เอกสารประกอบการนำเสนอ

วั ด บ่ อ แ ก้ ว เอกสารประกอบการประเมิน วัดส่งเสริมสุขภาพประจำ ปี ๒๕๖๖ อำ เภอนาหมื่น จังหวัดน่าน เพจ: วัดบ่อแก้ว จังหวัดน่าน

ก วัดบ่อแก้ว ตำบลบ่อแก้ว อำเภอนาหมื่น จังหวัดน่าน เป็นวัดเก่าแก่ที่มีความสำคัญในแง่ ประวัติศาสตร์และความเชื่อของชาวบ้าน เป็นศูนย์รวมจิตใจของประชาชนในพื้นที่มีจิตใจที่ศรัทธาต่อ พระพุทธศาสนา อีกทั้งในปัจจุบันทางวัดและชุมชน ได้ร่วมกันพัฒนาวัดให้เป็นที่รู้จักของคนในจังหวัด น่าน ผ่านประเพณี วัฒนธรรม ในด้านต่างๆ สร้างประโยชน์ต่อสังคม ประเทศชาติและเพื่อความสุขที่ แท้จริงของชีวิต ปัจจุบันการเจ็บป่วยของพระสงฆ์ โดยเฉพาะโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ได้แก่เบาหวาน ความดัน โลหิตสูง โรคหัวใจขาดเลือดและภาวะไขมันในเลือดสูง ซึ่งสาเหตุส้าคัญส่วนหนึ่งคือ การที่ประชาชน ท้าอาหารที่ไม่ถูกตามหลักสุขภาพมาท้าบุญถวาย ในพฤติกรรมส่วนตัวที่เสี่ยงต่อการเกิดโรค คือการ สูบบุหรี่ ดื่มกาแฟ ดื่มเครื่องดื่มชูก้าลัง และขาดการออกก้าลังกายที่เหมาะสม หากยังไม่ได้รับการ แก้ไขก็จะกลายเป็นผู้ป่วยเรื้อรังรายใหม่ แม้มีนโยบายการแก้ไขปัญหาแต่ยังขาดการบูรณาการกับภาค ส่วนต่างๆอย่างจริงจังให้ครบวงจร หรือมีเพียงแค่บางพื้นที่เท่านั้น ท้ายสุดอาจส่งผลให้กลไกในการสืบ ทอดพระพุทธศาสนาและการพัฒนาความดีงามด้านคุณธรรม จริยธรรม ก็จะอ่อนแอลง จากสภาวการณ์ดังกล่าวรัฐบาลจึงเล็งเห็นความส้าคัญซึ่งสอดคล้องกับมติเถรสมาคมที่ 191/2560และมติสมัชชาแห่งชาติครั้งที่ 5 ให้มีการขับเคลื่อนงาน พระสงฆ์กับการพัฒนาสุขภาวะ ซึ่งกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุขมีหน้าที่ดูแลสุขภาพของประชาชนทุกกลุ่มวัย จึงได้ท้าโครงการ พระสงฆ์กับการพัฒนาสุขภาวะขึ้น เพื่อให้มีความรู้ด้านสุขภาพ ดูแลตนเองและปรับเปลี่ยนพฤติกรรม สุขภาพได้ วัดบ่อแก้ว เป็นส่วนหนึ่งที่เห็นความสำคัญตามแนวทางดังกล่าว จึงได้มีการปรับปรุงพัฒนาให้ วัดให้มีความพร้อมในทุกด้านอย่างต่อเนื่อง โดยเน้นที่ความร่วมมือของชุมชนและภาคีเครือข่าย และ ได้รับการประเมินมาตรฐานวัดส่งเสริมสุขภาพในระดับจังหวัด ที่สามารถเป็นวัดต้นแบบด้านส่งเสริม สุขภาพได้อย่างยั่งยืน และมุ่งหวังพัฒนาเป็นเครือข่ายในระดับที่สูงขึ้นสู่ระดับประเทศในอนาคตต่อไป พระครูพิพิธนันทสาร เจ้าอาวาสวัดบ่อแก้ว 30 พฤษภาคม ๒๕๖6 คำนำ

ข สารบัญ หน้า ประวัติความเป็นมาของวัดบ่อแก้ว 1 วิสัยทัศน์ พันธกิจ เป้าหมาย 5 หมวด 1 ชาวประชา ร่วมพัฒนา 1.1 มีนโยบาย แผนงานและมีการด้าเนินงานตามแผน 6 - มีคณะกรรมการดำเนินงานวัดส่งเสริมสุขภาพ - มีการสร้าง/พัฒนาแกนนำพระสงฆ์ - ประเมินผลการดำเนินงาน “วัดส่งเสริมสุขภาพ” ผ่านระบบ หมวด 2 สะอาด ร่มรื่น 2.1 อาคารสถานที่ 9 2.2 ห้องน้ำ ห้องส้วม 10 2.3 สุขาภิบาลอาหารและน้ำ 11 2.4 ขยะ การจัดการน้ำเสียและเหตุรำคาญ 12 2.5 การป้องกันและควบคุมโรค 13 2.6 การป้องกันอุบัติเหตุและการจราจร 14 2.7 การควบคุมการบริโภคยาสูบและเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ 15 หมวด 3 สงบ ร่มเย็น 3.1 เทศนา บรรยายธรรม 17 3.2 การจัดกิจกรรมและบรรยากาศให้เอื้อต่อการส่งเสริมสุขภาพ 19 หมวด 4 สุขภาพ ร่วมสร้าง 4.1 การดูแลสุขภาพบุคลากรในวัด 22 4.2 พฤติกรรมสุขภาพ 23 4.3 ระบบดูแลต่อเนื่องและส่งต่อเมื่อเจ็บป่วย 25 หมวด 5 ศิลปะ ร่วมจิต (วิญญาณ) 5.1 ส่งเสริมการศึกษาธรรมะและสนับสนุนให้เป็นแหล่งศึกษาหาความรู้ หรือเป็นแหล่งดูงาน 27 5.2 ประเพณีวัฒนธรรม 28 5.3 ภูมิปัญญาการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม 29 ภาคผนวก 31

ประวัวัติ วั ติ วั ติ ค ติ ความเป็ป็น ป็ น ป็ มา วัวั วัวั ดบ่บ่ บ่บ่ อแก้ก้ ก้ก้ ว อำอำ อำอำ เภอนาหมื่มื่ มื่มื่ มื่มื่ น

๑ ประวัติและผลงาน วัดส่งเสริมสุขภาพดีเด่น ระดับจังหวัด น่าน ประจำปี 2566 อวัด บ่อแก้ว รหัสวัด 03551002004 เจ้าอาวาส พระครูพิพิธนันทสาร สมาจาโร เลขที่บัตรประชาชน 3 1002 02934 89 0 อายุ 73 ปี เกิดวันที่ 2 มิถุนายน พ.ศ.2493 การศึกษา ปริญญาตรี(ทางโลก) นักธรรมเอก ที่อยู่ วัดบ่อแก้ว เลขที่ 129 หมู่ 5 ต.บ่อแก้ว อ.นาหมื่น จ.น่าน 55180 E – mail: Line: ผลงานเด่น - เป็นหน่วยอบรมประชาชน (อปต.) ในระดับดีเด่น - เป็นสถานที่จัดกิจกรรมเพื่อสุขภาพ อาทิ การเต้นแอโรบิค กิจกรรมรวมพลคนออกกำลังกาย เดิน-วิ่งเพื่อสุขภาพ - เป็นที่อนุรักษ์วัฒนธรรมพื้นบ้าน ชมรมดนตรีพื้นบ้าน (ตีกลองบูชา) การเต้นประกอบจังหวะ (การเต้นบาสโลบ) - เป็นแหล่งการเรียนรู้ธรรมะ ให้แก่ เยาวชน อาทิธรรมมะม่วนใจ๋ การบวชภาคฤดูร้อน และการเข้าโบสถ์สวด มนต์ในงานประเพณ๊พื้นบ้านต่างๆประจำปี ผลสำเร็จที่ภาคภูมิใจ - ได้รับรางวัลวัดพัฒนาตัวอย่าง ปี 2530 และปี 2540 - เป็นวัดที่มีสถานที่สวยงาม สะอาดตา และเป็นแหล่งท่องเที่ยวชื่อดังของ จังหวัดน่าน ภาพกิจกรรม

