โครงการสอนฟิสิกส์3

โครงการสอน

รายวชิ า ฟสิ กิ ส์๓ รหัสวชิ า ว๓๐๒๐๓
กลุ่มสาระการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี

ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศกึ ษา ๒๕๖๕

นางสาวสิรภัทร เสาร์ทา้ ว
ตาแหน่ง ครผู ้ชู ว่ ย

โรงเรียนเตรยี มอุดมศกึ ษาพัฒนาการ สระบรุ ี
สานักงานเขตพ้ืนท่ีการศกึ ษามธั ยมศกึ ษาสระบุรี
สานักงานคณะกรรมการการศึกษาขน้ั พื้นฐาน กระทรวงศกึ ษาธกิ าร

ก

คำนำ

กำหนดการสอนน้ีจัดทำข้นึ เพ่ือให้ครูผู้สอนไดเ้ ตรียมการในการจัดการเรยี นการสอนรายวชิ าเพิ่มเตมิ
รหัสวิชา ว๓๐๒๐๕ ฟสิ ิกส์๓ โดยมกี ารศึกษาและวเิ คราะหห์ ลกั สตู รแกนกลางการศึกษาข้ันพนื้ ฐาน
พทุ ธศักราช ๒๕๕๑ และฉบับปรบั ปรุง พทุ ธศักราช ๒๕๖๑ ตามสาระและมาตรฐานการเรียนรู้ ตวั ช้ีวัด จัดทำ
คำอธบิ ายรายวชิ า โครงสรา้ งรายวชิ า กำหนดเวลาเรียน น้ำหนักคะแนน กำหนดทกั ษะกระบวนการในการ
เรยี นการสอนตลอดจนการวัดและประเมนิ ผลการเรยี นการสอนของครู หวังเป็นอยา่ งย่งิ ว่าจะเป็นประโยชน์
สำหรบั ครูผสู้ อนในการพฒั นาคณุ ภาพการเรยี นรแู้ ละผลสมั ฤทธิ์ทางการเรยี นของนักเรยี นโรงเรยี นเตรียม
อุดมศึกษาพฒั นาการ สระบรุ ีต่อไป

สริ ภทั ร เสารท์ า้ ว

ข

สารบัญ

หน้า

คำนำ............................................................................................................................. ...................................ก
สารบัญ........................................................................................ .....................................................................ข
๑. หลกั การและจดุ มุ่งหมายของหลกั สตู รการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน ๒๕๕๑..........................................................๑

- หลักการ..........................................................................................................................................๑
- จดุ มุ่งหมาย............................................................................................................................. ........๑
๒. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน........................................................................................................................ ๒
๓. คณุ ลกั ษณะอันพึงประสงค์.........................................................................................................................๓
๔. วิสัยทศั น์ของกลมุ่ สาระการเรยี นร้วู ิทยาศาสตร์.........................................................................................๓
๕. การกำหนดโครงการสอน...........................................................................................................................๔
- สาระ............................................................................................................................. .................๔
- คำอธิบายรายวชิ า.......................................................................................................................... ๕
- ผลการเรยี นรู้.................................................................................................................................๖
๖. หนว่ ยการเรยี นรู้............................................................................................................................. ...........๗
๗. ตารางโครงสรา้ งรายวชิ า............................................................................................................................๘
๘. อัตราสว่ นคะแนน............................................................................................................................. .........๑๓
๙. แผนการวดั ผล...........................................................................................................................................๑๓

โครงการสอนรายวิชา ฟิสกิ ส์๓ ว๓๐๒๐๓ ๑

๑.หลกั การและจดุ มุ่งหมายของหลักสตู รการศกึ ษาข้นั พ้นื ฐาน ๒๕๕๑ ฉบับปรับปรงุ ๒๕๖๐

หลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขัน้ พื้นฐาน มงุ่ พัฒนาผู้เรียนทุกคน ซึง่ เปน็ กำลัง ของชาติให้เป็นมนุษย์ที่มี
ความสมดุลทงั้ ดา้ นร่างกาย ความรู้ คณุ ธรรม มจี ติ สำนึกใน ความเป็นพลเมืองไทยและเป็นพลโลก ยึดม่นั ใน
การปกครองตามระบอบประชาธิปไตยอันมี พระมหากษัตรยิ ์ทรงเปน็ ประมขุ มคี วามรแู้ ละทักษะพ้ืนฐาน
รวมท้ัง เจตคติ ท่ีจำเปน็ ต่อ การศกึ ษาต่อ การประกอบอาชีพและการศึกษาตลอดชวี ติ โดยมุ่งเน้นผู้เรียนเปน็
สำคัญ บนพื้นฐานความเช่ือว่า ทกุ คนสามารถเรยี นรแู้ ละพัฒนาตนเองได้เตม็ ตามศักยภาพ

หลักการ

หลักสตู รแกนกลางการศึกษาข้นั พื้นฐาน มหี ลกั การท่ีสำคัญ ดังนี้
๑. เป็นหลกั สูตรการศึกษาเพ่ือความเป็นเอกภาพของชาติ มจี ุดหมายและมาตรฐาน การเรยี นรู้เปน็
เป้าหมายสำหรับพฒั นาเด็กและเยาวชนใหม้ ีความรู้ ทักษะ เจตคติ และ คุณธรรมบนพนื้ ฐานของความเป็นไทย
ควบคกู่ บั ความเป็นสากล
๒. เป็นหลักสตู รการศกึ ษาเพ่ือปวงชน ทป่ี ระชาชนทุกคนมีโอกาสได้รับการศึกษา อยา่ งเสมอภาคและ
มีคุณภาพ
๓. เปน็ หลกั สตู รการศกึ ษาที่สนองการกระจายอำนาจ ใหส้ ังคมมสี ่วนรว่ มในการ จดั การศึกษาให้
สอดคล้องกับสภาพและความตอ้ งการของท้องถิน่
๔. เปน็ หลักสตู รการศกึ ษาทมี่ ีโครงสรา้ งยดึ หยนุ่ ท้งั ด้านสาระการเรียนรู้ เวลาและ การจัดการเรยี นรู้
๕. เป็นหลกั สตู รการศกึ ษาทเ่ี น้นผเู้ รยี นเป็นสำคญั
๖. เปน็ หลักสูตรการศกึ ษา สำหรบั การศกึ ษาในระบบ นอกระบบ และตามอธั ยาศัย ครอบคลมุ ทุก
กลุ่มเป้าหมาย สามารถเทียบโอนผลการเรยี นรู้ และประสบการณ์

