การทำแผ่นวงจรพิมพ์ โดยใช้วิธีการรีดแผ่นใส

ใบเนือ้ หา หน่วยท่ี 3

รหัสวชิ า 2105 - 2108 วชิ า ซิลสกรีนและวงจรพิมพ์ สอนคร้ังท่ี 7

ช่ือหน่วย การทาแม่พมิ พ์เบือ้ งต้น จานวน 8 ชั่วโมง

ชื่องาน การทาแม่พมิ พ์ โดยใช้วิธีการรีดแผ่นใส จานวน 4 ช่ัวโมง

ใบงานที่ 1

รหสั วิชา 21051009 ปฏบิ ตั ิอุปกรณ์อิเลก็ ทรอนิกสแ์ ละวงจร 1
ช่ือหน่วย ไดโอด ซีนเนอร์ไดโอด และแอลอีดี

ชื่องาน
การทาแม่พมิ พ์ โดยใช้วธิ ีการรีดแผ่นใส

ใบเนือ้ หา หน่วยที่ 3

รหัสวชิ า 2105 - 2108 วิชา ซิลสกรีนและวงจรพิมพ์ สอนคร้ังท่ี 7

ชื่อหน่วย การทาแม่พมิ พ์เบื้องต้น จานวน 8 ชั่วโมง

ช่ืองาน การทาแม่พิมพ์ โดยใช้วิธีการรีดแผ่นใส จานวน 4 ช่ัวโมง

การใช้แผว่นธิ ใีกสารน้ีอาศยั การถ่ายแบบลายวงจรลงบใบนงแาผนน่ ทฟี่ิ ลม์ 1ดว้ ยเคร่ืองถ่ายเอกสาร แลว้ นาแผน่ ฟิลม์ ไป

รีดลงบนแผน่ วงจรพมิ พด์ ว้ ยความรอ้ น โดยใชห้ ลกั การของเคร่ืองถ่ายเอกสารเพราะขณะที่พมิ พผ์ งหมึก
จะถูกหลอมละลายใหต้ ริดหกสั บั วกชิ ราะด21า0ษ5เช10่น0ก9นั ปถฏา้ิบเรตั าิอถุป่ากยลรณาย์อวิเงลจก็ รทลรงอบนนิกแสผแ์น่ ลฟะิ ลวม์ งหจรมึก1จะถูกหลอมละลาย
ใหต้ ดิ กบั กระดาษเช่นกนั ช่ือถหา้ นเร่วายถ่ายไลดาโยอวดงจซรีลนงเนบอนรแ์ไผดน่ โฟอิลดม์ แหลมะึกแอพลมิ อพีดก์ ี ็จะติดลงบนแผน่ ฟิ ลม์ ถา้ เรานา
แผน่ ใสมารีดดว้ ยความร้อนอีกคร้งั หน่ึงหมึกก็จะจะละลายไปตดิ กบั แผน่ วงจรพมิ พ์ และหมึกพมิ พช์ นิด
น้ีกไ็ ม่ทาปฏิกิริยากบั สารเคมีท่เี ราใชก้ ดั ลายทองแดง แผน่ ฟิ ลม์ ท่ีกล่าวถึงก็คอื แผน่ ในทใี่ ชก้ บั เครื่องฉาย
ภาพขา้ มศีรษะนน่ั เอง ดงั น้นั จึงไม่เป็นการยากเลยถา้ เราจะทาแผน่ วงจรพมิ พข์ ้ึนใชเ้ องสกั แผน่ เพยี งแต่
เรามีแผน่ ใส, ตารีด และเครื่องถ่ายเอกสารท่ีมีอยตู่ ามรา้ นถ่ายเอกสารทวั่ ไป

ความจริงแนวความคดิ น้ีใช่วา่ จะเป็นของใหม่เลยทเี ดียว เพราะเมื่อ 20 ปี ก่อนกม็ ีผพู้ ยายามทา
แต่ยงั ไม่เป็นผลสาเร็จอาจเป็ นเพราะวสั ดุอุปกรณ์ในยคุ น้นั ยงั ไม่ดีพอ

