидладилар.
вилоят соғлиқни сақлаш бошқарма- Суд Б.М.га 3 йил муддатга тибби- Ушбу суд жараёни барчага сабоқ
си ихтисослаштирил- ёт тизимида мансабдорлик ва ва мод- бўлиши лозим. Зеро, жиноятга жазо
дий жавобгарлик юклатилган лаво-
автокорхонаси-
22 ган Tibbiyot муқаррардир.
Tibbiyot
va zamon № 4 (95) 2022-yil
МИНГБУЛОҚ ТУМАНИДА
ДОЛЗАРБ ВИРУСЛИ ИНФЕКЦИЯЛАР ТАРҚАЛИШИНИНГ
ОЛДИ ОЛИНЯПТИМИ?
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
2022 йил 17 майда “Айрим долзарб вирус-
ли инфекциялар тарқалишига қарши кура-
шиш чора-тадбирларини такомиллаштириш
тўғрисида”ги Қарори қабул қилинди. Маз-
кур меъёрий ҳужжатда аҳоли орасида айрим
вирусли инфекцияларни ўз вақтида про-
филактика ва диагностика қилиш, уларни
даволаш бўйича аҳолига кўрсатиладиган
тиббий–ижтимоий ёрдамни янада такомил-
лаштириш ва кенгайтиришнинг асосий йўна-
лишлари белгилаб берилган. Айниқса, ви-
русли гепатитларнинг “В” ва “С” турларини
эрта аниқлаш учун республиканинг барча
ҳудудларида скрининг текширувлари ўтка-
зиш жорий қилинган. Айни пайтда вилоятда-
ги тиббиёт муассасаларида ҳам ушбу жараён
қизғин амалга оширилмоқда.
Хўш, Мингбулоқ туманида Дастлаб тиббиёт бирлашмаси лими туман филиали мудири
вазият қандай? Аҳоли орасида бошлиғининг даволаш ишлари Омина Эргашеваларнинг скри-
скрининг текширувлари мун- бўйича ўринбосари Саминжон нинг текширувлари ва гепатит
тазам ўтказиляптими? Вирус- Қодиров ўтган ойлар давоми- “А”, “В”, “С” турлари профи-
ли гепатитларнинг “В” ва “С” да туманда бажарилган ишлар, лактикаси, ОИТС хасталиги
турлари юқиш ҳавфи ортганми аҳолига кўрсатилган сифатли ва бошқа юқумли касалликлар
ёки аксинчами? Долзарб ви- тиббий хизмат, яқинлашти- бўйича тарғибот ва ташвиқот
русли инфекциялар тарқали- рилган скрининг тадбирлари ишларнинг самарадорлиги
шининг олдини олиш бўйича тўғрисида маълумот берди. юзасидан фикр-мулоҳазалари
тарғиботнинг қандай самарали Шунингдек, туман бош ин- тингланди.
усулларидан фойдаланиляпти? фекционисти Баҳром Раҳимов- Марказий шифохонанинг
Мингбулоқ туман тибби- нинг айтишича, Бозорбоши бўлим мудирлари, КТМП тор
ёт бирлашмасида ўтказилган МФЙ ҳудудидаги 8-ОП ҳамда соҳа мутахассислари, оила
очиқ мулоқотда айнан шу ва Ўртақишлоқ МФЙ, “Ўзгариш” шифокорлари, патронаж ҳам-
бошқа саволлар очиқланди. ОШПда бўлиб ўтган скрининг ширалар ҳамда аҳоли вакилла-
текширувларида 2 нафар ри иштирок этган тадбир ғоят
фуқарода гепатитнинг қизғин кечди. Савол-жавоб
“В”, 1 нафар фуқарода шаклида ўтган очиқ мулоқот-
гепатитнинг “С” тури да соҳа ходимлари томонидан
аниқланиб, тезда стацио- таклифлар билдирилди. Маз-
нар шароитда даволаш кур йўналиш бўйича келгуси-
чоралари кўрилган. да бажарилиши лозим бўлган
КТМП юқумли ка- долзарб вазифалар белгилаб
салликлар хонаси вра- олинди.
чи Олимжон Аҳмедов,
АСТТҚҚ ва ЖФО бў- Ўз мухбиримиз.
Tibbiyot 23
Tibbiyot
№ 4 (95) 2022-yil va zamon
БОЛАЛАРДА
ЎТКИР РЕВМАТИК
ИСИТМА
ЎТКИР РЕВМАТИК ИСИТМА ЭНГ АСОСИЙ
КАСАЛЛИКЛАРДАН БИРИ ҲИСОБЛАНАДИ.
БУ КАСАЛЛИК АСОСАН БОЛАЛАРДА 7-15
ЁШГАЧА БЎЛГАН ДАВРДА КЎП КУЗАТИЛАДИ, (12 ёшдан ки-
КАТТА ЁШДАГИЛАРДА КАМРОҚ УЧРАЙДИ. чик болаларга)
(Охири. Боши ўтган сонда) 1 марта овқат-
Ревматик иситма Антибиотиклар ичида юқори таъ- дан олдин эрталаб
буюрилади.
ичиш
аниқланган бемор- сирчанликка эга бўлган бета-лактам Бу миқдор терапевтик натижагача,
ларга витаминларга, пенициллин гуруҳи препаратлари яъни 2 ҳафта қабул қилинади, кейин
калий ва кальций буюрилади. Бета-лактам антибио- хар 5-7 кунда 2,5 мг.дан камайтира
тузларига бой бўлган тикларга ножўя таъсир бўлганда, бошланади, то тўла тўхтатилгунча.
овқатлар буюрила- макролид антибиотиклар буюрила- Даво 1,5-2 ой давом этади.
