Mahorat maktabi 23-24-son 2022

2023-YIL - INSONGA E’TIBOR




VA SIFATLI TA’LIM YILI


MahoratMahorat

Kuch - bilim va tafakkurda!








maktabi (653-654)
maktabi



№23-24



2022-yil
DEKABR
Namangan viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish hududiy boshqarmasining gazetasi

TALAB YUQORI BOʻLGAN
OʻRTA BOʻGʻIN




MUTAXASSISLARNI TAYYORLASHDA
OʻQUV AMALIYOTLARINING
AHAMIYATI







Pop tuman 1-son kasb-hunar maktabida
Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi
huzuridagi Oʻquv ustaxonalari, texnik
reglamentlar va metrologik nazorat xizmati
rahbarligida viloyatdagi professional
taʼlim muassasalarining direktorlari va
ularning ishlab chiqarish taʼlimi boʻyicha
oʻrinbosarlari uchun “Professional taʼlim
muassasalarida mehnat bozorida talab
yuqori boʻlgan oʻrta boʻgʻin mutaxassislarni
tayyorlashda oʻquv amaliyotlarining
ahamiyati” mavzusida oʻquv-amaliy
seminar oʻtkazildi. Seminarda oʻquvchilar
ham ishtirok etdi.


Qatnashchilar boʻyicha “Kuzgi shudgorlash
3-dekabr - Xalqaro nogironlar kuni taʼlim muassasasi ishlari”, “Avtomobillarni
oʻquv-ustaxonalarida taʼmirlash chilangari” kasbi
ULAR - TENGDOSHLARIGA OʻRNAK oʻz bilimi va namunali xulqi “Payvandlovchi” kasbi boʻyicha “Avtodromda
bilan tengdoshlariga oʻrnak boʻyicha “Qirrali “V”simon oʻquv avtomobillarini yakka
Butun mamlakatimizda tashkil etildi. boʻlayotgan oʻquvchilar shaklda tayyorlangan tartibda amaliy boshqarish”
keng nishonlangan Xalqaro Viloyat kasbiy erishayotgan yutuqlarni eʼtirof
nogironlar kuni munosabati taʼlimni rivojlantirish va etdi. Ularning bundan keyingi metall plastinalarni mavzularidagi ochiq oʻquv-
bilan tizimdagi professional muvofiqlashtirish hududiy oʻqishlarida muvaffaqiyat tiladi. uchma-uch payvandlash”, amaliy mashgʻulotlar
taʼlim muassasalarida tahsil boshqarmasi tashabbusi Tadbir davomida 50 nafardan “Avtomobillarni taʼmirlash jarayonlari bilan tanishishdi.
olayotgan nogironligi bor bir bilan tashkil etilgan tadbirda ziyod o‘quvchichilarga ustki chilangari” kasbi boʻyicha Seminar yakunida Oliy
guruh oʻquvchilar uchun toʻkin boshqarma boshligʻi B. kiyimlar taqdim etildi. “Avtomobil shinalariga va oʻrta maxsus taʼlim
dasturxon yozilib, bayram tadbiri Tojimatov soʻzga chiqib, O‘z muxbirimiz texnik xizmat koʻrsatish”, vazirligi huzuridagi Oʻquv
“Traktorchi-mashinist” ustaxonalari, texnik
kasbi boʻyicha “Tuproqqa reglamentlar va metrologik
ishlov berish agregatlarining nazorat xizmati boshligʻi
ishchi organlarini oʻrnatish oʻrinbosari U.Eshanqulov
va rostlash”, “Oshpaz- professional taʼlim
qandolatchi” kasbi boʻyicha muassasalarida oʻquv
“Qumoq pecheniy va qumoq amaliyoti mashgʻulotlarining
kekslarni tayyorlash” sifat va samaradorligini
mavzularida, oʻquv-tajriba oshirish borasida amalga
va chorvachilik xoʻjaligida oshiriladigan ishlar toʻgʻrisida
“Chorvador” kasbi boʻyicha oʻz fikr-mulohazalarini
“Qoramol tanasini oʻlchab, bildirdi.
tirik vaznini aniqlash”,
“Traktorchi-mashinist” kasbi O‘z muxbirimiz

2 № 23-24 (653-654) DEKABR 2022


Munosabat
NAMANGANLIK RAHBARLAR PROFESSIONAL TAʼLIM TIZIMI
ANDIJONLIKLAR


BILAN TAJRIBA ALMASHDILAR YANGI BOSQICHGA KOʻTARILADI

Nafisa MAMASOLIYEVA,
Uychi jismoniy tarbiya va sport texnikumi direktori,
Xalq deputatlari Namangan viloyat Kengashi deputati.

Prezidentimizning Oliy samarali foydalanish boʻyicha
Majlisga va xalqimizga yangi dastur amalga oshiriladi.
yoʻllagan Murojaatnomasini Bu vazifalar professional taʼlim
barcha yurtdoshlarimiz qatori tizimida yangi davrni boshlab
biz - professional taʼlim tizimi berishi, shubhasiz. Chunki
xodimlari ham katta hayajon bilan oʻrganishlar qanchadan-qancha
tingladik. Murojaatda hech bir soha yoshlarni ishsiz va kasb-hunarsiz
eʼtibordan chetda qolmadi. ekanligini koʻrsatdi. Barcha
Prezidentimizning Parlament oilalar ham texnikumlarda oʻqish
hamda xalqimizga murojaat uchun toʻlov-kontrakt mablagʻini
yoʻllashi bir necha yildirki, toʻlashga qodir emas. Kasb-hunar
anʼanaga aylandi. Biroq taʼlimiga qamrovning oshirilishi,
Murojaatnoma bizga yangi yil davlat grantlari uchun kvotaning

Joriy yilning 12-dekabr kuni ostonasida yangicha ruh va kuch oshirilishi bu kabi masalalarga
Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A. berayotgani, shubhasiz. yechim boʻlib xizmat qiladi.
Har bir viloyatda bittadan
Jumladan, biz faoliyat
Aripov raisligida videoselektor tarzida yuritayotgan soha va uning texnikumda Yevropa kasbiy
oʻtkazilgan Vazirlar Mahkamasining istiqboli haqidagi reja-maqsadlar taʼlim standartlarining joriy Koʻzlagan marralarimizga albatta
navbatdagi Rayosat majlisida belgilab barchasimizni birdek quvontirdi. etilishi esa xalqaro mehnat yetamiz. Bu yoʻlda niyati ulugʻ,
berilgan vazifalardan kelib chiqib, Murojaatda aytib oʻtildiki, kelgusi bozorida raqobatbardosh kadrlar qalbi pok, mehnatkash xalqimizga
viloyat hokimi Sh. Abdurazakov 2023-yilda kasb-hunar taʼlimi bilan tayyorlash imkonini beradi. tayanamiz. Bir tanu bir jon boʻlib
Davlatimiz rahbarining
tomonidan berilgan topshiriqlar ijrosini qamrov 200 mingga yetkaziladi. murojaatida aytilgan vazifalarni harakat qilsak, men ishonaman,
el-yurtimiz intilayotgan Yangi
Davlat grantlari uchun 130 ming
taʼminlash maqsadida Namangan kvota ajratiladi. Bu joriy yilgidan dunyodagi hozirgi murakkab Oʻzbekistonni albatta barchamiz
viloyati Kasbiy taʼlimni rivojlantirish va 30 mingga koʻproq demakdir. Har sharoitda amalga oshirish oson birgalikda bunyod etamiz”.
muvofiqlashtirish hududiy boshqarmasi bir viloyatda 1 tadan texnikumda boʻlmaydi. Buni Prezidentimiz ham Prezidentimizning murojaatida
boshligʻi B. Tojimatov boshchiligida Yevropa kasbiy taʼlim standartlari alohida taʼkidlab oʻtdi: “Lekin biz belgilab berilgan bu kabi vazifalar
boshqarma boshligʻi oʻrinbosari va dual joriy etiladi. Kelasi besh yilda oʻtgan davrda katta bilim va tajriba barchamizga kuch-gʻayrat
taʼlim tashkil etilgan professional taʼlim barcha kollej va texnikumlar toʻpladik. Eng muhimi, oʻz kuch bagʻishlaydi. Bu kabi aniq chora-
tadbirlar nafaqat tizim rivojiga,
muassasalari direktorlari 14-dekabr kuni Yevropa kasbiy taʼlim standartlari va imkoniyatlarimizga boʻlgan balki mamlakatda aholi bandligini
Andijon viloyatiga tashrif buyurishdi. bilan qamrab olinadi. ishonchimiz tobora ortib bormoqda. taʼminlash, yoshlar imkoniyatini
2023-yildan boshlab 700 dan
Shu bois, qanchalik qiyin
ortiq kasb-hunar maktabi, kollej boʻlmasin, tanlagan yoʻlimizdan yuzaga chiqarishga ham zamin
va texnikumlar imkoniyatidan hech qachon ortga qaytmaymiz. yaratadi.
TAʼLIM SIFATINI OSHIRISH -

TARAQQIYOTNING YAGONA YOʻLI

Dilmurod DAMINOV,
Norin tuman 1-son kasb-hunar maktabi direktori,
Xalq deputatlari Norin tuman Kengashi deputati.