วัสดุอปุ กรณ์ทใี่ ช้
1. แบบลายวงจร
2. เครื่องถ่ายเอกสารชนิดหมึกแหง้ (dry toner)
3. แผน่ ฟิลม์ (แผน่ พลาสตกิ ใสที่ใชก้ บั เคร่ืองฉายภาพขา้ มศีรษะ)
4. เตารีด
แบบลายวงจรที่นามาใชจ้ ะตอ้ งมีลกั ษณะกลบั ซา้ ยเป็ นขวา ถา้ เราตดั มาจากหนงั สือเราจะตอ้ งถ่าย
เครื่องถ่ายเอกสารถึงสองคร้งั แตถ่ า้ เป็นแบบทีเ่ ราออกแบบเองลงบนแผน่ กระดาษหรือกระดาษไข เรา
สามารถออกแบบใหม้ นั กลบั กนั กอ่ นไดเ้ ลย แลว้ นาไปถ่ายลงฟิ ลม์ เพยี งคร้งั เดียว เพราะทส่ี าคญั คอื ลาย
วงจรทถ่ี ่ายลงบนฟิลม์ แลว้ จะตอ้ งมีลกั ษณะกลบั ซา้ ยเป็ นขวา เพอ่ื ท่จี ะไดล้ ายวงจรเหมือนเดิมเม่ือนาไป
รีดแลว้ แต่ทนี ้ีถา้ เราออกแบบลายวงจรดว้ ยคอมพวิ เตอร์ เราสามารถตดั ข้นั ตอนของการใชเ้ ครื่องถ่าย
เอกสารไดเ้ ลย ถา้ เครื่องพมิ พเ์ ป็นแบบหมึกแหง้ หรือเคร่ืองพมิ พเ์ ลเซอร์โดยพมิ พล์ งบนแผน่ ใสได้
โดยตรง เพยี งแตล่ ายวงจรจะตอ้ งกลบั ซา้ ยเป็นขวาเช่นกนั แต่ถา้ เครื่องพมิ พไ์ ม่ใช่ชนิดท่กี ล่าวมาเรากจ็ ะ
พมิ พล์ งบนกระดาษหลงั ผา่ นข้นั ตอนตา่ ง ๆ เหมือนเดิม ขนาดของแบบทนี่ ามาใชจ้ ะตอ้ งเป็ นอตั ราส่วน
เท่าของจริง ส่วนเคร่ืองถ่ายเอกสารจะตอ้ งเป็ นชนิดหมึกแหง้ เช่นกนั ส่วนใหญต่ ามรา้ นถ่ายเอกสารกจ็ ะ
เป็นแบบน้ีอยแู่ ลว้ หมึกที่ใชก้ บั เคร่ืองถ่ายเอกสารชนิดน้ีจะเป็ นผงทีส่ าคญั จะตอ้ งเลือกเคร่ืองท่ถี ่ายได้
คมชดั และใหห้ มึกตดิ สม่าเสมอเพราะจะมีผลต่อการนาไปรีด

ใบเนือ้ หา หน่วยท่ี 3

รหัสวิชา 2105 - 2108 วชิ า ซิลสกรีนและวงจรพมิ พ์ สอนคร้ังที่ 7

ช่ือหน่วย การทาแม่พมิ พ์เบื้องต้น จานวน 8 ช่ัวโมง

ชื่องาน การทาแม่พมิ พ์ โดยใช้วิธีการรีดแผ่นใส จานวน 4 ช่ัวโมง

ชนิด แตแล่ผะน่ ชฟนิลิดม์ ต่า(แงกผนัน่ ตใสรง)สหาราซท้ือ่ีใชไเด้ คต้ ลาือมบร้านซใเ่คบึงจรงื่ะอาทงนเาขทใียห่ี นม้ ทีผ1ว่ัลไตปอ่ กาแรผตน่ ิดฟขิลอม์งหจะมมึกีอแยตหู่ กลตาา่ ยงยกหี่นั อ้ แวลสั ะดหุทล่ีใาชย้

