การควบคุมการเจริญเติบโตและการตอบสนองของพืช

การควบคุมการเจริญเตบิ โต
เเละ การตอบสนองของพชื

จัดทำโดย
นายวายุ ประสพรัตนโชค
ชัน้ ม.5/5 เลขท่ี 10

เสนอ
คุณครู พชรกมล พลลู าย
โรงเรียนอยุธยาวิทยาลยั

กรดเเอบไซซกิ (abscisic acid)

เปนฮอรโมนท่อี อกฤทธ์ิยับยัง้ การเจริญเตบิ โตของพืช
ทำใหพืชทนตอสภาวะเครยี ดตา งๆไดดี
มีบทบาทในการเจรญิ พัฒนาของเอม็ บรโิ อ
การพกั ตวั ของเมล็ดและของตาพืช
พบในพชื ท่มี ีระบบทอ ลำเลยี งทั่วไป มอสส สาหราย แตไ มพบในลเิ วอรเ วริ ต

การตอบสนองตอ การสัมผัส (thigmotropism)

การตอบสนองตอการสมั ผสั มีหลายรปู แบบ
เชน ใบไมยราบเม่ือถกู สัมผสั ใบจะหบุ
เนือ่ งจากท่โี คนใบมีตอมท่ถี ูกกระตนุ จะสง ผลทำใหใบหุบได
หรอื ตน หมอ ขาวหมอแกงลงิ เม่ือมแี มลงตกลงไปฝาใบจะปด

การตอบสนองตอน้ำ (hydrotropism)

พืชท่ีเจริญเตบิ โตในทีแ่ หง แลง
เชน พืชในทะเลทรายซึ่งมีฝนตกโดยเฉลย่ี นอยกวา 250 มลิ ลเิ มตรตอ ป
ดังน้นั พชื ทีข่ ้ึนในทะเลทรายจะตอ งมกี ารปรบั ตวั เพ่ือตอบสนอง
ตอปรมิ าณน้ำที่มีนอ ยโดยพืชบางชนิดมีการเจริญเติบโตออกดอกในฤดฝู นเทา นั้น

การตอบสนองทางเคมี (chemotropism)

เปนการตอบสนองของพชื โดยการเจรญิ เขา หาหรอื หนี
จากสารเคมบี างอยางท่ีเปนส่ิงเรา
เชนการงอกของหลอดละอองเรณูไปยงั รงั ไขของพชื
โดยมสี ารเคมบี างอยา งเปน สิ่งเรา

การเบนตามแสง (Phototropism)

เปนการเบนของพชื โดยมแี สงซึง่ เปน ส่ิงเราภายนอก
มกั พบไดกับพชื ทป่ี ลูกในรม ซึ่งสามารถจำแนกไดส องประเภทคือ
การเบนเขา หาแสง (Positive phototropism)
การเบนออกจากแสง (Negative phototropism)

จบิ เบอเรลลนิ (Gibberellin)

เปน ฮอรโมนพืชที่มโี ครงสรางโมเลกุลขนาดใหญ
ควบคุมการเจริญเติบโตและมีอทิ ธพิ ลตอ กระบวนการทาง
พัฒนาการรวมทงั้ การยดื ของขอ การงอก การพกั ตัว การออกดอก
การแสดงเพศ การชักนำการสรา งเอนไซม รวมทง้ั การชราของดอกและผล

ไซโทไคนนิ (cytokinin)

เปนฮอรโ มนพืชท่ีพบมากบรเิ วณปลายราก
เอ็มบรโิ อ ผลออ น นำ้ มะพราว และยีสต
มีคุณสมบัติในการกระตุน การแบง
เซลลและการเจรญิ เปลยี่ นแปลงของเซลลใ นระหวา งการเจริญเตบิ โต

นูเทชนั (nutation)

การเคลอ่ื นไหวของพืชทป่ี ลายยอดโบก
ไปมาขณะเจริญเติบโต
เนือ่ งจากสิ่งเรา ภายในของพชื เอง

แนสติกมูฟเมนต (nastic movement)

เปน การตอบสนองของพืชทท่ี ศิ ทาง
ของการเคลือ่ นไหวของพชื ไมถกู กำหนด
โดยทิศทางของปจจยั ภายนอกทีม่ ากระตนุ
เชน การหุบและการบานของดอก

บราสสิโนสเตอรอยด (Brassinosteroid)

เปน สารกลุมสเตยี รอยดที่ออกฤทธติ์ อ การเจริญเตบิ โตของพชื
ไดหลากหลาย พบคร้ังแรกในละอองเรณขู องพืชตระกลู ผกั กาด
ในปจ จบุ นั พบสารกลุมนแ้ี ลวมากกวา 60 ชนิด
นอกจากนนั้ BR ยงั มีโครงสรางคลา ยฮอรโ มน
ที่ควบคมุ การลอกคราบของแมลง

พลั ไวนัส (pulvinus)
กลมุ เซลลท ม่ี ีขนาดใหญผ นงั เซลลบาง
มคี วามไวสูงตอสงิ่ เรา ที่มากระตนุ
อยูบรเิ วณโคนกานใบของพืชบางชนิด เชน ตนไมยราบ

ความเครยี ดของพืช (Plant stress)

ความเครียดคอื สภาวะหน่งึ ทเ่ี กดิ ข้นึ กบั พืช
เมอ่ื พชื ตอ งเผชิญกับปจ จัยทางสง่ิ แวดลอม
ท่ไี มเ หมาะสมตอ การเจรญิ เติบโต
โดยพชื จะมกี ารตอบสนองตอ ความเครยี ดดว ยกลไก
และรปู แบบที่แตกตางกันออกไป

แรงดันเตง (turgor movement)

เซลลพ ืชดดู น้ำเขาไป เซลลจ ะเตงขนึ้ เพราะเกดิ แรงดันเตง
ทำใหพืชกางใบออกไดเ ต็มท่ี แตถา เสียน้ำไปใบจะเห่ียวหรอื เฉาลง
การเคล่ือนไหวหรอื การตอบสนองแบบนี้แบงออกเปนcontact movement

สตรโิ กแลกโทน (strigolactone)
เก่ยี วขอ งกับการยบั ยงั้ การเจรญิ ของตาขา ง
ในปจ จบุ ันมนุษยย งั สามารถสงั เคราะหส าร
ทม่ี ีสมบัติคลายฮอรโมนพืชเพื่อนำมาใชประโยชนทางการเกษตร

สภาพพกั ตวั ของเมล็ด (seed dormancy)

ชว งทีเ่ มล็ดพืชยังไมพ รอมท่ีจะงอกขึ้นเปน ตนพชื ใหมไ ด
ดังน้ันการเพาะเมลด็ บางชนิดอาจตอ งทำลายการพกั ตัวของพืชกอน
เพื่อใหเมล็ดงอกไดเ รว็ ยง่ิ ขนึ้ วิธกี ารทำลายการพักตวั ของเมล็ด

ออกซิน (auxin)
เปน กลุม ของฮอรโ มนพืชทกี่ ระตุน การเจริญเตบิ โต
ทำใหม ีการแบง เซลลและยดื ตัวของเซลล
การขนสงออกซินภายในพืชเปน การขนสง อยางมที ิศทาง

เอทิลนี (ethylene)

เปน ฮอรโ มนพืชทม่ี ีสภาพเปนกา ซที่อณุ หภมู หิ อ ง
บทบาททส่ี ำคญั ของเอทิลีน
คอื ควบคุมกระบวนการเติบโตที่เกี่ยวของกับความชรา
การหลดุ รวงของใบ ดอก ผล
และควบคุมการเจรญิ ของพชื เมือ่ อยใู นสภาวะท่ีไมเ หมาะสม

การเบนเนอ่ื งจากความโนม ถวง (gravitropism)

เปนการตอบสนองที่มที ิศทางสมั พันธก บั ทิศทางของเเรงโนมถวงของโลก
มสี องประเภท ไดเ เก
1.การเจริญของปลายรากพืชจากการเบนเขา หาเเรงโนมถว ง
2.การเจรญิ ของปลายยอดพชื จากการเบนหนเี เรงโนม ถวง

ฮอรโ มนพชื (plant hormone)
ฮอรโมนพืช เปน สารเคมที ่พี ชื สรา งขึน้ มา
เพือ่ ควบคมุ การเจริญเติบโตของพชื
และใชเปน การตอบสนองตอ สิง่ เรา ของพืชดวย

ฮที ชอ็ คโปรตนี (heat-shock protein)

เปน โปรตนี ทีจ่ ะถกู กระตนุ เม่ือพืชไดรบั ความรอน
โดยจะชวยรกั ษาโครงสรางโปรตีนชนดิ อนื่
ใหสามารถทำงานไดอ ยางปกติ