Sifatli taʼlim har qanday Oʻzbekiston taraqqiyotining
rivojlangan jamiyat va davlat yakkayu yagona toʻgʻri
taraqqiyotida muhim ahamiyat yoʻlidir, - dedi Prezidentimiz
kasb etadi. Shu boisdan murojaatida. - Ushbu sohada
mustaqil mamlakatimizda boshlagan islohotlarimizni
taʼlimga eʼtibor tobora kuchayib davom ettirishimiz, taʼlim
bormoqda. Mazkur sohadagi dargohlariga borib, oʻqituvchi

Tashrif davomida direktorlar viloyatda dual islohotlarning samaralari ham va murabbiylar bilan koʻproq
taʼlim tashkil etilgan bir qator korxonalar sezilmoqda - Oʻzbekiston muloqot qilib, sifatni oshirish
yoshlari ilmu zakovatda yuksak
boʻyicha ular qoʻygan
faoliyati bilan tanishdilar. natijalarni qoʻlga kiritmoqdalar. masalalarni birgalikda hal
Jumladan, Xonobod shahridagi Oʻqituvchi mehnati qadr topdi, qilishimiz kerak”.
“UzAvtoMOTORS” korxonasi avtomobillari pedagoglarning bor imkoniyat Albatta, har bir sohaning bilan kiritiladi. Deputat va
uchun elektr uzatkichlarni ishlab chiqaruvchi va tajribalarini ishga solib, muammolari tashqaridan senatorlar, mahalla vakillari,
“UZ-KOJE” Oʻzbek-Koreya qoʻshma korxonasi faoliyat yuritishlari uchun barcha qaraganda ham hammaga sezilishi ziyolilar, yoshlar, tadbirkorlar va
va ichimlik suvlari ishlab chiqaruvchi “EVITA” sharoitlar yaratib berilyapti. Oʻz mumkin. Lekin bu sohani ichida keng jamoatchiligimizdan faol
korxonasi hamda Qoʻrgʻontepa tumanida navbatida, taʼlim tizimi xodimlari boʻlgan kishigina muammolarni boʻlish, yangi-yangi taklif va
“KHANTEX-OIL” MCHJ tomonidan tashkil zimmasidagi masʼuliyat yuki ham va ularning yechimini aniq tashabbuslar bildirish soʻraldi.
etilgan zamonaviy yogʻ-ekstraksiya zavodi va bir necha barobar ortdi. koʻra oladi. Endilikda, yuqorida Bir soʻz bilan aytganda, kirib
“LENS-TEX” tikuvchilik korxonasida boʻlib, Biroq hali oldinda amalga taʼkidlanganidek, taʼlim tizimi kelayotgan 2023-yil oʻz nomidan
tajriba almashdilar. oshirishimiz lozim boʻlgan xodimlarining fikri, taklif va kelib chiqib, inson manfaatlariga
hamda taʼlim sifatiga xizmat
vazifalar talaygina. Kuni kecha
mulohazalari ham inobatga
Viloyatimiz vakillari u yerda dual taʼlim davlatimiz rahbarining Parlament olingan holda sifatli taʼlim yoʻlida qiladi. Bu yoʻlda barchamiz
shaklida bilim olib, kasb oʻrganayotgan hamda Oʻzbekiston xalqiga harakat qilinadi. yakdil boʻlib, shijoat koʻrsatib
professional taʼlim muassasalari oʻquvchilari yoʻllagan Murojaatnomasida Shuningdek, murojaatda mehnat qilsak, davlatimiz rahbari
bilan suhbatlashib, ular uchun ishlab chiqarish bu borada nihoyatda qimmatli taʼkidlandiki, kelgusi yil Davlat belgilab bergan vazifalarni
korxonalarida yaratilgan sharoitlar hamda ish fikrlar ilgari surildi. “Taʼlim dasturiga xalqimiz koʻtargan toʻlaqonli amalga oshirishga
jarayoni bilan tanishdilar. sifatini oshirish - Yangi barcha masalalar aniq yechimlari muvaffaq boʻlamiz.

3

№ 23-24 (653-654) DEKABR 2022
BIR NECHA FANLAR KAFEDRASI




OYLIGI OʻTKAZILDI







Chust tumani 2-son kasb-hunar maktabida oʻtkazilgan Jumladan, matematika fizika fanining oʻquv darslari 26-guruh oʻquvchisi
aniq va tabiiy fanlar hamda informatika va axborot fani oʻqituvchisi Nasibaxon mavzularining ogʻzaki va Azimjon Avazbekov
texnologiyalari kafedra oyligida ochiq darslar, seminar- Saidumarova tomonidan yozma shakllari, ogʻzaki “Hayotning tuzilish
shakllarining ochiq va yopiq
“Eng sodda ratsional
darajalari” mavzusida, shu
treninglar, ilmiy-amaliy konfrensiyalar, bilimdonlar tenglamalar va ularning turlari, tanlovli va koʻp guruh oʻquvchisi Firdavs
bellashuvi va boshqa koʻplab oʻquv ilmiy-uslubiy va sistemalari” mavzusida ochiq tanlovli testlarni toʻldiruvchi, Fozilov “Al-Xorazmiy
tashkiliy-uslubiy tadbirlar tashkil etildi. dars oʻtkazildi. Ochiq darsda muqobil muvofiqlashtiruvchi hayoti va ijodi, uning dunyo
svilizatsiyasi taraqqiyotiga
1-bosqichning 27-oʻquv
va qisqa javobli testlarni
guruhi oʻquvchilari faol misollar asosida namoyish qoʻshgan hissasi” mavzusida,
ishtirok etib, matematika etdi. 2-bosqich 16-guruh
fani boʻyicha qiziqishlari Matematika fani oʻquvchisi Murodxon
va mustaqil fikrlashlarini oʻqituvchisi Muhayyo Murodov “Mirzo Ulugʻbek
namoyish etdilar. Mirzaliyeva tomonidan hayoti va ijodi” mavzusida,
Oʻqituvchining ochiq “Muammoli oʻqitish 1-bosqich 24-guruh
darsi tahlilga kirgan texnologiyasi” mavzusida oʻquvchisi Samandar
rahbar va oʻqituvchilar ham seminar-trening Umarjonov “Atom elektr
tomonidan kasb-hunar mashgʻuloti tashkil etildi. stansiyalari” mavzusida,
maktabi uslubchisi Treningda ishtirokchilar shuningdek, boshqa guruhlar
taklif etgan kriteriyalar kichik guruhlarga boʻlinib, oʻquvchilarining “Abu
boʻyicha baholandi. ularga maʼruzachi tomonidan Rayhon Beruniy hayoti
Darsda mavzuga mos yaratilgan “Professional va ijodi”, “Uglerodlarning
uslublarning tanlanganligi, taʼlim tizimidagi asosiy manbalari”, “Issiqlik
dars bosqichlariga amal muammolar” topshirigʻi dvigatellari” mavzusidagi
qilinganligi, oʻtilgan berildi. maʼruzalari eshitildi.
mavzular boʻyicha Guruhlar asosiy Maʼruzalarning
oʻquvchilarning bilim va muammolarning sabablari va dolzarbligi, ilmiy
koʻnikmalarni baholash ularning yechimlari boʻyicha jihatlari, oʻquvchi fikr va
usuli, AKTdan unumli fikr-mulohazalarni taqdim mulohazalarining ilmiy
foydalanilganligi, etdilar. Natijalar ekspertlar xulosalarga asoslanganligi,
mavzuning boshqa fanlar tomonidan baholab borildi berilgan savollarga
bilan bogʻlanishi, mustaqil va kichik guruhlarga tegishli ularning javoblari ham
taʼlimning qoʻllanilishi kabi baholar eʼlon qilindi. baholab borildi va tegishli
ijobiy jihatlar hisobga olinib, Biologiya fani xulosalar berildi.
yuqori baholandi. Oʻqituvchi oʻqituvchisi Dildora Aniq va tabiy fanlar
tajribasini kasb-hunar Sharopovaning “Ekologik kafedrasi tomondan
maktabida ommalashtirish omillar. Abiotik omillarning tashkil etilgan “Bilimlar
taklifi berildi. inson organizmiga taʼsiri” tanlovi”da faol ishtirok
Oʻtkazilgan seminar- mavzusidagi ochiq etgan oʻquvchilar va ilmiy-
trening mashgʻulotida darsi ham tahlil jarayoni amaliy konferensiyaning
fizika-astronomiya fani ishtirokchilari tomonidan ishtirokchilari faxriy yorliq
oʻqituvchisi Oʻrinoy ijobiy baholandi. va esdalik sovgʻalari bilan
Isroilova nazariy bilimlarni Navbatdagi oylik taqdirlandilar.
baholashda topshiriq rejaga asosan esa iqtidorli
shakllari va testlar oʻquvchilar oʻrtasida Nasibaxon
turlarining taqdimotini ilmiy-amaliy konfrensiya SAIDUMAROVA,
namoyish etdi. oʻtkazildi. Unda ustozlar aniq va tabiiy fanlar
Oʻqituvchi treningda rahbarligida 1-bosqichning kafedrasi mudiri.