ทาแผน่ ฟิ ลม์ กจ็ ะเป็ นโพลีเอทิลีน (polyethylene) เคลือบท้งั สองดา้ นดว้ ยสารอครีลิก (acrylic) เพอื่ ทา
ใหห้ มึกติดไดง้ า่ ยวสั ดุทร่ีหใชสั ท้ วาชิ แาผน่21ฟ0ิล5ม์10จ0ะ9ทนปคฏวบิามตั รอิ ้อุปนกไรดณด้ ์อี ิเลก็ ทสร่วอนนจิกะเสล์แือลกะใวชงช้ จนริด1ไหนดีข้นึ อยกู่ บั การ
ทดลองทาดูวา่ ชนิดไหนใชหื่อผ้หลนด่วีทยส่ี ุดไดโอแดต่ถซา้ ไีนมเน่สอามร์ไารดถโหอดาตแวั ลเละือแกอไลดอม้ีดาี กกเ็ อาชนิดที่มีขายอยทู่ วั่ ไปตาม
ทอ้ งตลาด ท่ีใชก้ บั เครื่องถ่ายเอกสารไดจ้ ากการทดลองพบวา่ แผน่ ฟิ ลม์ ชนิด 501 ของ 3M และ XTR
650 ของลาบลี อนใหผ้ ลในการถ่ายและรีดหมึกลงบนแผน่ วงจรพมิ พไ์ ดด้ ีมาก และเตารีดท่ใี ชเ้ ป็ นเตารีด
ธรรมดาที่ใชร้ ีดผา้ โดยทว่ั ไปเช่นกนั

ข้นั ตอนการทา
1. นาแผน่ ลายวงจรพมิ พท์ ี่เป็นตน้ แบบ อาจเอามาจากหนงั สือหรือทาข้นึ มาเอง ถ่ายลงบน
แผน่ ฟิลม์ ดว้ ยเครื่องถ่ายเอกสาร ดูรูปท่ี 1 ประกอบ ถา้ ถ่ายจากหนงั สือตอ้ งวางใหเ้ รียบเพอื่ ป้องกนั ภาพ
บิดเบ้ยี วอนั เกิดจากขอบดา้ นสนั ปก ทางท่ีดีควรตดั ออกมาเลย จากน้นั นาแผน่ ฟิ ลม์ ทถ่ี ่ายแลว้ มาถ่ายใหม่
อีกคร้งั โดยเอาดา้ นที่ตดิ หมึกหงายข้ึนเพอ่ื กลบั ซา้ ยเป็นขวา แผน่ ฟิ ลม์ แผน่ ท่สี องนี่แหละคือแผน่ ท่ี
นาไปใชห้ มึกท่ตี ดิ จะตอ้ งสม่าเสมอคมชดั และลายเสน้ ไม่ขาด ถา้ ไม่แน่ใจวา่ เคร่ืองถ่ายเอกสารจะถ่าย
ออกมาไดด้ ีหรือไม่ ก็ลองถ่ายลงบนแผน่ กระดาษธรรมดาดูก่อน ถา้ ไม่ดีเรากเ็ ปล่ียนเคร่ืองใหม่ ถา้ แผน่
ลายวงจรตน้ แบบกลบั ซา้ ยเป็นขวาอยแู่ ลว้ เรากถ็ ่ายเพยี งคร้งั เดียว เหตุผลที่ตอ้ งกลบั ซา้ ยเป็นขวาเพราะใน
กรณีของลายวงจรท่ีเป็นไอซีขาจะกลบั กนั ใชไ้ ม่ได้ และถา้ เราออกแบบลายวงจรดว้ ยคอมพวิ เตอร์และใช้
เครื่องพมิ พเ์ ลเซอร์ก็สามารถพมิ พล์ งแผน่ ใสไดโ้ ดยตรงเราก็ตดั ข้นั ตอนน้ีออกได้
2. นาแผน่ ฟิลม์ ที่ถ่ายเรียบร้อยแลว้ มาตดั ใหข้ นาดเท่ากบั แผน่ วงจรพมิ พท์ ่เี ตรียมไวป้ ระกบตดิ กนั
โดยควา่ เอาดา้ นท่ีมีหมึกลงเขา้ หาแผน่ ทองแดง ใชเ้ ทปปิ ดใหแ้ น่นป้องกนั แผน่ ฟิ ลม์ เลื่อนเวลารีด และ
แผน่ วงจรพมิ พท์ ีใ่ ชต้ อ้ งขดั ใหส้ ะอาดเสียก่อน