๒ ประวัติความเป็นมาวัดบ่อแก้ว วัดบ่อแก้ว ตำนานศักดิ์สิทธิ์ "พระเจ้าเเก้ว" อลังการอารามกลางขุนเขา ศูนย์กลางแห่งศรัทธาของชาวบ้าน บ่อแก้ว ตำบลบ่อแก้ว อำเภอนาหมื่น จังหวัดน่าน แต่เดิมบ้านบ่อแก้วเป็นหมู่บ้านเล็กๆ ชื่อว่าบ้านเมืองหิน เมื่อ ประมาณปี พ.ศ. 2390 (ตรงกับในสมัยรัชกาลที่ 3 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์) ด้วยความศรัทธาในพระพุทธศาสนา ชาวบ้านได้ร่วมกันสร้างวัดขึ้นสำหรับเป็นศูนย์รวมจิตใจและใช้เป็นสถานที่ประกอบพิธีกรรม ให้ชื่อว่า "วัดศรีมาราม" ภายในบริเวณวัดมีบ่อน้ำอยู่ หลังจากสร้างวัดแล้วได้เกิดเหตุอัศจรรย์ขึ้น โดยทุกวันพระจะปรากฏดวงแก้ว ส่องแสงสว่างสุกใสลอยออกมาจากบ่อน้ำภายในวัด สร้างความเลื่อมใสศรัทธาให้ชาวบ้านเป็นอย่างมาก จึงช่วยกัน สร้างพระเจดีย์ครอบบ่อน้ำเอาไว้ แล้วเปลี่ยนชื่อจากวัดศรีมารามเป็น "วัดบ่อแก้ว" รวมทั้งชื่อหมู่บ้านด้วย เพื่อระลึก ถึงปรากฏการณ์มหัศจรรย์อันเป็นมหามงคล ซึ่งคณะศรัทธาวัดบ่อแก้ว และชาวอำเภอนาหมื่น ตลอดถึงชาวอำเภอ นาน้อย (ตำบลสถาน ตำบลเชียงของ) จะมีการนมัสการพระธาตุบ่อแก้วในวันเพ็ญ เดือนแปดเหนือ (แรม 15 ค่ำ เดือน 6 เหนือ) วันวิสาขบูชา เป็นประจำทุกปี วัดบ่อแก้วตั้งอยู่ที่เลขที่ 129 หมู่ 5 บ้านบ่อแก้ว ตำบลบ่อแก้ว อำเภอนาหมื่น จังหวัดน่าน จากตัวเมือง น่านใช้ทางหลวงหมายเลข 101 (ถนนยันตรกิจโกศล) เข้าทางหลวงหมายเลข 1026 ที่อำเภอเวียงสา ผ่านอำเภอ นาน้อย และเข้าสู่อำเภอนาหมื่น ระยะทางประมาณ 86 กิโลเมตร จากจังหวัดน่าน ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อ พ.ศ. 2505 โดยมีพระครูพินันทสาร สมาจาโร เป็นเจ้าอาวาสในปัจจุบัน ตำนานความเป็นมาของวัดบ่อแก้ว วัดบ่อแก้วมีชื่อปรากฏตามภาษาบาลีในคัมภีร์ใบลานว่า วัดรัตนบุปผารามบ่อแก้วเมืองหิน เป็นวัดที่เก่าแก่ คู่บ้านคู่เมืองของอำเภอนาหมื่นมาแต่อดีตกาลที่ยาวนานมากไม่สามารถหาหลักฐานวัน-เดือน-ปีที่ก่อตั้งวัดครั้งแรก ได้มีเพียงตำนานเล่าขานสืบต่อกันมาว่าวัดบ่อแก้วเดิมชื่อ วัดอุโบสถสีมาราม ชาวบ้านเรียกชื่อกันว่า วัดดอนถีสีมา ราม (ถี แปลว่า ต้นศรีมหาโพธิ์) ตั้งอยู่ติดกับลำน้ำช้างห่างจากวัดบ่อแก้วปัจจุบันไปทางทิศใต้ประมาณ 300 เมตร ซึ่งเป็นวัดที่ก่อตั้งมาพร้อมกับการตั้งเมืองหินครั้งแรก เมื่อหลาย 100 ปีที่ผ่านมา เมืองหินเป็นชื่อเดิมของอำเภอนา หมื่นในอดีตกาล ก่อตั้งชุมชนของชาวเมืองหินในอดีตเริ่มมีปรากฏหลักฐานครั้งแรกในพงษาวดารตำนานพื้นเมือง เชียงใหม่เมื่อปีพ.ศ. 2029 ในสมัยพระเจ้าติโลกกราชเป็นเจ้าเมืองผู้ครองล้านนาไทย ฉะนั้นการก่อตั้งวัดจึงเริ่ม ตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา วัดบ่อแก้วตามประวัติในอดีตเล่าว่า เดิมชื่อวัดอุโบสถสีมาราม ต่อมาได้ย้ายวัดไปบ้านไก่เถื่อน มีชื่อที่ปรากฏ ในคัมภีร์ใบลานว่า วัดโปกขะระณีภูมิภาทะคะมะวนาราม หรือวัดไก่เถื่อนเมืองหิน หลังจากนั้นได้ย้ายวัดมาอยู่ที่ ปัจจุบัน มีชื่อปรากฏในคัมภีร์ใบลานว่า วัดรัตนสีมาราม บางคนเรียกว่าวัดพระแก้วเมืองหิน เขตวิสุงคามสีมา มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ พระราชทานวิสุงคามสีมา แก่วัดบ่อแก้วเมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม 2557 เขตวิสุงคามสีมา กว้าง 20 เมตร ยาว 40 เมตร ประกาศในพระราชกิจจานุเบกษาเล่มที่ 131 ตอนพิเศษ 86ง. วันที่ 27 พฤษภาคม 2557 ผู้สนองพระบรมราชโองการ นายนิวัฒน์ธำรง บุญทรงไพศาล ประเภทวัดและการปกครองคณะสงฆ์ เป็นวัดราษฎร์ประเภทวิสุงคามสีมา นิกายเถรวาท สังกัดคณะสงฆ์ไทยฝ่ายมหานิกายหนเหนือภาค 6 คณะ จังหวัดน่านปฏิบัติตามกฎระเบียบการบริหารการปกครองพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ไทยฉบับ พ.ศ. 2505 มีอาคาร