TAʼLIM-TARBIYA TIZIMINING


BUGUNGI KUNDAGI VAZIFASI


Oʻsib kelayotgan yoshlarni vatanparvar, zamonaviy bilim,
koʻnikma va kasbiy malakalarni oʻzlashtirgan hamda jamiyatda oʻz
munosib oʻrnini egallashga qodir boʻlgan - komillikka intiladigan
barkamol avlod qilib tarbiyalash biz ustozlarning asosiy vazifasidir.


Hozirgi rivojlangan davrda, texnika va guruhlarda bellashuvlar tashkil etildi.
texnologiyalarning takomillashib borishida Informatika fani oʻqituvchisi Gulhayo
informatika va axborot texnologiyalari Mamadjonova va maxsus fan oʻqituvchisi
fanining oʻrni beqiyos ekanligidan Farruh Zokirov tomonidan ochiq
oʻquvchilarni xabardor qilish, ularni fanga darslar tashkil etildi. Ochiq darslar
boʻlgan qiziqishlarini oshirish, jamiyat yuqori saviyada, oʻquvchilar faolligi,
muammolarini hal etishning yoʻllarini AKTdan foydalangan, yangi pedagogik
topa olishlariga koʻmaklashish, fan texnologiyalar qoʻllangan holda tashkil
oʻqituvchilarining mehnatlarini roʻyobga etildi.
chiqarish maqsadida fan oyliklari oʻtkazib Shuningdek, informatika fanidan ham
kelinmoqda. “Kompyuterli oʻqitish texnologiyasi”
Jumladan, noyabr - informatika va mavzusida seminar-trening oʻtkazildi.
axborot texnologiyalari kafedrasi oyligi Fan oyligi yakunida mazkur jarayonda
doirasida rejaga asosan, ochiq darslar faol ishtirok etgan oʻquvchilar hamda
haftaligi, seminar-treninglar, ilmiy-amaliy ustozlar ragʻbatlantirildi.
konferensiyalar, bellashuvlar oʻtkazildi. Nargiza ABDULLAYEVA,
Fan oyligida oʻquvchilarni fanga informatika va axborot
boʻlgan qiziqishlarini oshirish maqsadida texnologiyalari kafedrasi mudiri.

4 № 23-24 (653-654) DEKABR 2022 № 23-24 (653-654) DEKABR 2022 5



PROFESSIONAL TAʼLIM MUASSASALARIDA AVTOTRANSPORT VOSITALARI




HAYDOVCHILARINI TAYYORLASH MASALALARI: MUAMMO VA YECHIMLAR







U. ESHANQULOV, vatanparvarlikni, faol fuqarolik harakatini tashkil etishni toʻliq Respublikasida uzluksiz boshlangʻich,
Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi huzuridagi pozitsiyasini shakllantirish, ularda raqamlashtirish, ilgʻor axborot- oʻrta va oʻrta maxsus professional
Oʻquv ustaxonalari, texnik reglamentlar va metrologik masʼuliyat va ijodiy faoliyatni kommunikatsiya texnologiyalarini taʼlim toʻgʻrisida nizom”ning
nazorat xizmati boshligʻi oʻrinbosari. rivojlantirishga erishiladi. joriy qilgan holda yangi boshqaruv 27-bandida professional taʼlim
Bugun mehnat va nazorat tizimlarini tatbiq qilish muassasalarida qoʻshimcha kasblar
bozorining talablari Professional mamlakatimizda yoʻl harakati va mutaxassisliklar boʻyicha
kechagidan butunlay taʼlim tizimida xavfsizligini taʼminlashning dolzarb kvalifikatsiyalarni egallash, jumladan,
farq qiladi. Ayni tayyorlanayotgan yoʻnalishlari hisoblanadi. traktorchi, kombayn operatori,