3. ใชเ้ ตารีดต้งั อุณหภมู ิไวเ้ กือบสูงสุด ซ่ึงรอ้ นประมาณ 340  F ถา้ ความรอ้ นสูงกวา่ น้ี อาจ
ทาใหแ้ ผน่ ฟิลม์ ละลายได้ ใชผ้ า้ หรือกระดาษรองบนแผน่ ฟิ ลม์ ป้องกนั ไม่ใหต้ ิดกบั เตารีด
แลว้ ใชเ้ ตารีดรีดอยา่ งชา้ ๆ ประมาณ 5 - 10 นาที โดยวนเตารีดรอบ ๆ ในลกั ษณะวงกลม
ใหท้ วั่ ท้งั แผน่ หมึกกจ็ ะหลอมละลายออกไปตดิ ลงบนแผน่ วงจรพมิ พ์ หลงั จากน้นั ปล่อยให้
เยน็ แลว้ จึงคอ่ ยแกะแผน่ ฟิลม์ ออก ถา้ ทาถกู ตอ้ งหมึกจะลอกออกหมด จากน้นั เรากส็ ามารถ
นาแผน่ วงจรพมิ พไ์ ปกดั เอาทองแดงส่วนท่ไี ม่ตอ้ งการออกได้

ใบเนือ้ หา หน่วยท่ี 3

รหัสวชิ า 2105 - 2108 วิชา ซิลสกรีนและวงจรพมิ พ์ สอนคร้ังท่ี 7

ช่ือหน่วย การทาแม่พมิ พ์เบือ้ งต้น จานวน 8 ช่ัวโมง

ช่ืองาน การทาแม่พิมพ์ โดยใช้วิธีการรีดแผ่นใส จานวน 4 ชั่วโมง

ใบงานท่ี 1

รหสั วิชา 21051009 ปฏิบตั อิ ุปกรณ์อิเลก็ ทรอนิกส์และวงจร 1
ชื่อหน่วย ไดโอด ซีนเนอร์ไดโอด และแอลอีดี

รูปที่ 1 แสดงข้นั ตอนการทาแผน่ วงจรพมิ พโ์ ดยการรีดแผน่ ใส

ใบเนือ้ หา หน่วยที่ 3

รหัสวชิ า 2105 - 2108 วชิ า ซิลสกรีนและวงจรพิมพ์ สอนคร้ังท่ี 7

ชื่อหน่วย การทาแม่พมิ พ์เบื้องต้น จานวน 8 ช่ัวโมง

ชื่องาน การทาแม่พิมพ์ โดยใช้วิธีการรีดแผ่นใส จานวน 4 ช่ัวโมง

ลายเสน้ จจะาไกมว่คธิ มีกเาหรมทือ่กี นล่าตวน้ มแาบบดทูตีเวดั อียยวา่ งภาพอทนั ใี่ นบ้2ีเงปา็นนปผรทละี่มกาอจ1บากขลอางยเเคสรน้ ื่อจงะถโ่าตยกเอวกา่ สตาน้ รแแบลบะขเล้นั ก็ ตนออ้ นยกาแรลรีดะ

เพราะเคร่ืองถ่ายเอกสารไม่สามารถถา่ ยใหค้ มชดั เหมือนตน้ แบบได้ และขณะท่เี รารีดดว้ ยเตารีดหมึกจะ
ละลาย แรงกดท่ีเรากดรเหตาสั รวีดิชลางไ2ป10ท5า1ใ0ห0ล้ 9ายปเสฏ้นิบขตั ยอิ าุปยอกอรณกม์อาิเลก็ฉทะนรอ้นั นกิการสถแ์ า่ลยะแวบงบจรลง1แผน่ ฟิลม์ ไมค่ วรให้
หมึกตดิ มากจนเกินไป ชื่อหซน่ึง่วมยนั จไะดมโีผอลดกบัซวีนงเจนรอทรลี่ ์ไะดเโออียดมแีลาะยแเสอลน้ ออีดยีตู่ ดิ กนั มากทาใหเ้ กิดการลดั วงจร
ดงั น้นั เมื่อเราแกะฟิ ลม์ ออกแลว้ ควรตรวจดูอีกทีหน่ึง ถา้ เสน้ ติดกนั ก็จดั การขดู ออก