๓ เสนาสนะภายในวัดประกอบด้วยอุโบสถ ศาลาการเปรียญ กุฎิสงฆ์ หอสวดมนต์ ศาลาบำเพ็ญกุศล ห้องสมุด หอ ระฆัง หอฉัน โรงเรียนปริยัติธรรม อาณาเขตและอุปจารของวัด วัดบ่อแก้วมีเนื้อที่ทั้งหมด 4 ไร่ 2 งาน 10 ตารางวาโดยแบ่งเป็นสถานที่ตั้งวัด 1 ไร่ 2 งาน 10 ตารางวา และมีเนื้อที่ธรณีสงฆ์จำนวน 3 ไร่ มีอาณาเขตติดต่อดังนี้ ทิศเหนือ ประมาณ 30 วา จดที่ดินเอกชน ทิศใต้ ประมาณ 30 วา จดที่ดินเอกชน ทิศตะวันออก ประมาณ 20 วา จดที่ดินเอกชน ทิศตะวันตก ประมาณ 20 วา จดที่ดินเอกชน ปูชนียสถาน วัดบ่อแก้วมีพระธาตุเจดีย์1 องค์ ชื่อพระธาตุบ่อแก้ว ศิลปะล้านนา เป็นที่สักการะบูชาของผู้คนชาวเมือง นาหมื่น และอำเภอนาน้อยมานาน เป็นพระธาตุศักดิ์สิทธิ์ที่มีอายุเก่าแก่ที่สุดในอำเภอนาหมื่น สร้างขึ้นเมื่อใดไม่ ปรากฏหลักฐานแน่ชัด สันนิษฐานว่าน่าจะมีอายุเก่าแก่เกินกว่า 200 ปีเนื่องจากมีหลักฐานการบูรณะครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ.2377 บูรณะครั้งที่สองเมื่อปีพ.ศ.2466 มีการบูรณะและเปลี่ยนยอดฉัตรเจดีย์ครั้งสุดท้ายเมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน 2558 โดยการนำของพระครูพิพิธนันทสาร (บุญส่ง สมาจาโร) สิ้นงบประมาณในการบูรณะครั้งนี้ถึง 650,000 บาท (หกแสนห้าหมื่นบาทถ้วน) ปูชนียวัตถุ วัดบ่อแก้วมีปูชนียวัตถุที่สำคัญคือ พระพุทธเจ้าแก้วเสตังคมณีเป็นพระพุทธรูปที่แกะสลักจากหินแก้วสีขาว ใสบริสุทธิ์ปางยืนอุ้มบาตรโปรดสัตว์โลกสูงประมาณหนึ่งคืบ ได้มาโดยหญิงหม้ายชาวบ้านบ่อแก้วซึ่งพบโดยบังเอิญ จากการไปทำไร่ข้าวที่ดอยม่อนแก้ว ตำบลบ่อแก้ว อำเภอนาหมื่น จังหวัดน่าน เมื่อ 200 ปีที่ผ่านมา นำมามอบให้ เป็นสมบัติของวัดบ่อแก้ว และของชาวอำเภอนาหมื่น จังหวัดน่าน พระเจ้าแก้วองค์นี้ถือว่าเป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ เป็นที่เคารพนับถือของชาวอำเภอนาหมื่น มีการนำออกมาให้ประชาชนได้สรงน้ำในวันแปดเป็ง วันวิสาขบูชา วัน สงกรานต์วันเข้าพรรษา วันออกพรรษา ของทุกปี และภายในวัดยังมีพระประธานในอุโบสถเป็นพระพุทธรูปปูนปั้น 1 องค์ สร้างเมื่อ พ.ศ. 2436 (ปีระกา) นอกจากนั้นภายในวัดยังมีพระพุทธรูปต่างๆ อีกหลายองค์ โบราณสถานที่สำคัญ วัดบ่อแก้วเป็นวัดที่มีบ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ ที่ติดอันดับ 1 ใน 6 ของบ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ของจังหวัดน่าน ตามที่ กระทรวงมหาดไทยได้มอบให้จังหวัดสำรวจแหล่งน้ำศักดิ์สิทธิ์จากอำเภอต่างๆ ซึ่งปรากฏว่ามีแหล่งน้ำสำคัญอยู่ จำนวนหกแห่งดังนี้ 1. บ่อน้ำทิพย์วัดสวนตาล ตำบลในเวียง อำเภอเมืองน่าน 2. บ่อน้ำทิพย์เจ้าพ่อพญาไมย ตำบลเชียงกลาง อำเภอเชียงกลาง 3. บ่อน้ำทิพย์วัดบ่อแก้ว ตำบลบ่อแก้ว อำเภอนาหมื่น 4. บ่อน้ำทิพย์วัดพุทธิมาราม ตำบลกองควาย อำเภอเมืองน่าน 5. บ่อน้ำทิพย์พระธาตุแช่แห้ง ตำบลม่วงตึ๊ด อำเภอภูเพียง 6. บ่อน้ำทิพย์วัดสุขศรี ตำบลทุ่งช้าง อำเภอทุ่งช้าง

๔ โบราณวัตถุที่สำคัญ วัดบ่อแก้วมีโบราณวัตถุที่สำคัญและมีคุณค่าทางด้านจิตใจของวัด ซึ่งได้แก่ คัมภีร์ใบลานอักษรล้านนาซึ่งมี อยู่เป็นจำนวนมากประมาณ 1,000 กว่าผูก หนังสือกระดาษสาคัมภีร์ อักษรล้านนาถักด้วยผ้าตลับ คัมภีร์ปริวาส คัมภีร์กรรมวาจาแกะสลักอย่างวิจิตรงดงาม เครื่องสูง (เครื่องท้าว) ฆ้องโบราณ-กลองโบราณ เป็นต้น นอกจากนั้นยัง มีเครื่องประดับของอุโบสถหลังเดิมที่ได้รื้อถอนไป เนื่องจากผุพังไปตามกาลเวลา แต่ทางวัดยังได้เก็บรักษารูป แกะสลักบานประตู-หน้าต่าง-คันทวย-ช่อฟ้า-ใบระกาของอุโบสถหลังเดิมไว้ให้คนรุ่นหลังได้เข้ามาศึกษาเรียนรู้ต่อไป ด้านการศึกษา วัดบ่อแก้วมีสำนักเรียนพระปริยัติทำแผนกนักธรรมของอำเภอนาหมื่นเปิดสอนนักธรรมชั้นตรี ชั้นโท ชั้นเอก และธรรมศึกษา เป็นสนามสอบธรรมสนามหลวงได้ก่อตั้งขึ้นมาครั้งแรกเมื่อปีพ.ศ.2472 ลำดับเจ้าอาวาส 1.พระครูบาเจียงจิน 2. ครูบาอุปะระ 3. ครูบาโพธิ 4. พระครูบาสุทธะ 5.พระอินตะสอน 6. พระศรีวรณ์ 7. พระกันใจ 8. พระบุญสม 9. พระสุวรรณ 10. พระสมบูรณ์ 11. พระอินทอง 12. พระอินไหว 13. พระกุศล 14.พระเกษม 15. พระเดิน 16. พระจันทร์ทอง 17.พระครูสิรินันทคุณ 18.พระสมบูรณ์ ฉนทโก 19.พระอธิการธีรเมธ 20.พระครูพินันทสาร ฉายา สมาจาโร เจ้าอาวาสองค์ปัจจุบัน ด้วยความตระหนักถึงบทบาทหน้าที่ในการสนองงานคณะสงฆ์และรัฐ ประกอบกับรัฐบาลมีนโยบายในการ อุปถัมภ์คุ้มครองและทำนุบำรุงศาสนา ส่งเสริมการปรับองค์กรและกลไกที่รับผิดชอบ ด้านศาสนาเพื่อให้การบริการ จัดการ ส่งเสริมทำนุบำรุงศาสนา มีความเป็นเอกภาพและประสิทธิภาพ รวมทั้งส่งเสริมความเข้าใจอันดีและ สมานฉันท์ระหว่างศาสนิกชนของทุกศาสนาเพื่อนำหลักธรรมของศาสนา มาใช้ในการส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และสร้างแรงจูงใจให้ประชาชนใช้หลักธรรมในการดำรงชีวิตมากขึ้น ดังนั้น วัดจึงต้องพัฒนาในด้านการ บูรณปฏิสังขรณ์ให้มีความมั่นคงแข็งแรง ปรับปรุงสภาพภูมิทัศน์ ให้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ เพื่อสามารถใช้ ประโยชน์ในการด้าเนินกิจกรรมได้อย่างสมบูรณ์แบบ วัดมีสภาพสะอาด สงบและสว่าง เพื่อสร้างความสุขทางด้าน จิตใจให้กับประชาชน วัดบ่อแก้วจึงกำหนดแนวทางการพัฒนาวัดแบบบูรณาการ ให้สอดคล้องกับภารกิจ 6 ด้านของ คณะสงฆ์ โดยระดมการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน เช่น ชุมชนรอบวัด องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ส่วนราชการ

๕ สถานศึกษาในพื้นที่ เพื่อจุดมุ่งหมายให้วัดมีสภาพความเป็นศูนย์กลางชุมชนอย่างแท้จริงและยั่งยืน ที่ประชุม คณะกรรมการวัดจึงได้กำหนดทิศทางในการบริหารจัดการวัดดังนี้ วิสัยทัศน์: เป็นองค์กรด้านการพระพุทธศาสนาที่มีความมั่นคงยั่งยืน สร้างสังคมแห่งความสุขด้วยหลักพุทธธรรม พันธกิจ : 1 มุ่งสนองงานคณะสงฆ์ ทำนุบำรุงส่งเสริมและพัฒนางานพระพุทธศาสนา 2. พัฒนาการดูแลรักษาและจัดการศาสนสมบัติให้เป็นประโยชน์ต่อพระพุทธศาสนาและสังคม 3. สนับสนุนส่งเสริมการเผยแผ่พระพุทธศาสนาเพื่อพัฒนาให้ชุมชนและพุทธศาสนิกชนมีความรู้ คู่คุณธรรม 4. จัดการศึกษาสงฆ์เพื่อผลิตและพัฒนาศาสนทายาทที่เปี่ยมปัญญาพุทธธรรม เผยแผ่ทำนุบำรุง พระพุทธศาสนาให้เจริญงอกงาม และร่วมสร้างสังคมพุทธธรรมที่มีความเข้มแข็ง เป้าหมาย : 1. เพื่อคุ้มครองพระพุทธศาสนาและพัฒนาวัดให้พระพุทธศาสนาเป็นศูนย์กลางชุมชน 2 เพื่อให้ชุมชนนำหลักพุทธธรรมมาพัฒนาคุณภาพชีวิต 3. เพื่อส่งเสริมความเข้าใจอันดีและความสมานฉันท์ระหว่างศาสนิกชนทุกศาสนา

ชาวประชา ร่ร่ ร่ร่วมพัพั พัพัฒนา หมวดที่ที่ ที่ที่ ๑

6 คุณสมบัติ รายละเอียดกิจกรรมที่ประเมิน 1.1 มีนโยบาย แผนงานและมีการดำเนินงานตาม แผน - มีคณะกรรมการดำเนินงานวัดส่งเสริมสุขภาพ ประกาศนโยบาย การดำเนินงาน และสื่อสารให้ ประชาชนรับทราบ - มีการจัดทำแผนการดำเนินงาน และ/หรือได้รับ การสนับสนุนจากท้องถิ่นและภาคีเครือข่าย โดย ชุมชนมีส่วนร่วม พร้อมสรุปผลการดำเนินงาน - มีการสร้าง/พัฒนาแกนนำพระสงฆ์ เช่น พระคิลานุ ปัฏฐาก (พระอาสาสมัครส่งเสริมสุขภาพประจำวัดอสว.) พระสงฆ์นักพัฒนา เป็นต้น - ประเมินผลการดำเนินงาน “วัดส่งเสริมสุขภาพ” ผ่านระบบข้อมูลวัดส่งเสริมสุขภาพและพระคิลานุ ปัฏฐาก กรมอนามัย ในเว็บไซต์ https://healthtemple.anamai.moph.go.th/ วัดบ่อแก้วมีนโยบายการดำเนินงานโดยยึดวิสัยทัศน์ เป็นองค์กรด้านการพระพุทธศาสนาที่มีความ มั่นคงยั่งยืน สร้างสังคมแห่งความสุขด้วยหลักพุทธธรรม ทางวัดจึงได้ใช้หลักวงจรการบริหารงานคุณภาพแบบ 4 ขั้นตอน แนวทางการบริหารงานเป็นกิจการของคณะสงฆ์ 7 ด้าน และการบริหารจัดการตามหลักสัปปายะ 6 อย่างต่อเนื่อง และท้าการปรับปรุงแก้ไขให้มีความเหมาะสมอยู่เสมอ ได้แต่งตั้งคณะกรรมการวัดบ่อแก้วประกอบด้วยผู้นำชุมชน ผู้ทรงคุณวุฒิ และคณะทำงาน เพื่อช่วย แบ่งเบาภาระ และช่วยสนองงานคณะสงฆ์วัดบ่อแก้ว มีการจัดประชุมคณะกรรมการเป็นประจำและต่อเนื่อง วัดบ่อแก้วร่วมกับชุมชนประชุมประชาคมในการดำเนินงานตลอดจนกำหนดมาตรการภายในวัด เช่น วัดเป็นเขตปลอดอบายมุข ปลอดสารเสพติด การพนัน อบายมุข มหรสพทุกประเภท วัดได้ดำเนินการโครงการ และจัดกิจกรรมสาธารณะประโยชน์ทั้งในและนอกชุมชน โดยได้รับการสนับสนุนและความร่วมมือทุกภาคส่วน เช่น โครงการรถพระธรรมสู่โรงเรียนบ่อแก้ว โครงการหมู่บ้านศีล 5 ปลอดอบายมุข โครงการค่ายพุทธธรรม

7 ต้านภัยยาเสพติด เป็นต้น มีตลาดชุมชนวัดบ่อแก้วชาวบ้านได้มีพื้นที่ทำกินหารายได้จากการซื้อขายของสด พืช พักต่างๆ จากตลาดสดบ่อแก้วอีกด้วย ชุมชนมีส่วนร่วม ในการจัดกิจกรรมทอดกฐิน กิจกรรมทอดผ้าป่าเพื่อหารายได้เพื่อมาบำรุง รักษา และ ซ่อมแซมวัดให้มีความสวยงาม เป็นสถานที่ท่องเที่ยว เยี่ยมชมจากคนทั้งในต่างจังหวัด - คณะกรรมการดำเนินงานวัดส่งเสริมสุขภาพ - มีการสร้าง/พัฒนาแกนนำพระสงฆ์ เช่น พระคิลานุปัฏฐาก

8 - ประเมินผลการดำเนินงาน “วัดส่งเสริมสุขภาพ” ผ่านระบบข้อมูลวัดส่งเสริมสุขภาพและพระคิลานุปัฏฐาก กรมอนามัย ในเว็บไซต์ https://healthtemple.anamai.moph.go.th/

สะอาด ร่ร่ ร่ร่มรื่รื่ รื่รื่ น หมวดที่ที่ ที่ที่ ๒

9 คุณสมบัติ รายละเอียดกิจกรรมที่ประเมิน 2.1 อาคารสถานที่ - มีความมั่นคง แข็งแรง โดยมีพื้น ฝาผนัง เพดาน ทำ ด้วยวัสดุคงทน อยู่ในสภาพดีและสะอาด - มีการระบายอากาศที่ดี ไม่มีกลิ่นเหม็น กลิ่นอับ และมีการจัดแสงสว่างให้เหมาะสมต่อการจัด กิจกรรม - พื้นอาคารสะอาด ปลอดภัย ไม่ลื่น ไม่เสี่ยงต่อการ เกิดอุบัติเหตุ วัดบ่อแก้ว สภาพแวดล้อมโดยรอบ มีความสวยงาม สะอาดตา มีพื้นที่ใช้สอย การจัดวางผังการก่อสร้าง ที่เป็นสัดส่วนเหมาะสมกับชุมชน ตัวอาคารในการทำศาสนกิจ ประกอบด้วย อุโบสถ ศาลาการเปรียญ กุฎิสงฆ์ หอสวดมนต์ ศาลาบำเพ็ญกุศล ห้องสมุด หอระฆัง หอฉัน โรงเรียนปริยัติธรรม ก่อสร้างด้วยวัสดุคงทน ตัว อาคารถูกออกแบบให้มีความโปร่ง อากาศมีการถ่ายเท ไม่ก่อให้เกิดกลิ่นอับ แสงสว่างที่เพียงพอเพื่อให้ใช้ ประโยชน์อย่างสูงสุดและมีความปลอดภัย ส่วนของอาคารได้รับการบูรณะอย่างต่อเนื่อง เพื่อไม่ให้เกิดการทรุด โทรม สภาพแวดล้อมได้รับการดูแลโดยพระและชุมชนร่วมกันอย่างสม่ำเสมอ

10 คุณสมบัติ รายละเอียดกิจกรรมที่ประเมิน 2.2 ห้องน้ำ ห้องส้วม - มีจำนวนเพียงพอ และอุปกรณ์ภายในห้องน้ำพร้อม ใช้งาน ไม่ชำรุดเสียหาย - มีการแยกห้องน้ำพระและฆราวาส พร้อมป้ายหรือ สัญลักษณ์ที่บ่งชี้ แยกห้องน้ำชัดเจน - มีแผนและผู้รับผิดชอบการทำความสะอาดห้องน้ำ - มีส้วมแบบนั่งราบ และมีราวจับ สำหรับผู้สูงอายุ และ/หรือผู้พิการ - ผ่านเกณฑ์มาตรฐานส้วมสาธารณะระดับประเทศ (HAS) ห้องน้ำห้องส้วม ในพื้นที่วัดทั้งหมด สร้างขึ้นตามจุดต่างๆ ที่สามารถให้บริการได้ตลอดเวลา เข้าถึงง่าย เพื่ออำนวยความสะดวกให้แก่ผู้ที่มาใช้บริการให้เพียงพอตามเกณฑ์ (ห้องส้วมชาย/หญิง 1:50 ห้องส้วมพระ 1:6 ที่ปัสสาวะชาย 1:30) ตั้งอยู่ในพื้นที่ที่ปลอดภัย มีป้ายสัญลักษณ์ติดชัดเจน โดยแยกเป็นสัดส่วน มีส้วม สำหรับสูงอายุและผู้พิการ จำนวน 1 ห้อง , อ่างล้างมือ จำนวน 3 ที่ ผ่านการประเมินมาตรฐานส้วมสาธารณะระดับประเทศ ทั้ง 16 ข้อ 3 หมวด (สะอาด เพียงพอ ปลอดภัย) โดยทีมเครือข่ายสาธารณสุขอำเภอนาหมื่น

11 คุณสมบัติ รายละเอียดกิจกรรมที่ประเมิน 2.3 สุขาภิบาลอาหารและน้ำ - มีน้ำดื่ม/น้ำใช้ที่สะอาด มีปริมาณเพียงพอ และ ภาชนะกักเก็บน้ำมีฝาปิดมิดชิด - โรงครัว/ห้องครัววัด สะอาด เป็นระเบียบ - โรงครัว/ห้องครัววัด มีการจัดการภาชนะและ อาหารให้ถูกสุขลักษณะ และจัดเก็บให้ปลอดจากฝุ่น และสัตว์นำโรค น้ำที่ใช้บริโภคส่วนใหญ่ใช้น้ำดื่มบรรจุขวด ที่ได้จากการถวายโดยญาติโยมเป็นหลัก และน้ำใช้ประปา หมู่บ้านของบ้านบ่อแก้ว ในกิจกรรมของวัด ภายในวัดไม่มีโรงครัวที่ปรุงอาหารเป็นประจำ แต่ได้จัดเตรียมพื้นที่ไว้สำหรับ การเตรียมอาหารเพื่อ เลี้ยงพระและรองรับการเตรียมอาหารในวันที่มีการจัดงานบุญ หรืองานประเพณีต่างๆ โดยใช้หลัก 5 ส. เพื่อ ความเป็นระเบียบเรียบร้อย มีพื้นที่ที่สะอาด เหมาะสม

12 คุณสมบัติ รายละเอียดกิจกรรมที่ประเมิน 2.4 ขยะ การจัดการน้ำเสียและเหตุรำคาญ - มีการกำหนดตำแหน่งที่ตั้งของภาชนะสำหรับใส่ ขยะที่ชัดเจน และมีปริมาณภาชนะสำหรับใส่ขยะ เพียงพอ - มีการคัดแยกขยะ (อย่างน้อย 3 ประเภท ได้แก่ ขยะทั่วไป ขยะรีไซเคิล ขยะอันตราย) พร้อมป้าย ระบุประเภทขยะ - มีการจัดการขยะตามหลักสุขาภิบาล และเกิดผล กระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุด - มีการรณรงค์ส่งเสริมเพื่อลดปริมาณขยะ เช่น การ ใช้ปิ่นโต การใช้พวงหรีด ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม และมีการนำขยะมูลฝอยไปแปรสภาพและใช้ ประโยชน์ เช่น ทำปุ๋ยชีวภาพ ปุ๋ยหมัก ฯลฯ - มีการจัดการเหตุรำคาญ ไม่มีกลิ่นเหม็น ควัน ฝุ่น ละออง เสียงดัง หรือสิ่งอื่นใดที่ส่งผลกระทบต่อผู้อยู่ อาศัยใกล้เคียง สภาพแวดล้อม ในวัดไม่มีน้ำขังหรือขยะมูลฝอย ที่อาจก่อให้เกิดผลเสียต่อสุขภาพ เนื่องจากมีการดูแล ควบคุมให้เป็นไปตามหลักสุขาภิบาล โดยได้รับความร่วมมือของชุมชนและเครือข่ายสุขภาพ มีถังรองรับขยะที่เพียงพอกับปริมาณขยะในวัดและถังได้มาตรฐานความแข็งแรง มีการแยกขยะเพื่อ สามารถน้าไปใช้ประโยชน์หรือลดการกระจายของเชื้อโรค - ขยะนำกลับมาใช้ใหม่ (รีไซเคิล) มีการรวบรวมไว้ และให้รถรับซื้อในชุมชนนำไปจัดการ - ขยะอันตราย อาทิ ถ่านไฟฉาย หลอดไฟ แผงวงจรอิเล็กทรอนิกส์ฯลฯ ให้ใส่ถังสีแดง ที่เทศบาลตำบล บ่อแก้วเตรียมจุดรับเก็บไว้ - ขยะทั่วไป กลุ่มไม่ย่อยสลาย รวบรวมไว้ที่จุดทิ้งขยะข้างหอระฆัง เพื่อรอรถขยะของเทศบาลบ่อแก้ว รับไปกำจัดตามหลักสุขาภิบาล - ขยะอินทรีย์ ย่อยสลายได้ ที่ได้จากวัดจะนำไปทำเป็นปุ๋ยหมักใช้ประโยชน์ในชุมชน หรือเลี้ยงสัตว์ เลี้ยงของชุม โดยมีชาวบ้านมาขอรับนำไปกำจัดให้

13 คุณสมบัติ รายละเอียดกิจกรรมที่ประเมิน 2.5 การป้องกันและควบคุมโรค - ภาชนะขังน้ำทุกภาชนะ ไม่มีลูกน้ำยุงลาย และมี การประเมินผลการดำเนินงานควบคุมลูกน้ำยุงลาย โดย อสม. หรือบุคลากรอื่นๆ ทุกเดือน - สุนัขและแมวได้รับการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัข บ้า และได้รับการคุมกำเนิด วัดบ่อแก้ว ไม่มีสัตว์เลี้ยง อาทิ สุนัขและแมว ภายในวัด จึงไม่มีการดำเนินงานการป้องกันควบคุมโรค ด้วยวัคซีน แต่มีการสำรวจภาชนะในวัด และมีการประเมินผลค่าดัชนีลูกน้ำยุงลายโดย อสม. เป็นประจำทุก สัปดาห์ และมีการสุ่มสำรวจโดยเจ้าหน้าที่จากโรงพยาบาลนาหมื่น ตามสถานการณ์หรือฤดูกาล เพื่อเตรียม ความพร้อมในการเฝ้าระวังป้องกันควบคุมโรคไข้เลือดออก โดยต้องมีค่าดัชนีลูกน้ำยุงลายเท่ากับ 0 การควบคุมลูกน้ำยุงลายด้วยการปฏิบัติมาตรการ 3 เก็บ ช่วยป้องกัน 3 โรค

14 คุณสมบัติ รายละเอียดกิจกรรมที่ประเมิน 2.6 การป้องกันอุบัติภัยและการจราจร - มีป้ายจราจร/สัญลักษณ์ เพื่อความปลอดภัยในการ สัญจรภายในวัด - มีการจัดสถานที่จอดรถโดยเฉพาะให้เป็นระเบียบ - มีอุปกรณ์หรือมาตรการป้องกันอัคคีภัย และมี เอกสารแสดงถึงการตรวจสอบสภาพการใช้งานของ ถังดับเพลิง และอุปกรณ์ไฟฟ้าต่างๆ - มีการฝึกอบรมความปลอดภัยจากระบบไฟฟ้าและ การป้องกันอัคคีภัยเป็นประจำทุกปี วัดบ่อแก้วมีมาตรการป้องกันการเกิดอุบัติภัยและการจราจร โดยห้ามไม่ให้รถเข้ามาสัญจรหรือรถของ นักท่องเที่ยวจอดในวัด ให้ใช้ลานจอดรถบริเวณตลาดบ่อแก้ว เป็นพื้นที่พักรถแก่ผู้เข้าเยี่ยมชมวัด มีอุปกรณ์และมาตรการป้องกันอัคคีภัย ที่ได้มาตรฐานปลอดภัย มีอุปกรณ์ป้องกันอัคคีภัยพร้อมใช้งาน ครอบคลุมพื้นที่ 200 ตารางเมตร/ถัง จำนวน 2 ถัง มีการเปลี่ยนน้ำยาเคมีทุก 2 ปี และเทศบาลตำบลบ่อแก้ว เป็นผู้ดูแลและเตรียมความพร้อมให้กับทางวัด พร้อมถวายความรู้ แก่ประสงฆ์ ทบทวนแนวทางการดับเพลิง และการป้องกันอัคคีภัยประจำปี

15 คุณสมบัติ รายละเอียดกิจกรรมที่ประเมิน 2.7 การควบคุมการบริโภคยาสูบและเครื่องดื่ม แอลกอฮอล์ - มีการติดป้ายเครื่องหมายเขตปลอดบุหรี่และ เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในบริเวณวัด - บริเวณวัดไม่มีการจำหน่ายและบริโภคเครื่องดื่ม แอลกอฮอล์ - พระภิกษุสงฆ์ไม่สูบบุหรี่เพื่อเป็นตัวอย่างและผู้นำ ทางสุขภาพของชุมชน - สร้างการส่วนร่วมในชุมชน โดยมีนโยบาย และ มาตรการป้องกันสิ่งเสพติด เช่น ให้วัดเป็นพื้นที่ ปลอดบุหรี่ 100% เทศนาบรรยายธรรม กิจกรรม งดเหล้าเข้าพรรษา งานศพปลอดเหล้า ฯลฯ วัดบ่อแก้วมีการดำเนินงานการควบคุมการบริโภคยาสูบและเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ โดย มีป้ายแสดงเขต ปลอดบุหรี่และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่ชัดเจนมองเห็นได้ง่าย ที่ประตูทางเข้า-ออกของวัด ภายในอาคาร และ บริเวณวัด ไม่มีการจำหน่ายและบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในบริเวณวัด ไม่มีการถวายยาสูบ แก่พระภิกษุสงฆ์ ไม่มีการสูบบุหรี่หรือพบการสูบบุหรี่ในบริเวณวัด วัดมีนโยบายในด้านปลอดบุหรี่และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ สร้างการมีส่วนร่วมในชุมชนโดยทำข้อตกลงความร่วมมือดำเนินงานโครงการสร้างความปองดองสมานฉันท์โดย ใช้หลักธรรมพระพุทธศาสนา “หมู่บ้านรักษาศีล ๕”

16

สงบ ร่ร่ ร่ร่มเย็ย็ ย็ย็น หมวดที่ที่ ที่ที่ ๓

17 คุณสมบัติ รายละเอียดกิจกรรมที่ประเมิน 3.1 เทศนา บรรยายธรรม - มีการสอดแทรก เรื่องการส่งเสริมสุขภาพและ ป้องกันโรค ในการเทศนาและบรรยายธรรมแก่ ประชาชน - มีการสื่อสาร/ประชาสัมพันธ์/เผยแพร่/ให้ คำแนะนำ การส่งเสริมสุขภาพ การป้องกันโรค ภายในวัดและชุมชน เช่น ป้ายรณรงค์ ป้ายความรู้ เสียงตามสาย ทาง Line Facebook เป็นต้น ในการบรรยายธรรมเทศนาจะมีการสอดแทรกในเรื่องของการส่งเสริมสุขภาพและการป้องกันโรคให้แก่ ชุมชนโดยจะเน้นในเรื่องของโรคเรื้อรัง เช่น โรคเบาหวาน จะสอดแทรกในเรื่องของปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิด โรคเบาหวานได้แก่ น้ำหนักเกิน อ้วน ขาดการออกกำลังกาย น้ำตาลในเลือดสูงกว่าปกติการรับประทานอาหาร หวานมันเค็มเกิน เป็นต้น โรคความดันโลหิตสูงก็จะบรรยายถึงอาการของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงว่ามีอาการ อย่างไรบ้าง เพื่อที่ชาวบ้านจะได้สังเกตตัวเองได้แลวิธีการป้องกันโรคด้วยวิธีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและการ บริโภคอาหาร และในเรื่องของโรคโควิด-๑๙ ว่าประชาชนควรปฏิบัติตนอย่างไร ให้ชาวบ้านรู้จักการเว้นระยะห่างทาง สังคม การกินร้อน ใช้ช้อนกลาง การล้างมือบ่อยๆ และการสวมใส่หน้ากากอนามัยทุกครั้งที่ออกจากบ้าน มีการจัดบอร์ดประชาสัมพันธ์และสื่อประชาสัมพันธ์เพื่อเผยแพรในเรื่องของสุขภาพและโรคภัยต่างๆที่ มีผลกระทบต่อชาวบ้านเพื่อให้ชาวบ้านมีความรู้และสามารถนำไปประเมินสุขภาพของตนเองและบุคคลใน ครอบครัวได้ มีการให้คำปรึกษาแก่ชุมชนในกลุ่มชาวบ้าน กลุ่มผู้สูงอายุ ในเรื่องการช่วยเหลือในกรณีที่มีผู้สูงอายุติด บ้าน ติดเตียง ก็จะช่วยสนับสนุนอุปกรณ์เครื่องใช้ต่างๆเช่น แพมเพิส กระดาษชำระ ข้าวสารอาหารแห้ง เป็น ต้น และช่วยชาวบ้านประสานงานกับทางโรงพยาบาลนาหมื่น กรณีมีเหตุเร่งด่วน

18

19 คุณสมบัติ รายละเอียดกิจกรรมที่ประเมิน 3.2 จัดกิจกรรมและบรรยากาศให้เอื้อต่อการ ส่งเสริมสุขภาพ - มีการปลูกฝัง ศีลธรรม คุณธรรม จริยธรรมและ ขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงาม แก่เด็กและ เยาวชนในพื้นที่ใกล้เคียง - เป็นที่ศึกษาดูงาน จัดการอบรม ประชุม สัมมนาใน ด้านสุขภาพจิตชุมชนและด้านอื่นๆ ได้ - มีการจัดกิจกรรมธำรงไว้ด้วยขนบธรรมเนียม ประเพณีอันดีงาน สอนให้เด็กและชาวบ้านรู้ถึงจารีต วัฒนธรรมท้องถิ่นที่ทรงคุณค่าแก่การรักษาไว้ - ห้ามนำสิ่งของที่เป็นอบายมุขเข้ามาภายในวัดยกตัวอย่างเช่น งานศพก็จะมีการห้ามเล่นการพนัน งาน บวชงานบุญห้ามนำสุราเข้ามารับประทานภายในวัด เป็นต้น โดยปรับปรุงให้ทันสมัยและตามแนวทางของสภา วัฒนธรรมของอำเภอนาหมื่น จังหวัดน่าน

20 - จัดมุมสำหรับให้ความรู้แก่ประชาชนที่เข้ามาเยี่ยมชมวัด - มีการจัดอบรมด้านคุณธรรมจริยธรรมให้กับเด็กๆเพื่อให้เด็กๆเติบโตอย่างมีคุณภาพเป็นคนดี ในสังคมมีคุณธรรม จริยธรรมในตนเอง - มีการจัดกิจกรรม อบรม ประชุม ของชุมชน ชาวบ้าน และหน่วยงานต่างๆ ใช้สถานที่เป็นศูนย์รวมใน การทำกิจกรรม การจัดงานต่างๆ

21

สุสุสุสุ ขภาพ ร่ร่ ร่ร่วมสร้ร้ ร้ร้าง หมวดที่ที่ ที่ที่ ๔

22 คุณสมบัติ รายละเอียดกิจกรรมที่ประเมิน 4.1 การดูแลสุขภาพบุคลากรในวัด - พระสงฆ์ สามเณรและบุคลากรในวัด มีความรู้ ความเข้าใจในสถานการณ์โรคไม่ติดต่อเรื้อรังและโรค อุบัติใหม่ เพื่อดูแลส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรค ของตนเอง - พระสงฆ์ สามเณรมีการตรวจสุขภาพขั้นพื้นฐาน - พระสงฆ์/พระคิลานุปัฏฐาก (พระอาสาสมัคร ส่งเสริมสุขภาพประจำวัด - อสว.) เป็นแกนนำในการ ดำเนินงานด้านการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรค เพื่อลดปัจจัยเสี่ยงด้านสุขภาพและการเจ็บป่วยทั่วไป - เข้ารับการอบรมเพื่อเพิ่มองค์ความรู้ ในเรื่องการดูแลสุขภาพตนเอง การส่งเสริมสุขภาพและป้องกัน โรคเบื้องต้น การปฐมพยาบาลเบื้องต้น การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพฯ

23 คุณสมบัติ รายละเอียดกิจกรรมที่ประเมิน 4.2 พฤติกรรมสุขภาพ - พระสงฆ์ สามเณร มีความรู้ และมีพฤติกรรมการ ดูแลสุขภาพที่เหมาะสม เช่น การบริโภคอาหารที่ ถูกต้องตามหลักโภชนาการ การดูแลอนามัยช่องปาก ตนเอง เป็นต้น - ได้รับการตรวจสุขภาพฟันอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง และรับบริการตามความเหมาะสม - พระสงฆ์ สามเณร มีกิจกรรมทางกายและกิจกรรม บริหารกายที่เหมาะสม เช่น การเดินบิณฑบาต เดิน จงกรม กวาดลานวัด ทำความสะอาดวัด ซ่อมแซมวัด หรือมีการบริหารร่างกายอย่างเพียงพอเหมาะสม ด้วยอาการสำรวมในสถานที่อันควร - วัดมีการสนับสนุนการจัดกิจกรรมการสร้างเสริม สุขภาพ เช่น การจัดเมนูชูสุขภาพ มีมุมให้ความรู้ สื่อ ประชาสัมพันธ์ - พระสงฆ์มีพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงฆ์ ทั้ง 7 ด้าน และเฝ้าระวังพระสงฆ์กลุ่มเสี่ยง ได้รับการ ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ พัฒนาทักษะ กาย ใจ - มีการตรวจสุขภาพช่องปาก และและสาธิตการแปลงฟันที่ถูกต้อง

24 - มีการออกกำลังกายโดยการทำกิจกรรมต่างๆ ภายในวัดอย่างสม่ำเสมอ เช่น การออกบิณฑบาตโดย การเดิน การทำความสะอาดบริเวณวัด การเดินจงกรม ซึ่งนองกจากเป็นการฝึกกรรมฐานแล้วยัง เป็นการออก กำลังกายภายในตัวไปด้วยเพราะการออกกำลังกายเป็นสิ่งจำเป็นต่อสุขภาพ - มีการตรวจสุขภาพขั้นพื้นฐานโดยการวัดความดันโลหิตเพื่อคัดกรอง โรคความดันโลหิตสูงและ ตรวจหาระดับน้ำตาลเลือดเพื่อคัดกรองโรคเบาหวาน นอกจากนี้ยังได้การประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพ และ พฤติกรรมสุขภาพที่พึ่งประสงค์ ประยุกต์จากกองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข สำหรับประเมินภาวะสุขภาพเพื่อใช้ออกแบบกิจกรรมที่เหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมาย ในปี 2566 - มีการการจัดมุมให้ความรู้ สื่อประชาสัมพันธ์ด้านสุขภาพ

