หัตถการฉีดยาเคมีบำ บัด ทางไขสันหลัง (METHOTREXATE INTRATHECAL)
ขั้นตอนในการเจาะ Bone marrow 1.เพื่อเตรียมความพร้อมผู้ป่วยทั้งด้านร่างกายและจิตใจ 2.เพื่อให้ผู้ป่วยไม่เกิดภาวะแทรกซ้อนหลังฉีดยาบำ บัดทาง ไขสันหลัง(Methotrexate Intrathecal) 3.เพื่อเป็นแนวทางปฏิบัติสำ หรับพยาบาล วัตถุประสงค์
ขั้นตอนในการเจาะ Bone marrow 1.Lumbar puncture adult set 1 set 2. กล่องอุปกรณ์เจาะหลัง (Chemo IT Box) 2.1.Spinal Needle No.22 = 2 อัน 2.2.Syringe 5 ml = 2 อัน 2.3.Syringe 10 ml = 2 อัน 2.4. Needle No.18 (สำ หรับดูดยาชา)= 5 อัน 2.5.Needle No.24 (สำ หรับฉีดยาชาเข้าผิวหนัง)= 3 อัน 2.6.Needle No.25 (สำ หรับฉีดยาชาเข้าผิวหนัง)= 2 อัน 2.7.Fixomull 10 x 10 cm = 2 แผ่น 2.8สำ ลี Alcohol = 1 แผง 2.9.Chlorhexidine gluconate in alcohol = 5 ซอง 2.10 Three way = 2 อัน 2.11.Extension tube = 2 อัน 2.12.Surgical gloves No.6 = 2 อัน 2.13.Surgical gloves No.6 1/2 = 2 อัน เครื่องมืออุปกรณ์ที่ใช้
ขั้นตอนในการเจาะ Bone marrow 2.14.Surgical gloves No.7 = 2 อัน 2.15.Surgical gloves No.7 1/2= 2 อัน 2.16.ไม้บรรทัด = 1 อัน 2.17.mask = 5 อัน 3.ยาชาเฉพาะที่ตามการรักษาของแพทย์ เช่น 1% xylocaine with adrenaline, 2% xylocaine with adrenaline เครื่องมืออุปกรณ์ที่ใช้
ขั้นตอนในการเจาะ Bone marrow 1. การประเมินสภาพผู้รับบริการ 1.1พยาบาลตรวจสอบว่าคำ สั่งแพทย์ทำ หัตการฉีดยาเคมีบำ บัด ทางไขสันหลังMethotrexate Intrathecal 1.2 พยาบาลตรวจสอบว่า ผู้ป่วยเซ็นชื่อลงในหนังสือแสดงความ ยินยอมรับการรักษาด้วยยาเคมีบำ บัดโดยทำ หัตถการฉีดยาเคมี บำ บัดทางไขสันหลังMethotrexate Intrathecal เรียบร้อย 1.3สังเกตสภาพทั่วไปร่างกาย เช่น ระดับความรู้สึกตัวด้วยการ ประเมินGCS, ประเมิน ECOG, ความสามารถในการเคลื่อนไหว ร่างกาย, สภาพผิวหนังบริเวณตำ แหน่งที่เจาะ เป็นต้น ขั้นตอนการปฏิบัติงาน
ขั้นตอนในการเจาะ Bone marrow 1.4 ตรวจสอบสัญญาณชีพ 1.5 ให้คำ แนะนำ ความรู้เกี่ยวกับการทำ หัตการฉีดยาเคมีบำ บัด ทางไขสันหลัง(Methotrexate Intrathecal) และประเมินความ พร้อมด้านจิตใจ 1.6 สอบถามประวัติการแพ้ยา ยาชาหรือสารเคมีที่ใช้ในการ ตรวจวินิจฉัยและการรักษา 1.7 แจ้งผู้รับบริการไม่ต้องงดน้ำ และอาหาร ใช้เวลาประมาณ 10 นาที 2. ประเมินสภาพแวดล้อม 2. 1.ความเหมาะสมของแสงสว่างและอุณหภูมิห้อง 2.2.ความเป็นสัดส่วนโดยกั้นม่านที่เตียงผู้ป่วยเมื่อทำ หัตถการ 2.3.ความเหมาะสมของเตียงที่ใช้ ขั้นตอนการปฏิบัติงาน
