หมู่ฟังก์ชันเคมีอินทรีย์

วฟชพ

FUNCTION GROUPS OF ORGANIC COMPOND

หมฟู่ ังก์ชัน
เคมอี นิ ทรยี ์

10-.

ส่อื ประกอบการเรียนการสอน

หมฟู่ ังก์ชัน

เคมอี นิ ทรยี ์

จดั ทาโดย เอื้อมศักด์ิ
1.น.ส.ฐิตาภรณ์ นายวม
2.น.ส.ดนยา กิ่งแกว้ เพชร
3.น.ส.ปวันรตั น์

เสนอ
ครสู ุภาลกั ษณ์ เทพวงค์

ส่ือประกอบการเรียนการสอนน้ีเปน็ สว่ นหน่งึ ของ
รายวชิ าเคมี 5 รหสั วิชา ว33232

ภาคเรยี นท่ี1 ปีการศกึ ษา2563

เคมีม.6 หมุ่ฟงั กช์ ัน

1

ความหมาย

หมู่ฟังกช์ นั คอื กลุ่มของอะตอมที่เป็นส่วนหนึ่งของโมเลกลุ ท่มี ี

บทบาทในการกาหนดสมบตั ทิ างเคมีรวมทง้ั สมบัติทางกายภาพของสารเคมี
นั้น ๆ กล่มุ ของสารอนิ ทรยี ท์ ่ีสาคัญทจ่ี ดั จาแนกตามชนดิ ของหมู่ฟังกช์ นั

หมู่ฟงั กช์ นั เคมีม.6

2

หม่ฟู ังกช์ นั และประเภทของสารประกอบอนิ ทรยี ์

หมู่ฟังกช์ นั ประเภทของ ตวั อยา่ งสารประกอบ
สารประกอบ ชื่อ สูตรโครงสรา้ ง

• มีสารประกอบไฮโดรคารบ์ อนมธี าตุออกซเิ จนเปน็ องค์ประกอบ

C−C Alkane Methane CH3 − CH3

C=C Alkene Etene CH2 = CH2
Double bond

C≡C Alkyne Etyne CH≡CH
Triple bond

• มีธาตุออกซเิ จนเป็นองคป์ ระกอบ

Alcohol Ethanol CH3 − CH2 −OH

−OH Phenol Phenol
Hydroxyl

เคมมี .6 หมุ่ฟังกช์ ัน

3

หมฟู่ งั กช์ นั ประเภทของ ตัวอยา่ งสารประกอบ
สารประกอบ ชือ่ สตู รโครงสรา้ ง
−O−R (Alkoxy)
หรอื −O− (Oxy) Ether Methoxy CH3 − O − CH3

−C−OH Organic acid Ethanoic CH3 − C − OH
Carboxyl หรอื acid

−C−O−R Carboxylic Methyl
Alkoxy carbonyl หรอื acid ethanoate

−C−O− Ester
Oxycarbonyl

−C−H Aldehyde Methanal
Carboxaldehyde

−C− Ketone Propanone
Carbonyl

หมฟู่ งั ก์ชนั เคมมี .6

4

หมู่ฟงั กช์ นั ประเภทของ ตัวอยา่ งสารประกอบ
สารประกอบ ช่อื สตู รโครงสรา้ ง

• มีไนโตรเจนเป็นองค์ประกอบ Methanamine CH3 − NH2

−NH2 Amine
Amino

−C−NH2 Amide Methanamide H−C−NH2
Amide

เคมีม.6 หมุ่ฟังก์ชัน 5

สมบตั เิ ดน่ ของหมฟู่ งั กช์ นั ของสารประกอบอนิ ทรยี แ์

หมู่ฟงั กช์ นั สมบตั เิ ดน่
C=C
Alkene • เกดิ ปฏกิ ิริยาการเตมิ
• สามารถฟอกสีหมู่ 7 ไดใ้ นท่มี ดื
C≡C
Alkyne เกิดปฏิกริ ิยาเตมิ ไฮโดรเจนได้
• สามารถเกดิ ไอโซเมอร์เรขาคณติ ได้
−OH
Alcohol • เกดิ ปฏกิ ริ ยิ าการเตมิ ไฮโดรเจน
• เกิดปฏิกริ ยิ ากบั สารละลายดา่ ง
−C−OH
Carboxyl ทบั ทิมสามารถฟอกสหี มู่ 7 ได้ในท่ี
มดื

