พันธะคาร์บอน สูตรโครงสร้าง สปก อินทรีย์

พันธะของคารบอน หรอื

คารบอนสามารถเกดิ ได 3 แบบ

การเกิดพนั ธะของคารบ อนสามารถเกดิ ได 3 แบบ ดังน้ี

แบบฝก หดั เร่ืองพนั ธะคารบ อน

คําส่ัง จงตอบคาํ ถามตอไปน้ี (ใชห นังสือเคมี เลม5 ประกอบ)

1. พนั ธะระหวา งคารบ อนกับคารบอนมีก่ปี ระเภท อะไรบาง ?

............................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................

2. ธาตคุ ารบอนสรา งพนั ธะกับธาตอุ นื่ ๆ นอกจากธาตุคารบ อนในลักษณะใดบาง ?

............................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................

แบบฝก หัด เรือ่ งพนั ธะคารบอน

คําสั่ง จงตอบคาํ ถามตอไปน้ี (ใชหนงั สือเคมี เลม 5 ประกอบ)

1. พันธะระหวา งคารบ อนกบั คารบอนมีกี่ประเภท อะไรบาง ?
ตอบ 3 ประเภท ไดแก พันธะเดยี่ ว C – C พนั ธะคู C=C พนั ธะสาม C≡C

2. ธาตคุ ารบ อนสรา งพนั ธะกบั ธาตอุ น่ื ๆ นอกจากธาตุคารบอนในลกั ษณะใดบา ง ?
ตอบ ธาตุ C สรางพนั ธะกับธาตุ H ในลกั ษณะแบบพนั ธะเดีย่ ว C – H

ธาตุ C สรางพนั ธะกบั ธาตุ O ในลักษณะแบบพนั ธะเดี่ยว C – O และ พันธะคู C= O
ธาตุ C สรางพนั ธะกบั ธาตุ N ในลักษณะแบบพันธะเด่ียว C – N
ธาตุ C สรา งพนั ธะกบั ธาตุ Cl ในลกั ษณะแบบพันธะเดีย่ ว C – Cl
ธาตุ C สรางพนั ธะกับธาตุ S ในลกั ษณะแบบพนั ธะเด่ียว C – S

โครงสรา งโมเลกุลของสารประกอบอนิ ทรยี บางชนดิ

HHHH H H HH
H
HCCCC CH
C CH
HHHH HC
HC H
โครงสรางแบบโซตรง H
HC
โครงสรางแบบโซเ ปด
H

H โครงสรางแบบวง
HH
HHCH

HCCCCH

HHHH โครงสรางแบบโซปด
ทํากิจกรรม 12.1 สบื คนขอมลู สารประกอบอินทรียท ี่พบในชีวิตประจาํ วนั
โครงสรา งแบบโซก ง่ิ

ส่งิ ทีน่ กั เรียนจะตองเรยี นรใู นวันน้ี

- การเขียนสตู รโครงสรา งของสารประกอบอินทรยี 

การเขียนสูตรโครงสราง
ของสารประกอบอนิ ทรยี 

การเขยี นสูตรโครงสรางลิวอิสแบบจดุ (Lewis dot structures)

- C มี 8e- ตามกฎออกเตต - C 2 อะตอม มี 8e- ตามกฎออกเตต
- H แตละอะตอมมี 2e- - H แตละอะตอม มี 2e-

การเขยี นสตู รโครงสรา งลิวอสิ แบบเสน (Extended structural formula)

พิจารณา ตาราง 12.2
(ใชห นังสือเคมี เลม 5 ในหนา ที่ 8 )
สูตรโครงสรา งของสารประกอบอนิ ทรียแ บบใดท่สี ามารถ
เขียนไดงายกวา ?
สตู รโครงสรางแบบยอ (Condense structural formula)

การเขียนสูตรโครงสรา งแบบยอ (Condense structural formula)

CH3CH3
(CหHรือ3)2

CH3COCH3
(CHห3ร)อื 2CO

ไมแสดงพันธะระหวางคารบ อน (C) กบั ไฮโดรเจน (H)

Note

สตู รโครงสรา งแบบยอ (Condense structural formula)

สตู รโครงสรา งแบบยอแสดงเฉพาะสัญลกั ษณข องธาตุ พันธะคูห รอื พนั ธะสามระหวา ง
อะตอมของคารบ อน และตัวเลขทแี่ สดงจาํ นวนอะตอม โดยไมจ าํ เปนตอ งแสดงพันธะเดย่ี ว

ถา มกี ลุม อะตอมท่ซี ํ้ากนั มากกวา 1 กลมุ ทตี่ อ กัน หรือตอกับอะตอมเดยี วกัน อาจเขยี น
ไวในวงเลบ็ และใชต วั เลขแสดงจํานวนกลุมอะตอม

โครงสรางแบบวงใหแ สดงพันธะเด่ยี วระหวางอะตอมของคารบ อนภายในวงและพนั ธะ
ของอะตอมทไี่ มใชไ ฮโดรเจนท่ีเชอ่ื มตอกับวง