ди. Бунда ош тузи ди. Бета-лактам ва макролид анти- Кардит белгилари кам бўлган-
биотикларга ножўя таъсир бўлганда
чегараланади. Асаб эса, клиндамицин кўп суюқлик би- да, ревматик артрит кардитсиз кеч-
тизимини кучайти- лан ичилади. Антибактериал даво энг ганда, яллиғланиш белгилари паст
рувчи кофе, аччиқ ками 10 кун давомида олиб борила- даражада бўлганда (ЭЧТ< 30мм/
чой, шоколад каби ди, кейин пенициллинни узоқ таъсир соат), даволанишни узоқ давом эт-
маҳсулотлар берил- этувчи гуруҳлари буюрилади. тириш зарур бўлганда ва глюкокор-
майди. Беморлар Шифохона шароитида албатта, ик- тикоидларни тўхтатилгандан сўнг
овқатни оз-оздан, тез- киламчи профилактикани бошлаш нестероид дорилар буюрилади. За-
тез ейишлари керак. лозим, яъни синурол (экстенцил- рур бўлган ҳолларда диклофенак
Агар гормон препа- лин-бензатин бензилпенициллин). билан даволаш узайтирилади.
ратларини истеъмол Синурол (экстенциллин-бензатин Полиартрит билан кечган ҳоллар-
қилаётган бўлса, ка- бензилпенициллин) - болаларга оғир- да 12 ёшдан катта болаларга ва кат-
лийга бой картошка, лиги 25 кг.гача бўлса, 600000 бирлик таларга диклофенак 5 мг/кг кунлик
карам, узум, творог, (7 ёшгача); болаларга оғирлиги 25 1-2 марта мускул орасига 1-2 кун
сут, гречкали маҳ- кг.дан юқори бўлса – 1.200000 бир- давомида буюриш мумкин, кейин
сулотларни кўпроқ лик (12 ёшгача); катталарга - 2400000 диклофенак ичиш давом эттирила-
ди. Вольтарен, наклофен, ортофен,
бериш керак. бирлик мускул орасига ҳар 21 кунда кетопрофен, кетонал ва бошқа рев-
Этиотроп даво йил давомида қилинади. матик иситмага қарши барча несте-
(микробларга қарши Патогенетик даво (яллиғланишга роид дориларни беморнинг ёшига
даво) жараёнида ўт- қарши даво) жараёнида касаллик ўт- қараб, қўлланмаларга асосланиб
кир ревматик исит- кир даврида кардитнинг яққол кечган буюриш мумкин. Барча нестероид
ма ва унинг ҳар бир ҳолларида (панкардит), хорея, поли- дориларни овқатдан сўнг сут билан
қайта хуружларида серозит, яллиғланишнинг юқори ва қабул қилиш тавсия этилади.
антибактериал даво ўртача кечишида (ЭЧТ>30мм соат) Ревматик иситмага қарши дори-
буюриш зарур. глюкокортикоидлар буюрилади. лар узоқ вақт истеъмол қилинганда,
Преднизолоннинг кунлик дозаси 20
мг.дан (12 ёшдан катта болаларга ва алмагель А ёки омез каби препарат-
катталарга); 0,7-0,8 мг/кг кунлик доза ларни қабул қилиш зарур бўлади.
24 Tibbiyot
Tibbiyot
va zamon № 4 (95) 2022-yil
Ўткир ва сурункали бета - таблеткадан 5-6 марта кунда,
гемолитик стрептококк - А 14 кун давомида, касаллик-
чақирган инфекцияни анти- нинг ремиссия даврида эса 25
микроб даволаш (яъни тон- томчидан ёки 2 таблеткадан
зиллит, фарингит), организм- кунда 3 марта, 1 ой мобайнида
нинг ҳимоя кучини ошириш ва буюрилади.
санитария-гигиеник ишларни Бета-лактам антибиотиклар-
амалга оширишга боғлиқ. дан Бензилпенициллин, Амок-
Томоқ қизариши, томоқда сициллин, Ампициллин, Це-
оғриқ, ютинганда оғриқ, ре- фазолин буюрилади. Бошқа
гионар лимфа безларнинг гуруҳ препаратлари ва цефа-
катталашиши стерептокок- лоспорин дорилари бемор-
ли инфекция борлигидан да- нинг ёшига қараб буюрилади.
лолат беради. Стрептокок ди- Пенициллиннинг узоқ таъсир
агностикасида асосан клиник, этувчи гуруҳлари буюрилади.
бактериологик ва серологик Иккиламчи профилактика
Симтоматик текширишлар ўтказиш лозим. ревматик иситма қайта хуру-
даво юрак етиш- Касаллик диагнозини тас- жининг олдини олишга қара-
мовчилиги - юрак диқлашда қонда лейкоцит миқ- тилган. Бунда асосан синурол
гликозидлари юрак дорининг ошиши, томоқдан (экстенциллин - бензатин бен-
етишмовчилиги куза- суртма олинганда B-гемолитик зилпенициллин) профилак-
тилган беморларга бую- стрептокок-А гуруҳи аниқлани- тика учун буюрилади. Агар
рилади. Ўткир юрак етишмов- ши, қон зардобида антистреп- синуролга (экстенциллинга)
чилиги кузатилганда, қисқа толизин-О титрининг ошиши беморда аллергия ҳолати ку-
вақтда таъсир этувчи юрак гли- муҳим аҳамиятга эга, 2-3 ҳаф- затилса, макролид гуруҳи пре-
козидлари қўлланилади. Сурун- тада антистрептолизин - О тит- паратларини ҳар бир тонзил-
кали юрак етишмовчилиги куза- ри юқори чиқса, ўткир ревма- лит, фарингит касалликлари
тилганда, дигоксин буюрилади. тик иситма ташхисини қўйишга аниқланганда, даво курсини
Физиотерапевтик даво – ин- асос пайдо бўлади. Профилак- ўтказиш зарур бўлади.
фекция ўчоқлари (тонзиллит, тикани асосан сурункали стреп- Сурункали юрак ревматик ка-
синусит ва бошқалар) га таъсир тококк инфекцион ўчоқлари саллик юрак нуқсони бор бемор-
қилиш учун электродаво (УВЧ, кўп бўлган беморда ўтказилади ларга тиббий манипуляция қи-
электрофорез, тубус-кварц ва (фарингит, тонзиллит). лиш лозим бўлса (тиш олдириш,
бошқалар) тавсия этилади. Фи- Ўткир ва сурункали бета- ге- тонзиллэктомия, аденотомия ва
тодавони кенг қўллаш керак. молитик стрептокок -А чақир- бошқалар), антибиотиклар билан
Юрак орттирилган нуқсонла- ган инфекцияларда ўткир рев- профилактика қилинади. Пени-
рида кўрсатма бўйича жарроҳ- матик иситмани даволашда циллин гуруҳига ножўя таъсир
лик амалиёти тавсия қилинади. қўлланиладиган препаратлар- бўлганда, Клиндамицин, Цефо-
Ревматик иситмада бирлам- ни ишлатиш мумкин. лексин, Цефазолин амалиётдан
чи профилактика асосан ўткир Фитотерапия - Тонзилгон Н 30 дақиқа олдин буюрилади.
