ชุดฝึกทักษะการวาดเส้น ม ๑

1

2

คานา

ชุดฝึกทักษะการวาดเส๎นเลํมน้ีเป็นสํวนหนึ่งท่ีต๎องการที่จะแก๎ปัญหาในการเรียนการ
สอนรายวิชาศิลปะพื้นฐาน ซ่ึงเป็นเอกสารที่สาเร็จรูปท่ีชํวยให๎นักเรียนสามารถศึกษาหาความรู๎ได๎
ตนเอง โดยการปฏิบัตเิ ริ่มตน๎ วาดรปู ได๎ดว๎ ยตัวเอง ซ่ึงนักเรียนจะต๎องทากิจกรรม เสริมทักษะปฏิบัติใน
แตํละงานเพ่ือพัฒนาตนเองให๎เข๎าใจมากย่ิงข้ึน ในบทเรียนเสริมทักษะนี้จะประกอบด๎วยแบบทดสอบ
กํอนเรียน ข๎อมูลเน้ือหาและแบบทดสอบหลังเรียน ท้งั น้หี ากนกั เรียนได๎ฝกึ ปฏบิ ตั ติ ามคาช้ีแจงก็จะชํวย
ใหน๎ ักเรียนสามารถพัฒนาทักษะการวาดรปู ของตนเองได๎เป็นอยาํ งดี

นายประฑีป แกว๎ พิมพ์

สารบัญ 3

คานา หน๎า
สารบญั
คาชี้แจง๎ 2
แบบทดสอบกํอนเรยี น 3
อุปกรณ์พน้ื ฐานการวาดเส๎น 4
ฝึกปฏบิ ตั ิการใชเ๎ ส๎น 5
การวาดรูปสองข๎างให๎เหมือนกัน 6
โครงสร๎างพื้นฐาน 7-15
นา้ หนัก อํอนแกํ 16
วงกลม กรวย กระบอก สีเหลี่ยม 17-19
สดั สวํ น 20-21
วาดเส๎นคนเหมือน 22-28
แบบทดสอบหลงั เรียน 29
30-43
44

4

คาชแ้ี จง

นักเรยี นครับวชิ าศลิ ปะเป็นศาสตร์แขนงหนงึ่ ท่ตี อ๎ งใช๎พรสวรรค์คูกํ บั พรแสวง ทาอยาํ งไรละ
ถา๎ เรายากเกงํ เป็นคนมฝี ีมือดา๎ นการวาดรปู เราต๎องฝึกฝน ทาสม่าเสมอแลว๎ ต๎องตง้ั ใจ มีความมํุงม่นั
ความสาเรจ็ กจ็ ะเปน็ ของเรา แตํส่งิ สาคัญที่สุดของการเร่มิ ต๎นวาดรูป ตอ๎ งเกิดจากใจของนักเรยี น
ความชอบ ความรัก ความยากทจ่ี ะฝึกปฏบิ ัติ แลว๎ ต๎องฝกึ ฝนบํอยๆฝึกฝนมากๆ ต๎องศึกษาหลักการ
พน้ื ฐาน ข้นั ตอนการวาดรูปวัตถตุ ํางๆแตํละชนิดท่ีอยูใํ กล๎ตวั เชํนส่งิ ของ หุนํ นง่ิ หุํนปูน คนเหมอื น
นกั เรยี นศกึ ษาปฏิบัติหัวขอ๎ ตอํ ไปนี้

1. ทาแบบทดสอบกํอนเรยี น เพ่ือวดั ความร๎พู ้นื ฐาน
2. ศึกษาเน้ือหาในหวั ข๎ออุปกรณ์การวาดเสน๎
3. ศึกษาและฝึกปฏบิ ตั ิการใชเ๎ ส๎น
4. ศึกษาและปฏบิ ัติวาดรูปสองข๎างใหเ๎ หมอื นกัน
5. โครงสร๎างพื้นฐาน
6. ปฏบิ ัติการใชน๎ า้ หนักออํ น
7. ปฏิบตั ิรูปรํางวงกลม รูปทรงกรวย รูปทรงกระบอก รปู ทรงสเี หลี่ยม
8. ปฏบิ ัติวาดสดั สํวน
9. ปฏิบัตวิ าดเส๎นคนเหมอื น
10. ทาแบบทดสอบหลงั เรียน