paytda har bir sohada mutaxassisliklar orasida Shu oʻrinda aytib oʻtish lozim, “B” yoki “BC” toifadagi milliy
nafaqat bilimli, avtotransport vositalari Oʻzbekiston Respublikasi Ichki haydovchilik guvohnomalarini
balki zamonaviy haydovchilarini ishlar vazirligi Jamoat xavfsizligi va shu kabilarni olish istagidagi
departamenti Yoʻl harakati
aholining turli qatlamlari uchun
texnologiyalarni tayyorlash yoʻnalishi xavfsizligi xizmati bilan “B” yoki oʻqitish muddati 6 oydan oshmagan
mukammal egallagan, ham muhim oʻrin “BC” toifali avtomobil haydovchisi intensiv va qoʻshimcha oʻquv
yetarlicha malaka tutadi. Chunki bu kvalifikatsiyasi berilishi nazarda kurslari tashkil etilishi mumkinligi
va koʻnikmaga ega yoʻnalish mamlakatda tutilgan kasb va mutaxassisliklar koʻrsatilgan. Ushbu nizomning
mutaxassislargina avtotransportlar soni oʻqitilayotgan professional taʼlim 129-bandiga asosan, professional
ish oʻrniga ega ortib borayotgan, yoʻl muassasalarida haydovchilarni tayyorlash nazarda tutilgan kasb va Yoʻl harakati xavfsizligi xizmatidan taʼlim muassasalarining moliyaviy
boʻla oladi. Bu kabi harakatini boshqarish tayyorlash boʻyicha Oliy va oʻrta mutaxassisliklari mavjud boʻlgan roʻyxatdan oʻtkazish ishlari olib taʼminoti darajasini oshirish
borilmoqda.
professional taʼlim muassasalari soni
mutaxassislarni raqamlashtirilayotgan maxsus taʼlim vazirligi oʻrtasida 385 tani tashkil etmoqda. Ushbu Shuningdek, professional taʼlim maqsadida qonunchilik hujjatlariga
doimiy hamkorlik aloqalari yoʻlga
zid boʻlmagan taʼlim xizmatlari
tayyorlash vazifasi esa va harakat xavfsizligi qoʻyilgan. taʼlim muassasalarining 304 tasi kasb- muassasalarida avtotransport koʻrsatilishi, tadbirkorlik faoliyatini,
professional taʼlim takomillashib Faoliyatimizda Oʻzbekiston hunar maktablari, 19 tasi kollejlar, 62 vositalari haydovchilarini maslahatlar berish tizimini, ekspertiza
tizimi zimmasida. borayotgan bir davrda Respublikasi Vazirlar tasi texnikumlar boʻlib, ularda 73336 tayyorlashda muammolar yoʻq qilishni, noshirlik ishlarini va ishlab
Taʼkidlash Xususan, Prezidentimizning 2019- shaxslarning “Hayot davomida professional darajadagi Mahkamasining 2018-yil 31-maydagi nafar oʻquvchi tahsil olmoqda. emas. Xususan, professional taʼlim chiqarishning boshqa turlari yoʻlga
lozimki, Oʻzbekiston yil 6-sentyabrda qabul qilingan taʼlim olish” prinsipi asosida taʼlim haydovchilarni “Avtomototransport vositalari va Oʻzbekiston muassasalarida “B” yoki “BC” qoʻyishi mumkinligi belgilangan.
Respublikasini “Professional taʼlim tizimini yanada olishga boʻlgan talablarini qondirish tayyorlashga undaydi. shahar elektr transport vositalari Respublikasi Ichki toifali avtomobil haydovchisi Yuqoridagilardan kelib chiqib,
rivojlantirishning takomillashtirishga doir qoʻshimcha professional taʼlimning asosiy haydovchilarini tayyorlash, qayta ishlar vazirligi Jamoat kvalifikatsiyasi beriladigan kasb professional taʼlim muassasalari
beshta ustuvor chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF- maqsadi hisoblanadi. xavfsizligi departamenti va mutaxassisliklarda tahsil tomonidan avtomototransport
olayotgan, taʼlim muassasalarini
vositalari va shahar elektr transporti
yoʻnalishi boʻyicha 5812-son Farmoniga muvofiq, Boshqacha aytganda, mamlakat Yoʻl harakati xavfsizligi tamomlaganlaridan soʻng 18
Harakatlar mamlakatimizda taʼlimning xalqaro iqtisodiyotini isloh qilish, barqaror xizmatidan 242 ta (63%) yoshga toʻlmaydigan oʻquvchilarga
strategiyasida standart tasniflagichi darajalari bilan oʻstirish hamda modernizatsiya professional taʼlim Vazirlar Mahkamasining
belgilangan vazifalar uygʻunlashgan yangi boshlangʻich, qilish jarayonlarida samarali ishtirok muassasalari (211 ta 2018-yil 31-maydagi 408-son
oʻrta va oʻrta maxsus professional
etishga qodir boʻlgan yuqori malakali
sirasida xuddi shu taʼlim dasturlari joriy etilgan kasb- kadrlarni tayyorlash oldimizda turgan kasb-hunar maktablari, qarorining 25-bandiga asosan,
masala ham oʻz hunar maktablari, kollejlar va eng muhim vazifa hisoblanadi. 11 ta kollejlar va 20 ta hududiy Yoʻl harakati xavfsizligi
aksini topgan. Bu texnikumlardan iborat professional Oʻquv jarayoniga innovatsion usul texnikumlar) roʻyxatdan boshqarmalarida imtihonlarni
borada mehnat bozori taʼlim muassasalari tarmogʻi va texnologiyalar, ishlanmalarni oʻtkazilgan. Ushbu topshirishlariga ruxsat berilmaydi.
Bu muammoning yechimi sifatida
talablariga mos yuqori tashkil etildi. Mehnat bozoridagi faol qoʻllash, professional taʼlim professional taʼlim taklif bildirmoqchimanki, kasb-hunar
malakali kadrlarni ehtiyojlardan kelib chiqib, jumladan, va ishlab chiqarishning oʻzaro muassasalarida tahsil maktablari oʻquvchilariga oʻqishni
tayyorlash, taʼlim kichik biznes va xususiy tadbirkorlik hamkorligini taʼminlash - asosiy olayotgan 56202 nafar tugatganlaridan soʻng, 18 yoshga
sifatini baholashning subyektlari uchun raqobatbardosh talabdir. Chunki bu orqali shaxsning oʻquvchilar oʻqishni toʻlmagan boʻlsalar-da, hududiy Yoʻl
intellektual, madaniy va maʼnaviy
kadrlarni professional taʼlim
xalqaro standartlarini bosqichlarini joriy qilish orqali rivojlanishga boʻlgan individual tamomlagandan keyin harakati xavfsizligi boshqarmalarida
joriy etish, innovatsion tayyorlash hamda turli yoshdagi ehtiyojlarini qondirish, oʻquvchilarda ham oʻzlari tanlagan imtihonlarni topshirishlariga
ilm-fan yutuqlarini Tabiiyki, avtotransport vositalari tayyorlash hamda ularning malakasini kasb va mutaxassisliklar ruxsat berish, nazariy va amaliy
amaliyotga tatbiq haydovchilarini tayyorlash, qayta oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim boʻyicha diplom imtihonlarni topshirganlaridan
soʻng, tegishli toifadagi (“B” yoki
etishning samarali tayyorlash va ularning malakasini xizmatlari koʻrsatish faoliyatini hamda haydovchilik “BC”) avtotransport vositalarini
litsenziyalash tartibini yanada
mexanizmlarini oshirish tizimiga innovatsion takomillashtirish chora-tadbirlari guvohnomasiga ega boshqarish huquqini beruvchi milliy vositalari haydovchilarini tayyorlash,
pedagogik texnologiyalarni joriy
yaratish orqali qilgan holda oʻquv jarayonini sifat toʻgʻrisida”gi 408-son va joriy yil boʻlishadi. haydovchilik guvohnomasini berish, qayta tayyorlash va ularning
mamlakatda taʼlim jihatidan yangi bosqichga olib 20-iyuldagi “Avtomototransport haydovchilik guvohnomasining malakasini oshirish boʻyicha
Hozirgi paytda 143 ta (37%)
tizimini isloh qilish chiqish, haydovchi va piyodalarning vositalari haydovchilarini professional taʼlim muassasalari “Alohida belgilar uchun” joyida taʼlim xizmatlarini aholining
boʻyicha keng koʻlamli yoʻl harakati qoidalariga rioya tayyorlash, qayta tayyorlash va (93 ta kasb-hunar maktablari va 37 uning egasi 18 yoshga toʻlganidan turli qatlamlariga tegishli tartibda
va izchil ishlar amalga qilish madaniyatini oshirish, malakasini oshirish hamda ularni ta texnikumlar)dagi avtotransport keyin avtotransport vositasini koʻrsatish boʻyicha Oʻzbekiston
oshirilayotganiga har qanday qoidabuzarlik uchun imtihondan oʻtkazish tizimini tubdan vositalari haydovchilarini boshqarish huquqiga ega ekanligini Respublikasi Ichki ishlar vazirligi
barchamiz guvohmiz. jazo muqarrarligini taʼminlash, takomillashtirish chora-tadbirlari tayyorlashga oid oʻquv xonalari koʻrsatish kerak. Jamoat xavfsizligi departamenti Yoʻl
yoʻl harakati qoidalari asoslarini toʻgʻrisida”gi 393-son qarorlarining va avtodromlarni talab darajasida Shuningdek, Oʻzbekiston harakati xavfsizligi xizmati bilan
bolalikdan singdirishni yoʻlga talablari asos boʻlib xizmat qilmoqda. tayyorlash hamda ularni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining kelishuvga erishish hozirda yechimini
qoʻyish, ushbu amaliyotni taʼlim Hozirda respublikamizda “B” yoki Respublikasi Ichki ishlar vazirligi 2020-yil 7-avgustdagi 466-son qarori kutayotgan muhim masalalardan
tashkilotlarida joriy etish, yoʻl “BC” toifali avtomobil haydovchilari Jamoat xavfsizligi departamenti bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston biridir.

4 № 23-24 (653-654) DEKABR 2022 № 23-24 (653-654) DEKABR 2022 5



PROFESSIONAL TAʼLIM MUASSASALARIDA AVTOTRANSPORT VOSITALARI




HAYDOVCHILARINI TAYYORLASH MASALALARI: MUAMMO VA YECHIMLAR







U. ESHANQULOV, vatanparvarlikni, faol fuqarolik harakatini tashkil etishni toʻliq Respublikasida uzluksiz boshlangʻich,
Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi huzuridagi pozitsiyasini shakllantirish, ularda raqamlashtirish, ilgʻor axborot- oʻrta va oʻrta maxsus professional
Oʻquv ustaxonalari, texnik reglamentlar va metrologik masʼuliyat va ijodiy faoliyatni kommunikatsiya texnologiyalarini taʼlim toʻgʻrisida nizom”ning
nazorat xizmati boshligʻi oʻrinbosari. rivojlantirishga erishiladi. joriy qilgan holda yangi boshqaruv 27-bandida professional taʼlim
Bugun mehnat va nazorat tizimlarini tatbiq qilish muassasalarida qoʻshimcha kasblar
bozorining talablari Professional mamlakatimizda yoʻl harakati va mutaxassisliklar boʻyicha
kechagidan butunlay taʼlim tizimida xavfsizligini taʼminlashning dolzarb kvalifikatsiyalarni egallash, jumladan,
farq qiladi. Ayni tayyorlanayotgan yoʻnalishlari hisoblanadi. traktorchi, kombayn operatori,