จดุ มงุ่ หมาย

หลกั สตู รแกนกลางการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน ม่งุ พัฒนาผู้เรยี นใหเ้ ปน็ คนดี มปี ญั ญา มี ความสขุ มีศักยภาพ
ในการศึกษาต่อ และประกอบอาชพี จึงกำหนดเปน็ จุดหมายเพือ่ ใหเ้ กดิ กบั ผูเ้ รยี น เมอื่ จบการศึกษาขัน้ พ้ืนฐาน
ดงั นี้

๑. มคี ุณธรรม จรยิ ธรรม และคา่ นิยมท่ีพึงประสงค์ เห็นคุณคา่ ของตนเอง มวี ินยั และปฏิบัตติ นตาม
หลักธรรมของพระพุทธศาสนา หรอื ศาสนาทีต่ นนับถือ ยึดหลกั ปรัชญา ของเศรษฐกิจพอเพยี ง

๒. มคี วามรู้ ความสามารถในการสือ่ สาร การคดิ การแก้ปัญหา การใช้เทคโนโลยี และมีทกั ษะชีวิต
๓. มีสขุ ภาพกายและสขุ ภาพจิตที่ดี มสี ขุ นสิ ัย และรักการออกกำลังกาย

โครงการสอนรายวิชา ฟิสกิ ส์๓ ว๓๐๒๐๓ ๒

๔. มคี วามรักชาติ มีจิตสำนกึ ในความเปน็ พลเมอื งไทยและพลโลก ยึดมั่นในวถิ ชี วี ิต และการปกครอง
ตามระบอบประชาธิปไตยอนั มีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข

๕. มจี ิตสำนกึ ในการอนรุ ักษ์วัฒนธรรมและภมู ิปญั ญาไทย การอนรุ ักษ์และพัฒนา สงิ่ แวดลอ้ ม มีจติ
สาธารณะท่ีมุ่งทำประโยชน์และสร้างส่งิ ทด่ี ีงามในสงั คม และอยู่ร่วมกนั ใน สงั คมอย่างมคี วามสขุ

๒. สมรรถนะสำคญั ของผู้เรียน

ในการพัฒนาผู้เรยี นตามหลกั สตู รแกนกลางการศึกษาขน้ั พ้ืนฐาน มงุ่ พฒั นาผเู้ รียน ใหม้ สี มรรถนะ
สำคัญ ๕ ประการ ดงั นี้

๑. ความสามารถในการสือ่ สาร เป็นความสามารถในการรับและสง่ สาร มวี ัฒนธรรม ในการใช้ภาษา
ถ่ายทอดความคดิ ความรู้ ความเขา้ ใจ ความรสู้ ึก และทัศนะของตนเอง เพ่ือแลกเปลย่ี นข้อมูลข่าวสารและ
ประสบการณ์อันจะเป็นประโยชนต์ อ่ การพฒั นา ตนเองและสงั คม รวมทั้งการเจรจาต่อรองเพื่อขจัดและลด
ปัญหาความขัดแยง้ ต่างๆ การเลือกรบั หรอื ไมร่ บั ข้อมลู ขา่ วสารดว้ ยหลกั เหตผุ ลและความถูกต้องตลอดจนการ
เลอื กใช้ วธิ กี ารส่อื สาร ทีม่ ีประสิทธภิ าพโดยคำนงึ ถึงผลกระทบที่มตี ่อตนเองและสงั คม

๒. ความสามารถในการคดิ เป็นความสามารถในการคิดวเิ คราะห์ การคดิ สงั เคราะห์ การคดิ อย่าง
สร้างสรรค์ การคิดอย่างมีวจิ ารณญาณ และการคดิ เป็นระบบ เพ่ือนำไปสู่ การสรา้ งองค์ความรู้หรอื สารสนเทศ
เพ่อื การตัดสนิ ใจเกี่ยวกบั ตนเองและสังคมได้อยา่ ง เหมาะสม

๓. ความสามารถในการแก้ปัญหา เปน็ ความสามารถในการแก้ปญั หาและอุปสรรค ต่างๆ ทเี่ ผชญิ ได้
อย่างถูกต้องเหมาะสมบนพน้ื ฐานของหลกั เหตุผล คุณธรรมและข้อมูล สารสนเทศ เข้าใจความสมั พนั ธ์และการ
เปลย่ี นแปลงของเหตกุ ารณ์ตา่ งๆ ในสังคม แสวงหาความรู้ ประยุกต์ความรูม้ าใช้ในการป้องกนั และแกไ้ ขปัญหา
และมีการตัดสินใจที่มี ประสิทธิภาพ โดยคำนึงถงึ ผลกระทบ ทีเ่ กิดข้นึ ต่อตนเอง สงั คมและสิ่งแวดล้อม

๔. ความสามารถในการใชท้ ักษะชีวติ เปน็ ความสามารถในการนำกระบวนการ ต่างๆ ไปใชใ้ นการ
ดำเนินชีวติ ประจำวนั การเรียนร้ดู ว้ ยตนเอง การเรยี นรู้อย่างต่อเนื่อง การทำงาน และการอยู่รว่ มกนั ในสงั คม
ด้วยการสรา้ งเสริมความสัมพันธ์อนั ดรี ะหวา่ ง บุคคล การจัดการปัญหาและความขดั แยง้ ต่างๆ อยา่ งเหมาะสม
การปรับตวั ให้ทันกับ การเปลี่ยนแปลงของสงั คมและสภาพแวดล้อม และการรจู้ ักหลีกเลี่ยงพฤติกรรมไม่ พึง
ประสงค์ท่สี ง่ ผลกระทบต่อตนเองและผ้อู น่ื

