สัญญา ค้ำประกัน จำนอง จำนำ

48

อีกกรณีหนึ่ง ก็คือ ทรัพย์สินที่นำมาจำนองได้โอนไปให้บุคคลที่สาม เจ้าหนี้ที่ประสงค์
บังคับจำนองจะต้องส่งหนังสือไปแจ้งแก่บุคคลที่รับโอนนั้นล่วงหน้าอย่างน้อย 1 เดือน

ทั้งนี้ หากทรัพย์สินที่ขายทอดตลาดได้มูลค่าเงินที่ต่ำกว่ามูลค่าหนี้ค้างชำระ ลูกหนี้ไม่
จำเป็นต้องรับผิดชอบส่วนต่างดังกล่าว

ตัวอย่าง นายเอกนำที่ดินไปจำนองนายโท 1 ล้านบาท โดยตกลงกันว่าหากนายโท
บังคับจำนองแล้วได้เงินไม่ครบ 1 ล้านบาท นายเอกยินยอมชดใช้เงินที่ยังขาดจำนวน
อยู่นั้นคืนให้แก่ผู้รับจำนองจนครบถ้วน ต่อมานายโทบังคับจำนองนำที่ดินออกขาย
ทอดตลาดได้เงินเพียง 5 แสนบาท เงินที่ยังขาดอีก 5 แสนบาทนี้ นายโทมีสิทธิบังคับ
ให้นายเอกชำระคืนให้แก่ตนจนครบถ้วนได้

2. ยึดสินทรัพย์เป็นของผู้รับจำนอง
การยึดสินทรัพย์เป็นของผู้รับจำนอง คือ การฟ้องต่อศาลเพื่อเอาทรัพย์สินที่

จำนองให้หลุดมาเป็นสิทธิของเจ้าหนี้ผู้รับจำนอง ศาลจะสั่งฟ้องได้ในกรณีที่ลูกหนี้
ขาดส่งดอกเบี้ยนานเป็นเวลา 5 ปี โดยไม่ได้แสดงให้เห็นว่าราคาทรัพย์สินที่นำไป
จำนองมีมากกว่าจำนวนหนี้ที่ค้างชำระ อีกทั้งยังไม่มีการจำนองอื่น เจ้าหนี้ผู้รับจำนอง
มีสิทธิยื่นฟ้องต่อศาล เพื่อเอาทรัพย์สินดังกล่าวให้หลุดมาเป็นกรรมสิทธิ์ของตนได้
โดยต้องส่งหนังสือแจ้งแก่ลูกหนี้ก่อนด้วยเช่นกัน (ป.พ.พ. มาตรา 729)

ตัวอย่าง นายเอกได้กู้เงินจากนายโทเป็นจำนวนเงิน 1 ล้านบาทโดยนำที่ดิน 49
ราคา 1 ล้านบาทเช่นกันไปจดทะเบียนจำนองไว้เป็นประกันการชำระหนี้ของตน
โดยตกลงค่าดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 15 ต่อปี ต่อมาอีก 10 ปี นายเอกผิดนัดไม่
เคยชำระเงินต้นหรือดอกเบี้ยให้แก่นายโทเลย ดังนั้นเมื่อรวมยอดหนี้คือเงินต้น
1 ล้านบาท กับดอกเบี้ยอีก 1 ล้านห้าแสนบาทแล้วจะเป็นเงิน 2 ล้านห้าแสนบาท
นายโทมีสิทธิฟ้องนายเอกต่อศาล ขอให้ศาลสั่งให้นายเอกโอนกรรมสิทธิในที่ดิน
ดังกล่าวให้มาเป็นของนายโทได้เลย โดยไม่ต้องมีการขายทอดตลาดที่ดินดัง
กล่าวแต่อย่างใด

อายุความสัญญาจำนอง
สัญญาจำนองที่จริงแล้วไม่มีอายุความ แต่จะมีการระบุระเวลาการชำระหนี้ และหากมี

การผิดชำระหนี้เท่านั้น
สัญญาการจำนองที่ไม่สมบูรณ์

ถ้าทำสัญญาจำนองเป็นประกันที่ไม่สมบูรณ์ การจำนองนั้นไม่มีผลบังคับให้ผู้จำนองต้อง
รับผิดตามสัญญาจำนอง (ปพพ.มาตรา 707)

ตัวอย่าง เช่น สัญญาจะซื้อจะขายที่ดินตกเป็นโมฆะ เพราะกฎหมายห้าม
โอนภายใน 10 ปี เมื่อทำสัญญาจำนองเป็นประกันหนี้ตามสัญญาจะซื้อจะขาย
ดังกล่าว สัญญาจำนองจึงไม่อาจบังคับได้ เพราะสัญญาจำนองจะมีได้เฉพาะ
เพื่อหนี้อันสมบูรณ์ ดังนั้นจึงไม่อาจบังคับตามสัญญาจะซื้อจะขายและสัญญา
จำนองได้