paytda har bir sohada mutaxassisliklar orasida Shu oʻrinda aytib oʻtish lozim, “B” yoki “BC” toifadagi milliy
nafaqat bilimli, avtotransport vositalari Oʻzbekiston Respublikasi Ichki haydovchilik guvohnomalarini
balki zamonaviy haydovchilarini ishlar vazirligi Jamoat xavfsizligi va shu kabilarni olish istagidagi
aholining turli qatlamlari uchun
departamenti Yoʻl harakati
texnologiyalarni tayyorlash yoʻnalishi xavfsizligi xizmati bilan “B” yoki oʻqitish muddati 6 oydan oshmagan
mukammal egallagan, ham muhim oʻrin “BC” toifali avtomobil haydovchisi intensiv va qoʻshimcha oʻquv
yetarlicha malaka tutadi. Chunki bu kvalifikatsiyasi berilishi nazarda kurslari tashkil etilishi mumkinligi
va koʻnikmaga ega yoʻnalish mamlakatda tutilgan kasb va mutaxassisliklar koʻrsatilgan. Ushbu nizomning
mutaxassislargina avtotransportlar soni oʻqitilayotgan professional taʼlim 129-bandiga asosan, professional
ish oʻrniga ega ortib borayotgan, yoʻl muassasalarida haydovchilarni tayyorlash nazarda tutilgan kasb va Yoʻl harakati xavfsizligi xizmatidan taʼlim muassasalarining moliyaviy
boʻla oladi. Bu kabi harakatini boshqarish tayyorlash boʻyicha Oliy va oʻrta mutaxassisliklari mavjud boʻlgan roʻyxatdan oʻtkazish ishlari olib taʼminoti darajasini oshirish
borilmoqda.
professional taʼlim muassasalari soni
mutaxassislarni raqamlashtirilayotgan maxsus taʼlim vazirligi oʻrtasida 385 tani tashkil etmoqda. Ushbu Shuningdek, professional taʼlim maqsadida qonunchilik hujjatlariga
zid boʻlmagan taʼlim xizmatlari
doimiy hamkorlik aloqalari yoʻlga
tayyorlash vazifasi esa va harakat xavfsizligi qoʻyilgan. taʼlim muassasalarining 304 tasi kasb- muassasalarida avtotransport koʻrsatilishi, tadbirkorlik faoliyatini,
professional taʼlim takomillashib Faoliyatimizda Oʻzbekiston hunar maktablari, 19 tasi kollejlar, 62 vositalari haydovchilarini maslahatlar berish tizimini, ekspertiza
tizimi zimmasida. borayotgan bir davrda Respublikasi Vazirlar tasi texnikumlar boʻlib, ularda 73336 tayyorlashda muammolar yoʻq qilishni, noshirlik ishlarini va ishlab
Taʼkidlash Xususan, Prezidentimizning 2019- shaxslarning “Hayot davomida professional darajadagi Mahkamasining 2018-yil 31-maydagi nafar oʻquvchi tahsil olmoqda. emas. Xususan, professional taʼlim chiqarishning boshqa turlari yoʻlga
lozimki, Oʻzbekiston yil 6-sentyabrda qabul qilingan taʼlim olish” prinsipi asosida taʼlim haydovchilarni “Avtomototransport vositalari va Oʻzbekiston muassasalarida “B” yoki “BC” qoʻyishi mumkinligi belgilangan.
Respublikasini “Professional taʼlim tizimini yanada olishga boʻlgan talablarini qondirish tayyorlashga undaydi. shahar elektr transport vositalari Respublikasi Ichki toifali avtomobil haydovchisi Yuqoridagilardan kelib chiqib,
rivojlantirishning takomillashtirishga doir qoʻshimcha professional taʼlimning asosiy haydovchilarini tayyorlash, qayta ishlar vazirligi Jamoat kvalifikatsiyasi beriladigan kasb professional taʼlim muassasalari
beshta ustuvor chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF- maqsadi hisoblanadi. xavfsizligi departamenti va mutaxassisliklarda tahsil tomonidan avtomototransport
olayotgan, taʼlim muassasalarini
vositalari va shahar elektr transporti
yoʻnalishi boʻyicha 5812-son Farmoniga muvofiq, Boshqacha aytganda, mamlakat Yoʻl harakati xavfsizligi tamomlaganlaridan soʻng 18
Harakatlar mamlakatimizda taʼlimning xalqaro iqtisodiyotini isloh qilish, barqaror xizmatidan 242 ta (63%) yoshga toʻlmaydigan oʻquvchilarga
strategiyasida standart tasniflagichi darajalari bilan oʻstirish hamda modernizatsiya professional taʼlim Vazirlar Mahkamasining
belgilangan vazifalar uygʻunlashgan yangi boshlangʻich, qilish jarayonlarida samarali ishtirok muassasalari (211 ta 2018-yil 31-maydagi 408-son
oʻrta va oʻrta maxsus professional
etishga qodir boʻlgan yuqori malakali
sirasida xuddi shu taʼlim dasturlari joriy etilgan kasb- kadrlarni tayyorlash oldimizda turgan kasb-hunar maktablari, qarorining 25-bandiga asosan,
masala ham oʻz hunar maktablari, kollejlar va eng muhim vazifa hisoblanadi. 11 ta kollejlar va 20 ta hududiy Yoʻl harakati xavfsizligi
aksini topgan. Bu texnikumlardan iborat professional Oʻquv jarayoniga innovatsion usul texnikumlar) roʻyxatdan boshqarmalarida imtihonlarni
borada mehnat bozori taʼlim muassasalari tarmogʻi va texnologiyalar, ishlanmalarni oʻtkazilgan. Ushbu topshirishlariga ruxsat berilmaydi.
Bu muammoning yechimi sifatida
talablariga mos yuqori tashkil etildi. Mehnat bozoridagi faol qoʻllash, professional taʼlim professional taʼlim taklif bildirmoqchimanki, kasb-hunar
malakali kadrlarni ehtiyojlardan kelib chiqib, jumladan, va ishlab chiqarishning oʻzaro muassasalarida tahsil maktablari oʻquvchilariga oʻqishni
tayyorlash, taʼlim kichik biznes va xususiy tadbirkorlik hamkorligini taʼminlash - asosiy olayotgan 56202 nafar tugatganlaridan soʻng, 18 yoshga
sifatini baholashning subyektlari uchun raqobatbardosh talabdir. Chunki bu orqali shaxsning oʻquvchilar oʻqishni toʻlmagan boʻlsalar-da, hududiy Yoʻl
intellektual, madaniy va maʼnaviy
kadrlarni professional taʼlim
xalqaro standartlarini bosqichlarini joriy qilish orqali rivojlanishga boʻlgan individual tamomlagandan keyin harakati xavfsizligi boshqarmalarida
joriy etish, innovatsion tayyorlash hamda turli yoshdagi ehtiyojlarini qondirish, oʻquvchilarda ham oʻzlari tanlagan imtihonlarni topshirishlariga
ilm-fan yutuqlarini Tabiiyki, avtotransport vositalari tayyorlash hamda ularning malakasini kasb va mutaxassisliklar ruxsat berish, nazariy va amaliy
amaliyotga tatbiq haydovchilarini tayyorlash, qayta oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim boʻyicha diplom imtihonlarni topshirganlaridan
soʻng, tegishli toifadagi (“B” yoki
etishning samarali tayyorlash va ularning malakasini xizmatlari koʻrsatish faoliyatini hamda haydovchilik “BC”) avtotransport vositalarini
litsenziyalash tartibini yanada
mexanizmlarini oshirish tizimiga innovatsion takomillashtirish chora-tadbirlari guvohnomasiga ega boshqarish huquqini beruvchi milliy vositalari haydovchilarini tayyorlash,
pedagogik texnologiyalarni joriy
yaratish orqali qilgan holda oʻquv jarayonini sifat toʻgʻrisida”gi 408-son va joriy yil boʻlishadi. haydovchilik guvohnomasini berish, qayta tayyorlash va ularning
mamlakatda taʼlim jihatidan yangi bosqichga olib 20-iyuldagi “Avtomototransport haydovchilik guvohnomasining malakasini oshirish boʻyicha
Hozirgi paytda 143 ta (37%)
tizimini isloh qilish chiqish, haydovchi va piyodalarning vositalari haydovchilarini professional taʼlim muassasalari “Alohida belgilar uchun” joyida taʼlim xizmatlarini aholining
boʻyicha keng koʻlamli yoʻl harakati qoidalariga rioya tayyorlash, qayta tayyorlash va (93 ta kasb-hunar maktablari va 37 uning egasi 18 yoshga toʻlganidan turli qatlamlariga tegishli tartibda
va izchil ishlar amalga qilish madaniyatini oshirish, malakasini oshirish hamda ularni ta texnikumlar)dagi avtotransport keyin avtotransport vositasini koʻrsatish boʻyicha Oʻzbekiston
oshirilayotganiga har qanday qoidabuzarlik uchun imtihondan oʻtkazish tizimini tubdan vositalari haydovchilarini boshqarish huquqiga ega ekanligini Respublikasi Ichki ishlar vazirligi
barchamiz guvohmiz. jazo muqarrarligini taʼminlash, takomillashtirish chora-tadbirlari tayyorlashga oid oʻquv xonalari koʻrsatish kerak. Jamoat xavfsizligi departamenti Yoʻl
yoʻl harakati qoidalari asoslarini toʻgʻrisida”gi 393-son qarorlarining va avtodromlarni talab darajasida Shuningdek, Oʻzbekiston harakati xavfsizligi xizmati bilan
bolalikdan singdirishni yoʻlga talablari asos boʻlib xizmat qilmoqda. tayyorlash hamda ularni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining kelishuvga erishish hozirda yechimini
qoʻyish, ushbu amaliyotni taʼlim Hozirda respublikamizda “B” yoki Respublikasi Ichki ishlar vazirligi 2020-yil 7-avgustdagi 466-son qarori kutayotgan muhim masalalardan
tashkilotlarida joriy etish, yoʻl “BC” toifali avtomobil haydovchilari Jamoat xavfsizligi departamenti bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston biridir.

6 № 23-24 (653-654) DEKABR 2022


KONSTITUTSIYAMIZ






QANDAY YOʻLLARNI BOSIB OʻTDI?






Asosiy Qonunimiz yaratilishining milliy davlatchilik tajribasiga
murakkab va muhim, ayni chogʻda tayanilgan. Bugungi Oʻzbekiston
sharafli solnomasiga nazar solar qadimgi Xorazm va Soʻgʻdiyona,
ekanmiz, hech shubhasiz, Oʻzbekiston Qoraxoniylar, Xorazmshohlar,
Konstitutsiyasi xalqimizning Amir Temur va Temuriylar,
mustaqillik sari uzoq yoʻldagi oʻzbek xonliklari, maʼrifatparvar
izlanishlari natijasi ekaniga komil ajdodlarimiz, xalqimizning tarixiy
ishonch hosil qilamiz. anʼanalari va uning mustaqil
Avvalambor, konstitutsiyaviy davlat haqidagi koʻp asrli orzusini
“bino”ni qurishda uch ming yillik mujassam etgan.

Qolaversa, manfaatlarimiz haqidagi masala muhokama loyihasi 1992-yil 26-sentyabr
va intilishlarimizdan kelib qilinib, bu borada maxsus kuni tayyor boʻldi va shu kuni
chiqqan holda, Asosiy komissiya tuzildi. Mustaqil matbuotda chop etildi. oʻtdi. Parlament deputatlari
Qonunimiz Sharq va Gʻarb, Oʻzbekistonning birinchi Loyiha eʼlon qilingach, Konstitutsiya loyihasining tomonidan loyiha moddama-
Janub va Shimolning 97 ta Konstitutsiyasini yaratish uning umumxalq muhokamasi yangi variantida umumxalq modda muhokama qilinib,
mamlakati toʻplagan ilgʻor gʻoyasi ilk bor ana shu juda keng tus oldi. Bu ochiq- muhokamasining dastlabki unga yana bir qator
konstitutsiyaviy tajribani sessiyada ilgari surildi. oshkora muhokamalar bosqichida kelib tushgan oʻzgartishlar kiritilgach,
hisobga olib yaratilgan. Oʻzbekiston Oliy 1992-yilning sentyabr koʻplab fikr-mulohazalar 1992-yil 8-dekabr kuni Bosh
Shu oʻrinda Suveren Kengashi tomonidan 1990- oyi oxiridan dekabr oyi va takliflar oʻz ifodasini Qomusimiz qabul qilindi. Shu
Oʻzbekistonning birinchi yil 20-iyunda eʼlon qilingan boshlarigacha fuqarolarning topdi. Konstitutsiyaviy kundan eʼtiboran, 8-dekabr
Konstitutsiyasini tayyorlash, “Mustaqillik deklaratsiyasi”, siyosiy faolligi, ijodiy komissiya tomonidan 1992- umumxalq bayrami deb eʼlon
muhokama etish, qabul Konstitutsiyaviy koʻtarinkiligi ruhida oʻtdi yil 6-dekabrda Konstitutsiya qilindi.
qilish va uning amal qilishi komissiyaning tashkil etilishi, hamda Oʻzbekistonda loyihasi oxirgi marta Shunday qilib, Oʻzbekiston
yoʻlidagi bir necha huquqiy Birinchi Prezidentimizning demokratiya rivojining samarali muhokama etildi. Shuni oʻz mustaqilligini eʼlon qilgan
qadamni bu boradagi eng Hindistonga 1991-yilgi va amaliy maktabi boʻldi. alohida taʼkidlash joizki, sanadan eʼtiboran dunyo
muhim tarixiy voqealar tashrifi, Davlat Konstitutsiya loyihasining Konstitutsiyaviy komissiya sahnida yangi, suveren davlat
sifatida sanab oʻtish lozim. mustaqilligining eʼlon ikkinchi marta matbuotda xorijiy konstitutsiyaviy qaror topgan boʻlsa, birinchi
Zotan, Konstitutsiyani qilinishi, 1991-yil umumxalq muhokamasi tajribaga murojaat qilib, Konstitutsiyamiz qabul
yaratish tarixi - bu mustaqillik 29-dekabrda Prezident uchun eʼlon qilinishi natijasida Asosiy Qonunning rolini yaxlit qilingan kuni davlatimiz
uchun kurashning uzviy saylovi va Davlat mustaqilligi muhokamalar davomida kelib tushunishdan kelib chiqdi. yangidan tugʻildi, haqiqiy
tarkibiy qismidir. toʻgʻrisidagi referendumning tushgan takliflar asosida ancha Bunda jahon mustaqilligimizga mustahkam
Konstitutsiyani yaratish oʻtkazilishi, birinchi tuzatildi va qayta ishlandi. konstitutsiyaviy tajribasinining huquqiy poydevor qoʻyildi.
yoʻlidagi eng asosiy huquqiy Konstitutsiya loyihasining Soʻngra, 1992-yil 21 noyabrda bir qator ilgʻor jihatlari Mustaqil Oʻzbekistonning
qadamlardan biri - Prezidentlik ilk bor matbuotda umumxalq umumxalq muhokamasini hisobga olindi. Konstitutsiya birinchi Konstitutsiyasi
instituti taʼsis etilishi va yangi muhokamasi uchun eʼlon davom ettirish uchun loyihasi Birlashgan Millatlar yangi mustaqil jamiyatning
davlat ramzlarini tayyorlash qilinishi Bosh Qomusimiz Konstitutsiya loyihasi ikkinchi Tashkiloti, Yevropada ishonchli huquqiy
boʻyicha komissiya tuzilishi yaratilishi yoʻlidagi yana bir marta gazetalarda chop etildi. Xavfsizlik va hamkorlik kafolatlarini shakllantirdi va
bilan bogʻliq. Yurtimiz muhim qadamlardir. Shunday qilib, huquqiy kengashi kabi nufuzli xalqaro mustahkamladi.
hayotidagi bu gʻoyat muhim Bizga yaxshi maʼlumki, pretsedent - ikki bosqichli tashkilotlar va AQSh, Buyuk Bugun yanada
va hayajonli voqealar Konstitutsiyaviy komissiya umumxalq muhokamasi Britaniya, Germaniya, takomillashayotgan Asosiy
1990-yilning mart oyida boʻlib bajarilgan ishni maʼqulladi yuz berdi. Ushbu holat, Fransiya kabi demokratik Qonunimiz xalqimizning
oʻtganini eslash joiz. Oʻshanda, va 1992-yil 8-sentyabrda bir tomondan, muhokama davlatlar mutaxassislarining erkin va ozod, farovon
yaʼni Mustaqilligimiz eʼlon Konstitutsiya loyihasini ishtirokchilarini faollashtirish sinchkov ekspertizasidan oʻtdi. hayotining huquqiy kafolati
qilinishidan bir muncha vaqt umumxalq muhokamasi uchun qudratli ragʻbat Oliy Kengash sessiyasiga boʻlib kelmoqda.
oldin, Oʻn ikkinchi chaqiriq uchun eʼlon qilishga qaror vazifasini bajargan boʻlsa, muhokama qilish uchun
Oliy Kengashning birinchi qildi. Ushbu yigʻilishda ikkinchi tomondan, Asosiy kiritilgan Konstitutsiya Oygul ISOQJONOVA,
sessiyasida sobiq ittifoq loyihani oxiriga yetkazish Qonunimizning xalqchilligini loyihasiga 80 ga yaqin Yangiqoʻrgʻon
tarkibidagi respublikamizda va tahrir qilish uchun taʼminladi. Konstitutsiya oʻzgarishlar, qoʻshimchalar tumanidagi 4-oʻrta
Prezidentlik lavozimi ishchi guruh tuzildi. Yangi loyihasining oʻzi keng taklif etildi va aniqliklar maktabning tarix fani
joriy etildi, davlat ramzlari Konstitutsiyaning birinchi jamoatchilik ekspertizasidan kiritildi. oʻqituvchisi.

“YOSH KITOBXON” TANLOVI


Toʻraqoʻrgʻon tuman 1-son kasb-hunar maktabida
“Yosh kitobxon” koʻrik-tanlovi oʻtkazildi.
Tanlovda 9 nafar kitobxon oʻquvchi oʻzaro bellashdi.

Tanlov 3 shart asosida oʻtdi. Eʼzozaxon Abdusalomova egalladi.
“Sheʼriyat”, “Badiiy adabiyot Bunday tanlovlar yoshlarni
bilimdoni” hamda “Buyuk kitob oʻqishga qiziqtirish va
adiblar” nomli shartlarda yoshlar dunyoqarashini kengaytirish va
nechogʻli bilim va tasavvurga ega intilishlarini qoʻllab-quvvatlashni
ekanliklarini namoyon etdilar. nazarda tutgani bilan katta
Tanlovda 1-oʻrinni 35-guruh ahamiyat kasb etadi.
oʻquvchisi Madinaxon Ismoilova, Maʼmura
2-oʻrinni 27-guruh oʻquvchisi ABDURAHMONOVA,
Muhammadqodir Obidjonov, kasb-hunar maktabi
3-oʻrinni esa 35-guruh oʻquvchisi kutubxonachisi.

7


№ 23-24 (653-654) DEKABR 2022
AYOL - JAMIYAT TAYANCHI



Jamiyatda ayollar tomonidan
amalga oshirilayotgan ishlar,
saʼy- harakatlar tahsinga loyiq.
Xotin-qizlarning ijtimoiy-siyosiy
maydonga kirib kelishi, huquq
va erkinliklarining kafolatlanishi
ular kelajagida muhim oʻrin
tutmoqda.

Chust tumani hokimligi Xotin-qizlar kengashi foizdan yuqori. Davlat boshqaruvida 1,5 mingga
tashabbusi bilan taʼlim muassasalari hamda yaqin mutaxassis xotin-qiz turli darajadagi
tumandagi mahalla fuqarolar yigʻinlari xotin- rahbarlik lavozimlarida faoliyat yuritib, tizimda
qizlar kengashi raislari ishtirokida oʻtkazilgan ayollarning ulushi 33 foizni tashkil etmoqda va
“Eng namunali boshlangʻich xotin-qizlar bu koʻrsatkich jadal surʼatda oshib bormoqda. BOLA TARBIYASI
tashkiloti raisi” tanlovida bu fikrlar yana bir bor Darhaqiqat, ayollar jamiyatning asosiy
oʻz isbotini topdi. mezonidir. Mamlakatimizda qabul qilingan Tarbiya bizdan koʻp narsalarni talab qiladi. Avlodlar
- Ayni damda jamiyat hayotini ayollarsiz qator qonun hujjatlari, yaratib berilayotgan
tasavvur etish qiyin, - deydi Chust tuman 2-son imkoniyatlar va gender tenglik masalasining oʻzgarishi mumkin, yillar bir-biriga oʻxshamasligi
kasb-hunar maktabi xotin-qizlar kengashi davlat ahamiyati darajasiga koʻtarilgani mumkin. Ammo yurakdagi mehr-muhabbat hech
raisi, tanlov ishtirokchisi va 1-oʻrin sohibasi F. ayollarning jamiyatdagi oʻrnini yanada qachon oʻzgarmaydi. Inson oʻziga ishonishi, oʻzini
Matxoliqova. - Soʻnggi yillarda mamlakatimizda mustahkamladi. hurmat qilishi uchun ham jasorat topa olishi kerak.
amalga oshirilayotgan islohotlar natijasida Tanlovda ishtirokchilar ayni shu mavzulardagi
ayollarning ijtimoiy-siyosiy hayotdagi oʻz mulohazalarini, galdagi reja-maqsad va Farzandlar oʻzidan oʻzi oʻzlashtirib kelgan boʻlsa, endi
oʻrni bir necha pogʻonaga koʻtarildi. Milliy erishgan yutuqlarini eʼtirof etib oʻtdilar. katta boʻlib qolmaydi, ularga oʻz xohish-irodasi bilan zarur
parlamentimizda xotin-qizlarning o‘rni 32 Saidaxon BOLTAYEVA, kiyim, oziq-ovqat, uy-joy zarur. maʼlumotlar toʻplashga, oʻz oldiga
foizni tashkil etmoqda. Ularning tadbirkorlik Chust tuman 2-son kasb-hunar maktabi Shuningdek, albatta taʼlim olishi aniq maqsad va vazifa qoʻyishga
sohasidagi ulushi 35 foiz va oliy taʼlimda 46 “Tillar” kafedrasi mudiri. uchun sharoit kerak. Farzandlar harakat qiladi. Bolaning ana shu
COREL insoniy samimiyat va ota-onaning darajada rivojlanganligini bildiradi.
faolligi xotirasining muayyan
tarbiyasi uchun eng muhimi

eʼtibori va mehr-muhabbatidir.
Demak, ushbu davrda bilish
Shunday meʼyorlar mavjudki,
jarayonlari shakllana boradi.
yechishda tafakkur jarayoni
emas. Bu insonning biologik
haqida nimalarni bilasiz? ularni oʻzgartirish mumkin Taʼlim olishdagi muammolarni
shakllanadi.
xususiyatlari hisoblanadi. Kelajak
avlodni tarbiyalashda ota-ona Oʻsmirlik davrida esa bolalar
Corel nima? CorelDRAW va Autodesk 3DS tengligi, mehr-muhabbatli jismoniy va aqliy jihatdan
Max qanday imkoniyatlarni taqdim etadi? ota-ona, oila kerak. Biroq ota- yuksala boshlaydi. Ular oʻzlarini
onalar “kattalar izmiga yurish” kattalardek tutishga harakat
CorelDRAW - bu vektorli bosh qarorgohi Ottavada uchun eng zamonaviy degani kichkintoyga zoʻravonlik qiladi. Layoqat, qobiliyat va
grafik dastur. Yaʼni, unda joylashgan. Corel - Kanadadagi vositalarni oladi. qilish yoki oila kattalariga imkoniyatlarini maʼlum darajada
yaratilgan ob’yektlarni eng yirik dasturiy taʼminot Windows operatsion majburan itoat ettirish emasligini oʻrtoqlari va oʻqituvchilariga
matematik formulalar bilan ishlab chiqaruvchilardan biri. tizimlari oilasi tarkibida tushunishi lozim. Ammo bola koʻrsatishga intiladi. Bu yoshdagi
tavsiflash mumkin. Bunday CorelDRAW reklama, kitob ishlaydi. 2014-yil martda goʻdakligidanoq oilada hamma bolalar xatti-harakatida muqobil
ob’yektlar mukammal darajada dizayni, mato rasmlari va dasturning Autodesk 3DS Max qarorlarni aynan ota-ona qabul yangi sharoitlarda oʻz oʻrnini
tahlil qilinadi. Odatda, diskda boshqalarda keng qoʻllaniladi 2015 deb nomlangan 17.0 qilishini anglay boshlaydi. topa olmaganligidan psixik
juda koʻp joy egallamaydi. va uning vositasida ajoyib versiyasi ishlab chiqildi. Ilk bolalik davriga 1-3 yosh, portlash holatlari ham kuzatiladi.
Shuning uchun CorelDRAWda vektorli rasmlarni yaratish 3D modellashtirish - kichik maktab yosh davriga 7-11 Ota-onalar bu davrga juda ham
logotiplar, bannerlar, belgilar mumkin. CorelDRAW web- uch oʻlchovli grafikani yoshgacha, oʻsmirlik davriga 11- ehtiyotkorlik bilan qarashi
ishlab chiqilgan. dizayn uchun ham keng hosil qilishning dastlabki 15 yoshgacha bolalar kiradi. shart. Chunki ularning tarbiyasi,
Dastur Kanadaning Corel qoʻllaniladi, 3D moslamalarni bosqichlaridan biri hisoblanadi. Ilk bolalik davrida predmetlar xulq-atvorida inqiroz jarayonlari
kompaniyasi tomonidan ishlab yaratishga imkon beradi. Uch oʻlchovli modellashtirish bilan oʻynash faoliyati hosil boʻladi. Ota-onaga
chiqarilgan. Kompaniyaning Autodesk 3DS Max - tushunchasi kompyuterda shakllanadi. Bu davrda toʻgʻri nisbatan qoʻpol munosabatlar

Autodesk kompaniyasi ob’yektlarning uch oʻlchovli yurishni, muloqotga kirishishni, yuzaga kelishi mumkin. Ular
tomonidan yaratilib boʻlingan, modellarini yaratishni predmetli faoliyatni egallash oʻrtoqlarining yonida oʻzlarini
animatsiya va uch oʻlchamli anglatadi. xususiyatini oʻzlashtiradi. Bu xotirjam his qiladilar. Bunga
grafika yaratuvchi va tahrir Sanʼatxon davrda 3 yosh krizisi boʻlib sabab bolalar oʻz tengdoshi
qiluvchi toʻliq funksiyali NURITDINOVA, oʻtadi. Aynan mana shu davrda boʻlganligi sababli ularda bir-
professional dastur. Oʻz Namangan tuman 2-son bolalarga ota-ona asosiy eʼtiborni birini tushunish oson kechadi.
ichiga multimediya sohasidagi kasb-hunar maktabining qaratishi tavsiya etiladi. Ularda Ota-onalar bunday davrda buyruq
mutaxassislar va rassomlar maxsus fan oʻqituvchisi. “men” degan tushuncha shakllana ohangida gapirmasligi tavsiya
boshlaydi. Aynan mana shu qilinadi. Hattoki, oʻqituvchilar,
davrda bolaning har bir savoliga shifokorlar ham bolaga bu davrda
toʻliq javob berish kerak. oʻz taʼsirini oʻtkazadi.
Har bir oilada farzandlarda Boshqacha aytganda, bu davrda
boʻladigan inqirozlarni ota-ona bolaga asosan tashqi taassurotlar
anglab yetishi lozim. Masalan, taʼsir qiladi. Ota-ona bolaning
kichik maktab yoshidagi yon-atrofidagi doʻstlari kim
farzandlarda maktabga moslashish ekanligini bilishi lozim. Aynan
jarayoni, diqqatini jamlay olishi shu davrdagi toʻgʻri tarbiya bola
kabi inqirozlar yuzaga kela hayotining keyingi davri uchun
boshlaydi. Bu davrdagi bolalarda poydevor vazifasini oʻtaydi.
oʻqish asosiy faoliyat turi
hisoblanadi. Maktab yoshidagi Sanʼatxon ABOBAKIROVA,
bola oʻqituvchisi bilan yaxshi Norin tuman 1-son kasb-
emotsional munosabatda boʻladi. hunar maktabi yoshlar bilan
Shu davrgacha bevosita kattalar ishlash boʻyicha direktor
rahbarligida u yoki bu axborotlarni oʻrinbosari.

8 № 23-24 (653-654) DEKABR 2022
















YANVAR FEVRAL MART APREL
D S Ch P J Sh Ya D S Ch P J Sh Ya D S Ch P J Sh Ya D S Ch P J Sh Ya
1 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 1 2
2 3 4 5 6 7 8 6 7 8 9 10 11 12 6 7 8 9 10 11 12 3 4 5 6 7 8 9
9 10 11 12 13 14 15 13 14 15 16 17 18 19 13 14 15 16 17 18 19 10 11 12 13 14 15 16 MUASSIS:
16 17 18 19 20 21 22 20 21 22 23 24 25 26 20 21 22 23 24 25 26 17 18 19 20 21 22 23 Namangan vilоyati
23 24 25 26 27 28 29 27 28 27 28 29 30 31 24 25 26 27 28 29 30 kasbiy ta’limni rivojlanti-
30 31
rish va muvofiqlashtirish
MAY IYUN IYUL AVGUST hududiy bоshqarmasi
D S Ch P J Sh Ya D S Ch P J Sh Ya D S Ch P J Sh Ya D S Ch P J Sh Ya
1 2 3 4 5 6 7 1 2 3 4 1 2 1 2 3 4 5 6 Uslubiy, ma’naviy-
8 9 10 11 12 13 14 5 6 7 8 9 10 11 3 4 5 6 7 8 9 7 8 9 10 11 12 13 ma’rifiy nashr
15 16 17 18 19 20 21 12 13 14 15 16 17 18 10 11 12 13 14 15 16 14 15 16 17 18 19 20
22 23 24 25 26 27 28 19 20 21 22 23 24 25 17 18 19 20 21 22 23 21 22 23 24 25 26 27 Muharrir:
29 30 31 26 27 28 29 30 24 25 26 27 28 29 30 28 29 30 31 Botirali
31 PIRMATOV

SENTYABR OKTYABR NOYABR DEKABR
D S Ch P J Sh Ya D S Ch P J Sh Ya D S Ch P J Sh Ya D S Ch P J Sh Ya Тahrir hay’ati:
1 2 3 1 1 2 3 4 5 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10 2 3 4 5 6 7 8 6 7 8 9 10 11 12 4 5 6 7 8 9 10 B. Tojimatov (rais),
11 12 13 14 15 16 17 9 10 11 12 13 14 15 13 14 15 16 17 18 19 11 12 13 14 15 16 17 I. Jakbarov,
18 19 20 21 22 23 24 16 17 18 19 20 21 22 20 21 22 23 24 25 26 18 19 20 21 22 23 24 S. Saydaliyev
25 26 27 28 29 30 23 24 25 26 27 28 29 27 28 29 30 25 26 27 28 29 30 31
30 31
2000-yil 1-yanvardan
chiqa boshlagan.
Gazeta vilоyat matbuоt va
axbоrоt bоshqarmasida
2006-yil 29-dekabrda
08-0021 raqami bilan
rо‘yxatdan о‘tgan.
Hajmi - 2 bоsma tabоq.
Bichimi А-3


Nashr kо‘rsatkichi 5061
Fоydalanilmagan xatlarga
javоb qaytarilmaydi

Muallif fikri tahririyat nuqtai
nazaridan farqlanishi mumkin

Gazeta materiallari
tahririyatda terilib sahifalandi

Nashr sifati uchun
bоsmaxоna mаs’ul

Gazeta «Poligraf-Press»
MCHJ bоsmaxоnasida
оfset usulida 2030 nusxada
chор etildi.
Kоrxоna manzili:
151111, Marg‘ilon shahri,
Turkiston kо‘chasi,
236-“B” uy


HURMATLI Gazeta bir oyda
ikki marotaba
MUSHTARIYLAR! chop etiladi


Buyurtma №
“Mahorat maktabi” gazetasiga 2023-yil uchun
obuna jarayoni davom etmoqda. Bahоsi kelishilgan narxda
Bosishga topshirish vaqti: 12:00
Tahririyat rekviziti: Topshirildi: 11:30
CHEKI “Hamkorbank” ATB Namangan filiali
h/r 2021 0000 9040 5869 9001 MANZILIMIZ:
160101, Namangan shаhri,
MFO: 00083 INN (STIR): 203 280 888 Usmon Nosir kо‘chasi, 14-uy.
Tel: 91 348-68-88
Toʻlovlar tahririyat hisob raqamiga toʻgʻridan- Elektron manzillarimiz:
Gazetaning yillik obuna bahosi toʻgʻri pul oʻtkazish orqali hamda tahririyatning mahо[email protected]

oʻzida naqd pul yoki plastik kartalar vositasida mahо[email protected]
150 000 soʻm amalga oshiriladi. ISSN 2010-5983