5

แบบทดสอบกอํ นเรียน
ใหน๎ กั เรียนอาํ นข๎อความตํอไปนี้แล๎วตอบคาถาม

1.ดินสอท่ีใชใ๎ นการวาดเสน๎ มีดินสออะไรบ๎าง...........................................................................
2. ยางลบที่ใช๎ในการวาดเส๎นควรมีลักษณะอยํางไร...................................................................
3. กระดาษที่ใช๎ในการวาดเสน๎ มีกระดาษอะไรบา๎ ง....................................................................
4. กระดานรองเขียน คือ ............................................................................................................
5. ใหบ๎ อกวสั ดุอุปกรณท์ ี่ใช๎ในการวาดเส๎นมีอะไรบ๎าง

1. .......................................................................................................................... .......
2. .................................................................................................................................
3. .......................................................................................................................... ........
4. .......................................................................................................................... ........
5. ................................................................................................................................
6............................................................................................................................ ......
6. ดนิ สอทด่ี ีและมีความเข๎มและเหมาะในการเรียนการสอนการวาดเสน๎ คอื ดินสอ....................
7. เส๎นตรงให๎ความรู๎สกึ อยํางไร.................................................................................................
8. เสน๎ ตงั้ ให๎ความรสู๎ กึ ...............................................................................................................
9. เส๎นเฉียงใหค๎ วามร๎สู ึก ...........................................................................................................
10. นา้ หนักท่ดี ีในการลงแสงเงามีนา้ หนักอะไรบ๎าง ..................................................................
............................................................................................................................. ...................

ช่อื ผ๎ูปฏบิ ัติ..................................................................ม…...../.......

เลขท่.ี ...............

6

วสั ดอุ ปุ กรณ์ในการวาดเส้น

วสั ดุอปุ กรณใ์ นการวาดเส๎น คือ สงิ่ ของทน่ี ามาใช๎ในการวาดภาพ มกี ารเปลี่ยนสภาพ

ดนิ สอ

ทีใ่ ชใ๎ นการวาดเส๎นเป็นอุปกณ์ทจี่ าเป็นท่สี ดุ ดนิ สอที่ควรร๎ูจกั และต๎องนามาปฏบิ ตั ิ คือ
ดนิ สอ EE มไี สออํ นเวลาใช๎ควรเก็บรักษาให๎ดีไมํควรใหด๎ ินสอหลนจากทสี่ งู

ยางลบ

เปน็ อปุ กรณท์ ่ีชวํ ยเสริมสรา๎ งให๎การวาดภาพไดด๎ ี ใชท๎ าความสะอาดภาพทเ่ี ราไมํต๎องการ
ยางลบที่ดีควรมีเนื้อน่มิ อํอน

มีด

เป็นเครอ่ื งมือทชี่ วํ ยใหเ๎ ราวาดรูปได๎ดแี ละตํอเน่ือง การเหลาดินสอเป็นการเตรียมความ
พรอ๎ มกํอนวาดรปู เปน็ สิง่ ทสี่ าคญั ทสี่ ดุ ต๎องเหลาใหป๎ ลายแหลมท่สี ุด แล๎วตอ๎ งเหลาแบบศิลปะ

ทหี่ นีบกระดาษ

มหี ลายขนาด เราควรเลอื กใหเ๎ หมาะกับการใช๎งาน

กระดานรองเขยี น

มีลักษณะเปน็ แผนํ ไม๎ สวํ นมากท่ีนิยมใชก๎ นั มากและหาซือ้ ได๎งํายคงเปน็ กระดาษอดั , ไม๎
อดั เปน็ แผํน ขนาด 40×60 ชม.หรือ 20×60 นิว้