๕. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี เป็นความสามารถในการเลอื ก และใช้ เทคโนโลยดี ้านตา่ งๆ
และมที ักษะกระบวนการทางเทคโนโลยี เพ่อื การพัฒนาตนเองและสังคม ในด้านการเรียนรู้ การส่อื สาร การ
ทำงาน การแก้ปัญหา อยา่ งสรา้ งสรรค์ ถูกต้อง เหมาะสมและมคี ุณธรรม

โครงการสอนรายวิชา ฟิสกิ ส์๓ ว๓๐๒๐๓ ๓

๓. คณุ ลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์

ในการพฒั นาผเู้ รยี นตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน มุง่ พฒั นาผู้เรยี น ใหม้ คี ุณลกั ษณะอนั
พึงประสงค์ เพื่อให้สามารถอยรู่ ว่ มกบั ผู้อ่ืนในสงั คมไดอ้ ย่างมีความสขุ ทงั้ ในฐานะพลเมืองไทยและพลโลก ดงั น้ี

๑. รกั ชาติ ศาสนา กษตั รยิ ์
๒. ซอื่ สตั ย์สุจรติ
๓. มีวินัย
๔. ใฝเ่ รยี นรู้
๕. อยู่อยา่ งพอเพยี ง
๖. มุง่ มัน่ ในการทำงาน
๗. รักความเปน็ ไทย
๘. มจี ติ สาธารณะ

๔. วิสยั ทัศน์ของกล่มุ สาระการเรยี นร้วู ิทยาศาสตร์

กลุ่มสาระการเรยี นร้วู ิทยาศาสตรพ์ ัฒนาผเู้ รียนให้มีความรู้ คิดเปน็ ทำเปน็ แกป้ ญั หาได้ มีวินัย
และคณุ ธรรม

พนั ธกิจ

๑. พัฒนาครูให้มีความสามารถในการจดั การเรยี นการสอนท่ีหลากหลายอย่างมรี ะบบโดยเน้น
ผู้เรียนเป็นสำคัญ

๒. พัฒนาหอ้ งปฏิบัตกิ ารพรอ้ มอุปกรณ์และสื่อพร้อมใช้อย่างพอเพียง
๓. พฒั นาผู้เรยี นให้มีความรโู้ ดยเนน้ การวิเคราะห์และการใช้กระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์เป็น
พ้นื ฐานในการพฒั นาคุณภาพชวี ิตและธรรมชาติ
๔. พัฒนาผูเ้ รยี นให้มีวนิ ัยและคุณธรรม

เปา้ ประสงค์

๑. เพอื่ ยกระดบั ผลสมั ฤทธ์ทิ างการเรยี นใหส้ งู ขนึ้ ร้อยละ ๑๐
๒. เพือ่ ให้นกั เรยี นนำความรู้ทางกระบวนการทางวทิ ยาศาสตรไ์ ปพัฒนาคณุ ภาพชีวติ และ
ส่งิ แวดลอ้ ม
๓. เพื่อใหน้ กั เรยี นมีจิตวทิ ยาศาสตร์
๔. เพอ่ื พฒั นานักเรียนท่ีมีความสามารถในด้านวทิ ยาศาสตร์ให้มวี นิ ัยและคุณธรรม

โครงการสอนรายวิชา ฟสิ ิกส์๓ ว๓๐๒๐๓ ๔

การกำหนดโครงการสอน

โครงการสอนรายวิชา ฟสิ ิกส์๓ รหัสวิชา ว๓๒๓๐๓

จำนวน ๒ หน่วยกติ ๔ คาบ/สัปดาห์ ภาคเรียนท่ี ๑ ปีการศกึ ษา ๒๕๖๕

สาระฟสิ กิ ส์

๑. เข้าใจธรรมชาตทิ างฟสิ ิกส์ ปริมาณและกระบวนการวัด การเคลือ่ นทแี่ นวตรง แรง และกฎการ
เคลอื่ นที่ของนิวตนั กฎความโนม้ ถว่ งสากล แรงเสยี ดทานสมดุลกลของวัตถุ งานและกฎการอนรุ กั ษ์พลงั งานกล
โมเมนตมั และกฎการอนุรักษ์โมเมนตัม การเคลอ่ื นทแี่ นวโค้ง รวมทั้งนําความรู้ไปใชป้ ระโยชน์

๒. เข้าใจการเคล่อื นท่แี บบฮารม์ อนกิ ส์อย่างงา่ ย ธรรมชาติของคลน่ื เสยี งและการได้ยิน ปรากฏการณ์
ทเี่ กีย่ วข้องกบั เสียง แสงและการเหน็ ปรากฏการณท์ ่ีเกย่ี วข้องกับแสง รวมท้งั นาํ ความรไู้ ปใชป้ ระโยชน์

๓. เขา้ ใจแรงไฟฟ้าและกฎของคูลอมบส์ นามไฟฟ้า ศกั ย์ไฟฟา้ ความจุไฟฟา้ กระแสไฟฟ้า และกฎของ
โอห์ม วงจรไฟฟ้ากระแสตรง พลังงานไฟฟ้าและกาํ ลงั ไฟฟา้ การเปลยี่ นพลงั งานทดแทนเป็นพลังงานไฟฟา้
สนามแมเ่ หล็ก แรงแมเ่ หล็กท่ีกระทํากับประจุไฟฟา้ และกระแสไฟฟ้า การเหนย่ี วนําแม่เหลก็ ไฟฟา้ และกฎ
ของฟาราเดย์ ไฟฟ้ากระแสสลบั คล่นื แม่เหลก็ ไฟฟ้าและการส่ือสาร รวมทั้งนาํ ความรู้ไปใช้ประโยชน์