สูตรโครงสรางแบบยออาจแสดงพนั ธะเดยี่ วระหวางอะตอมทีไ่ มใ ชไฮโดรเจนเพือ่ ความ
ชดั เจน

ตรวจสอบความเขาใจ

1. เขยี นสูตรโครงสรา งลวิ อิสของสารประกอบอินทรยี ท ีม่ ีสตู รโครงสรา งแบบยอ เปน CH3CH=C(CH3)2
H

CH3CH=C(CH3)2 H
HHCH

HCCCCH

HH H
2. เขียนสูตรโครงสรางแบบยอ ของสารประกอบอินทรียท ่ีมสี ูตรโครงสรางลวิ อิสดังนี้

H (CH3)3CCH2C≡CH
HH
H CH

HCCCCCH

H
CH

HH
H

พิจารณา ตาราง 12.3
(ใชหนงั สือเคมี เลม 5 ในหนา ที่ 10 – 11 )

สตู รโครงสรา งแบบเสนพนั ธะ (bond - line structural formula) มีลักษณะเหมือนหรือแตกตาง
จากสตู รโครงสรางแบบยอ (แตกตาง)

สูตรโครงสรา งแบบเสนพันธะนิยมแสดงเสน พนั ธะระหวา งอะตอมทไ่ี มใชไฮโดรเจน และ
เชื่อมตอ กนั ในลกั ษณะใด (เสนซกิ แซก)

โซกิง่ จะแสดงดวยเสนตรงที่ตอออกมาจากทใ่ี ด (มุมของเสนซิกแซก็ )
มมุ ระหวางพันธะเด่ยี วกับพนั ธะสามในสตู รโครงสรา งแบบเสนพนั ธะ ใหเขียนในลกั ษณะใด

(เปน เสนตรง ตามมุมพนั ธะจริง (180o)
โครงสรางแบบวงจะแสดงดว ยลกั ษณะใด (รูปเหล่ยี มดา นเทา )
โครงสรา งทีม่ อี ะตอมของธาตอุ น่ื เชน ออกซิเจน ไนโตรเจน ตองแสดงอยางไร
(สญั ลักษณของธาตแุ ละอะตอมไฮโดรเจนทตี่ อ กบั ธาตุเหลา นั้นดว ย)

การเขียนสูตรโครงสรางแบบเสนพนั ธะ (Bond-line structural formula)

CH3CH3
(CหHรือ3)2

CH3COCH3
(CHห3ร)อื 2CO

ตวั อยาง สตู รโครงสรา งแบบแสนพันธะคอเลสเตอรอล

HO

นยิ มใช แสดงโครงสรางของสารประกอบอนิ ทรียทีโ่ มเลกุลมีขนาดใหญหรอื
ซบั ซอ น เน่ืองจากสามารถใชแ สดงโครงสรางไดอ ยา งกระชับและชดั เจนกวา
สูตรโครงสรา งอ่ืน ๆ

ตรวจสอบความเขาใจ

1. เขียนสูตรโครงสรา งแบบเสน พนั ธะของสารประกอบอินทรยี ท ี่มสี ูตรโครงสรา งแบบยอ
(CH3)2C =CHCH2CH3 และ CH3C≡CCH2CHO

(CH3)2C =CHCH2CH3

O O

CH3C≡CCH2CHO หรือ

H

โดยทัว่ ไปนยิ มเขียน H ของ CHO ในโครงสรางดว ย

ตรวจสอบความเขาใจ

2. เขยี นสตู รโครงสรา งแบบยอ และสตู รโมเลกุลของสารประกอบอินทรียทมี่ สี ตู รโครงสรา ง
แบบเสน พนั ธะดงั น้ี

สูตรโครงสรา งแบบยอ

CH3CH=C(CH2CH3)CH2CH(OH)CH2Cl

OH

Cl สตู รโมเลกุล
C8H15OCl

พจิ ารณา ตาราง 12.4
(ใชห นงั สอื เคมี เลม 5 ในหนา ท่ี 12 )

โมเลกลุ CH4 มีรูปรา งโมเลกลุ เปน แบบใด ?
ทรงสี่หนา (tetrahedral)

สตู รโครงสรางลวิ อิสแสดงรปู รางโมเลกุลหรือไม

ไม

สูตรโครงสรางลิวอิสเปนการแสดงการเชอ่ื มตอกนั ของอะตอมในโมเลกลุ ดว ยรปู 2 มติ ิ
โดยไมไดแ สดงถึงรูปรา งโมเลกลุ หรือตําแหนง ของอะตอมใน 3 มิติ

โครงสรา งลวิ อิสและแบบจาํ ลองโมเลกลุ 3 มติ ิ
Q?

ทาํ แบบฝกหัดที่ 12.1
ในหนังสอื เคมี 5 หนา 13 หัวขอ 1 และ 2