กระดาษ

มี หลายชนดิ แตทํ ่เี ราควรรู๎จักและทาความเขา๎ ใจคือ กระดาษปรู๏ฟ เป็นกระดาษเน้ือบาง
มีสีขาวและสีนา้ ตาลกระดาษจะมีการเปล่ียนสเี ม่อื ใช๎ไปนานๆ
กระดาษ80 ปอนด์ สํวนมากจะมีความหนาและหยาบผิวไมเํ รยี บ
กระดาษ 100 ปอนด์ สํวนมากจะมีความหนากวาํ กระดาษ 80 ปอนด์ ใชง๎ านได๎ดีเนื้อกระดาษ
ขาวกระดาษ มีคุณภาพ และมีสองดา๎ นทแ่ี ตกตาํ งกนั ด๎านหนา๎ จะมีผิวเรยี บเหมาะใชว๎ าดเส๎นสวํ น
ดา๎ นหลงั จะมผี วิ ยาบเหมาะใช๎ระบายสี

สรุป

- วัสดุในการวาดเสน๎ มีดังน้ี ดนิ สอ, กระดาษ ยางลบ
- อุปกรณ์ในการวาดเสน๎ มดี ังนี้ กระดานรองเขียน มีด คัตเตอร์ ขาหยง่ั สาหรับรองรับผลงาน

7

บทท่ี 3
เรือ่ งฝึกปฏิบัติการใชเ๎ สน๎

การเริ่มต๎นวาดรปู ใหมํๆ สง่ิ แรกทีเ่ ราควรทา หลังจากการเตรียมวสั ดอุ ุปกรณต์ าํ งๆเชนํ
เตรียมเลาดินสอให๎ปลายแหลมเตรียมกระดาน และกระดาษ แตํในทบเรียนเสริมทักษะเลํมน้ีนกั เรยี น
ใชว๎ สั ดุอะไรกไ็ ด๎ตามความถนัดเชนํ ปากกา,ดนิ สอตํางๆฯลฯ ในการปฏิบัติ ให๎นกั เรยี นปฏิบตั ลิ ากเสน๎
ดงั นี้

1. ปฏิบัติลากเสน๎ นอนเบาๆ (ภาพตวั อยาํ งเสน๎ นอนตรงให๎นักเรยี นลากจากดา๎ นซ๎ายไปขวาสวํ น
นกั เรียนท่ีถนัดมือซา๎ ยกป็ ฏิบัติเหมือนกัน )
เสน๎ นอนใหค๎ วามรู๎สึก..สงบนิ่ง ราบเรียบพักผํอน

2. ปฏิบตั ิลากเสน๎ ให๎ตรง (ภาพตัวอยํางเส๎นต้ังลากจากบนลงลาํ งให๎เปน็ ระเบียบและตรง)

8

เส๎นต้ังให๎ความรู๎สึก..มั่นคง..

9

3. ปฏบิ ัตลิ ากเสน๎ ให๎ชิดและเป็นระเบียบทสี่ ุด ภาพตัวอยําง เสน๎ เฉยี งขึน้ (ลากจากบนซ๎าย
ไปบนขวาและรักษาระยะเวลาลากเสน๎ ให๎เสน๎ สม่าเสมอ

เส๎นเฉียงใหค๎ วามรู๎สกึ ...ไมํมั่นคง

10

///ภาพตวั อยําง เส๎นเฉยี งลง (ลากจากลาํ งซา๎ ยขนึ้ บนขวา)

ปฏบิ ัติเสน๎ อสิ ระหลายรูปแบบตาํ งๆ ตามตวั อยําง 11
เสน๎ วน (ซา๎ ย ) ตํอเนอ่ื ง
เสน๎ วน (ขวา ) ตอํ เนอ่ื ง

12

ใชเ๎ สน๎ วนซา๎ ยและเสน๎ วนขวามาผสมกนั ปฏิบตั ใิ หเ๎ ส๎นผสมกันจนพ้ืนท่สี เี หลี่ยมเปน็ สดี าเทํากนั หมด