วิธีปฏิบัติ 1.ตรวจสอบชื่อ-สกุล วันเดือนปีเกิด โดยการสอบถามและดูจาก ป้ายข้อมือของผู้ป่วย 2.พยาบาลอธิบายขั้นตอนและเหตุผลการทำ หัตถการ รวมทั้ง เปิดโอกาสให้ผู้ป่วยซักถามข้อสงสัย 3.แนะนำ หรือช่วยเหลือให้ผู้รับบริการถ่ายปัสสาวะก่อนทำ หัตถการ 4.เตรียมผิวหนังบริเวณที่จะฉีดยาให้สะอาด 5.เตรียมอุปกรณ์/เครื่องมือเครื่องใช้ให้พร้อมไปที่เตียงผู้ป่วย 6.จัดสภาพแวดล้อมให้เป็นสัดส่วนโดยการกั้นม่านให้มีแสงสว่าง เพียงพอ มีบริเวณพอเหมาะในการจัดวางเครื่องมือ เครื่องใช้ สะดวกต่อการจัดท่าผู้ป่วยและขณะช่วยแพทย์ 7.จัดท่าผู้ป่วยโดยให้นอนตะแคงหลังชิดริมเตียง งอเข่าทั้งสองข้าง ก้มศีรษะและไหล่ลงให้มากที่สุดจนคางชิดระวังไม่ให้เข่ากดท้อง อาจมีหมอนรองใต้ศีรษะและคอให้อยู่ระดับเดียวกับกระดูกสันหลัง ห่มผ้าให้เปิดเฉพาะพบบริเวณที่เจาะ ก่อนฉีดยาเคมีบำ บัดทางไขสันหลังMethotrexate Intrathecal
8.ล้างมือให้สะอาดและเช็ดให้แห้ง 9.จัดวางเครื่องใช้ให้สะดวกต่อการปฏิบัติ เปิด Lumbar puncture adult set และเทน้ำ ยาทำ ลายเชื้อโดยใช้หลัก ปราศจากเชื้อ 10.ใช้สำ ลีชุปแอลกอฮอล์ 70% เช็ดจุกขวดยาชาส่งขวดยาให้ แพทย์เห็นฉลากยาชัดเจนก่อนดูดยา 11.ใช้พลาสเตอร์ยึดมุมผ้าสี่เหลี่ยมเจาะกลางที่แพทย์คลุมบริเวณ ฉีดยาให้อยู่กับที่ ขณะฉีดยาเคมีบำ บัดทางไขสันหลังMethotrexate Intrathecal 1.ดูแลให้ผู้รับบริการอยู่ท่าเดิมตลอดเวลา แนะนำ ให้นอนนิ่ง หายใจช้าๆและลึกๆ เตือนไม่ให้ไอ 2. ตรวจสอบสัญญาณชีพ สังเกตอาการหายใจและความรู้สึก ของผู้ป่วย 3. ช่วยแพทย์โดยการส่งเข็มบรรจุยาเคมีบำ บัด (Methotrexate)โดยใช้หลักปราศจากเชื้อ 4. บางรายช่วยแพทย์เก็บน้ำ ไขสันหลังเพื่อส่งตรวจเพิ่ม จะทำ การ เก็บสิ่งส่งตรวจก่อนการฉีดยาเคมีบำ บัด วิธีปฏิบัติ