50

สัญญาจำนำ

51

สัญญาจำนำ

สัญญาจำนำประกันในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
แบ่งออกเป็นทั้งหมด 4 หมวดได้แก่

52

หมวดที่1 เบ็ดเสร็จทั่วไป

สัญญาจำนำ คือสัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่ง เรียกว่าผู้จำนำ ส่ง
มอบสังหาริมทรัพย์สิ่งหนึ่งให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง เรียกว่าผู้รับ
จำนำ เพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ (ป.พ.พ มาตรา 747)

ตัวอย่าง ดำกู้เงินแดง 5,000 บาท และดำได้ทำสัญญาจำนำกับแดง
โดยดำมอบสร้อยคอทองคำให้กับแดง ยึดถือไว้เป็นประกันการชำระหนี้
หากดำไม่ชำระหนี้ภายในกำหนด แดงสามารถนำสร้อยคอทองคำ ออกขาย
ทอดตลาดใช้หนี้ได้โดยไม่ต้องฟ้องศาล

คู่สัญญาจำนำจะตกลงกันให้บุคคลภายนอกเป็น
ผู้เก็บรักษาทรัพย์สินจำนำไว้ก็ได้
(ป.พ.พ มาตรา 749)

ตัวอย่าง แดงกู้เงินจากดำ 1 แสนบาท และแดงจะนำแหวนของตน
มาจำนำเพื่อประกันหนี้ของตน ก็ได้ หรือบุคคลภายนอกจะนำแหวน
ของตนมาจำนำเพื่อประกันหนี้เงินกู้ของแดงก็ได้

ถ้าทรัพย์สินที่จำนำเป็นสิทธิซึ่งมีตราสาร และ 53
มิได้ส่งมอบตราสารนั้นให้แก่ผู้รับจำนำ ทั้งมิได้
บอกกล่าวเป็นหนังสือแจ้งการจำนำแก่ลูกหนี้แห่ง
สิทธินั้นด้วยไซร้ ท่านว่าการจำนำย่อมเป็นโมฆะ
(ป.พ.พ มาตรา 750)

ถ้าจำนำตราสารชนิดออกให้แก่บุคคลเพื่อเขาสั่งท่านห้ามมิให้ยกขึ้น
เป็นข้อต่อสู้บุคคลภายนอก เว้นแต่จะได้สลักหลังไว้ที่ตราสารให้
ปรากฏการจำนำเช่นนั้น (ป.พ.พ มาตรา 751) อนึ่ง ในการนี้ไม่จำเป็น
ต้องบอกกล่าวแก่ลูกหนี้แห่งตราสาร

ถ้าจำนำตราสารชนิดออกให้แก่บุคคลโดยนามและจะโอนกัน
ด้วยสลักหลังไม่ได้ ท่านว่าต้องจดข้อความแสดงการจำนำไว้ให้
ปรากฏในตราสารนั้นเอง และท่านห้ามมิให้ยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ลูก
หนี้แห่งตราสารหรือบุคคลภายนอก เว้นแต่จะได้บอกกล่าวการ
จำนำนั้นให้ทราบถึงลูกหนี้แห่งตราสาร(ป.พ.พ มาตรา 752)

ถ้าจำนำใบหุ้น หรือใบหุ้นกู้ชนิดระบุชื่อ ท่านห้ามมิให้ยกขึ้นเป็นข้อ
ต่อสู้บริษัทหรือบุคคลภายนอก เว้นแต่จะได้จดลงทะเบียนการจำนำ
นั้นไว้ในสมุดของบริษัทตามบทบัญญัติทั้งหลายในลักษณะ 2 ว่าด้วย
การโอนหุ้นหรือหุ้นกู้(ป.พ.พ มาตรา 753)

54

ถ้าสิทธิซึ่งจำนำนั้นถึงกำหนดชำระก่อนหนี้ซึ่งประกันไว้นั้นไซร้ ท่านว่าลูกหนี้
แห่งสิทธิต้องส่งมอบทรัพย์สินอันเป็นวัตถุแห่งสิทธิให้แก่ผู้รับจำนำ และ
ทรัพย์สินนั้นก็กลายเป็นของจำนำแทนสิทธิซึ่งจำนำ