ревматик иситма касаллиги- - ўткир ва сурункали тонзил- Иброҳим АБДУЛЛАЕВ,
нинг олдини олишга қаратилган лит, фарингит касалликлари- вилоят болалар кўп
чора ва даволаш тадбирларидан да яхши самара беради. Пре- тармоқли тиббиёт
иборат бўлади. Бунда организм парат ўтлардан тайёрланган, маркази кардиоревмато-
иммунитетини оширишга қара- иммунотроп, антиоксидант ва логия бўлими мудири.
тилган чоралар, чиниқтириш, яллиғланишга қарши кучли Нилуфар
тоза ҳавода кўп бўлиш, спорт даво хусусиятига эгадир. Том- ШАМСУТДИНОВА,
билан шуғулланиш, витамин- чи ёки таблетка буюрилади. марказнинг кардиоревма-
ларга бой бўлган овқатларни ис- Касалликнинг ўткир даврида тология бўлими врачи.
теъмол қилиш тавсия қилинади. катталарга 25 томчидан ёки 2
Tibbiyot
Tibbiyot 25
№ 4 (95) 2022-yil va zamon
НАМАНГАН
ХИРУРГИЯСИ ТАРИХИ
ГРИГОРЬЯНЦНИНГ ЖАРРОҲЛИК МАКТАБИ
Иккинчи жаҳон уруши даври- Григорьянц фелдшер-акушер йўна-
да фронт ортида тиббий хизматга лишида мутахассис тайёрловчи На-
жалб этилган Григорьянц 1940 йил манган тиббиёт мактабига директор
ёзи ва 1941 йилнинг 20 мартидан этиб тайинланган. 1949-1960 йил-
1942 йилнинг 5 июлига қадар На- ларда Григорьянц вилоят соғлиқни
манган вилояти соғлиқни сақлаш сақлаш бошқармасининг бош жар-
бошкармаси бошлиғи вазифаларида роҳи бўлиб фаолият юритди. Шу
ҳам фаолият кўрсатган. билан бир қаторда 1981 йилга қадар
1942 йилнинг 5 январидан Иккин- вилоят шифохонасининг жарроҳлик
чи жаҳон урушининг оғир дамларида бўлимига раҳбарлик қилди. Ўн йил-
Григорий Тўрақўрғон тумани соғ- лик раҳбарлик хизматидан сўнг 1960
лиқни сақлаш бўлими бошлиғи ла- йил феврал ойида вилоят касалхона-
возимида иш бошлаган. Орадан бир сининг жарроҳлик бўлимининг бош
йил ўтиб, 1943 йилнинг февралида жарроҳи этиб тайинланди.
Григорьянц Григорий Сар- Наманган вилояти соғлиқни сақлаш Григорьянц жарроҳлик амали-
кисович 1919 йил 10 августда бошқармасига бошлиқ бўлган Григо- ётининг имкониятлари чексиз эди.
Озарбайжон Республикаси, Тоғ- рьянц раҳбарлик вазифаларидан ама- Шифокор барча турдаги операци-
ли Қорабог автоном областида лиётчи шифокор вазифасига ўтади, яларни тенг муваффақият билан
таваллуд топган. шу билан бирга 4567-сонли вилоят амалга оширар эди: гинекологик
эвакуация госпиталининг бошлиғи ва муолажалар ва очиқ юрак жарроҳ-
бош шифокори лавозимларида ҳам лигидан нейрохирургияга қадар.
Унинг туғилишига 2 ой қолгани- иш олиб боради. Григорьянц ўз муассасаларида
да отаси Саркис вафот этган. 1925 Григорий Саркисович раҳбар- амалга оширилган ҳар бир операция
йилда у онаси Егинэ (Елена Хайра- лик лавозимида ишлаш мобайнида учун шахсан жавобгарликни ҳис
петовна) ва опаси Женя билан На- Наманганнинг фаол хирургларидан қилиб, куйиш касалликларининг
манган шаҳрига, қариндошларини- бўлган, Москвадан келган машҳур тери тўқималарини муваффақиятли
кига кўчиб келганлар. хирурглар - Иван Николаневич тиклаб, пластик жарроҳлик санъати
Ёш Григорьянц - ўта зеҳнли ўқув- Мельников, Ксения Сергеевна Кисе- бўйича ҳам маҳоратини оширди.
чи бўлиб, она тили - арман тилидан левалардан хирургиянинг сир-асрор- 1960 йил июл ойида Григорьянц
ташқари рус ва ўзбек тилларини му- ларини қунт билан ўрганган. У Ик- пластик жарроҳликни ўрганиш мақ-
каммал ўзлаштирган, мактабни аъло кинчи жаҳон уруши йиллари даврида садида Марианске-Лазне ва Прагага
баҳоларга тамомлагач, Наманган- шифохонада қон қуйиш бўлими му- борди. У ерда пластик жарроҳлик
да ташкил этилган «Медрабфак»да дири, хирург вазифасини раҳбарлик бўйича биринчи халқаро симпо-
таҳсил олди. Ҳаёт ташвишлари Гри- фаолияти билан бирга олиб борган. зиумда иштирок этди. Чехослова-
горийни онасига, синглисига ёрдам 1942 йилда том маънода шоши- кия ва Россияда кузатган соғлиқни
беришга мажбур этган ва 1935-1937 линч клиник вазиятда Григорьянц сақлаш тизимидан (у ерда 1963 йил
йилларда Наманган шаҳрида “Ме- ўзининг жарроҳлик фаолиятини сентябр ойида Москвада Бутунитти-
жрайглавмясо” комбинатида статист Москвадан эвакогоспиталь тарки- фоқ травматологларининг биринчи
бўлиб ишлаган. 1937 йили Григо- бида Наманганга келган машҳур
рьянц қисқа муддатга Самарқанд тиб- жарроҳ Ксения Сергеевна Киселева
биёт институтига ўқишга борувчи, мураббийлигида бошлаган. Наман-
ўзбек тилида гапирадиган ёшларга гандаги эвакуация госпитали темир
йўлбошчилик ва таржимонлик учун йўл вокзалидан унча узоқ бўлмаган
чақирилган (у ерда ўқиш рус тили- 34-сонли мактаб ҳудудида жойлаш-
да олиб борилар эди). Самарқандда ган эди.