ภาพขยายเม่ือถา่ ยลงแผน่ พมิ พจ์ ะขาดความคมชดั

ตวั อยา่ งตน้ แบบท่นี ามาถ่ายจะมเี ส้นที่คมชดั ภาพขยายของแผ่นวงจรพมิ พเ์ มื่อรีดและกดั ลายวงจร
เรียบร้อยแลว้ จะเหน็ วา่ ลายเส้นขาดความคมชดั และ

ขยายใหญข่ ้ึนมาอีก

รูปท่ี 2 แสดงผลของการทาแผน่ วงจรพมิ พโ์ ดยการรีดแผน่ ใส

ในกรณีที่ตอ้ งการทาแผน่ วงจรพมิ พช์ นิด 2 หนา้ ก็ใหต้ ดั แผน่ ฟิลม์ ทถ่ี ่ายแลว้ ใหเ้ ทา่ กนั ท้งั สอง
ดา้ น เม่ือนามาทาบกนั แลว้ รูจะตอ้ งตรงกนั จากน้นั กต็ ดั แผน่ วงจรพมิ พใ์ หเ้ ทา่ กบั แผน่ ฟิ ลม์ ท้งั สอง นา
แผน่ ฟิลม์ ประกอบติดท้งั สองดา้ นอยา่ ใหส้ ลบั กนั ใชเ้ ทปปิ ดยดึ ท้งั สองดา้ นใหต้ ิดกนั อยา่ งใหค้ ลาดเคลื่อน
จากน้นั นาไปรีดทลี ะดา้ นเสร็จแลว้ ปล่อยใหเ้ ยน็ ถึงจะแกะแผน่ ฟิ ลม์ ท้งั สองออก

ขอ้ สาคญั ของการทาแผน่ วงจรพมิ พด์ ว้ ยวธิ ีน้ีคือ คุณภาพของเครื่องถ่ายเอกสารและแผน่ ฟิ ลม์
ฉะน้นั ขอ้ เสนอแนะทด่ี ีคอื กอ่ นท่จี ะทาข้ึนมาใชง้ านจริง ๆ ควรทดลองทาดูก่อนหลาย ๆ คร้ังเพอื่ หาจดุ ท่ี
ใหผ้ ลออกมาดีที่สุด ไม่วา่ การเลือกใช่แผน่ ฟิ ลม์ การปรบั ความเขม้ ของหมึกหรืออุณหภมู ิที่ใชร้ ีด แตถ่ า้

ไม่สามารถทาไดด้ ว้ ยขอ้ จากดั อนั หน่ึงอนั ใดเช่น ถา้ ทาออกมาแลว้ หมึกลอกออกมาไม่หมดลายเสน้ ขาด

หรือตดิ กนั เราก็ควรจะใชส้ ีน้ามนั มาเขียนเพม่ิ หรือใชเ้ ทปปิ ดในส่วนที่ขาดและขดู ส่วนท่ีติดกนั ออก ดู
ใหเ้ รียบร้อยแลว้ จงึ นาไปกดั

ใบเนือ้ หา หน่วยที่ 3

รหัสวิชา 2105 - 2108 วิชา ซิลสกรีนและวงจรพิมพ์ สอนคร้ังท่ี 7

ชื่อหน่วย การทาแม่พมิ พ์เบือ้ งต้น จานวน 8 ชั่วโมง

ช่ืองาน การทาแม่พมิ พ์ โดยใช้วิธีการรีดแผ่นใส จานวน 4 ชั่วโมง

ใบงานท่ี 1

รหสั วิชา 21051009 ปฏบิ ตั ิอุปกรณ์อิเลก็ ทรอนิกสแ์ ละวงจร 1
ชื่อหน่วย ไดโอด ซีนเนอร์ไดโอด และแอลอีดี