วิธีปฏิบัติ ดูแลบริเวณหลังเจาะให้ได้รับการปิดผ้าก็อซทับFixomull จัดให้ผู้ป่วยอยู่ในท่านอนหงายราบหนุนหมอนเสมอไหล่ ห้าม ยกศีรษะขึ้นหรือลุกนั่ง ประมาณ6-8 ชั่วโมง 1. ตรวจสอบสัญญาณชีพ ทุก 15 นาที 4 ครั้ง 30นาที 2 ครั้ง ทุก 1 ชั่วโมง จนสัญญาณชีพคงที่สังเกตสีผิว ระดับความรู้สึกตัว การ มีน้ำ สันหลังรั่วซึม หรือการมีเลือดออกตรงบริเวณตำ แหน่งที่ เจาะ และตรวจสอบอาการทางระบบประสาท เช่น ความรู้สึก เจ็บและชาบริเวณขา ความสามารถขับถ่ายปัสสาวะได้เองหลัง ฉีดยา 2. แนะนำ และช่วยเหลือผู้ป่วยให้ดื่มน้ำ มากๆ 2-3 ลิตรใน 24 ชั่วโมง(ถ้าไม่มีข้อห้าม) 3. 4. นำ อุปกรณ์/เครื่องมือที่ใช้ไปทำ ความสะอาดและเก็บเข้าที่ หลังฉีดยาเคมีบำ บัดทางไขสันหลังMethotrexate Intrathecal
วิธีปฏิบัติ 5. ล้างมือให้สะอาด 6. บันทึกในแบบบันทึกทางการพยาบาล (nursing progress note)ในระบบ HIS โดยบันทึกวัน/ เวลา/ชื่อแพทย์/ อาการและ อาการแสดงของผู้รับบริการก่อนขณะ และหลังฉีดฉีดยาเคมีบำ บัด ทางไขสันหลังMethotrexate Intrathecal 7. สังเกตอาการแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นภายหลังฉีดยา Methotrexate Intrathecal เช่น สับสน อาเจียน ชีพจรช้าให้รายงานแพทย์ทันที ในกรณีมีอาการปวดศีรษะหลังการ ฉีดยา Methotrexate Intrathecal ควรจัดสภาพแวดล้อมให้ เงียบสงบ จัดให้ผู้รับบริการนอนพัก และดื่มน้ำ มาก หลังฉีดยาเคมีบำ บัดทางไขสันหลังMethotrexate Intrathecal
การปฏิบัติตัวเมื่อกลับบ้าน 1.แนะนำ ผู้ป่วยอาจมีอาการปวดหลัง ปวดศีรษะ คลื่นใส้ อาเจียน 1-2 วันหลังฉีดยาเคมีบำ บัดทางไขสันหลังMethotrexate Intrathecal อาการเหล่านี้จะเป็นชั่วคราว การนอนราบ ดื่มน้ำ ให้ เพียงพอประมาณ 2-3 ลิตรต่อวัน และงดออกแรงเบ่ง จะช่วย บรรเทาอาการเหล่านี้ได้ หากปวดมากสามารถรับประทานยาแก้ ปวดได้ ถ้าอาการไม่ดีขึ้น ได้แก่ สับสน งุนงง อาเจียนรุนแรง ชีพจรช้า ปวดศีรษะรุนแรง หมดสติ ปัสสาวะไม่ออก มีไข้สูง ให้มา พบแพทย์ที่สถานพยาบาลทันที 2.แนะนำ ผู้ป่วยอาจมีอาการไม่พึงประสงค์ที่พบบ่อยจากยาเคมี บำ บัดทางไขสันหลังMethotrexateIntrathecalเช่น มีอาการ อ่อนเพลียให้นอนหลับพักผ่อน ดื่มน้ำ มากๆประมาณ 2-3 ลิตร/ วัน มีแผลในช่องปากหรือมีแผลในช่องปากร่วมกับมีอาการปาก แห้งให้ใช้น้ำ เกลืออมบ้วนปากวันละ 4 ครั้งหลังอาหารและก่อน นอน จะช่วยบรรเทาอาการปากแห้งได้อาการคลื่นใส้อาเจียนให้ รับประทานยาบรรเทาอาการคลื่นใส้อาเจียนตามแพทย์สั่ง