13

เส๎นเฉยี งสั้นเปน็ ระเบียบ

/////////////////////////////
/////////////////////////////
/////////////////////////////
/////////////////////////////

14

เส๎นสานลากส้ันเปน็ ระเบียบทับซอ๎ นกนั

15

ฝึกลากเสน๎ ตรงเส๎นเฉียงตําง ๆ จะทาให๎มอื กับสายตาสัมพันธ์กนั ได๎สมาธิ และไดฝ๎ กึ เร่ืองของ
การควบคมุ น้าหนัก

16

การวาดรูปสองขา้ งใหเ้ หมอื นกัน

ใหน๎ ักเรียนฝกึ เขียนภาพสองข๎างให๎เหมือนกนั ดงั ภาพขา๎ งลําง ผลที่จะได๎รบั จะทาให๎นักเรยี นวาดภาพ

สง่ิ ของตาํ งๆตามทต่ี ามองเหน็ ไดเ๎ หมือนแบบ

ตัวอยําง ภาพท่วี าดตามแบบ

17

การวาดโครงสร๎างพน้ื ฐาน

การเรยี นรู๎โครงสร๎างเปน็ สิง่ สาคัญทส่ี ุดของการวาดภาพ นักเรยี นฝึกปฏิบัตแิ ล๎วนาหลักการนีไ้ ปใช๎
ในการวาดภาพตํางๆ

18

19

20

น้าหนัก

การลงนา้ หนัก ทด่ี ีควรฝกึ การใช๎นา้ หนกั ดังนี้ โดยการใชเ๎ ทคนคิ ลงน้าหนักจากอํอนไปหาแกํ

1. อํอน เกลีย่ น้าหนกั อํอนให๎ตํอเนื่อง

2 . กลาง เพม่ิ เกล่ยี นา้ หนักขนึ้ มาใหเ๎ ปน็ ดาเทา

3. เข๎ม เพ่ิมเกล่ียนา้ หนักมากขึน้ เปน็ สีดา

4. เข๎มท่ีสุด เพม่ิ เกลีย่ นา้ หนกั มากย่งิ ข้นึ ให๎ดาทีส่ ุด
5. เขม๎ ลดนา้ หนักให๎เปน็ น้าหนกั เขม๎

ปฏบิ ตั เิ กล่ยี นา้ หนกั ตามตัวอยํางด๎านบน เกลีย่ น้าหนกั ใหก๎ ลมกลืนตอํ เน่อื ง

21

การลงน้าหนักแบบ 4 ระยะ

นักเรียนฝกึ การมอง และสงั เกตนา้ หนกั ของ แสง เงา ท่ีกระทบหนุํ 4 ระยะมีดงั นี้ตามแบบ
น้าหนกั เขม๎ สุด น้าหนักเขม๎ น้าหนกั กลาง น้าหนักอํอน

น้าหนกั เขม๎ ที่สดุ น้าหนักเข๎ม นา้ หนกั กลาง นา้ หนักออํ น

(ภาพจากหนงั สอื ..................................................................หนา๎ ท่ี...............)

ศึกษาเทคนิค วิธีการในการวาดลงน้าหนักทีถ่ ูกต๎อง
ฝึกวาดภาพการลงนา้ หนักตามแบบจนเกดิ ความชานาญ

ลักษณะของน้าหนักแสงเงาทีก่ ระทบหํนุ

22

(ภาพจากหนังสือ แสง-เงา ปรับปรุงใหมํ อาจารยเ์ ศรษฐมนั ตร์ กาญจนกุล)

ขัน้ ตอนการวาดวงกลมและการลงแสงเงา

23

1.ศกึ ษาเทคนิค วิธีการในการวาดวงกลมท่ถี กู ต๎อง
2.นักเรียนรํางโครงสรา๎ งตามแบบ และดคู วามเหมาะสมของกระดาษ
3.เร่ิมลงนา้ หนักอํอนตามแบบ