ถ้าสิทธิซึ่งจำนำนั้นเป็นมูลหนี้ซึ่งต้องชำระเป็นเงิน และถึงกำหนดชำระก่อน
หนี้ซึ่งประกันไว้นั้นไซร้ ท่านว่าต้องใช้เงินให้แก่ผู้รับจำนำและผู้จำนำร่วมกัน ถ้า
และเขาทั้งสองนั้นไม่ปรองดองตกลงกันได้ ท่านว่าแต่ละคนชอบที่จะเรียกให้
วางเงินจำนวนนั้นไว้ ณ สำนักงานฝากทรัพย์ได้เพื่อประโยชน์อันร่วมกัน
(ป.พ.พ มาตรา 754)




ถ้าจำนำสิทธิ ท่านห้ามมิให้ทำสิทธินั้นให้สิ้นไป หรือแก้ไขสิทธินั้น
ให้เสียหายแก่ผู้รับจำนำโดยผู้รับจำนำมิได้ยินยอมด้วย
(ป.พ.พ มาตรา 755)

55

การที่จะตกลงกันไว้เสียแต่ก่อนเวลาหนี้ถึงกำหนดชำระเป็นข้อความ
อย่างใดอย่างหนึ่งว่า ถ้าไม่ชำระหนี้ ให้ผู้รับจำนำเข้าเป็นเจ้าของ
ทรัพย์สินจำนำ หรือให้จัดการแก่ทรัพย์สินนั้นเป็นประการอื่น
นอกจากตามบทบัญญัติทั้งหลายว่าด้วยการบังคับจำนำนั้นไซร้ ข้อ
ตกลงเช่นนั้นท่านว่าไม่สมบูรณ์(ป.พ.พ มาตรา 756)

ตัวอย่าง จำนำทองรูปพรรณไว้ แล้วถึงกำหนดชำระ ราคาทองตก เอาไปขาย
ก็ได้เท่ากัน เลยยอมให้ เป็นของผู้รับจำนำ ข้อตกลงนี้ใช้ได้เพราะลูกหนี้มีโอกาส
เลือกอยู่แล้ว หรือจะให้ผู้รับจำนำไปขายที่ร้านทองเอา เงินมาใช้ดีกว่าขายทอด
ตลาดซึ่งต้องเสียค่าใช้จ่ายมากกว่า ยุ่งยากมากว่า แต่จะตกลงอย่างนี้ก่อนหนี้ถึง
กำหนด ชำระไม่ได้ ถึงแม้วิธีนี้จะดีกว่า เพราะกฎหมายต้องการปิดช่องมิให้สัญญา
เอาเปรียบ

บทบัญญัติทั้งหลายในลักษณะ 13 นี้ ท่านให้ใช้
บังคับแก่สัญญาจำนำที่ทำกับผู้ตั้งโรงรับจำนำโดย
อนุญาตรัฐบาลแต่เพียงที่ไม่ขัดกับกฎหมาย หรือกฎ
ข้อบังคับว่าด้วยโรงจำนำ(ป.พ.พ มาตรา 757)

56

หมวดที่2 สิทธิและหน้าที่ของผู้จำนำและผู้รับจำนำ

ผู้รับจำนำชอบที่จะยึดของจำนำไว้ได้ทั้งหมดจนกว่าจะได้รับ
ชำระหนี้และค่าอุปกรณ์ครบถ้วน (ป.พ.พ มาตรา 758)

ตัวอย่าง นาย A ยืมเงินนาย B 5000 บาท นายAนำนาฬิกา
ไปจำนำในกับนาย B แต่กรรมสิทธิ์ของนาฬิกายังเป็นของนาย
A แต่นาย B จะได้ถือครองนาฬิกาจนกว่านายAจะชำระหนี้หมด

ผู้รับจำนำจำต้องรักษาทรัพย์สินจำนำไว้ให้ปลอดภัย และ
ต้องสงวนทรัพย์สินจำนำนั้นเช่นอย่างวิญญูชนจะพึงสงวน
ทรัพย์สินของตนเอง(ป.พ.พ มาตรา 759)

ถ้าผู้รับจำนำเอาทรัพย์สินซึ่งจำนำออกใช้เอง หรือเอาไปให้บุคคล
ภายนอกใช้สอย หรือเก็บรักษาโดยผู้จำนำมิได้ยินยอมด้วยไซร้ ท่านว่าผู้รับ
จำนำจะต้องรับผิดเพื่อที่ทรัพย์สินจำนำนั้นสูญหาย หรือบุบสลายไปอย่างใด
ๆ แม้ทั้งเป็นเพราะเหตุสุดวิสัย เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าถึงอย่างไร ๆ ก็คงจะ
ต้องสูญหาย หรือบุบสลายอยู่นั่นเอง(ป.พ.พ มาตรา 760)