тиббиёт факультетининг профессо- Иккинчи жаҳон уруши мобайнида
ри унга шифокор бўлишни маслаҳат фронт ортидаги алохида матонатли
берган. Шу боис Григорий 1937 йил- хизматлари учун Григорьянц ҳуку-
да Самарқанд тиббиёт институтига мат дипломи ва “1941-1945 йилларда
ўқишга қабул қилинган. 1941 йилда Иккинчи жаҳон урушида Германия
институтни даволаш фашизми устидан ғалабаси учун” ме-
иши бўйича якунлаган. дали билан тақдирланди. 1944 йилда
26 Tibbiyot
Tibbiyot
va zamon № 4 (95) 2022-yil
конференциясида қатнашган) асосида лой аралашмасини ишлаб
илҳомланиб, доктор Григорьянц чиқди, ундан томирларни варикоз
вилоят касалхонасининг жарроҳлик кенгайишида, оёқ оғриқлари ва тро-
бўлимини қайта жиҳозлаш мақсади- фик яралар билан оғриган бемор-
да Ўзбекистонга қайтган. ларни даволашда муваффақият би-
Архитектура лойиҳаси, гарчи лан фойдаланган. Григорьянц баъзи
баъзи қисмларида Григорьянцнинг турдаги касалликларни ёғсиз сут ва
ўзи томонидан яратилган бўлса-да, лактобасиллус ацидофил моддала-
энг яхши Европа, асосан Москва рини ўз ичига олган уй шароитида олган мутатахассислар ёрдамида
касалхоналаридан кейин модел- яратилган комбинацияси билан да- болалар хирургияси билан бир қа-
лаштирилиши керак эди. Қурилиш волаган. торда травматология, онкология,
жараёни Григорьянцнинг севимли Магнитланган сув табиий даво- торакал хирургия, урология бўлим-
иши эди, унинг устида заҳмат чек- ловчи компонент эканлигига ишон- лари ташкил этила бошлаган. Ке-
ди, қурилиш унинг қаттиқ назорати ган Григорьянц сув магнетизатори йинчалик травматология соҳасини
остида амалга оширилди. вазифасини бажарадиган машина- Муҳиддин Акрамов, тиббиёт фан-
Григорьянц сон чуррасининг ни яратди. У дачасида ичимлик су-
дарвозасини ёпиш учун оператив вини тозалаш мақсадида ушбу янги лари номзоди Неъматулла Тургу-
нов такомиллаштириб борганлар.
техникани ишлаб чиқди. Шунинг- ишлаб чиқарилган қурилмадан фой- Онкология йўналиши бўйича Алек-
дек, қорин бўшлиғидаги операция- даланишни синаб кўрди. У ўз ихти- сандра Симонова янги тизим ярат-
ларда мушак-апоневротик жарроҳ- росининг имкониятларини тўлиқ ди. Урология хизматини Наманган-
лик чоклашнинг ўзига ҳос усулини очиб бера олмади, вақти етмади. да Маҳмуд Хожиев, Мирза Алиев
ишлаб чиқди. У операцияларининг Унинг вафотидан кейин туманда- ривожлантириб бордилар.
“муаллифлик ҳуқуқлари” гарчанд ги баъзи кимёвий лабораториялар- Наманган хирургияси мактаби-
ҳужжат асосида шакллантирилма- да Григорьянц томонидан Чотқол нинг давомчилари Қориев Ҳамид
ган бўлса-да, тиббиёт журналлари- тизмаси, унинг дала ҳовлисидаги Абдулҳаевич, Ахадов Маҳмуд Аха-
да эълон қилинган эди. тоғ булоғининг манбасидан олин- дович, Абдуллаев Маҳмуд Рустамо-
Григорьянцнинг баъзи тадқиқот- ган сув намунаси синаб кўрилган ва
ларида асоратланган қорин олд дево- ижобий баҳо берилган. вич, Усмонов Юсуф Усмоновичлар
шогирдлик мақомидан устоз дара-
ри чурраларини (вентрал чурралар) 1978 йилнинг ёзида туғма юрак жасига кўтарилдилар. 1965-1970
тиклаш учун жарроҳлик усуллари нуқсони билан яшаган Г. Григо- йилларда ўт қопи, ошқозон, жи-
ва рентген аппаратларидан нотўғри рьянц бошидан икки марта инсульт гарда мураккаб операциялар йўлга
фойдаланиш натижасида организм ҳуружини ўтказган, натижада у фа- қўйила бошланган, такомиллашти-
қабул қиладиган радиологик таъси- лаж ва ҳаракатсиз бўлиб қолганди. риб борилган. Қон-томир касаллик-
ротдан келиб чиқувчи касалликлар Григорьянц ўзининг катта иродаси ларида, буқоқ, кўкрак қафаси ка-
мавзусида ишлар олиб борилган. ва жиддий жисмоний кучи туфайли салликларида операциялар кўлами
Маҳаллий анестезия таъсирини яна юришни ва гапиришни ўрганган.
кучайтиришнинг энг самарали усул- Григорий Саркисовичнинг кенгайтириб борилган.