ข้นั ตอนที่ 1 ขั้นตอนท่ี 2 ข้ันตอนที่ 3

ให๎นักเรยี นวาดวงกลมและลงแสงเงาตามข้ันตอน

24

ข้ันตอนการวาดทรงกรวยและการลงแสงเงา

25

ขนั้ ตอนการวาดทรงกระบอกและการลงแสงเงา

26

ขนั้ ตอนท1่ี ขั้นตอนท2ี่ ขัน้ ตอนท่ี3 ขนั้ ตอนที่4

ให๎นกั เรยี นวาดทรงกระบอกและลงแสงเงาตามข้ันตอน

27

ข้ันตอนการวาดสีเ่ หลยี่ มและการลงแสงเงา

ข้ันตอนท1่ี ขน้ั ตอนท2่ี ขั้นตอนท่ี3 ขัน้ ตอนท่ี4

ข้นั ตอนที่

5

ให๎นกั เรยี นวาดสี่เหล่ียมและลงแสงเงาตามขน้ั ตอน

28

สัดส่วน

การวาดรูปคนเต็มตัวนกั เรยี นตอ๎ งศึกษาสัดสวํ นของมนุษย์กํอนโดยเฉลยี่ จะมีความสูงเทยี บเทาํ กับ
ความยาวของศรี ษะเป็น 7 เทําหรือ 7½ สํวน

(จากหนงั สอื ทัศนศลิ ป์4-6หนา๎ ท4่ี 8ผ๎ูเรยี บเรียง ณีรนชุ สวุ รรณมยั )

ใหน๎ ักเรยี นวาดภาพตามแบบหลายๆ ภาพ หลายๆ ทาํ ทางจนเกดิ ความชานาญ

29

การเขียนภาพคนเหมือน

มีการแบํงสดั สํวนใบหน๎าคนออกเป็น 3 ½สํวน ดงั นี้
 สํวนที่ ½ ศีรษะบน ถึงโคนผม
 สวํ นที่ 2 คว้ิ ถงึ ปลายจมูก (สํวนด๎านข๎างใบหูจะอยูํตาแหนํงน้ิว)
 สวํ นที่ 3 ปลายจมูก ถึง ปลายคาง

(ภาพจากวาดเส๎นขัน้ พ้ืนฐาน ทพิ เนตร์ แยม๎ มณชี ยั พ.ศ.2555 หนา๎ 53)

30

ภาพตวั อยํางการวาดดวงตาแบบหนั ไปดา๎ นข๎าง

1.ศกึ ษาเทคนิค วิธีการในการวาดดวงตาทถ่ี ูกต๎อง
2.นักเรยี นรํางโครงสรา๎ งตามแบบ แลว๎ เรมิ่ ลงนา้ หนักตามท่ีตาเห็น

31

ขั้นตอนที่1 ข้ันตอนท่ี2 ขัน้ ตอนท่ี3

.ใหน๎ กั เรียนวาดรปู ดวงตาและลงแสงเงาตามขั้นตอน

32

ขน้ั ตอนท่ี1 ขั้นตอนท่ี2 ข้นั ตอนท่ี3

.ให๎นักเรยี นวาดรูปดวงตาและลงแสงเงาตามข้นั ตอน

33

การวาดจมูกดา๎ นขา๎ งเล็กนอ๎ ย และดา๎ นตรง

ขั้นตอนท่ี1 ขั้นตอนท่ี2 ขั้นตอนท่ี3

.ใหน๎ กั เรยี นวาดรูปจมกู และลงแสงเงาตามข้นั ตอน

34

ขน้ั ตอนท่ี1 ข้ันตอนท่ี2 ขน้ั ตอนท่ี3

.ให๎นักเรียนวาดรูปจมูกและลงแสงเงาตามขั้นตอน

35

ข้นั ตอนท่ี1 ข้นั ตอนท่ี2

ข้นั ตอนที่3
.ใหน๎ ักเรียนวาดรูปปากและลงแสงเงาตามข้นั ตอน

36

ข้นั ตอนที่1 ข้นั ตอนท่ี2

ข้นั ตอนท่ี3
.ใหน๎ ักเรียนวาดรูปปากและลงแสงเงาตามขน้ั ตอน

37

ภาพตวั อยํางการวาดปาก

1.ศึกษาเทคนคิ วธิ ีการในการวาดปากทถ่ี ูกต๎อง
2.นักเรียนราํ งโครงสร๎างตามแบบ แลว๎ เร่ิมลงน้าหนกั ตามที่ตาเหน็

