ใบความรู้ วันลอยกระทง

ใบความรู้ วนั ลอยกระทง

วันลอยกระทงหนึ่งในเทศกาลสาคัญของชาวไทย โดยจะตรงกับวันข้ึน 15 ค่า เดือน 12
ตามปฏิทินจันทรคติไทย ซ่ึงก็จะอยู่ในช่วงเดือนพฤศจิกายนของทุกปี สาหรับวันลอยกระทง
ปี 2565 นน้ี ้ันตรงกับวันอะไร รวมถงึ เป็นวนั หยุดหรอื ไมว่ นั นเี้ รามีคาตอบมาฝาก

วันลอยกระทง 2565 นี้ จะตรงกับวันที่ 7 พฤศจิกายน (ขึ้น 15 ค่า เดือน 12) อันเป็น
วันพระจนั ทร์เต็มดวงและเปน็ ช่วงท่ีน้าหลากเต็มตลง่ิ โดยจะมีการนา ดอกไม้ ธูป เทียนหรอื สงิ่ ของ
ใสล่ งในกระทงแลว้ นาไปลอยน้า เชอ่ื วา่ การลอยกระทงเป็นการบูชาและขอขมาพระแม่คงคา
ประวตั วิ นั ลอยกระทง

ประเพณีลอยกระทงเชื่อกันว่าเป็นประเพณีท่ีสืบทอดต่อกันมาต้ังแต่สมัยสุโขทัย
เดิมเรียกว่าพิธีจองเปรียงมีนางนพมาศหรือท้าวศรีจุฬาลักษณ์ เป็นผู้ประดิษฐ์กระทงข้ึนครั้งแรก
โดยนางนพมาศจะนาเอาดอกโคทม ซึ่งเป็นดอกบัวที่บานเฉพาะวันเพ็ญเดือนสิบสองมาใส่เทียน
ประทีป อย่างไรก็ตามปัจจุบันมหี ลักฐานว่าประเพณีลอยกระทงไม่นา่ จะเก่ากว่าสมัยรตั นโกสนิ ทร์
ตอนต้นโดยอ้างอิงหลักฐานจากภาพจิตรกรรมการสร้างกระทงแบบต่าง ๆ ในสมัยรัชกาลที่ ๑
สาหรับประเทศไทยประเพณีลอยกระทงได้กาหนดจัดในทุกพื้นท่ีท่ัวประเทศซึ่งแต่ละพื้นที่ก็จะมี
เอกลกั ษณ์ท่ีน่าสนใจแตกต่างกันไปมกั จดั ขึ้นบรเิ วณทีต่ ิดกบั แมน่ ้า ลาคลอง หรอื แหลง่ นา้ ตา่ ง ๆ

ประเพณีลอยกระทง
วัตถุประสงค์ของวันลอยกระทง

นอกจากประเพณลี อยกระทงจะมขี ้ึนเพ่ือแสดงความขอบคุณพระแม่คงคา ซึง่ เปน็ แหล่งน้า
ให้มนุษย์ได้ใช้ประโยชน์ต่าง ๆ รวมถึงการขอขมาท่ีได้ทิ้งส่ิงปฏิกูลลงไป นอกจากนี้ตามความเช่ือ
ของคนไทยวนั ลอยกระทงจะเปน็ การลอยทุกข์โศก สิ่งอปั มงคล โรคภัยไข้เจบ็ ต่าง ๆ ใหอ้ อกไปจาก
ชวี ติ และอธษิ ฐานขอส่ิงทต่ี นปรารถนาไปพรอ้ ม ๆ กันดว้ ย

คาขอขมาพระแม่คงคา

สัพพัง อะปะราธงั ขะมะถะ เม ภนั เต อุกาสะ ขะมามิ ภันเต

ข้าแต่คงคา ลูกขอวันทา ด้วยประทีปกระทง พระแม่คงคา มีความเมตตา ต่อลูกสูงส่ง

คือน้าในกาย สามส่วนม่ันคง กายจึงยืนยง ชุ่มช่ืนยืนนาน พระแม่คงคา กาเนิดจากฟ้า โปรยปราย

ลงมา เป็นกระแสธาร เกิดเป็นแมน่ ้า หลายนามขนาน ปิง, วัง, ยม, น่าน คอื เจา้ พระยา ทา่ จนี , ตา

ปี นครชัยศรี โขง, ชี, มูล, ละหาร ห้วยหนองคลองบงึ จนถึงแก่งกวา๊ น น้าใต้บาดาล อีกทั้งประปา