1975 йили ота изидан борган Ру-
ларини қидириб, доктор Григорьянц тўнғич ўғли, тиббиёт фанлари ном- бен Григорьевич хирургиянинг дол-
ва унинг ҳамкасблари ганглиоблока- зоди Рубен Григорьевич 1981-1991 зарб муаммоларига бағишланган –
торларнинг ноёб аралашмаси сама- йилларда Наманган вилояти кўп жигар эхинококкозининг хирургик
радорлигини синаб кўришган ва бу тармоқли шифохонасининг 1-хи- давосига оид тиббиёт фанлари ном-
амалиётда яхши самара билан кенг рургия бўлимига раҳбарлик қилган. зоди илмий даражасини олиш учун
қўлланган эди. Бундай тадқиқот Григорьянцнинг ташаббуси би- диссертациясини муваффақиятли
натижалари Москвада нашр этила- лан 1965 йилдан Наманганда бола- ҳимоя қилган. Рубен Григорьевич
диган машҳур «Хирургия» тиббий лар хирургияси шакллана бошла- 1978 йилдан хирургия бўлимининг
журналида эълон қилинган. ган. 1975 йили 4-шахар шифохонаси мудири вазифасида отаси яратган
Григорьянц, шунингдек, хирур- ташкил этилиб, таркибида “Болалар
гик беморларнинг седатив усули хирургияси” бўлими фаолият юрит- мактаб фаолиятини давом эттирган.
Григорьянц 1982 йилнинг 3 ян-
сифатида хизмат қилган бром эрит- ган. Алиназаров Акрамжон Турсу- вари куни эрта тонгда - 3 йил аввал
масини ишлаб чиқиши билан ҳам нович шу бўлимда торакал, прок- бошдан ўтказган инсультнинг асо-
машҳур бўлган. Григорьянц бутун тологик, қон томир касалликлари рати натижасида вафот этган.
ҳаёти давомида аксарият ҳолларда бўйича операцияларни йўлга қўй- Григорий Саркисовичнинг пор-
рецепт бўйича дори-дармонлардан ган ва такомиллаштириб борган. лоқ ҳотираси Наманган аҳли ва тиб-
қочиш керак деган фикрни сақлаб, Мамадалиев Садриддин Мамада- биётчилари қалбида мангу яшайди!
тиббий амалиётида кўпинча таби- лиевич эса болалар травматологи
ий, органик даволаш усулларидан ва ортопедияси йўналиши бўйича Баркамол
фойдаланган. самарали меҳнат қилган. ИСҲОҚОВ.
Григорьянц табиий бентонит Григорьянц мактабида таҳсил 27
Tibbiyot
Tibbiyot
№ 4 (95) 2022-yil va zamon
БЕШТА СОВҒА
Мутолаа Марк ТВЕН
I боб юборди. Минг дард билан қайғура- нинг барча моддий мулки ёлғиз
Ҳаёти бошланиши билан унинг ман, юрагимни ва танловимни эса ўзимники; оч қалбимни ҳасадгўй-
ёнига катта сават кўтарган саховат- бутун умр қарғаб ўтаман». лик билан тўйдираман, барча қу-
пеша келди ва шундай деди: вончли дамларни, руҳнинг иста-
«Мана, сизнинг совғаларингиз III боб ги-ю, инсон танаси севадиган барча
биттасини олинг, аммо эҳтиёт бў- «Яна танланг» - саховатпеша яна ашқал-дашқалларни мен сотиб ола-
линг, донолик ва ақл билан танланг, пайдо бўлди. ман, мен...мен...мен...
танловингиз олдингиздаги ҳаётин- «Билишимча, ўтган йиллардан Дунёнинг бир чақалик бозорини
гизни белгилаб беради, чунки у яхши сабоқ олдингиз, албатта шун- айланаман деб, қанча вақтни йўқот-
жуда қимматли!» дай бўлиши аниқ эди, учта совға дим-а, нега бойликни танладим
Унинг саватидаги совғалар беш- қолди. Улардан биттаси энг қим- ўзи...
та эди: завқ, севги, шуҳрат, бойлик матли - буни эсдан чиқарманг ва Ахир, бундай бўлишини билма-
ва ўлим. танланг!» гандим.
У ҳеч иккиланмасдан завқни тан- У кўп пайтдан бери танлаш ния- Орадан уч йил ўтди, саховатпе-
лади. тида юрган шуҳратни танлади. Са- ша келиб, унинг қаршисига ўтирди,
Сўнгра у дунёни кезиб, ёшлик- ховатпеша бир зумда яна кўздан у умрини яшаб бўлганди. У бирдан
нинг ҳадсиз завқ-шавқларини тотиб йўқолди. қувониб, кетиб тилга кирди. Оқар-
кўрди, лекин ҳамма шодлигу қу- Йиллар ўтиши билан саховатпе- ган сочлари, ажин босган юзи, хуш-
вончнинг умри қисқа, умидсизлик ша яна қайтиб келди ва унинг ёнига сурат одамдан қолган қоқ суяклар
билан якунланар, фойдасиз ва ўт- ўтириб фикрларини тинглади. аслида ундан ҳам олдин тилга ки-
кинчи эди. Уни кўрганлар ҳар доим «Менинг номимни бутун дунё риб бўлганди.
мазах қилишарди. Унинг сўнгги билди, ҳар бир инсон мени эъзозла- «Бутун дунё бойликларини лаъ-
сўзи шундай бўлди: ди, исмимни тилидан бир он қўйма- натланг, олтину жавоҳирларни лаъ-
«Мен бу йилларни беҳудага ди. Бу лаҳзалик бахт олдинига жуда натланг!
сарфладим, агар яна қайта танлаш тотли туюлди. Сўнг эса борган Сиз доим ёлғон гапирдингиз, ас-
имконим бўлса, оқилона йўл билан сайин таъми тахирлашди. Иллатлар лида танлаганларим менинг ҳаққим
танлардим...» бир-бирини қувиб кела бошлади: эмас, ўша совғалар мендан ҳаққини
ҳасад, бўхтон ва ёлғонлар, шарман- олишди: завқ, севги, шуҳрат ва бой-
II боб даликлар, нафратланиш ва қувғин ликлар. Улар умримизнинг ўткин-
Саховатпеша яна пайдо бўлди ва бўлиш. Шулар бори шуҳратимни чи бир масканларидир: оғриқ, азоб,
шармандалик ва қашшоқлик. Бу-
сўз бошлади: бошдан-оёқ дафн қилди. ларнинг ҳаммаси қимматли совға-
«Тўртта совға қолди, майли, яна Энг ачинарли нарса: қўлимдан лар, бироқ менда энг фойдасиз ва
танланг ва эсда тутинг - вақт тўх- ҳеч нарса келмагани, қисматнинг кераксиз деб билган бир совға бор
товсиз ўтиб бормоқда, қимматли бераҳмлиги, ададсиз нафрат ва қай- эди.
