ตำแหน่งท่าเชื่อมและชนิดของรอยต่อ

ต ำแหน่งท่ำเชื่อมและชนิดของรอยต่อ การเชื่อมไฟฟ้าด้วยลวดเชื่อมหุ้มฟลักซ์จะมีเทคนิคการเชื่อมที่แตกต่างกันตามชนิดของรอยต่อ และต าแหน่งท่าเชื่อม ในการเชื่อมไฟฟ้าจะเชื่อมโลหะที่มีความหนามากกว่า 3 มิลลิเมตรขึ้นไป ดังนั้น จึงมีความจ าเป็นจะต้องศึกษาการเตรียมรอยต่อและชนิดของรอยต่อแต่ละรอยต่อ 1.1 ต ำแหน่งท่ำเชื่อม (Welding Position) ต าแหน่งท่าเชื่อม (Welding Position) หมายถึง ต าแหน่งและทิศทางการเชื่อมของแนวเชื่อมใน มาตรฐานงานเชื่อมจะต้องระบุต าแหน่งท่าเชื่อมไม่ว่าจะเป็นการเชื่อมแก๊สหรือการเชื่อมไฟฟ้า เพื่อให้ การเชื่อมเป็นไปตามแบบที่ก าหนดไว้ ท่าเชื่อมที่สามารถท าการเชื่อมได้ง่ายและมีประสิทธิภาพมากที่สุด นั่นคือการเชื่อมท่าราบ แต่ในการปฏิบัติงานไม่สามารถเลือกท่าเชื่อมที่ถนัดได้ ซึ่งขึ้นอยู่กับสภาพของ งานที่ท าอยู่ ส าหรับท่าเชื่อมมีท่าพื้นฐาน 4 ท่า ดังนี้ คือ 1.1.1 ท่ำรำบ (Flat Position Welding) เป็นท่าเชื่อมท่าพื้นฐานของท่าเชื่อม เป็นท่าเชื่อมที่ง่ายที่สุดในกระบวนการเชื่อม เพราะ สามารถควบคุมบ่อหลอมละลายได้ง่าย รูปที่ 1.1.1 แสดงการเชื่อมท่าราบ

1.1.2 ท่าระดับหรือท่าขนานนอน (Horizontal Position) การเชื่อมท่าระดับหรือท่าขนานนอน เป็นตำแหน่งท่าเชื่อมที่เหมาะสำหรับผู้ฝึกเชื่อม ใหม่ๆต่อจากการเชื่อมท่าราบ ใช้ในการเชื่อมร่องหรือเชื่อมบ่าของชิ้นงาน รอยต่อของชิ้นงานจะอยู่ใน แนว ระดับกับพื้น แนวเชื่อมขนานกับพื้น แรงดึงดูดของโลกจะทำให้น้ำโลหะไหลย้อยลงมาด้านล่าง ซึ่งผู้ฝึกเชื่อม ต้องควบคุมเป็นพิเศษ รูปที่ 1.1.2 แสดงรอยเชื่อมไฟฟ้าท่าระดับหรือขนานนอน 1.1.3 ท่าตั้ง (Vertical Position) ชิ้นงานอยู่ในระดับสายตา ทำการเชื่อมในแนวดิ่ง มีด้วยกัน 2 วิธี เชื่อมจากด้านล่างขึ้น ด้านบนเรียกว่า เชื่อมขึ้น (Vertical Up) เหมาะสำหรับการเชื่อมงานที่มีความหนามาก และเชื่อมจากด้านบน ลงด้านล่าง เรียกว่า เชื่อมลง (Vertical Down) เหมาะสำหรับการเชื่อม กับงานที่มีความหนาน้อย รูปที่ 1.1.3แสดงการเชื่อมไฟฟ้าท่าตั้ง

1.1.4 ท่าเชื่อมเหนือศีรษะ (Overhead Position) การเชื่อมท่าเหนือศีรษะเป็นท่าเชื่อมที่รอยต่อของชิ้นงานอยู่ในตำแหน่งขนานกับระนาบอยู่ เหนือศีรษะจากด้านล่างของรอยต่อชิ้นงาน การเชื่อมแบบนี้โลหะที่หลอมละลายจะไหลย้อยลงมาด้านล่างเป็น การเชื่อมที่ยากมาก รูปที่ 1.1.4 แสดงการเชื่อมไฟฟ้าท่าเหนือศีรษะ