57

ถ้ามิได้กำหนดไว้เป็นอย่างอื่นในสัญญา หากมีดอกผลนิตินัยงอกจาก
ทรัพย์สินนั้นอย่างไร ท่านให้ผู้รับจำนำจัดสรรใช้เป็นค่าดอกเบี้ยอันค้าง
ชำระแก่ตน และถ้าไม่มีดอกเบี้ยค้างชำระ ท่านให้จัดสรรใช้ต้นเงินแห่งหนี้
อันได้จำนำทรัพย์สินเป็นประกันนั้น(ป.พ.พ มาตรา 761)

ค่าใช้จ่ายใด ๆ อันควรแก่การบำรุงรักษาทรัพย์สินจำนำนั้น
ผู้จำนำจำต้องชดใช้ให้แก่ผู้รับจำนำ เว้นแต่จะได้กำหนดไว้
เป็นอย่างอื่นในสัญญา(ป.พ.พ มาตรา 762)

ท่านห้ามมิให้ฟ้องคดีดังจะกล่าวต่อไปนี้ เมื่อพ้นหกเดือนนับแต่วันส่งคืน หรือ
ขายทอดตลาดทรัพย์สินจำนำ(ป.พ.พ มาตรา 763) คือ

(1) ฟ้องเรียกค่าสินไหมทดแทนเพื่อความบุบสลายอันผู้รับจำนำก่อให้
เกิดแก่ทรัพย์สินจำนำ

(2) ฟ้องเรียกให้ชดใช้ค่าใช้จ่ายเพื่อการบำรุงรักษาทรัพย์สินจำนำ
(3) ฟ้องเรียกค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายอันเกิดแก่ผู้รับจำนำ
เพราะความชำรุดบกพร่องในทรัพย์สินจำนำซึ่งไม่เห็นประจักษ์

หมวดที่3 การบังคับจำนำ 58

เมื่อจะบังคับจำนำ ผู้รับจำนำต้องบอกกล่าวเป็นหนังสือไปยังลูกหนี้
ก่อนว่า ให้ชำระหนี้และอุปกรณ์ภายในเวลาอันควรซึ่งกำหนดให้ในคำ
บอกล่าวนั้น(ป.พ.พ มาตรา 764) ถ้าลูกหนี้ละเลยไม่ปฏิบัติตามคำบอก
กล่าว ผู้รับจำนำชอบที่จะเอาทรัพย์สินซึ่งจำนำออกขายได้ แต่ต้องขาย
ทอดตลาด อนึ่งผู้รับจำนำต้องมีจดหมายบอกกล่าวไปยังผู้จำนำบอก
เวลาและสถานที่ซึ่งจะขายทอดตลาดด้วย

ตัวอย่าง นาย A กู้เงินนายB 100,000 บาท นายAนานาฬิกาไปจำนำ
เป็นประกัน 2 เรือน เรือนแรกราคา 80,000 บาท เรือนที่สองราคา
20,000 บาท เมื่อถึงกำหนดชำระปรากฏว่านาย A คงค้าง ชำระอยู่
10,000 บาท ดังนี้นาย B จะนำนาฬิกาเรือนแรกไปขายทอดตลาดไม่ได้
เนื่องจากเป็นการขายเกิน ที่จำเป็นเพื่อใช้เงินตามสิทธิของเจ้าหนี้ ตาม
สามารถนาเรือนที่สองไปขายทอดตลาดได้

ถ้าไม่สามารถจะบอกกล่าวก่อนได้ ผู้รับจำนำจะเอา
ทรัพย์สินจำนำออกขายทอดตลาดเสียในเมื่อหนี้ค้าง
ชำระมาล่วงเวลาเดือนหนึ่งแล้วก็ให้ทำได้
(ป.พ.พ มาตรา 765)

59

ถ้าจำนำตั๋วเงิน ท่านให้ผู้รับจำนำเก็บเรียกเงินตาม
ตั๋วเงินนั้นในวันถึงกำหนด ไม่จำเป็นต้องบอกกล่าว
ก่อน(ป.พ.พ มาตรา 766)

เมื่อบังคับจำนำได้เงินจำนวนสุทธิเท่าใด ท่านว่าผู้รับจำนำต้องจัดสรรชำระ
หนี้และอุปกรณ์เพื่อให้เสร็จสิ้นไป และถ้ายังมีเงินเหลือก็ต้องส่งคืนให้แก่ผู้
จำนำ หรือแก่บุคคลผู้ควรจะได้เงินนั้น (ป.พ.พ มาตรา 767)
ถ้าได้เงินน้อยกว่าจำนวนค้างชำระ ท่านว่าลูกหนี้ก็ยังคงต้องรับใช้ในส่วนที่
ขาดอยู่นั้น