совға сизни кутмоқда. У узоқ ўйлан- ғу...» Танамни ўзга дунёга қувғин қи-
ди ва севгини танлади, саховатпеша ладиган, ақлни кемираётган шар-
эса кўзларида ялтиллаган ёшини IV боб мандаликлар, қалбни еяётган азоб-
яширганча кўздан ғойиб бўлди. Саховатпешанинг овози тўртин- лар, кўзимизни очадиган ва мангу
У севди, турмуш қурди, кўп ўт- чи марта янгради: уйқуга олиб борадиган жуда қадр-
май эса яқинларидан бир-бир ажра- «Яна танланг! ли, ширин ва ажойиб бир совға!
ла бошлади. Бугун эса яна бир Иккита совғангиз қолди, умид- Мен бироз чарчадим, энди дам
қабрнинг қошида ўзи билан ўзи сизликка тушманг, бошидан бери олай...»
гаплашиб ўтирибди: «Яқинларим сиз тополмаётган қизиқарли нарса
бирма-бир мени тарк этишди, азиз - қимматбаҳо совға ҳали-ҳамон шу
ва сирдош барча инсонларимдан ерда.» V боб
айрилиш - умримни мислсиз вай- «Бойлик - энг катта куч!» -деди Саховатпеша яна ўша тўртта
ронагарчиликка олиб келди. Хароб- у. совғани унга қайта тақдим этди,
лик - юрагимга чуқурроқ ботиб бо- «Ана энди ҳаёт яшашга арзий- аммо энди у нимани танлашни
раверди. ди, қайтиб саросимага тушмайман, яхши биларди...
Тақдир хоин бўлиб қалтирамайман, барча сирларни Инглиз тилидан
чиқди: мени ҳижрон- ўз бойлигим билан очаман, дунё- Раҳмат БОБОЖОН
28 ларга бепул пуллаб таржимаси.
Tibbiyot
Tibbiyot
va zamon № 4 (95) 2022-yil
Шифокор сўз сўрайди
Замонавий тиббиёт муваф-
фақиятларига қарамай, бу-
гунги кунда эндокрин ка-
салликлар долзарб масалага
айланиб бормоқда.
МУВАФФАҚИЯТЛАРИМИЗ
САЛМОҒИ ОРТИБ БОРМОҚДА
Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкило- лари ҳақида батафсил маълумот бе-
ти берган маълумотларга кўра, ҳозир- ришга ҳаракат қиламиз.
да дунё бўйича 665 миллиондан ортиқ Яқин вақт ичида диспансер
одам эндемик буқоқ ва қалқонсимон шифокорлари томонидан юқори
безнинг бошқа касалликларидан азият технологияли жарроҳлик амали-
чекмоқда. 1,5 миллиард инсонда йод ётларининг муваффақиятли ўтка-
танқислиги касалликлари ривожла- зилаётгани соҳа имкониятларини
ниш хавфи бор. Дунёда қалқонсимон янада кенгайтирибгина қолмасдан,
без касалликларининг кўпайиши йи- кўплаб беморларни батамом шифо
лига 5 фоизни ташкил қилмоқда. топишига замин яратмоқда.
Шунингдек, ривожланган давлат- Эндигина 15 ёшни қаршилаган
ларда ҳар 10-15 йилда қандли диабет учқўрғонлик Зилола Абдулҳамидова ди. Биринчи маротаба қандли диа-
билан касалланган беморлар сони ҳам шу кунгача тугунли буқоқ касал- бет аниқланган 97 нафар бемор
икки баробар ошиб бормоқда. Ушбу лигидан озор чекиб келаётган эди. У туман тиббиёт бирлашмаларининг
муаммонинг долзарблигини ҳисобга моҳир жарроҳ, тиббиёт фанлари док- врач-эндокринологлари томонидан
олган ҳолда Жаҳон соғлиқни сақлаш тори Муҳаммаджон Ваққосов томо- диспансер ҳисобига олинди.
ташкилоти қандли диабетни XXI аср нидан амалга оширилган жарроҳлик- Шу йилнинг ўзида туман тиб-
эпидемияси деб эълон қилган. дан сўнг дарддан фориғ бўлди. биёт бирлашмаларининг ички ка-
Бу кўрсаткич ва маълумотлар Ўз- Шуни ҳам айтиб ўтишим жоизки, салликлар бўлими негизида Но-
бекистон учун ҳам бегона эмас, аф- биз фақат даволаш ва жарроҳлик рин, Учкўрғон, Чуст, Янгиқўрғон,
суски. Шу боисдан сўнгги йиллар амалиётлари билан чекланиб қол- Уйчи ҳамда Чортоқ туманларида
тиббиётнинг барча тармоқлари қа- май, чекка ҳудудлардаги умумий 10 ўринли, Мингбулоқ, Косонсой,
тори эндокринология йўналишида амалиёт шифокорлари, ўрта тибби- Тўрақўрғон, Поп ва Наманган ту-
ҳам мисли кўрилмаган ўзгаришлар, ёт ходимлари кўникмаларини янада манларида 5 ўринли эндокриноло-
янгиланишлар даври бўлди. ошириш учун ойлик ўқув-тренинг- гик касаллиги бор беморлар учун
Хусусан, вилоят эндокринология ларни ҳам ташкил этяпмиз. жойлар ташкил этилди.