ลูกลกู ทั้งหลาย เดินทางขายค้า สาเร็จกิจจา คมนาคม นามากินใช้ ไดด้ ่ังอารมณ์ ยามร้อนประพรม

ชุ่มชื่นกายใจ ชาระมลทิน โสโครกทั้งส้ิน สะอาดสดใส ผุดผ่องพราวตา แลเลิศวิไล แม่น้ารับไว้

สกปรกโสมม น้าเสียเรือนชาน ซักผ้าล้างจาน เทท้ิงทับถม ไหลลงคงคา ธาราระทม สารพิษสะสม

เน่าคลุ้งฟุ้งไป วันน้ีวันเพ็ญ พระจันทร์ลอยเด่น เป็นศุภสมัย ลูกจัดกระทง ประสงค์จงใจ นามา

กราบไหว้ พระแม่คงคา เทวาทรงฤทธิ์ ซึ่งสิงสถิต ทุกสายธารา ท้ังผีพรายน้า อย่าซ้าโกรธา ลูกขอ

ขมา อโหสิกรรม ทากิจใดใด อุทกภัย อย่าได้เติมซ้า อย่าพบวิบัติ ข้องขัดระกา อย่าให้ชอกช้า น้า

ท่วมพสธุ า อยา่ ใหส้ ินทรพั ย์ ต้องพลันย่อยยบั เพราะสายธารา อย่าให้ชีวติ ต้องปลิดชวี า พระแมค่ ง

คา รับขมาลูก เทอญ

ประเพณลี อยกระทงในแตล่ ะภมู ิภาค

ภาคกลาง จัดข้ึนทุกจังหวัดตามสถานท่ีสาคัญ อาทิ งานภูเขาทอง กรุงเทพมหานครเป็น

งานในรปู แบบงานวดั จัดข้นึ ก่อนวันลอยกระทง 7-10 วัน งานประเพณีลอยกระทงกรุงเกา่ บริเวณ

อทุ ยานประวตั ิศาสตรพ์ ระนครศรอี ยธุ ยา จงั หวัดพระนครศรอี ยุธยา

ภาคเหนือ นยิ มทาโคมลอย เรยี กว่า ลอยโคม หรือ ว่าวลม ชาวเหนือน้ีเรียกว่า ย่ี

เป็ง หมายถึงการทาบุญในวันเพ็ญเดือนย่ี (จังหวัดเชียงใหม่) กระทงสาย (จังหวัดสุโขทัย)

งานขบวนแห่โคมชักโคมแขวน การเล่นพลตุ ะไล ไฟพะเนียง

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคอสี านในอดีตเรียกวันลอยกระทงวา่ สิบสองเพ็ง หมายถึงวัน

เพ็ญเดือนสิบสองโดยมีจังหวัดร้อยเอ็ด ถือเป็นตัวแทนจัดงานลอยกระทงของภาค

ตะวันออกเฉียงเหนือใช้ชื่อว่า “สมมาน้าคืนเพ็ง เส็งประทีป” มีการแห่งกระทงประทีป 12

หัวเมือง การประกวดกระทงอนรุ กั ษธ์ รรมชาติ ฯลฯ

ภาคใต้ อาเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา จะมกี ารจดั งานวนั ลอยกระทงอย่างย่งิ ใหญ่ รวมถึง

จงั หวัดอื่น ๆ ในแตล่ ะทอ้ งถนิ่ ท่ีจะมีประเพณีลอยกระทงทแี่ ตกต่างกนั ไป

วันลอยกระทงสาคัญอยา่ งไร

1. คุณค่าต่อครอบครวั ครอบครวั ได้ทากจิ กรรมร่วมกัน

2. คณุ คา่ ต่อชุมชน ทาใหเ้ กิดความสมคั รสมานสามคั คีในชุมชน

3. คณุ คา่ ต่อสังคม รักษาสง่ิ แวดล้อมด้วยการช่วยกันรกั ษาความสะอาดแม่นา้ ลาคลอง

4. ทานบุ ารงุ ศาสนา และสืบทอดประเพณอี นั ดงี าม

5. การทาบญุ ใหท้ าน ฟังเทศนแ์ ละถือศลี ปฏิบตั ธิ รรม

6. การรณรงค์ไม่ปล่อยน้าเสยี หรอื สิ่งปฏกิ ูลต่าง ๆ ลงในแหล่งนา้