๔. เข้าใจความสมั พันธ์ของความร้อนกับการเปลย่ี นอุณหภูมิและสถานะของสสาร สภาพยืดหยุ่นของ
วัสดแุ ละมอดลุ สั ของยงั ความดนั ในของไหล แรงพยุง และหลกั ของอาร์คมิ ีดีส ความตึงผวิ และแรงหนืดของ
ของเหลว ของไหลอุดมคติและสมการแบรน์ ูลลีกฎของแกส๊ ทฤษฎีจลนข์ องแกส๊ อดุ มคติและพลงั งานในระบบ
ทฤษฎอี ะตอมของโบร์ ปรากฏการณโ์ ฟโตอเิ ล็กทริก ทวิภาวะของคล่ืนและอนภุ าค กัมมันตภาพรงั สีแรง
นวิ เคลยี ร์ ปฏกิ ริ ิยานิวเคลียร์ พลังงานนวิ เคลยี ร์ ฟิสิกสอ์ นุภาค รวมทง้ั นาํ ความรไู้ ปใชป้ ระโยชน์

โครงการสอนรายวิชา ฟิสิกส์๓ ว๓๐๒๐๓ ๕

การกำหนดโครงการสอน

โครงการสอนรายวิชา ฟสิ ิกส์๓ รหสั วชิ า ว๓๒๓๐๓

จำนวน ๒ หน่วยกติ ๔ คาบ/สปั ดาห์ ภาคเรียนท่ี ๑ ปีการศกึ ษา ๒๕๖๕

คำอธิบายรายวชิ าฟสิ กิ ส์ ๓

รายวชิ าเพม่ิ เตมิ กล่มุ สาระการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี
ชั้นมธั ยมศึกษาปที ่ี ๕
ภาคเรียนท่ี ๑ เวลา ๘๐ ชวั่ โมง จำนวน ๒ หน่วยกิต

ศกึ ษาลักษณะการเคล่ือนท่ีแบบฮาร์มอนิกอย่างง่าย ปริมาณที่เก่ียวข้องกับการเคลื่อนที่แบบฮารม์ อนิ
กอย่างง่าย แรงกับการส่ันของมวลติดปลายสปริงและลูกตุ้มอย่างง่าย ความถ่ีธรรมชาติและการสั่นพ้อง
ธรรมชาติของคลื่น อัตราเร็วของคลื่น หลักการท่ีเกี่ยวกับคล่ืน พฤติกรรมของคลื่น แนวคิดเกี่ยวกับ แสงเชิง
คลน่ื การแทรกสอดของแสงผ่านสลิตคู่ การเล้ียวเบนของแสงผ่านสลิตเด่ยี ว การเล้ียวเบนของ แสงผา่ นเกรตติง
การสะท้อนและการหักเหของแสง การมองเหน็ และการเกิดภาพ ภาพจากเลนส์และ กระจกเงาทรงกลม แสงสี
และการมองเห็นแสงสี ปรากฏการณ์ธรรมชาติและการใช้ประโยชนเ์ กี่ยวกับแสง

โดยใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ การสืบเสาะหาความรู้การสืบค้นข้อมูล การสังเกต วิเคราะห์
อธบิ ายเปรียบเทียบ อภิปราย และสรุป เพอื่ ใหเ้ กิดความรู้ ความเข้าใจ มคี วามสามารถในการตัดสินใจ มีทักษะ
กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ รวมทั้งทักษะแห่งศตวรรษท่ี ๒๑ ในด้านการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ ด้านการ
คิดและการแก้ปัญหา สามารถส่ือสารสิ่งที่เรียนรู้และนำความรู้ไปใช้ในชีวิตของตนเอง มีจิตวิทยาศาสตร์
จริยธรรม คณุ ธรรม และค่านยิ มท่เี หมาะสม

โครงการสอนรายวิชา ฟสิ ิกส์๓ ว๓๐๒๐๓ ๖

ผลการเรียนรู้

๑. ทดลองและอธิบายการเคลื่อนท่ีแบบฮาร์มอนิกอย่างง่ายของวัตถุติดปลายสปริงและลูกตุ้มอย่าง
งา่ ยรวมท้งั คำนวณปริมาณตา่ งๆ ท่เี กีย่ วข้อง

๒. อธิบายความถี่ธรรมชาติของวัตถแุ ละการเกิดการสัน่ พอ้ ง
๓. อธิบายปรากฏการณ์คล่ืน ชนิดของคล่ืน ส่วนประกอบของคลื่น การแผ่ของหน้าคลน่ื ด้วยหลักการ
ของฮอยเกนส์ และการรวมกันของคลนื่ ตามหลักการซอ้ นทับ พร้อมทั้งคำนวณอัตราเร็ว ความถ่ี และความยาว
คล่นื
๔. สังเกตและอธิบายการสะท้อน การหักเห การแทรกสอด และการเลี้ยวเบนของคลื่นผิวน้ำ รวมทั้ง
คำนวณปริมาณต่าง ๆ ทีเ่ กีย่ วขอ้ ง
๕. ทดลอง และอธิบายการแทรกสอดของแสงผา่ นสลิตคู่และเกรตติง การเลีย้ วเบนและการแทรกสอด
ของแสงผา่ นสลิตเด่ยี ว รวมท้ังคำนวณปริมาณต่าง ๆ ท่ีเก่ียวข้อง
๖. ทดลอง และอธิบายการสะท้อนของแสงท่ีผิววัตถุตามกฎการสะท้อน เขียนรังสีของแสงและ
คำนวณตำแหน่งและขนาดภาพของวัตถุ เม่ือแสงตกกระทบกระจกเงาราบและกระจกเงาทรงกลม รวมท้ัง
อธิบายการนำความรู้เรื่องการสะท้อนของแสงจากกระจกเงาราบ และกระจกเงาทรงกลม ไปใช้ประโยชน์ใน
ชวี ิตประจำวนั
๗. ทดลอง และอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างดรรชนีหักเห มุมตกกระทบ และมุมหักเหรวมท้ังอธิบาย
ความสัมพันธ์ระหว่างความลึกจริงและความลึกปรากฏ มุมวิกฤตและการสะท้อนกลับหมดของ แสง และ
คำนวณปรมิ าณตา่ ง ๆ ที่เกี่ยวขอ้ ง
๘. ทดลอง และเขียนรังสีของแสงเพื่อแสดงภาพท่ีเกิดจากเลนส์บาง หาตำแหนง่ ขนาด ชนิดของภาพ
และความสัมพันธ์ระหว่างระยะวัตถุ ระยะภาพและความยาวโฟกัส รวมทั้งคำนวณปริมาณต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง
และอธิบายการนำความรเู้ ร่ืองการหกั เหของแสงผ่านเลนส์บางไปใชป้ ระโยชน์ ในชวี ิตประจำวัน
๙. อธิบายปรากฏการณ์ธรรมชาติที่เก่ียวกับแสง เช่น รุ้ง การทรงกลด มิราจ และการเห็นท้องฟ้าเป็น
สีต่างๆ ในช่วงเวลาตา่ งกัน
๑๐. สังเกต และอธิบายการมองเห็นแสงสี สีของวัตถุ การผสมสารสี และการผสมแสงสี รวมท้ัง
อธิบายสาเหตุของการบอดสี

