ฐานฅนรักษ์น้ำ

ฐาน“ ฐานฅนรักษ์น้ำ” วัตถุประสงค์ 1.เพื่อให้ผู้เข้ารับการอบรมได้รับความรู้เร ื่องศาสตร์พระราชาในการจัดการและการอนุรักษ์น้า 2.เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ในการท าจุลินทร ีย์สังเคราะห์แสงเพื่อใช้ในการเกษตรและบ าบัดน้าเสีย 3.เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ในการท าจุลินทร ีย์บอลเพื่อเพิ่มจุลินทรยี์ในน ้ าและบ าบัดน ้ าเสีย 4.เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการท าอุปกรณ์/เคร ื่องทุนแรงในการบร ิหารจัดการน้าโดยการอาศัย พลังงานจากธรรมชาติได้แก่ ตะบันน้า กาลักน้า และน้าดีไล่น้าเสีย 5.เพื่อสร้างเสร ิมทักษะในการท าแหล่งผลิตอาหารส าหรับปลากินพืชเพื่อลดต้นทุนการผลิตหร ือ แซนด์วิชปลา 6.เพื่อส่งเสร ิมการใช้พืชตร ึงไนโตรเจนในน้าหร ือการเพาะเลี้ยงแหนแดง ระยะเวลา จ านวน 1 ชั่วโมง ขอบเขตเนื้อหา 1.สร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับความเป็นมา ศาสตร์การจัดการและการอนุรักษ์น้าของพระราชา “จากฟากฟ้า ผ่านภูผา สู่มหานที” 2.ฝึกปฏิบัติการท าจุลินทร ีย์สังเคราะห์แสงเพื่อใช้ในการเกษตรและบ าบัดน้าเสีย 3.ฝึกปฏิบัติการท าจุลินทร ีย์บอลเพื่อเพิ่มจุลินทรยี์ในน ้ าและบ าบัดน ้ าเสีย 4.สาธิตการท างาน วัสดุอุปกรณ์และขั้นตอนในการจัดท าตะบันน้า กาลักน้า และน้าดีไล่น้าเสีย 5.อธิบายการท าแหล่งผลิตอาหารส าหรับปลากินพืชเพื่อลดต้นทุนการผลิตหร ือแซนด์วิชปลา 6.อธิบายการเพาะเลี้ยงแหนแดง เทคนิค/วิธีการ 1.วิทยากรประจ าฐานบรรยายเพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับฐานการเร ียนรู้โดยมีเนื้อหาเกี่ยวกับท าจุลินทร ีย์ สังเคราะห์แสง การท าจุลินทร ีย์บอลบ าบัดน้าเสีย การท าแซนวิชด์ปลา การบร ิหารจัดการน้าโดยใช้ ใช้น้าดีไล่ น้าเสีย กาลักน้า ตะบันน้า และการเลี้ยงแหนแดง 2. วิทยากรให้ผู้เข้าอบรมฝึกปฏิบัติการท าจุลินทร ีย์สังเคราะห์แสงและจุลินทร ีย์บอลบ าบัดน้าเสีย วัสดุ/อุปกรณ์ วัสดุในการท าจุลินทร ีย์สังเคราะห์แสง 1. น้าสะอาด ห้ามมีคลอร ีน 2. ไข่สด 3. ผงชูรส (อายิโน๊ะโมโต๊ะ) 4.หัวเชื้อจุลินทร ีย์สังเคราะห์แสง (ถ้ามี) อุปกรณ์ในการท าจุลินทร ีย์สังเคราะห์แสง 1.ถ้วย 2.ช้อนโต๊ะ / ส้อม 3.ขวดใส ( 1.5 ลิตร ) 4.ภาชนะใส่น้าสะอาด วัสดุในการท าจุลินทร ีย์บอลบ าบัดน้าเสีย 1. แกลบหยาบ(เปลือกข้าว)