ในปัจจุบันได้มีการกำหนดท่าเชื่อมตามมาตรฐาน ISO 6947 (International Standard Organization) 1. ตำแหน่งท่าเชื่อม สำหรับงานแผ่นโลหะ (Plate) 1.1. รอยเชื่อมชน (Butt Weld) ตารางที่ 1 แสดงรอยเชื่อมชน ตำแหน่งท่าเชื่อม สัญลักษณ์ ภาพประกอบ ท่าราบ (Flat Position) PA ท่าระดับ (Horizonttal Position) PC ท่าเหนือศีรษะ (Overhead Position) PE ท่าตั้งเชื่อมขึ้น (Vertical Up Position) PF ท่าตั้งเชื่อมลง (Vertical Down Position) PG

1.2 รอยเชื่อมฉาก (Fillet Welds) ตารางที่ 2 แสดงรอยเชื่อมฉาก ตำแหน่งท่าเชื่อม สัญลักษณ์ ภาพประกอบ ท่าราบ (Flat Position) PA ท่าระดับ (Horizonttal Position) PB ท่าเหนือศีรษะ (Overhead Position) PD ท่าตั้งเชื่อมขึ้น (Vertical Up Position) PF ท่าตั้งเชื่อมลง (Vertical Down Position) PG

นอกจากนี้ยังมีท่าเชื่อมตามแบบของมาตรฐานอเมริกา AWS (American Welding Society) ลักษณะการต่อชิ้นงานในรูปตัวที 1. ตำแหน่งท่าราบ 2. ตำแหน่งท่าระดับ 3.ตำแหน่งท่าตั้ง 4. ตำแหน่งท่าเหนือศีรษะ 1F 2F 3F 4F รูปที่ 2.5 แสดงท่าเชื่อมตามแบบของมาตรฐานอเมริกา AWS 1.2 รอยต่อและชนิดของรอยต่อ การออกแบบรอยต่อที่ใช้ในงานเชื่อม เป็นการนำชิ้นงานตั้งแต่ 2 ชิ้นขึ้นหรือมากกว่ามาต่อเข้า ด้วยกัน ซึ่งมีกระบวนการต่อที่หลากหลาย การกำหนดชนิดของรอยต่อในงานเชื่อมแบ่งออกได้ 5 แบบ ดังต่อไปนี้ 1.2.1 รอยต่อชน (Butt Joint) เป็นการนำชิ้นงาน 2 ชิ้นมาวางให้ขอบงานชนกัน ซึ่งมีการออกแบบให้ เว้นช่องว่างหรือไม่ ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ที่ต้องการนำไปใช้งาน โดยมีการออกแบบให้มีหน้าตัดที่แตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับความหนาของชิ้นงาน รูปที่ 1.2.1 แสดงลักษณะรอยต่อชน

1.2.2 รอยต่อเกย (Lap Joint) เป็นการนำชิ้นงานจำนวน 2 ชิ้นมาวางซ้อนเกยกันและทำการเชื่อมบริเวณของขอบชิ้นงานที่วาง เกยกัน รอยต่อนี้ง่ายต่อการเตรียมชิ้นงานทำให้เสียเวลาน้อย รูปที่ 1.2.2 แสดงลักษณะรอยต่อเกย 1.2.3 รอยต่อมุม (Corner Joint) เป็นการนำชิ้นงาน 2 ชิ้นมาวางตั้งฉากกันให้เป็นหน้าตัดรูปมุมสามเหลี่ยม สามารถทำการ เชื่อมได้ทั้งมุมในและมุมนอก รูปที่ 1.2.3 แสดงลักษณะรอยต่อมุม 1.2.4 รอยต่อขอบ (Edge Joint) เป็นการนำชิ้นงานจำนวน 2 ชิ้นมาวางให้ผิวงานทั้งสองชิ้นซ้อนกัน ให้ขอบชิ้นงานเสมอกัน ตลอดแนว นิยมใช้กับงานบางๆ และไม่ต้องการเติมลวด ใช้กับการเชื่อมแก๊สประหยัดเวลาและค่าใช้จ่าย รูปที่ 1.2.4 แสดงลักษณะรอยต่อขอบ

1.2.5 รอยต่อตัวที (T-Joint) เป็นการนำชิ้นงานจำนวน 2 ชิ้นมาวางตั้งฉากให้เป็นหน้าตัดตัวที (T) ในบางครั้งการออกแบบขึ้นอยู่ กับการนำไปใช้งาน การต่อลักษณะนี้ต้องมีการเติมลวดเชื่อมเพื่อให้งานมีความแข็งแรง นิยมใช้กันมากในการ ประกอบโครงสร้างของการสร้างอาคาร รูปที่ 1.2.5 แสดงลักษณะรอยต่อตัวที