ขนั้ ตอนที่1 ขน้ั ตอนท่ี2
.ใหน๎ กั เรยี นวาดรปู ปากและลงแสงเงาตามขน้ั ตอน

38

ขนั้ ตอนที่1 ขั้นตอนท่ี2
ให๎นกั เรยี นวาดรูปปากและลงแสงเงาตามข้นั ตอน

การวาดหดู า๎ นซ๎ายและดา๎ นขวา

39

ขัน้ ตอนท่ี1 ข้ันตอนท่ี2 ขนั้ ตอนที่3

ให๎นักเรียนวาดรูปใบหูและลงแสงเงาตามขั้นตอน

การวาดหดู า๎ นซ๎ายและดา๎ นขวา

40

ขนั้ ตอนท่ี1 ข้ันตอนท่ี2 ขนั้ ตอนที่3

ใหน๎ ักเรียนวาดรปู ปากและลงแสงเงาตามขนั้ ตอน

การวาดหูดา๎ นซ๎ายและด๎านขวา

41

การราํ งภาพรวม

ขั้นตอนท่ี1 ข้ันตอนที่2

ขน้ั ตอนที่3 ขั้นตอนที่4

42

ขนั้ ตอนที่5
ใหน๎ กั เรยี นวาดรูปคนและลงแสงเงาตามข้นั ตอน

43

แบบทดสอบหลงั เรยี น

1. ดินสออะไรบา๎ ง.........................................................................................................................
2. ยางลบทใ่ี ชใ๎ นการวาดเส๎นควรมีลักษณะอยาํ งไร...................................................................
3. กระดาษท่ีใช๎ในการวาดเสน๎ มีกระดาษอะไรบา๎ ง....................................................................
4. กระดานรองเขยี น คือ ............................................................................................................
5. ให๎บอกวสั ดอุ ุปกรณ์ท่ีใช๎ในการวาดเสน๎ มีอะไรบ๎าง

5.1 ..............................................................................................................................
5.2 ...............................................................................................................................
5.3................................................................................................................................
5.4..............................................................................................................................
5.5..............................................................................................................................
5.6................................................................................................................................
6. ดนิ สอท่ีดแี ละมคี วามเขม๎ และเหมาะในการเรียนการสอนการวาดเสน๎ คือดินสอ.................
7. เสน๎ ตรงให๎ความรู๎สึกอยํางไร................................................................................................
8. เส๎นตง้ั ใหค๎ วามร๎ูสึก ...............................................................................................................
9. เส๎นเฉียงให๎ความรู๎สึก .........................................................................................................
10.น้าหนกั ที่ดใี นการลงแสงเงามนี ้าหนกั อะไรบา๎ ง ..................................................................
............................................................................................................................. ......................

ช่อื ผ๎ูปฏิบตั .ิ ............................................................................ม............/..........
เลขท่ี.................

44

เอกสารอ้างอิง

วาดเส๎นตึกป๋า ฉบบั วาดเสน๎ เอนทรานซ์ ชาญพชิ ติ พงศท์ องสาราญ
แสง-เงา ปรบั ปรงุ ใหมํ อาจารย์เศรษฐมนั ตร์ กาญจนากลุ
วาดเส๎นจิตรกรรม จัดทาโดย คณะจติ รกรรมประตมิ ากรรม และภาพพิมพ์ มหาวิทยาลยั ศิลปกร
DRAWING พ้ืนฐานกบั งานศิลปินโดย อัครชา อคั รบตุ ร ผลงานวาดเส๎นของศิลปนิ นกั เดนิ ทาง
อาจารย์สมบรู ณ์ พวงดอกไม๎