2. แกลบอ่อน(ร า) 3. จาวปลวก หร ือดินขุยไผ่ หร ือดินใต้ต้นไม้ใหญ่ 4. หัวเชื้อจุลินทร ีย์สังเคราะห์แสงหร ือน้าหมักสูตรต่างๆ 5. น้าตาลทรายแดง อุปกรณ์ในการท าจุลินทร ีย์บอลบ าบัดน้าเสีย 1.กาละมัง 1 ใบ 2.ถังตวง 1 ถัง 3.ถังใส่น้า 1 ถัง 4.ผ้าคลุม หร ือกระสอบ การประเมินผล 1. การสังเกตพฤติกรรมในระหว่างการฝึกอบรม 2. ติดตามผลการด าเนินการหลังการฝึกอบรม

แผนการสอนฐานฅนรักษ์น้า วัน/เวลา กิจกรรม/หัวข้อ เนื้อหา/วิธีการ/เทคนิค วัสดุ/อุปกรณ์ หมายเหตุ ๐๘.๐๐ – ๐๘.๐๕ น. ๐๘.๐๕ – ๐๘.๑0 น. ๐๘.๑0 – ๐๘.25 น. ๐๘.25 – 08.35 น. ๐๘.35 – 08.45 น. ๐๘.45 – 08.55 น. ๐๘.55 – 09.00 น. ๑. ทักทาย สร้าง ความมคุ้นเคย ๒. เร ียนรู้ความเป็นมา ศาสตร์การจัดการและ การอนุรักษ์น้า ๓. ฝึกปฏิบัติร่วมกันใน การท าจุลินทร ีย์ สังเคราะห์/จุลินทร ีย์ บอลบ าบัดน้าเสีย ๔. เร ียนรู้การท า อุปกรณ์/เคร ื่องทุนแรง ในการบร ิหารจัดการน้า โดยการอาศัยพลังงาน จากธรรมชาติได้แก่ ตะบันน้า กาลักน้า และ น้าดีไล่น้าเสีย 5.เร ียนรู้การท าแหล่ง ผลิตอาหารส าหรับปลา กินพืชเพื่อลดต้นทุน การผลิตหร ือแซนด์วิช ปลา 6.เร ียนรู้การเพาะลี้ยง แหนแดง 7.สรุปกิจกรรม การแนะน าตัวของวิทยากร และผู้เข้า อบรม พูดคุยสร้างความคุ้นเคย ร่วมกัน วิทยากร บรรยายความเป็นมา ศาสตร์การจัดการและการอนุรักษ์ น้าของพระราชา “จากฟากฟ้า ลงภู ผา ผ่านทุ่งนา สู่มหานที” วิทยากรเตร ียมการฝึกปฏิบัติอย่างใด อย่างหนึ่งให้ผู้เข้าอบรมฝึกปฏิบัติ ได้แก่การท าจุลินทร ีย์สังเคราะห์/ จุลินทร ีย์บอลบ าบัดน้าเสีย วิทยากรบรรยายและสาธิตวิธีการท า ตะบันน้า กาลักน้า และน้าดีไล่น้าเสีย วิทยากรบรรยาย การท า “แซนด์วิช ปลา” วิทยากรบรรยายการเพาะลี้ยงแหน แดงและวิธีการใช้ประโยชน์จากแหน แดง สรุปผลการท ากิจกรรมร่วมกัน เติม เต็มและให้ข้อเสนอแนะ - ป้ายประจ าฐาน การเร ียนรู้, เคร ื่อง ขยายเสียง วัสดุ/อุปกรณ์ จุลินทร ีย์สังเคราะห์ แสง 1. น้าสะอาด ห้ามมี คลอร ีน 2. ไข่สด 3. ผงชูรส (อายิโน๊ะโม โต๊ะ) 4.หัวเชื้อจุลินทร ีย์ สังเคราะห์แสง (ถ้ามี) 5.ถ้วย 6.ช้อนโต๊ะ / ส้อม 7.ขวดใส ( 1.5 ลิตร ) 8.ภาชนะใส่น้าสะอาด วัสดุ/อุปกรณ์ จุลินทร ีย์บอลบ าบัด น้าเสีย 1. แกลบหยาบ (เปลือกข้าว) 2. แกลบอ่อน(ร า) 3. จาวปลวก หร ือ ดินขุยไผ่ หร ือดินใต้ ต้นไม้ใหญ่ 4. หัวเชื้อจุลินทร ีย์ สังเคราะห์แสงหร ือน้า หมักสูตรต่างๆ 5. น้าตาลทรายแดง

วัน/เวลา กิจกรรม/หัวข้อ เนื้อหา/วิธีการ/เทคนิค วัสดุ/อุปกรณ์ หมายเหตุ 1.กาละมัง 1 ใบ 2.ถังตวง 1 ถัง 3.ถังใส่น้า 1 ถัง 4.ผ้าคลุม หร ือ กระสอบ เนื้อหาวิชา - ผู้เข้าอบรมเดินเวียนมาถึง “ฐานฅนรักษ์น้า” - วิทยากรให้ ผู้ใหญ่บ้าน/ตัวแทนกลุ่มใส่รหัส “สวัสดี” - วิทยากรกล่าวต้อนรับผู้เข้าอบรมเข้าสู่ “ฐานฅนรักษ์น้า” วิทยากรแนะน า “ฐานฅนรักษ์น้า” พร้อมแนะน า ตนเองและทีม ว ิทยากร บรรยายความเป็นมา ศาสตร์การจัดการและการอนุรักษ์น้าของพระราชา “จากฟากฟ้า ลงภูผา ผ่านทุ่งนา สู่มหานที” พร้อมยกพระราชด ารัสของ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศ มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราชบรมนาถบพิตร ความว่า “หลักส าคัญว่า ต้องมีน้าบร ิโภค น้าใช้ น้าเพื่อการเพาะปลูก เพราะว่าชีวิตอยู่ที่นั่น ถ้ามีน้าคนอยู่ได้ ถ้าไม่มีน้า คนอยู่ไม่ได้ ไม่มีไฟฟ้าคนอยู่ได้ แต่ถ้ามีไฟฟ้า ไม่มีน้า คนอยู่ไม่ได้....” พระราชด ารัสพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๙ ให้ไว้เมื่อวันที่ ๑๗ มีนาคม ๒๕๒๙ - วิทยากรให้ความรู้เกี่ยวกับ (1) จากนภา คือ โครงการฝนหลวง (2) ผ่านภูผา - ป่าไม้ เป็นการเก็บกักน้าไว้ใต้ดิน โดยวิธีการ ๑) ปลูกป่าโดยไม่ต้องปลูก ๒) ป่าต้นน้า ๓) ปลูกป่า ๓ อย่าง ประโยชน์ ๔ อย่าง ๔) ป่าเปียก - อ่างเก็บน้า เป็นการสร้างแหล่งเก็บน้าขนาดใหญ่ ไว้ใช้ในฤดูแล้ง - เขื่อน เป็นการสร้างแหล่งเก็บน้าขนาดใหญ่ ไว้ใช้ในฤดูแล้งและยังสามารถผลิตกระแสไฟฟ้าได้อีกด้วย - เกษตรทฤษฎีใหม่ การจัดการพื้นที่ 30:30:30:10 - แก้มลิง - คันกั้นน้า - ทางน้าผ่าน - กังหันน้าชัยพัฒนา เป็นวิธีการบ าบัดน้าเสีย (3) สู่มหานที - เร่งระบายน้า - ป่าชายเลน วิทยากร บรรยายพร้อมสาธิต การท า “จุลินทร ีย์สังเคราะห์แสง” จุลินทร ีย์สังเคราะห์แสงคืออะไร ?

เป็นสิ่งมีชวีติขนาดเล็กมาก มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า มีบทบาทส าคัญต่อดินและพืช ช่วยปรับสมดุลสภาพแวดล้อม ต่างๆในดินให้เหมาะสมต่อการเจร ิญเติบโตของพืช มีคุณประโยชน์อย่างไร ? ใช้เชื้อจุลินทรยี์สังเคราะห์แสงเพื่อลดการใช้การสารเคมีลดต้นทุนการผลิต ลดสารพิษในรา่งกาย เพิ่มผลผลิต การเกษตร ขั้นตอนการขยายเชื้อจุลินทร ีย์สังเคราะห์แสง 1.ตอกไข่สด 2 ฟองใส่ถ้วย และตีไข่ผสมทั้งไข่แดงและไข่ขาวให้เข้ากัน 2.ใส่ผงชูรส 1 ช้อนโต๊ะลงไปตีละลายให้เข้ากัน 3.น าหัวเชื้อจุลินทร ีย์สังเคราะห์แสง 1 ขวด(1.5 ลิตร) (ถ้ามี) เทใส่ขวดพลาสติกใส (1.5 ลิตร) เท่าๆ กัน 6 ขวด 4.ตักไข่ไก่ที่ผสมผงชูรส ลงในขวด 6 ขวดปร ิมาณเท่าๆ กัน 5.เติมน้าสะอาดที่เตร ียมไว้ ลงในขวดทั้ง 6 ขวด ให้เหลือพื้นที่ว่างปากขวดไว้ ประมาณ 1’’ – 2’’ 6.เขย่าขวดที่ผสมส่วนผสมทั้งหมดเร ียบร้อยแล้ว ประมาณ 100 ครั้ง จนมีฟอง บีบฟองอากาศออกและปิดฝา 7.น าไปตากแดด 7 วัน สามารถน าไปใช้งานได้ วัตถุดิบในการขยายเชื้อจุลินทร ีสังเคราะห์แสง - น้าสะอาด ห้ามมีคลอร ีน - ไข่สด - ผงชูรส (อายิโน๊ะโมโต๊ะ) - หัวเชื้อจุลินทร ีย์สังเคราะห์แสง (ถ้ามี) - สูตร 1 : 6 อุปกรณ์ในการขยายเชื้อจุลินทร ีย์สังเคราะห์แสง - ถ้วย - ช้อนโต๊ะ / ส้อม - ขวดใส ( 1.5 ลิตร ) - ภาชนะใส่น้าสะอาด อัตราส่วนในการน าไปใช้ 1.น าจุลินทร ีย์สังเคราะห์แสงผสมน้าในอัตราส่วน 1 : 200 ลิตร รดน้าต้นไม้ เพื่อบ ารุงต้น ผล ดอก ใบ พืชผักสวนครัว 2.น าจุลินทร ีย์สังเคราะห์แสงผสมน้าในอัตราส่วน 1 : 100 ลิตร ปรับปรุงบ ารุงดิน 3.น าจุลินทร ีย์สังเคราะห์แสงผสมน้าในอัตราส่วน 1 : 1000 ลิตร ช่วยในการบ าบัดน้าเสียในครัวเร ือนและ อุตสาหกรรมการเกษตร 4.น าจุลินทร ีย์สังเคราะห์แสงผสมน้าในอัตราส่วน 1 : 100ลิตร ฉีดพ่นในคอกสัตว์ทุกๆ 2เดือน ลดกลิ่นเหม็น 5.น าจุลินทร ีย์สังเคราะห์แสงผสมน้าในอัตราส่วน 1 : 200 ลิตร เดือนล่ะครั้ง ฉีดพ่นให้ทั่วแปลงนาหร ือ ปล่อยพรอ้มน ้ า เพิ่มคุณภาพดินและน ้ า เพิ่มธาตุอาหารในดิน 6.น าจุลินทร ีย์สังเคราะห์แสงผสมน้าในอัตราส่วน 20 ซีซี : 20 ลิตร ฉีดพ่นให้ทั่วแปลงดอกไม้ ป้องกันโรค พืช แข็งแรง โตเร็ว ดอกและใบสวย วิทยากร บรรยายพร้อมสาธิต การท า “จุลินทร ีย์บอลบ าบัดน้าเสีย” วัสดุ/อุปกรณ์จุลินทร ีย์บอลบ าบัดน้าเสีย 1. แกลบหยาบ(เปลือกข้าว) 2. แกลบอ่อน(ร า) 3. จาวปลวก หร ือดินขุยไผ่ หร ือดินใต้ต้นไม้ใหญ่

4. หัวเชื้อจุลินทร ีย์สังเคราะห์แสงหร ือน้าหมักสูตรต่างๆ 5. น้าตาลทรายแดง 1.กาละมัง 1 ใบ 2.ถังตวง 1 ถัง 3.ถังใส่น้า 1 ถัง 4.ผ้าคลุม หร ือกระสอบ วิธีการ/ขั้นตอน ส่วนที่ 1 ผสมน้าเปล่า 1 ถัง (3 ลิตร) กับหัวเชื้อจุลินทร ีย์สังเคราะห์แสง และน้าตาลทรายแดง ใช้มือคน และขย าให้น้าตาลทรายแดงกลายเป็นเนื้อเดียวกัน ส่วนที่ 2 ผสมแกลบหยาบ แกลบอ่อน และจาวปลวกที่ทุบละเอียด อัตราส่วน 1 : 1 : 1 ผสมส่วนที่ 1 (น้า) กับส่วนที่ 2 จนเปียกหมาดๆ แล้วปั้ นเป็นก้อนกลมขนาดก ามือเมื่อปล่อยมือแล้วลูกจุลินทร ีย์ บอลไม่แตก น าก้อนจุลินทร ีย์บอลที่ปั้ นเสร็จ ใส่กาละมัง เอาผ้าหร ือถุงกระสอบคลุมให้มิดชิด เก็บไว้ในที่ร่ม เมื่อครบ 7 วันจะมีเชื้อราสีขาวขึ้น น้าไปใช้บ าบัดน้าเสียและเป็นอาหารปลาได้ ( 1 ลูก : พื้นที่ 2 ตารางเมตร ) วิทยากร บรรยายการท า “แซนด์วิชปลา” ประโยชน์ เพื่อสร้างแหล่งอาหารให้กับปลาและสัตว์น้าต่าง ๆ วัสดุ 1. เศษวัสดุแห้ง (ฟางแห้ง/หญ้าแห้ง) 2. ขี้วัว 3. หัวเชื้อจุลินทร ีย์ 4. บัวรดน้า 5. สุ่มหร ือตะกร้าไม้ไผ่ วิธีท า 1. ส าหรับบ่อน้าหร ือหนองน้า จะท าแซนด์วชิปลาไว้ที่รมิตลิ่ง โดยใช้ล าไม้ไผ่ปักลงไปถี่ๆ ให้เป็นวง โค้งคร ึ่งวงกลมหากบ่อมีขนาดใหญ่ก็ควรจะท าหลาย ๆ จุด 2. ส่วนในพื้นที่เล็ก เช่น คลองไส้ไก่หร ือคูน้ารอบนาข้าว ก็สามารถเลี้ยงปลาได้เช่นกัน โดยใช้ไม้ไผ่ เหลาแล้วสานเป็นเสวียน จากนั้นจึงน าไปปักลงไปในคลองไส้ไก่หร ือคูน้า 3. เมื่อมีไม้ไผ่หร ือเสวียนเป็นเสมือนภาชนะแล้ว จึงใส่ฟางหร ือผักตบชวาสุมลงไปให้แน่น ใส่ปุ๋ยคอก และรดน้าหมักจุลินทร ีย์ชีวภาพ เหยียบย่าหร ือกดให้แน่น โดยท าสลับกับเป็นชั้น ๆ จนเต็ม 4. เมื่อทิ้งไว้สักระยะ จุลินทรยี์ในปุ๋ยคอกและน ้ าหมักจุลินทรยี์ชวีภาพจะชว่ยย่อยเศษพืช ท าให้เกิด หนอนและไรแดงขึ้นเองตามธรรมชาติ ซึ่งเป็นอาหารชั้นดีของปลา

สื่อการเร ียนรู้ สื่อการเร ียนรู้ รูปประกอบ 1.น้าหมักชีวภาพจุลินทร ีย์ สังเคราะห์แสง 2.การท าบ้านปลา

สื่อการเร ียนรู้ รูปประกอบ 3.แซนวิชปลา 4.น้าดีไล่น้าเสีย

สื่อการเร ียนรู้ รูปประกอบ 5.ตะบันน้า