диспансерида беморларга сифатли Шунингдек, жорий йил 6 ой да- Гувоҳи бўлганингиздек, аҳолига
тиббий хизмат кўрсатиш учун барча вомида вилоятдаги бирламчи тиб- малакали хизмат кўрсатишда маҳо-
шарт-шароитлар яратилди. Қандли бий-санитария муассасаларида 40 ратли шифокорларимизнинг ҳиссаси
диабетнинг биринчи тури билан ка- ёшдан юқори 908 минг нафар аҳоли катта бўляпти. Ҳамкасбларимиз изла-
салланган болалар ва ўсмирлар мун- ўртасида қандли диабет хасталиги- нишдан тўхтамаяптилар. Шифокор-
тазам равишда аналог инсулинлар ни эрта аниқлаш мақсадида скри- лардан Баҳодир Давлатов ва Феруза
билан таъминлаб келиняпти. Ҳозир- нинг текширувлари ўтказилди. Тек- Атовалиевалар Москва шаҳрининг
да 227 нафар болалар ва ўсмирлар ширувларга 503 минг нафар фуқаро Миллий эндокринология илмий-тек-
ўз-ўзини назорат қилиш воситала- қамраб олинди. Диспансер мутахас- шириш марказида ўз малакасини
ри - глюкометр ва тест япроқчалари сислари томонидан Учқўрғон, Но- ошириб қайтган бўлсалар, келгуси
тўла таъминланмоқда. рин, Мингбулоқ, Чуст, Янгиқўрғон, йилда яна беш нафар врачларимизни
Одатда, эндокрин касалликла- Уйчи, Наманган, Тўрақўрғон, Чор- ушбу марказларга малака ошириш
рига чалинганлик ҳақидаги хабар тоқ, Косонсой ва Поп туманлари- учун юбориш режалаштирилган.
беморларни тушкунликка тушириб даги тадбирлар натижасида 24221 Аҳатхон ОБИДОВ,
қўяди. Шу боисдан бизга ташхис нафар аҳолида юқори гликемия ку- РИЭИАТМ Наманган
қўйилган ҳар бир бемор руҳиятини затилди. 1955 нафар фуқароларда филиали
кўтаришга, касаллик ва даво чора- қандли диабет хасталиги аниқлан- шифокори. 29
Tibbiyot
Tibbiyot
№ 4 (95) 2022-yil va zamon
Тиббиёт
ва замон
Муассис:
Наманган вилояти соғлиқни сақлаш
бошқармаси. «Тиббиёт ва замон»
шўъба корхонаси ва журнал таҳри-
рияти ижодий жамоаси.
ИХТИСОСЛАШГАН МАРКАЗЛАР Манзура ЭРГАШЕВА
Муҳаррир:
ФАОЛИЯТИ ТАҲЛИЛ ҚИЛИНДИ ТАҲРИР ҲАЙЪАТИ:
Мамлакатимизда барча жабҳа- ланди. Унда РИКИАТМ Наманган Иминов Абдулҳоди
ларда изчил ислоҳотлар амалга филиали директори, тиббиёт фан- Муҳиддинович,
оширилмоқда. Бинобарин, соғ- лари номзоди Солижон Мӯминов, вилоят соғлиқни сақлаш
лиқни сақлаш соҳасида ҳам ян- ВБКТТМ гемотология бўлими му- бошқармаси бошлиғи
гиланиш жараёнлари бормоқда. дири Равшанбек Турсунов, РИО (таҳрир ҳайъати раиси).
Наманган вилояти соғлиқни ва РИАТМ Наманган филиа- ли Мӯминов Солижон Жалилович,
тиббиёт фанлари номзоди,
сақлаш бошқармаси тизимида кимётерапия бўлими мудири Ак- РИКИАТМ Наманган филиали
олиб борилаётган ислоҳотлар, малжон Мўйдинов ва бошқалар директори.
Президент Фармон ва Қарорлари ўз йўналишлари бўйича амалга Ваққосов Муҳаммад Ҳабибович,
ижроси боис аҳолига малакали оширилаётган эзгу ишлар, соҳада тиббиёт фанлари доктори,
тиббий хизмат кўрсатишда қан- кечаётган янгиланишлар ҳақида профессор
дай натижаларга эришилмоқда? батафсил маълумот беришди. Алижонов Аброржон
ВССБда ўтказилган навбатдаги Вилоят соғлиқни сақлаш Алижон ўғли,
брифинг ана шу мавзуга бағиш- бошқармаси ахборот хизмати. РШТЁИМ Наманган
филиали директори.
ОНКОЛОГИК КАСАЛЛИККА ЧАЛИНГАНЛАР Жамоатчилик кенгаши:
Мирсайдуллаев
ЭМЛАНИШИ МУМКИНМИ? Мирмаҳмуд Миршоҳидович,
тиббиёт фанлари доктори.
Маълум ки, бунда тиббий муола- бемор вакцина олга- Ҳикматов Азимжон
COVID-19 инфек- жалар турига эътибор нида, танада корона- Асатиллаевич,
цияси онкологик ка- қаратиш лозим. вирус инфекциясига тиббиёт фанлари доктори.
салликка чалинган Яъни, агар бемор- қарши жавоб реак- Нурматов Ёдгормирза
беморларда жуда да кимё ёки нур тера- цияси – антитанача- Ҳотаммирзаевич,
оғир ўтади. Шу боис пияси курси ўткази- лар ишлаб чиқарили- тиббиёт фанлари доктори.
Жаҳон соғлиқни ладиган бўлса, эмлаш ши паст бўлади. Тожибоев Акмалхон
сақлаш ташкилоти ушбу муолажадан ав- Демак, онкологик Абдураҳмонович,
томонидан онколо- вал қилиниши зарур. касалликларга чалин- тиббиёт фанлари бӯйича
гик хасталиклар би- Сабаби, бу тиббий ганлар COVID-19ни фалсафа доктори.
лан оғриётган бемор- муолажалар инсон енгил ўтказиши учун Саҳифаловчи-дизайнер:
ларни коронавирус организмида иммун ҳам эмланиши зарур. Самандар Ғайбуллаев
инфекциясига қар- тизимининг кучсиз- Эъзозбек
ши эмлаш зарур, деб ланишига олиб кела- РИЗАЕВ, Фотосуратлар муаллифи:
белгиланган. Бироқ ди. Натижада бу пайт шифокор. Жаҳонгир Акрамов
ТАҲРИРИЯТ Нишона сони 2006 йил Босмахонага Баҳоси келишилган Таҳририят нуқтаи
МАНЗИЛИ: 2 ноябрда чиққан. берилган вақти: нархда. назари муаллифлар
Наманган шаҳри, Журнал «ZARHAL 10.08.2022 йил. 18:00. ISSN-2010-5975 фикридан фарқланиши
Ислом Каримов BOSMAXONASI» Офсет қоғози, бичими Телефон ва телеграм мумкин.