รวมทัง้ หมด ๑๐ ผลการเรียนรู้

โครงการสอนรายวิชา ฟิสกิ ส์๓ ว๓๐๒๐๓ ๗

หนว่ ยการเรยี นรู้

รายวิชา ฟสิ ิกส์ ๓ ชั้นมัธยมศกึ ษาปีท่ี ๕
หนว่ ยการเรยี นรู้ : ๔ หนว่ ย เวลา ๘๐ ชั่วโมง

บทเรียนท่ี ชือ่ หน่วยและหัวข้อการเรียนรู้ เวลา (ชั่วโมง)
๘ ๑๘
การเคลื่อนที่แบบฮาร์มอนิกอย่างงา่ ย
- ลักษณะการเคล่อื นที่แบบฮาร์มอนิ
กอยา่ งงา่ ย
- ปรมิ าณท่เี กีย่ วขอ้ งกบั การเคลื่อนที่
แบบฮารม์ อนกิ อย่างง่าย
- แรงกับการสัน่ ของมวลตดิ ปลาย
สปริงและลูกตุ้ม
- ความถ่ีธรรมชาติและการสนั่ พ้อง

คลน่ื

๙ - ธรรมชาติของคลืน่ ๒๒
- อัตราเร็วของคล่นื

- หลักการท่ีเกยี่ วกับคลื่น

- พฤติกรรมของคล่ืน

แสงเชิงคล่ืน

๑๐ - แนวคดิ เก่ยี วกับแสงเชิงคลืน่ ๑๘
- การแทรกสอดของแสงผ่านสลติ คู่ ๒๒

- การเล้ียวเบนของแสงผา่ นสลติ เดี่ยว

- การเลยี้ วเบนของแสงผา่ นเกรตต้ิง

แสงเชิงรงั สี

๑๑ - แนวคิดเกย่ี วกบั แสงเชงิ คลื่น
- การแทรกสอดของแสงผ่านสลิตคู่

- การเล้ยี วเบนของแสงผ่านสลิตเดี่ยว

- การเลย้ี วเบนของแสงผา่ นเกรตติง้

โครงการสอนรายวิชา ฟสิ กิ ส์๓ ว๓๐๒๐๓ ๘

ตารางโครงสร้างรายวิชา

ลำดบั ช่ือหน่วย ผลการเรียนรู้ สาระสำคญั เวลา น้ำหนัก
ท่ี การเรยี นรู้ (ชัว่ โมง) คะแนน

๘ การเคลือ่ นท่ี ๑. ทดลองและอธิบาย • การเคลอ่ื นที่แบบฮารม์ อนิกอยา่ งง่ายเป็น ๑๘ ๑๐

แบบฮาร์มอ การเคลอื่ นท่แี บบฮาร์ การเคล่อื นทข่ี องวัตถุทกี่ ลับไปกลับมาซ้ำรอย
นกิ อยา่ งงา่ ย มอนิกอยา่ งง่ายของวัตถุ
ตดิ ปลายสปริงและ เดมิ ผ่านตำแหน่งสมดลุ โดยมีคาบและแอม
ลูกต้มุ อยา่ งง่ายรวมทั้ง พลิจดู คงตัวและมีการกระจัดจากตำแหนง่
คำนวณปริมาณต่างๆ ที่ สมดลุ ท่ีเวลาใด ๆ เป็นฟงั กช์ นั แบบไซน์ โดย

เกยี่ วขอ้ ง ปริมาณตา่ ง ๆ ท่ีเกีย่ วข้อง มคี วามสมั พันธ์

๒. อธิบายความถ่ี ตามสมการ

ธรรมชาติของวตั ถุและ x = Asin(ωt + Ø)

การเกดิ การส่ันพ้อง v = Aωcos(ωt + Ø)

v = ±ω√A2 – x2

a = –Aω2sin(ωt + Ø)

a = –ω2x

• การส่นั ของวัตถุตดิ ปลายสปรงิ และการ
แกว่งของลกู ตุ้มอย่างง่ายเปน็ การเคล่ือนที่
แบบฮาร์มอนกิ อย่างง่ายที่มีขนาดของ
ความเร่งแปรผนั ตรงกบั ขนาดของการกระจัด
จากตำแหนง่ สมดลุ แต่มที ิศทางตรงข้าม โดย
มคี าบการสน่ั ของวัตถุทต่ี ิดอยู่ทปี่ ลายสปริง
และคาบการแกว่งของลกู ตุม้ ตามสมการ

T=2π√mk และ T=2π√kl ตามลำดบั

• เมือ่ ดึงวัตถทุ ี่ตดิ ปลายสปริงออกจาก
ตาํ แหน่งสมดุลแลว้ ปล่อยให้สั่น วัตถจุ ะส่ัน
ดว้ ยความถ่ีเฉพาะตัว การดึงลูกต้มุ ออกจาก
แนวดิ่งแลว้ ปลอ่ ยให้แกว่ง ลูกต้มุ จะแกว่งด้วย
ความถีเ่ ฉพาะตวั เชน่ กัน ความถีท่ ม่ี ีคา่
เฉพาะตวั นี้ เรียกว่า ความถ่ีธรรมชาติ เมื่อ

โครงการสอนรายวิชา ฟิสกิ ส์๓ ว๓๐๒๐๓ ๙

กระตุ้นใหว้ ัตถุส่นั ด้วยความถ่ีที่มคี า่ เทา่ กบั
ความถ่ีธรรมชาตขิ องวัตถุ จะทําใหว้ ตั ถุสัน่
ด้วยแอมพลจิ ูดเพ่ิมขนึ้ เรยี กว่า การสน่ั พอ้ ง

๙ คลื่น ๓. อธบิ ายปรากฏการณ์ • คลื่นเป็นปรากฏการณ์การถ่ายโอนพลังงาน ๒๒ ๑๐
คลน่ื ชนดิ ของคล่ืน จากท่หี นึง่ ไปอีกท่หี น่งึ
ส่วนประกอบของคลนื่
การแผ่ของหน้าคลน่ื ด้วย • คลืน่ ทถ่ี ่ายโอนพลงั งานโดยต้องอาศัยตวั กลาง
หลกั การของฮอยเกนส์ เรียกว่า คลื่นกล สว่ นคล่ืนแมเ่ หล็กไฟฟ้าถ่าย
และการรวมกันของคลื่น โอนพลังงานโดยไม่ต้องอาศยั ตวั กลาง
ตามหลักการซอ้ นทับ นอกจากนย้ี ังจาํ แนกชนดิ ของคลื่นออกเปน็ สอง
พรอ้ มทั้งคำนวณ ชนดิ ได้แก่ คลน่ื ตามขวาง และคล่นื ตามยาว
อัตราเรว็ ความถ่ี และ
ความยาวคล่นื • คลนื่ ท่ีเกดิ จากแหล่งกำเนิดคลนื่ ทีส่ ่งคล่นื
อย่างต่อเนื่องและมีรูปแบบที่ซ้ำกันบรรยายได้
๔. สังเกตและอธิบายการ ด้วยการกระจัด สันคลื่น ท้องคลื่น เฟส ความ
สะท้อน การหักเห การ ยาวคลื่น ความถ่ี คาบ แอมพลจิ ูด และ
แทรกสอด และการ อตั ราเร็ว โดยอัตราเรว็ ความถี่ และความยาว
เลี้ยวเบนของคล่นื ผิวน้ำ
รวมทัง้ คำนวณปริมาณ คลนื่ มีความสัมพันธ์ตามสมการ v = f
ตา่ ง ๆ ท่เี กย่ี วข้อง
• การแผ่ของหนา้ คลน่ื เป็นไปตามหลกั ของฮอย
เกนส์ และถา้ มคี ลนื่ ตัง้ แต่สองขบวนมาพบกัน
จะรวมกัน ตามหลักการซ้อนทบั

• คลื่นมกี ารสะท้อน การหักเห การแทรกสอด
และการเลย้ี วเบน

• คลื่นเกิดการสะท้อนเม่อื คล่ืนเคลอ่ื นที่ไปถงึ สิ่ง
กดี ขวางหรือรอยต่อระหว่างตัวกลางท่ีต่างกัน
แล้วเปล่ยี นทศิ ทางเคลอื่ นที่กลับมาในตัวกลาง
เดิม โดยเปน็ ไปตามกฎการสะทอ้ น เขียนแทน
ได้ด้วยสมการ

มุมสะท้อน = มมุ ตกกระทบ

• คล่นื เกิดการหักเหเมื่อคล่นื เคล่ือนที่ผา่ น

รอยต่อระหวา่ งตวั กลางท่ตี ่างกนั แลว้ อตั ราเรว็

คลืน่ เปลีย่ นไปซึ่งเปน็ ไปตามกฎการหกั เห
sin๑ v๑
เขียนแทนไดด้ ว้ ยสมการ sin๒ = v๒

• คลนื่ เกดิ การแทรกสอดเม่ือคล่นื สองคล่ืน

เคล่ือนท่ีมาพบกันแล้วรวมกนั ตามหลกั การ

ซอ้ นทับ โดยกรณีท่ี S1 และ S2 เป็น

โครงการสอนรายวชิ า ฟิสิกส์๓ ว๓๐๒๐๓ ๑๐

แหล่งกาํ เนิดคล่นื ที่มีความถีเ่ ท่ากนั และเฟส
ตรงกนั ปริมาณตา่ ง ๆ ทเ่ี กี่ยวข้องมี
ความสัมพนั ธต์ ามสมการ

|S๑P- S๒P|=n
เมอ่ื n = 0,1,2,… และ

|S1Q- S2 Q|=(n- 1 )
2
เม่ือ n = 1,2,…

• คลื่นนิ่งเกิดจากคล่ืนอาพนั ธส์ องขบวนแทรก
สอดกนั แลว้ เกดิ ตําแหนง่ ท่ีมีการแทรกสอด
แบบเสรมิ ตลอดเวลา เรยี กวา่ ปฏบิ ัพ และ
ตาํ แหน่งท่ีมีการแทรกสอดแบบหักลา้ ง
ตลอดเวลา เรยี กว่า บพั

• คลน่ื เกิดการเลย้ี วเบนเมื่อคลนื่ เคล่ือนที่พบส่งิ ๒๐
กดี ขวางแลว้ มีคลื่นแผจ่ ากขอบส่ิงกีดขวางไป ๑๐
ด้านหลังได้

สอบกลางภาค

๑๐ แสงเชงิ คลน่ื ๕. ทดลอง และอธิบาย • เมื่อแสงผ่านช่องเล็กยาวเดี่ยว (สลติ เดีย่ ว) ๑๘

การแทรกสอดของแสง และชอ่ งเลก็ ยาวคู่ (สลิตค)ู่ จะเกิดการเลยี้ วเบน

ผ่านสลิตคแู่ ละเกรตตงิ และการแทรกสอด ทาํ ใหเ้ กิดแถบมดื และ

การเล้ยี วเบนและการ แถบสว่างบนฉาก โดยปรมิ าณต่าง ๆ ที่

แทรกสอดของแสง เกยี่ วขอ้ ง มคี วามสัมพนั ธต์ ามสมการ

ผา่ นสลิตเด่ียว รวมท้ัง แถบมืด สําหรบั สลิตเด่ียว
คำนวณปรมิ าณตา่ ง ๆ dsinθ = n เมอ่ื n = 1,2,3,…
ท่เี ก่ียวข้อง
แถบสวา่ ง สําหรบั สลติ คู่

dsinθ = n เมอื่ n = 0,1,2,…

แถบมดื สําหรบั สลติ คู่

dsinθ = (n- 12) เมื่อ n = 1,2,3,…

• เกรตติง เป็นอุปกรณท์ ่ปี ระกอบดว้ ยช่องเล็ก
ยาว ทีม่ ีจํานวนชอ่ งต่อหนง่ึ หนว่ ยความยาวเปน็
จาํ นวนมาก และระยะห่างระหว่างช่องมคี ่า
น้อย โดยแต่ละชอ่ งห่างเทา่ ๆ กัน ใชส้ ำหรับหา
ความยาวคลนื่ ของแสงและศึกษาสมบตั ิการ
เล้ียวเบน และการแทรกสอดของแสง โดย

โครงการสอนรายวชิ า ฟิสกิ ส์๓ ว๓๐๒๐๓ ๑๑

ปริมาณต่าง ๆ ท่ีเก่ียวข้องมีความสมั พนั ธต์ าม
สมการ

dsinθ = n เมอื่ n = 0,1,2,…

๑๑ แสงเชิงรงั สี ๖. ทดลอง และอธิบาย • เม่อื แสงตกกระทบผิววัตถุ จะเกดิ การสะท้อน ๒๒ ๑๐

การสะท้อนของแสงที่ ซึง่ เป็นไปตามกฎการสะท้อน

ผวิ วตั ถุตามกฎการ • วัตถทุ ่อี ยหู่ น้ากระจกเงาราบและกระจกเงา
สะทอ้ น เขียนรังสขี อง ทรงกลม จะเกดิ ภาพทสี่ ามารถหาตําแหนง่
แสงและ คำนวณ ขนาดและชนดิ ของภาพท่เี กิดขน้ึ ได้จากการ
ตำแหนง่ และขนาดภาพ เขยี นภาพของรังสีแสงหรือการคํานวณจาก
ของวตั ถุ เม่ือแสงตก สมการ
กระทบกระจกเงาราบ
และกระจกเงาทรงกลม กรณีกระจกเงาราบ
รวมทั้งอธิบายการนำ s′ = -s

ความร้เู รื่องการสะท้อน กรณกี ระจกเงาทรงกลม
ของแสงจากกระจกเงา
ราบ และกระจกเงาทรง 1 = 1 + 1 และ M = y'
f s s' y

กลม ไปใช้ประโยชน์ใน • เม่ือแสงเคล่ือนที่ผา่ นผวิ รอยตอ่ ของตัวกลาง
ชีวติ ประจำวัน
สองตัวกลางจะเกดิ การหักเห โดยอตั ราส่วน

๗. ทดลอง และอธบิ าย ระหว่างไซน์ของมมุ ตกกระทบกับไซน์ของมุม
ความสมั พนั ธร์ ะหว่าง หักเหของตัวกลางค่หู นึ่งมีค่าคงตวั เรยี ก
ดรรชนหี กั เห มุมตก ความสมั พันธ์น้วี า่ กฎของสเนลล์ เขยี นแทนได้
กระทบ และมุมหกั เห ด้วยสมการ

รวมทั้งอธิบาย n1sinθ1 = n2sinθ2
ความสัมพนั ธ์ระหวา่ ง • การหักเหของแสงทําใหม้ องเห็นภาพของวตั ถุ
ความลึกจรงิ และความ ทีอ่ ยใู่ นตวั กลางต่างชนดิ กันมีตําแหนง่
ลกึ ปรากฏ มมุ วิกฤต เปลย่ี นไปจากเดิม ซึง่ คาํ นวณปริมาณต่าง ๆ ที่
และการสะท้อนกลับ เกี่ยวข้องได้
หมดของ แสง และ
คำนวณปริมาณตา่ ง ๆ จากสมการ s' = n2
ท่เี ก่ียวข้อง s n1

• มุมตกกระทบทที่ ําให้มมุ หักเหมีคา่ ๙๐ องศา
๘. ทดลอง และเขียนรังสี เรียกว่า มมุ วิกฤต ซ่ึงเกิดข้นึ ในกรณที ่แี สง
ของแสงเพ่ือแสดงภาพที่ เดินทาง
เกิดจากเลนส์บาง หา
ตำแหนง่ ขนาด ชนิด จากตวั กลางท่ีมีดรรชนหี กั เหมากไปตวั กลางท่ีมี
ของภาพ และ
ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ ง ดรรชนหี ักเหนอ้ ย คาํ นวณได้จากสมการ
ระยะวัตถุ ระยะภาพ n2
sinθc = n1

• การสะท้อนกลบั หมดเกดิ ขึ้นเมือ่ มุมตก

โครงการสอนรายวชิ า ฟิสิกส์๓ ว๓๐๒๐๓ ๑๒

และความยาวโฟกัส กระทบมากกวา่ มุมวิกฤต
รวมทง้ั คำนวณปริมาณ
ต่างๆ ทีเ่ กย่ี วข้อง และ • เมอ่ื วางวตั ถหุ นา้ เลนส์บางจะเกิดภาพของ
อธบิ ายการนำความรู้ วตั ถุ โดยตาํ แหนง่ ขนาด และชนิดของภาพท่ี
เรื่องการหักเหของแสง เกิดขึ้น หาไดจ้ ากการเขียนภาพของรังสีแสง
ผา่ นเลนสบ์ างไปใช้ หรือคํานวณไดจ้ ากสมการ
ประโยชน์ ใน
ชวี ติ ประจำวัน 1 = 1 + 1 และ M = y'
f s s' y
๙. อธิบายปรากฏการณ์
ธรรมชาตทิ ่ีเก่ยี วกบั แสง • ความร้เู รื่องเลนสน์ าํ ไปประยุกต์ใชใ้ นดา้ นตา่ ง
เช่น รุ้ง การทรงกลด มิ ๆ เชน่ แวน่ ขยาย กล้องจลุ ทรรศน์ เปน็ ต้น
ราจ และการเห็น
ทอ้ งฟ้าเปน็ สตี า่ งๆ • กฎการสะท้อนและการหักเหของแสงใช้
ในชว่ งเวลาตา่ งกัน อธบิ ายปรากฏการณท์ เ่ี กยี่ วกับแสง เชน่ รงุ้
การทรงกลด และมริ าจ
๑๐. สงั เกต และอธบิ าย
การมองเห็นแสงสี สี • เมอื่ แสงตกกระทบอนุภาคหรอื โมเลกลุ ของ
ของวตั ถุ การผสมสารสี อากาศ แสงจะเกิดการกระเจิง ใช้อธบิ ายการ
และการผสมแสงสี เห็นท้องฟา้ เปน็ สตี า่ ง ๆ ในช่วงเวลาต่างกนั
รวมท้ังอธบิ ายสาเหตุ
ของการบอดสี • การมองเหน็ สจี ะข้ึนกับแสงสที ี่ตกกระทบกบั
วตั ถุ และสารสบี นวัตถโุ ดยสารสจี ะดดู กลืนบาง
แสงสี และสะท้อนบางแสงสี

• การผสมสารสีทาํ ใหไ้ ด้สารสีทีม่ ีสีเปล่ยี นไป
จากเดิม ถา้ นําแสงสปี ฐมภูมิในสัดสว่ นท่ี
เหมาะสม มาผสมกนั จะไดแ้ สงขาว

• แผน่ กรองแสงสยี อมใหบ้ างแสงสผี ่านไปได้

และดูดกลนื บางแสงสี

• การผสมแสงสแี ละการผสมสารสสี ามารถ
นําไปใชป้ ระโยชนใ์ นด้านต่าง ๆ เช่น ดา้ น
ศิลปะดา้ นการแสดง

• ความผิดปกติในการมองเห็นสหี รือการบอดสี

เกิดจากความบกพร่องของเซลลร์ ปู กรวย ซึ่ง ๘๐ ๓๐
เปน็ เซลล์รับแสงชนดิ หนึ่งบนจอตา ๑๐
สอบปลายภาค ๑๐๐
จิตพสิ ยั
รวม

โครงการสอนรายวชิ า ฟิสิกส์๓ ว๓๐๒๐๓ ๑๓

อตั ราสว่ นคะแนน = ๗๐ : ๓๐
คะแนนเกบ็ ระหวา่ งภาค : คะแนนปลายภาค = ๖๐ : ๓๐ : ๑๐
K:P:A ๑๐๐ คะแนน
รวม

คะแนนเก็บก่อนสอบกลางภาค = ๒๐ คะแนน

สอบกลางภาค = ๒๐ คะแนน

คะแนนเกบ็ ก่อนสอบปลายภาค = ๒๐ คะแนน

คณุ ลักษณะ / จติ พิสยั = ๑๐ คะแนน

สอบปลายภาค = ๓๐ คะแนน

รวม ๑๐๐ คะแนน

แผนการวดั ผล อตั ราสว่ น คะแนนระหว่างภาค : คะแนนปลายภาค = ๗๐ : ๓๐
แนวการวดั ผล
แผนการวดั ผล คะแนน วิธวี ดั ชนิด ผลการเรยี นรู้ เวลาทีใ่ ช้
ของเครอ่ื งมือ ข้อที่ (นาที/ครง้ั )
การประเมนิ
กอ่ นกลางภาค ๒๐ - การทำแบบฝกึ หัด - แบบฝึกหดั ๑, ๒, ๓, ๔ ๓๐
- การทำสรุปองคค์ วามรู้ - แบบประเมนิ ผล
กลางภาค
งาน
หลังกลางภาค
๒๐ - แบบทดสอบ (๒๐ ข้อ) - แบบทดสอบ ๕, ๖, ๗, ๘, ๖๐
คุณลกั ษณะ/จิตพสิ ยั กลางภาค ๙, ๑๐

ปลายภาค ๒๐ - การทำแบบฝกึ หดั - แบบฝึกหัด ๕, ๖, ๗, ๘, ๖๐
รวม - การนำเสนอช้นิ งาน - แบบประเมนิ ๙, ๑๐
ช้นิ งาน

๑๐ - การเข้าเรยี น - การสังเกต ตลอด
- ความรบั ผดิ ชอบ ภาคเรยี น

- ความเคารพครู

- สมดุ

๓๐ - แบบทดสอบ (๔๐ ข้อ) - แบบทดสอบ ๕, ๖, ๗, ๘, ๖๐
ปลายภาค ๙, ๑๐

๑๐๐ คะแนน

โครงการสอนรายวิชา ฟิสกิ ส์๓ ว๓๐๒๐๓ ๑๔

ลงชอ่ื ................................................................
( นางสาวสริ ภทั ร เสารท์ า้ ว )
ครผู สู้ อน

ลงชอ่ื ................................................................ ลงช่อื ................................................................
( นางสาวสกุ ญั ญา หมน่ื ยง่ิ ) ( นางยุพนิ หอมสุข )

หวั หน้ากล่มุ สาระการเรยี นรวู้ ทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี หวั หน้ากลุม่ บรหิ ารงานวชิ าการ

ลงชอ่ื ................................................................ ลงชอ่ื ................................................................
( นางเสาวลกั ษณ์ ควรชม ) ( ว่าท่ี ร.อ.ภทั รเดช พนั แสน )

รองผอู้ านวยการโรงเรยี นอุดมศกึ ษาพฒั นาการ สระบุรี ผอู้ านวยการโรงเรยี นอดุ มศกึ ษาพฒั นาการ สระบุรี