25 - พระในวัดมีความรู้ในเรื่องหลักโภชนาการคือ มีความรู้ในเรื่องการบริโภคอาหารเพื่อให้ได้คุณค่า อาหารอย่างพอเพียง เพื่อให้ร่างกายมีภาวะโภชนาการที่ดี ไม่เป็นโรคขาดสารอาหารหรือเป็นโรครับสารอาหาร เกิน และมีกิจกรรมส่งเสริมด้านโภชนาการ โดยการบริโภคอาหารของพระสงฆ์จะเน้นในเรื่องการลดหวาน มัน เค็ม ไม่ปรุงรสอาหารเพิ่มและเน้นการรับประทานผักและผลไม้ตามหลักโภชนาการ - ในงานเทศกาลหรืองานบุญต่างๆ ชุมชนจะจัดรายการอาหารโดยจะเน้นอาหารจำพวกผักและผลไม้ ปรุงอาหารโดยลดความ หวาน มัน เค็ม ลง เพื่อเป็นการส่งเสริมสุขภาพ และช่วยลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคที่ เกิดจากการรับประทานอาหารของพระสงฆ์ คุณสมบัติ รายละเอียดกิจกรรมที่ประเมิน 4.3 ระบบดูแลต่อเนื่องและส่งต่อเมื่อเจ็บป่วย - มีมุมหรือห้องพยาบาล มีตู้ยาสามัญประจำบ้าน หรือสมุนไพร- ได้รับการตรวจสุขภาพฟันอย่างน้อยปี ละ 1 ครั้ง และรับบริการตามความเหมาะสม - มีระบบการดูแลปฐมพยาบาล โดยพระสงฆ์ดูแล กันเอง และมีระบบการดูแลพระภิกษุสงฆ์ที่ติดเตียง หรืออาพาธ - มีการดูแลต่อเนื่องและประสานการส่งต่อ เมื่อ เจ็บป่วยต้องรักษาในสถานพยาบาล/โรงพยาบาล ส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) - มีการจัดมุมห้องปฐมพยาบาลเบื้องต้น มีตู้ยาสามัญประจำบ้าน สำหรับอาการอาพาธเบื้องต้น

26 - มีการประสานส่งต่อ เมื่อมีพระเจ็บป่วยโดยเบื้องต้นได้รับการดูแลจากพระที่ผ่านการอบรมและมีการ ส่งต่อประสานไปยังรพ.นาหมื่น เมื่อเกิดขีดความสามารถที่จะดูแล และเมื่อมีการเจ็บป่วยฉุกเฉินก็มีการเรียกรถ ฉุกเฉิน 1669 หรือรถกู้ชีพกู้ภัย ของเทศบาลบ่อแก้วมารับ

ศิศิ ศิศิลปะ ร่ร่ ร่ร่วมจิจิ จิจิต (วิวิ วิวิญญาณ) หมวดที่ ๕

27 คุณสมบัติ รายละเอียดกิจกรรมที่ประเมิน 5.1 ส่งเสริมการศึกษาธรรมะและสนับสนุนให้เป็น แหล่งศึกษาหาความรู้หรือเป็นแหล่งดูงาน - เป็นแหล่งศึกษาหาความรู้ แหล่งดูงาน ด้านส่งเสริม สุขภาพ วัฒนธรรมประเพณี และการจัดการ สิ่งแวดล้อม เช่น พิพิธภัณฑ์ หนังสือ เอกสาร นิทรรศการ พุทธศิลป์ - ส่งเสริมการศึกษาธรรมะ เช่น เข้าค่ายคุณธรรม บรรยายธรรมะ บวชสามเณรภาคฤดูร้อน ปาฐกถา ธรรมประจำวันพระ เป็นต้น - เป็นแหล่งศึกษาความรู้ ให้พุทธศาสนิกชนเข้าเยี่ยมชม มีพิพิธภัณฑ์หอพระแก้ว ให้เยาวชนรุ่นหลังได้ สักการะ ธำรงไว้ซึ่งศิลปะวัฒนธรรมของชุมชนบ้านบ่อแก้ว - ส่งเสริมการศึกษาธรรมะ เข้าค่ายคุณธรรม บวชสามเณรภาคฤดูร้อน

28 - มีการจัดกิจกรรมปฏิบัติธรรมในวันสำคัญทางศาสนาโดยมีการนั่งสมาธิและทำวัตรเย็น คุณสมบัติ รายละเอียดกิจกรรมที่ประเมิน 5.2 ประเพณีวัฒนธรรม - สืบสานวัฒนธรรมประเพณีและภูมิปัญญา เช่น งาน สงกรานต์ ลอยกระทง เข้าพรรษา การจักสาน หัตถกรรม เป็นต้น - กิจกรรมส่งเสริมด้านสุขภาพโดยใช้ภูมิปัญญา ชาวบ้าน เช่น การแพทย์แผนไทย ส่งเสริมการใช้ สมุนไพรในวัดและชุมชน - สืบสานวัฒนธรรมประเพณีและภูมิปัญญา เช่น ประเพณีสงกรานต์

29 - ในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนาให้ชาวบ้านได้สรงน้ำพระแก้ว - กิจกรรมเวียนเทียนรอบโบสต์ในวัคสำคัญในพระพุทธศาสนา คุณสมบัติ รายละเอียดกิจกรรมที่ประเมิน 5.3 ภูมิปัญญาการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม - ส่งเสริมและปลูกจิตสำนึกในการอนุรักษ์ สิ่งแวดล้อมในชุมชน เช่น เป็นแกนนำการรณรงค์ ปลูกผัก ปลอดสารพิษ ทำปุ๋ยชีวภาพ บวชต้นไม้ - สร้างภาคีเครือข่ายในการจัดกิจกรรมอนุรักษ์ สิ่งแวดล้อม/การจัดกิจกรรมการเรียนรู้วิถีพุทธ - มีการส่งเสริมการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมในชุมชน

30

ภาคผนวก

31 งานประเพณีวัดบ่อแก้ว

32 - การซ้อมศิลปะวัฒนธรรมพื้นบ้านของเด็กนักเรียนมัธยมศึกษา ในงานประเพณีต่างๆ

33

34 - รดน้ำมนต์ให้พรเพื่อเป็นขวัญกำลังใจให้แก่นักเรียน ตัวแทนนักกรีฑาระดับประถมศึกษาอำเภอนาหมื่น เข้าร่วมการแข่งขันกรีฑานักเรียนสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาน่านเขต 1 ปีการศึกษา 2565

35 - ตักบาตรเทโวโรหณะ ใส่บาตรพระแก้ว ณ วัดบ่อแก้ว ต.บ่อแก้ว อ.นาหมื่น จ.น่าน

36 - กิจกรรมรณรงค์การขับขี่ปลอดภัย ประชาชนร่วมใจ สวมหมวกกันน๊อค (ชุมชนลดความเร็ว)

37 - กิจกรรมกลุ่มผู้รักสุขภาพบ้านบ่อแก้ว โดยมีนายอำเภอนาหมื่นมาเป็นประธาน และร่วมกิจกรรมกับผู้นำ ชุมนุม อสม. ผู้สูงอายุ และผู้รักการออกกำลังกายเพื่อสุขภาพ ณ ลานวัดบ่อแก้ว

38 - โครงการสืบสานศิลปะล้านนา ภูมิปัญญาชาวนาหมื่น นำโดยปราชญ์ท้องถิ่นและเยาวชนโรงเรียนนาหมื่น

39 - กิจกรรมกลุ่มออกกำลังกายตอนเย็น ที่ล้านบ่อน้ำทิพย์ วัดบ่อแก้ว

40 - กิจกรรมทางกาย เที่ยวบิณฑบาตตามชุมชนหัววัดบ่อแก้ว