кўчаси, 10-уй. МЧЖ босмахонасида 60х84. 1/8. канали: Таҳририят муаллифлар
5-қават, 10-хона. таҳририятнинг ориги- Даврийлиги икки ойда +998 99 399 94 77 билан узвий алоқада
Журнал Наманган нал макети бир марта. @tibzamonnam иш олиб боради. Бир
Матбуот ва ахборот асосида чоп этилди. Босма табоғи 4,0. босма табоққача бўл-
бошқармасида 2008 йил Босмахона манзили: Нашр кўрсаткичи - Муаллифларнинг мате- ган материаллар эгала-
25 июль куни Давлатобод тумани, 5052. риаллари фақат босма ва рига қайтарилмайди.
қайта рўйхатга олинган. Тинчлик кўчаси, Буюртма № 0013 электрон шаклда қабул
Гувоҳнома № 08-0004. 36- уй. Адади 2600 қилинади. © «Тиббиёт ва замон»
А
Муҳтарам муштарий! Даволаш жараёнида маълумот ва тавсияларнинг барчаси ҳам организмга
тўғри келмаслиги мумкин. Соғлигингиз билан боғлиқ муаммоларда шифокорга мурожаат қилинг.
АҲОЛИ ЮҚУМЛИ
КАСАЛЛИКЛАРГА
ТЕКШИРИЛМОҚДА
Россия федерациясининг “ОИТС
Инфосвяз” жамғармаси томонидан
Республика ОИТСга қарши курашиш
марказига берилган “Мобил клини-
ка”нинг вилоятимизга сафари аҳоли
учун ғоят қулай имконият туғди-
риб, кўплаб юртдошларимизнинг
соғлиқни сақлаш соҳаси
ходимларидан миннатдорлик
дил изҳорларига сабаб бўлди.
Кўчма клиникада олис ҳудудлардаги
аҳоли ва меҳнат мигрантлари учун ОИВ/
ОИТС жинсий йўл билан юқадиган ка-
салликлар, вирусли гепатит “В”, “С”,
заҳм ва коронавирус инфекцияси
бўйича тезкор тестлар ўтказилиб,
аниқланган юқумли касалликлар
бўйича соғломлаштириш
чора-тадбирлари кўрилди.
Шунингдек, махсус автотран-
спортда пойтахтлик малакали
мутахассислар томонидан УТТ, аку-
шер-гинеколог кўриги ва лаборатория
текширувларидан ўтказилган бўлса,
вилоят соғлиқни сақлаш бошқармаси
томонидан ташкилланган “Мобил
поликлиника” ва кўчма рентген
автомашинасидан иборат тиббиёт
бригадалари, тор соҳа мутахассис-
лари ҳам аҳолини чуқурлашти-
рилган тиббий кўрикдан баҳра-
манд этиб, саломатликларидаги
ўзгаришлардан хабардор қилдилар. Зарур
маслаҳат ва тавсияларини бердилар.
Мустақиллигимизнинг 31 йиллик бай-
рами арафасида ташкилланган ва Ян-
гиқўрғон туманидан бошланган мазкур
тиббий тадбирлар Уйчи, Чортоқ туман-
ларида давом этди.
Суратларда: Чортоқ туман тиббиёт
бирлашмасига қарашли “Мучум” ОШПда
ўтказилган тиббий кўрикдан лавҳалар.
ВИЛОЯТ СОҒЛИҚНИ САҚЛАШ БОШҚАРМАСИ
ЮРТДОШЛАРИМИЗНИ, ЖУМЛАДАН, ТИББИЁТ
ТИЗИМИ ХОДИМЛАРИНИ ВАТАНИМИЗ
МУСТАҚИЛЛИГИНИНГ 31 ЙИЛЛИГИ МУНОСАБАТИ
БИЛАН ТАБРИКЛАЙДИ. ҲАЁТИМИЗ ЯНАДА
ФАРОВОН, ТИНЧЛИГИМИЗ БАРҚАРОР БЎЛСИН!
Сирожиддин САЙЙИД,
Ўзбекистон халқ шоири
ВАТАННИ АНГЛАШ
Шабнам-шабнам тонгларда жайронларга айланган,
Онанг сувлар сепганда райҳонларга айланган,
Бир кечада соғинчинг осмонларга айланган,
Соғинчларингдай зангор осмонлари Ватандир.
Дерлар ҳусну малоҳат вафо қилмас, арир у.
Сен ёр десанг, тушдаги Лайлоларга арзир у,
Ҳарирдан ҳам ҳариру паридан ҳам парирўй,
Сойларга соя солган мужгонлари Ватандир.
Бешикларда ўйнаган оппоқ-оппоқ қўлчалар,
Кўзмунчоққа сўйлаган кўзмунчоқдай кўзчалар,
Очилган гул-ғунчалар, қанду асал кулчалар,
Момоларинг тўй қилган айвонлари Ватандир.
Отанг солган уйлар бу - синчлари - бардошларга,
Токлари ўхшаб кетар мўйсафид элдошларга,
Томлар узра чўзилиб кўклар, ой, қуёшларга
Узум узатиб турган нарвонлари Ватандир.
Бир йигитга оламда ҳам ёру ҳам ор керак,
Номуси баланд эрга на сўз, на гуфтор керак,
Фарзандлари улғайса шерюрак, арслонюрак,
Элнинг ҳар они, давру давронлари Ватандир.
Оллоҳ ўзи буғдойинг - тиллоларга еткизгай,
Қабоғингнинг остидан балоларни кеткизгай.
Оқсарою Кўксарой дунёларга еткизгай,
Ор-номусдан яралган қўрғонлари Ватандир!
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Тиббиёт ва замон 4-сон
- 1 - 32
Pages: