ครูศิลป์ของแผ่นดินอุเทน รินฟอง

1 แบบเสนอชื่อและผลงานเพื่อการคัดสรร “ครูศิลป์ของแผ่นดิน” ประจำปี 2560 1. ประวัติส่วนตัว ชื่อ-นามสกุล..........นายอุเทน รินฟอง..............อายุ.......39.....ปี วัน-เดือน-ปีเกิด.......25 มิถุนายน 2521............ ชื่อ-นามสกุล (ภาษาอังกฤษ) ...............Mr.UTHEN RINFONG............................................................................... การศึกษา..........ปริญญาตรี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล ล้านนา ศิลปกรรมสาขาเครื่องปั้นดินเผา................ ทำงานหัตถกรรมด้าน………เครื่องปั้นดินเผาสโตนแวร์………ระยะเวลาในการทำงานหัตถกรรม......18.....ปี ชื่อกลุ่ม (ถ้ามี).........................................เฮือนปฏิมาเซรามิค.......................จำนวนสมาชิกภายในกลุ่ม.......12... คน 2. ที่อยู่ (ที่สามารถติดต่อได้) บ้านเลขที่……66……….หมู่...10.........ตรอก/ซอย........................วัดสันหมื่นแก้ว..........ถนน..................ซุปเปอร์ ไฮเวย์ตำบล/แขวง…………แม่ปืม………..อำเภอ/เขต..................เมือง...............จังหวัด...................พะเยา................ รหัสไปรษณีย์.............56000.....................โทรศัพท์(บ้าน)................................... โทรศัพท์มือถือ........081 9609859..........E-mail :[email protected].................... ID : Line ……HUENPATIMA2 ……….Facebook: Huenpatma ceramics Uthen Rinfong 3. การทำงานหัตถกรรม 3.1 ประวัติการทำงานหัตถกรรม (บรรยายความเป็นมาตั้งแต่รับการถ่ายทอดจนถึงปัจจุบัน) เฮือนปฏิมาเซรามิคเดิมนั้นเป็นการผลิตงานเครื่องปั้นดินเผาที่ขึ้นรูปด้วยมือ ในแบบง่ายๆเพราะผู้ริเริ่มคือ นายอุเทน รินฟอง เป็นนักศึกษาที่เรียนมาทางด้านนี้โดยตรง รูปทรงจะเน้นความเรียบง่าย ความเป็นธรรมชาติ ด้วยความมีจุดเด่นและมีเอกลักษณ์ทางด้านการขึ้นรูปและเทคนิคการเคลือบ ทำให้เป็นที่สนใจของลูกค้าต่อมาได้ พัฒนาทางด้านผลิตภัณฑ์ขึ้นเรื่อยๆมีการนำลวดลายของทางล้านนาเช่นลายผักกูดและลวดลายจากเตาเผาโบราณ เวียงบัวซึ่งเป็นแหล่งเตาเผาโบราณที่มีขนาดใหญ่ มีแนวกำแพงเมืองโบราณล้อมรอบ จังหวัดพะเยา เป็นที่ทราบกัน โดยทั่วไปมานานแล้วว่า ในอดีตเมื่อ พ.ศ 1820-1860 พญางำเมืองเป็นกษัตริย์องค์สำคัญของแคว้นพะเยา หรือ ช่วงสมัยพ่อขุนรามคำแหงหรือพระร่วงแห่งกรุงสุโขทัย และร่วมสมัยกับพญาเม็งราย (ครองเมืองเชียงราย พ.ศ. 1806-1835 และครองเมืองเชียงใหม่ พ.ศ. 1839-1862 ) แต่ในการศึกษาทางโบราณคดีก็ยังไม่มีการระบุให้ ประจักษ์ได้ว่ามี “หลักฐานอะไร” ที่เป็นตัวแบบเฉพาะทางวัฒนธรรม ( cultural marker ) ที่ใหญ่ๆของสมัยพญา งำเมือง ทั้งๆที่ทุกวันนี้ ถือว่าเป็นใจกลางแห่งแคว้นพะเยา มีแค่พบได้ประปราย เช่น ศิลปะวัตถุปประเภท พระพุทธรูปหินทราย ศิลาจารึก เครื่องถ้วยชาม เครื่องใช้ วัดในพุทธศาสนา โบราณวัตถุ แต่ก็ยังไม่มีใครสามารถ ระบุลงใปได้ว่า เป็นวัตถุทางวัฒนธรรมสมัย พญางำเมืองวันนี้เรามีคำตอบว่า สิ่งเหล่านี้มีอยู่จริง ของ”อารย พะเยา” ในรัชสมัยพญางำเมือง ( ประมาณ พ.ศ. 1820-1860 )ได้แน่ชัด เรื่องหนึ่งแล้ว นั่นคือแหล่ง มหัตถศิลป์/ มหัตถกรรมการผลิตเครื่องถ้วยโบราณ เครื่องถ้วยชามชนิดแกร่งมีเคลือบ มีลวดลายที่มีความสวยงาม มีอัตลักษณ์ เฉพาะตัว ที่เมืองเก่าโบราณเวียงบัวหรือเรียกชื่อว่า “ แหล่งเตาเผาโบราณเวียงบัว “ เป็นแหล่งผลิต ขนาดใหญ่ มี เตาเผาโบราณ อยู่หลายสิบเตา มีแนวกำแพงเมือง ที่เด่นชัด ในแหล่งเตาเผานั้นตั้งอยู่ในหมู่บ้านบัว มีการค้นพบเตาเผาโบราณมากกว่า 43 เตา และได้มีการสร้าง พิพิธภัณฑ์เตาเผาโบราณเวียงบัวครอบไว้โดยกรมศิลป์ เป็นที่ศึกษาสำหรับเยาวชน นักท่องเที่ยว และผู้ที่สนใจ แต่ไม่มีผู้ที่จะสืบสานลวดลายโบราณเหล่านี้ จึงได้มีการนำลวดลายโบราณเหล่านี้มาผสมผสานในงานให้มีความ หลากหลายและเป็นทีน่าสนใจและทันสมัยมากขึ้น และนอกจากนั้นยังได้นำลวดลายโบราณจากเตาเผาโบราณ เวียงบัวมาเผยแพร่และสอนให้แก่เยาวชน จนเป็นที่รู้จักและสนใจ มากมายจนเปิดเป็นศูนย์การเรียนรู้

2 เครื่องปั้นดินเผาจังหวัดพะเยาเพื่อให้น้องเยาวชน นักท่องเที่ยว และผู้ที่สนใจมาศึกษาหาความรู้และชมงานมา จนถึงปัจจุบัน รูปตัวอย่างของโบราณที่ขุดค้นพบในแหล่งเตาเผาโบราณเวียงบัว ตัวอย่างลวดลายของเตาเผาโบราณเวียงบัว

3 3.2 แนวความคิด/ปรัชญาในการทำงาน และความมุ่งหวังในการสืบทอดงานหัตถศิลป์ “สืบสานศิลปะหัตถกรรมและวัฒนธรรมท้องถิ่น ถ่ายทอดองค์ความรู้สู่เยาวชน ปรับปรุงพัฒนาสู่ความ ยั่งยืน และอัตลักษณ์ที่โดดเด่น” นี่คือปรัชญาในการทำงานทียึดมาตลอดการทำงาน สึ่งสำคัญที่สุดคือวัฒนธรรม ประเพณีท้องถิ่น ศิลปะหัตถกรรมที่สึบทอดมา ถึงแม้จะใช้เวลายาวนานเท่าไร ถ้าไม่มีการสืบทอด สืบสาน ปรับปรุงพัฒนา และ เผยแพร่ก็จะเหลือไว้แค่ซากปรัก หักพัง ไม่มีใครมาสนใจ ไม่มีใครรู้จัก และสูญหายไปในที่สุด ความมุ่งหวังในการทำงานนั้น แน่นอนว่าเพื่อได้เห็นเยาวชนในท้องถิ่น หรือต่างถิ่น หรือผู้ที่มีความสนใจ ภูมิใจและได้สึบทอดงานศิลปหัตถกรรมเครื่องปันดินเผา ที่มีความสวยงามและมีคุณค่าตั้งแต่ในอดีตตลอดจนถึง ปัจจุบัน ให้ได้เชิดชู เผยแพร่ให้เป็นที่รู้จักไปทั่วโลก อย่างน้อย เราก็ได้ภูมิใจว่า นี่คือสิ่งที่บรรพบุรุษของเราได้สร้าง มาและยิ่งใหญ่ที่สุด เป้าหมายในอนาคตข้างหน้า เพื่อเพิ่มศักยภาพในการพัฒนาสินค้าและผลิตภัณฑ์ ทางกลุ่มเฮือนปฏิมาได้มี เป้าหมายที่จะสร้างเครือข่ายและองค์ความรู้สู่เยาวชนให้มากที่สุด เพราะผลิตภัณฑ์ทางด้านงานหัตถกรรม หัตถศิลป์ เป็นที่รู้กันว่าผลิตช้า แต่มีคุณค่าทั้งทางด้านจิตใจและมูลค่า นอกจากนั้นในศูนย์เรียนรู้เฮือนปฏิมามี เป้าหมายที่จะพัฒนาศักยภาพทางด้านการท่องเที่ยวเชิงเรียนรู้ มีเป้าหมายที่จะทำโฮมสเตย์รองรับนักท่องเที่ยวจึง ได้มีการนำเสนอทางการท่องเทียวแห่งประเทศไทย ( ททท. ) ให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวในจังหวัดพะเยา และได้มีการ อนุมัติแล้วเริ่มมีการดำเนินการ การถ่ายภาพยนตร์โฆษณาการท่องเที่ยวในศูนย์เรียนรู้เฮือนปฏิมาและออกให้ได้ชม แล้ว ในโฆษณาของ ททท.เรื่องเด็กแว้นพาเที่ยว (พะเยา) ส่วนการพัฒนาผลิตภัณฑ์ มีการศึกษาหาข้อมูลทางด้านผลิตภัณฑ์อยู่ตลอดเวลา มีการติดต่อปรึกษากับ ทางด้าน ศูนย์เครื่องเคลือบดินเผาลำปาง กรมวิทยาศาตร์บริการ และมหาวิทยาลัยต่างๆ เช่น มทร.ล้านน า ม. พะเยา ม.แม่ฟ้าหลวง เพื่อพัฒนาศักยภาพทางด้านการออกแบบ การผลิต และอื่นๆ อยู่อย่างตลอดเวลา 3.3 แนวความคิดและการสืบสาน หรือสืบทอดภูมิปัญญา ศิลปหัตถกรรม และหัตถศิลป์เหล่านี้ แม้จะมีความสวยงามโดดเด่น จะไม่มีความหมายใดๆ เลย ถ้าไม่มี การสืบสาน สืบต่อให้แก่เยาวชนรุ่นหลังและผู้ที่สนใจที่จะศึกษาเล่าเรียน ให้มีความเจริญก้าวหน้าและยืนนานจนถึง ชั่วลูกชั่วหลาน จึงได้มีการ เปิดสถานที่ผลิตนี้เป็นศูนย์เรียนรู้ ให้แก่ชุมชน ผู้ที่สนใจ และเยาวชน ได้เข้ามาศึกษา เรียนรู้อย่างต่อเนื่อง เป็นที่ศึกษาดูงานของทั้งทางภาครัฐ และเอกชน และได้มีการขยับขยายทางด้านองค์ความรู้ ขึ้นเรื่อยๆ ให้เป็นเครือข่ายที่ใหญ่และมีคุณภาพ ต่อไปในอนาคต นอกจากนั้น ทางด้านเยาวชนของเฮือนปฏิมา เซรามิคยังได้เป้นตัวแทนเยาวชนโอทอปของจังหวัดพะเยาไปแสดงงานในที่ต่างๆ อีกด้วย

4 .

5 3.4 การถ่ายทอดภูมิปัญญา และการพัฒนาการถ่ายทอด (ระบุรูปแบบวิธีการถ่ายทอด/การพัฒนาการถ่ายทอด และผู้รับการถ่ายทอด ขั้นตอนการถ่ายทอดและการผลิตจริง 1.นำเยาวชนและผู้ที่สนใจมาเล่าถึงประวัติความเป็นมา และกระบวนการผลิตเครื่องปั้นดินเผาก่อน เพื่อให้มี ความเข้าใจในการทำงานเบื้องต้น 2.นำเข้าสู่กระบวนการเรียนรู้และปฏิบัติจริงดังนี้ 2.1.หาข้อมูล ในการค้นหาข้อมูลนั้นเป็นสิ่งสำคัญมากในการออกแบบผลิตภัณฑ์ เพราะถ้าข้อมูลพร้อม ย่อมมีผลต่อรูปแบบผลิตภัณฑ์ที่สวยงาม 2.2.ร่างแบบ ( Sketch idea )เมื่อหาข้อมูลแล้วก็เริ่มร่างแบบ หลายๆแบบ เพื่อคัดกรอง เลือกเอาแบบที่ ถูกใจที่สุด ภาพตัวอย่างการร่างแบบผลิตภัณฑ์ 2.3.เขียนแบบ( Sketch Design ) เมื่อได้แบบที่ต้องการแล้วก็ทำการเขียนแบบตามสเกล จริง

6 2.4.ขยายแบบ เครื่องปั้นดินเผานั้นเมื่อมีการขึ้นรูปแล้วนำไปเผาจะมีการหดตัว ผู้ผลิตต้องรู้ว่าเนื้อดินของ ตัวเองนั้นมีการหดตัวหลังเผา กี่เปอร์เซ็นต์ แล้วในการขึ้นรูปต้องมีการขยายตามการหดตัวนั้นๆ 2.5.ขึ้นรูป แกะลาย ตกแต่งก่อนเผาดิบ เมื่อขยายแบบแล้วก็ทำการขึ้นรูปตามรูปแบบที่กำหนดไว้ รูปภาพ ขั้นตอนการขึ้นรูปและการตกแต่งลวดลาย 7.เผาดิบที่อุณหภูมิ 750-900 องศาเซลเซียส เพื่อให้อนินทรีย์สารหายไป และเพิ่มความแข็งแกร่งก่อน นำไปสู่ขั้นตอนต่อไป ภาพตัวอย่างงานที่เผาดิบที่ อุณหภูมิ 750-950 องศาเซลเซียส แล้ว

7 8.ตกแต่งลวดลายก่อนเผาเคลือบ และน้ำไปชุปเคลือบที่เตรียมไว้ ภาพผู้ที่เข้ามาศึกษาอบรม ตกแต่งชิ้นงานอย่างมีความสุขและสนุกสนาน 9.เข้าเตาเผาเคลือบที่อุณหภูมิ 1250-1280 องศาเซลเซียส ใช้เวลาในการเผา 8-10 ชั่วโมง ผลิตภัณฑ์ที่ขึ้นรูปเสร็จ และการเผา ที่อุณหภูมิ 1260 องศาเซลเซียส

8 10.เมื่อผลิตภัณฑ์ออกจากเตาเผาแล้ว ก็นำมาตรวจสอบคัดแยกเพื่อส่งจำหน่ายต่อไปตามทีลูกค้าสั่งและ คืนให้เจ้าของขิ้นงานเพื่อเก็บไว้เป็นที่ระลึก การตรวจสอบคุณภาพและ การบรรจุพร้อมส่งจำหน่าย

9 ลักษณะงานที่ขึ้นรูปด้วยมือที่เผาเคลือบสำเร็จแล้ว จุดเด่นของผลิตภัณฑ์ เป็นผลิตภัณฑ์ทีเน้นการขึ้นรูปด้วยมือเป็นส่วนใหญ่ เน้นความเป็นวิถึชีวิตแห่งความเป็นธรรมชาติ ความ เรียบง่าย ใช้วัตถุดิบจากธรรมชาติที่มีอยู่ในท้องถิ่น เผาที่อุณหภูมิที่สูง ถึง 1,260 องศาเซลเซียส จึงไม่มีสิ่งปนเปื้อน ตกค้าง ลวดลายที่สรรสร้างขึ้นมาในแต่ละชิ้นนั้น ล้วนมีความหมาย แสดงคุณค่าในตัวของมันเอง เช่นลวดลายที่ เป็นมงคล เช่นลายปลา ลายสิงห์ ลายช้าง เป็นต้น แต่ภายใต้ลวดลายที่เป้นมงคลเหล่านี้ มีความเป็นอัตตลักษณ์ที่ ไม่เหมือนกับที่อื่นที่ได้ค้นพบมา จะมีลักษณะเฉพาะตัว นอกเหนือจากนั้นรูปทรงและการดีไซน์ ยังแปลกใหม่ ทันสมัยผสมผสานกับความเป็นธรรมชาติได้อย่างลง ตัวและสวยงาม เหมาะแก่การนำไปใช้เป็น ของขวัญ ของฝากในทุกสถานการณ์ เพราะลวดลายในผลิตภัณฑ์ เหล่านี้เป็นลายที่เป็นมงคล

10 4. ผลงานที่ปรากฎโดยละเอียด พร้อมชื่อผลงาน รูปแบบ ลวดลาย และจุดเด่นของผลงาน ผลจากการค้นคว้าเอาลวดลายเตาเผาโบราณเวียงบัว และลวดลายโบราณในท้องถิ่นมาพัฒนาต่อยอด องค์ความรู้ลงในเครื่องปั้นดินเผา สโตนแวร์ ผลิตภัณฑ์ที่ทำอยู่ มาเผยแพร่ จนเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวาง ได้รับ รางวัลต่างๆ มากมาย และยังถ่ายทอดองค์ความรู้นี้สู่เยาวชน นักเรียน นักศึกษา เป็นระยะเวลาหลายปี จนทาง จังหวัดได้เห็นถึงความสำคัญ จึงได้มอบหมายให้ สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดพะเยา เปิดเป็นศูนย์การเรียนรู้ เครื่องปั้นดินเผาจังหวัดพะเยาขึ้น เพื่อให้เป็นแหล่งองค์ความรู้ทางวัฒนธรรมสืบทอดต่อไปอย่างยั่งยืน 5. บรรยายกระบวนการทำงาน อุปกรณ์ เครื่องมือ วัตถุดิบ พอสังเขป พร้อมแนบรูปประกอบ ในการทำงานเครื่องปั้นดินเผามีขั้นตอนดังต่อไปนี้ 1.หาข้อมูลเบื้องต้นเพื่อใช้ในกระบวนการทำงาน 2.ทำการวิเคราะห์ข้อมูล ร่างแบบ คัดเลือกแบบ เขียนแบบ ขยายแบบ ตามการหดตัวหลังการเผา 3.เตรียมวัตถุดิบและทำการขึ้นรูปตามแบบที่ขยายและทำการตกแต่งก่อนเผา 4.นำไปเผาดิบที่ 800 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 4-6 ชั่วโมง ทิ้งไว้จนเย็น ประมาณ 6-8 ชั่วโมง

11 5.ทำการตกแต่งก่อนลวดลายก่อนเผาเคลือบ 6.ชุบเคลือบ และเข้าเตาเผา 7.ทำการเผาเคลือบที่อุณหภูมิ 1250-1280 องศาเซลเซียสประมาณ 8-10 ชั่วโมง ปิดเตาและทิ้งไว้จนเย็น ประมาณ 10-12 ชั่วโมง 8.ทำการคัดเลือกชิ้นงานเพื่อโชว์และส่งจำหน่าย ต่อไป

12 6. ประสบการณ์การเผยแพร่และถ่ายทอดองค์ความรู้สู่สังคม -พ.ศ.2544 เป็นวิทยากรบรรยายพิเศษ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ -พ.ศ 2544-2549 เป็นวิทยากรให้กับนักเรียนและนักศึกษา บรรยายเรื่องการการผลิตตกแต่งเครื่องปั้นดินเผา ใน บางโอกาส -พ.ศ 2553-ปัจจุบัน เป็นวิทยากร และที่ปรึกษาให้ แก่นักเรียน นักศึกษา ครู อาจารย์ เครื่องการทำ เครื่องปั้นดินเผาในจังหวัดพะเยา -เป็นผู้ช่วยให้สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอเมืองพะเยาเรื่องการพัฒนาผลิตภัณฑ์โอทอป -คณะกรรมการเศรษฐกิจฐานรากด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนอำเภอเมืองพะเยา -เป็นประธานศูนย์การเรียนรู้เครื่องปั้นดินเผาจังหวัดพะเยา 7. เกียรติบัตร หรือรางวัลที่เคยได้รับ ระบุผลงานที่สร้างชื่อเสียง ได้รับรางวัล -ได้รับพระราชทานรางวัลจากสมเด็จพระเทพฯ จากการประกวด ศิลปกรรมเครื่องปั้นดินเผาแห่งชาติครั้งที่ 10 -รางวัลผลิตภัณฑ์สำหรับ สาโทไทย และชุดอาหารไทยในต่างประเทศ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี -ได้รับคัดเลือกจากกรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศไปแสดงงาน โตเกียว กิฟโชว์ ณ กรุงโตเกียวประเทศ ญี่ปุ่น ปี 2558 -รางวัลชนะเลิศการออกแบบผลิตภัณฑ์โอทอปจังหวัดพะเยาปี2558

13 -ได้รับรางวัลเหรียญเงิน ในการประกวดผลิตภัณฑ์ทางวัฒนะธรรม ประเภทอนุรักษ์ ของกระทรวงวัฒนะธรรม ปี2558 -ได้รับรางวัลเหรียญทอง ในการประกวดผลิตภัณฑ์ทางวัฒนะธรรม ประเภทความคิดสร้างสรรค์ (ชุดอาหารลายเวียงบัว) ของกระทรวงวัฒนะธรรม ปี2558 -ได้รับเชิญจากสำนักนายกรัฐมนตรี ให้ไปแสดงงานต้อนรับ นายกรัฐมนตรีมาเลย์เชียและคณะทูต ณ ตึกสันติไม่ตรี ทำเนียบรัฐบาล ปี 2559 -ได้รับเกียรติจากกรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทยให้เป็น 1 ใน 50 ศิลปินโอทอป ปี 2560

14 8. ความคิดเห็นของผู้ทรงคุณวุฒิในท้องถิ่นหรือผู้เสนอในกรณีหน่วยงานหรือบุคคลอื่นเป็นผู้เสนอ เป็นผู้ให้การสนับสนุนให้มีการอนุรักษ์และสืบทอดต่อภูมิปัญญาที่มีมานานของจังหวัดพะเยา มีการนำมา ผสมผสานกับแนวคิดแบบใหม่ให้ออกมาเป็นงานหัตถศิลป์ที่มีคุณค่าทางจิตใจ ความเชื่อ และเพิ่มมูลค่าของ ผลิตภัณฑ์รวมทั้งเปิดโอกาสให้ประชาชนที่มีความสนใจให้เข้ามาเรียนรู้ และส่งเสริมเยาวชนให้มีการใช้เวลาว่าง ให้เป็นประโยชน์ด้วยการเข้ามาเรียนศิลปะการปั้นในช่วงวันหยุด แทนการเล่นเกมส์หรือเที่ยวเตร่ ลดปัญหาสังคม อื่น ๆ ที่จะเกิดขึ้นกับเยาวชนหากไม่มีกิจกรรมให้ทำในวันหยุด 9. ผู้ติดต่อในกรณีสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม ................นางสาวจุฑารัตน์ โลหะกิจ....................... โทรศัพท์.................... 082-8893106.................... ลงชื่อผู้เสนอ.................................................................... (..................................................................) วันที่.................................................................... ข้อมูลผู้เสนอ : (ในกรณีหน่วยงาน หรือบุคคลอื่นเป็นผู้เสนอ) ชื่อ-นามสกุล ............................................................................ตำแหน่ง ............................................................ หน่วยงาน ............................................................................................................................................................ ที่อยู่........................................................................................................................................ .............................. ............................................................................................................................. ................................................ โทรศัพท์.............................................................E-Mail……………………………………………………………………………………