• เกดิ ปฏิกิริยาแทนทก่ี บั Ka ใหฟ้ อง
ก๊าซ H2

• มพี ันธะไฮโดรเจนระหวา่ งโมเลกุล

• เป็นกรดอ่อน
• ถา้ โมเลกุลเล็กจะมีกลน่ิ ฉุน

เกิดปฏกิ ิริยากับ NaHCO3 ใหฟ้ อง
ก๊าซ CO2
• เกดิ ปฏิกิรยิ าแทนท่กี บั Na ใหฟ้ อง
ก๊าซ H2
• มีพันธะไฮโดรเจนระหว่างโมเลกลุ ท่ี
แข็งแรงกว่าแอลกอฮอล์

หมฟู่ งั ก์ชนั เคมมี .6

6

หมฟู่ งั กช์ นั สมบัตเิ ดน่

−NH2 • เป็นเบสออ่ น ถ้าโมเลกลุ เล็กจะมี
Amino กล่ินเหม็น (กลนิ่ คาว)

−C−NH2 • เมอื่ เอมนี ทาปฏิกริ ยิ ากับกรด จะได้
Amide เกลือ alkylammonium

−C−H • สามารถเกดิ ปฏกิ ิริยาควบแน่นกบั
Carboxaldehyde กรดอนิ ทรียไ์ ดส้ ารเอไมด์

• เอมนี มีพนั ธะไฮโดรเจนระหวา่ ง
โมเลกลุ แต่ไมแ่ ข็งแรงเท่า
แอลกอฮอล์

• มีแรงระหว่างโมเลกุลเป็นพันธะ
ไฮโดรเจนท่ีแขง็ แรงกวา่ กรดอินทรีย์

• สามารถสังเคราะห์เอไมดไ์ ด้จาก
ปฏิกริ ยิ าระหวา่ งเอมนี กบั กรด
อินทรยี ์

• แอลดไี ฮดท์ ุกชนิดสามารถ
เกิดปฏกิ ริ ิยากับสารละลาย
เบเนดิกต์ได้ตะกอนสีแดงอิฐของ

Cu2O

เคมีม.6 หมุ่ฟังกช์ ัน 7

หมฟู่ งั กช์ นั สมบตั เิ ดน่

−C− • ใชเ้ ปน็ ตัวทาละลายอินทรีย์ ทนี่ ยิ มคือ
Ketone แอซีโตน แอลฟาไฮดรอกซีคีโตน
สามารถเกดิ ปฏิกริ ยิ ากับสารละลาย
−O−R หรอื −O−
Ether • เบเนดิกต์ได้ตะกอนสแี ดงอฐิ
เช่นเดียวกับแอลดไี ฮด์

• อเี ทอร์เปน็ สารท่มี ีแรงระหว่าง
โมเลกุลเป็นแรงระหวา่ งขว้ั ทอ่ี อ่ นแอ
ท่สี ุด

• ตดิ ไฟและเกดิ การระเบิดได้ง่าย

หมฟู่ งั กช์ ัน เคมีม.6

8

แบบฝกึ หดั

1 ระบหุ มู่ฟงั ก์ชันและจานวนของหมฟู่ งั กช์ ัน (ยกเวน้ C-C) จากสูตรโครงสรา้ ง

ของวิตามินซีดังนี้

2 จงวงกลมล้อมรอบหมูฟ่ ังกช์ นั ที่อยู่ในโมเลกุลของธาซอล(taxol) ซงึ่ เปน็ เซลล์

ต้านมะเรง็ พรอ้ มทั้งระบชุ ่ือหม่ฟู ังก์ชนั แตล่ ะตาแหน่ง

เคมีม.6 หมุ่ฟงั กช์ ัน 9

เฉลยแบบฝกึ หดั

1

2

วฟชพ สถาบันส่งเสรมิ การเรยี นการสอนวิชาเคมี
กระทรวงเวทมนตร์

วดี โี ออธิบายเพอ่ื ศึกษาเพิ่มเตมิ