ถ้าจำนำทรัพย์สินหลายสิ่งเพื่อประกันหนี้แต่รายหนึ่งรายเดียว
ท่านว่าผู้รับจำนำจะเลือกเอาทรัพย์สินสิ่งหนึ่งสิ่งใดออกขายก็ได้ แต่จะ
ขายจนเกินกว่าที่จำเป็นเพื่อใช้เงินตามสิทธิแห่งตนนั้นหาได้ไม่
(ป.พ.พ มาตรา 768)

60

หมวดที่ 4
ความระงับสิ้นไปแห่งการจำนำ

อันจำนำย่อมระงับสิ้นไป (ป.พ.พ มาตรา 769)
(1) เมื่อหนี้ซึ่งจำนำเป็นประกันอยู่นั้นระงับสิ้น

ไปเพราะเหตุประการอื่นมิใช่เพราะอายุความ หรือ
(2) เมื่อผู้รับจำนำยอมให้ทรัพย์สินจำนำกลับ

คืนไปสู่ครอบครองของผู้จำนำ

61

อธิบายเพิ่มเติมเรื่องแบบของสัญญาจำนำ

สัญญาจำนำ หมายถึง สัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่งเรียกว่า
“ผู้จำนำ” ส่งมอบ สังหาริมทรัพย์สิ่งหนึ่งให้แก่บุคคลอีก
คนหนึ่งเรียกว่า “ผู้รับจำนำ” เพื่อเป็น ประกันการชำระหนี้
(ปพพ. มาตรา 747)

ตัวอย่าง ดำกู้เงินแดง 4,๐๐๐ บาท และดำได้ทำสัญญา
จำนำกับแดง โดยดำมอบสร้อยคอทองคำให้กับแดง ยึดถือ
ไว้เป็นประกันการชำระหนี้ หากดำไม่ชำระหนี้ภายในกำหนด
แดงสามารถนำสร้อยคอทองคำ ออกขายทอดตลาดใช้หนี้ได้
โดยไม่ต้องฟ้องศาล

ลักษณะสัญญาจำนำ
สัญญาจำนำเป็นสัญญาอุปกรณ์เช่นเดียวกับ

สัญญาค้ำประกันและสัญญาจำนอง สัญญาจำนำจะมี
ขึ้นเพียงลำพังโดยปราศจากสัญญาประธานไม่ได้
ผู้จำนำจะเป็นลูกหนี้หรือบุคคลภายนอกก็ได้ แต่ผู้จำนำ
ต้องเป็นเจ้าของ ทรัพย์ที่นำมาจำนอง

ตัวอย่าง แดงกู้เงินจากดำ หนึ่งแสนบาท และแดงจะนำแหวนของ
ตนมาจำนำเพื่อประกันหนี้ของตน ก็ได้ หรือบุคคลภายนอกจะนำแหวน
ของตนมาจำนำเพื่อประกันหนี้เงินกู้ของแดงก็ได้

62

ทรัพย์สินที่นำมาจำนำได้ต้องเป็นสังหาริมทรัพย์ และทรัพย์ที่ นำมา
จำนำต้องเป็นของผู้จำนำเท่านั้นจะนำทรัพย์ของผู้อื่นมา จำนำไม่ได้

สัญญาจำนำเป็นสัญญาที่ต้องส่งมอบทรัพย์สินที่จำนำถ้าไม่มีการส่งมอบ
ทรัพย์สัญญาจำนำไม่เกิดขึ้น ซึ่งแตกต่างจากสัญญาจำนองตรงที่ สัญญา
จำนองนั้นผู้จำนองจะไม่ต้องส่งมอบทรัพย์สินที่จำนองให้แก่ผู้รับจำนอง และ
เมื่อใดที่ผู้รับจำนำส่งมอบทรัพย์ที่จำนำคืนแก่ผู้จำนำสัญญาจำนำจะระงับทันที
(ปพพ. มาตรา 747)

กรรมสิทธิ์แห่งทรัพย์สินที่จำนำยังเป็นของผู้จำนำ แม้ว่าผู้จำนำจะส่งมอบ
ทรัพย์สินให้แก่ผู้รับ จำนำแต่กรรมสิทธิ์ยังเป็นของผู้จำนำ การจำนำไม่เป็นผล
ให้กรรมสิทธิ์โอนตามไปกับตัวทรัพย์ด้วย แต่ ผู้รับจำนำชอบที่จะยึดของจำนำไว้
ได้ทั้งหมดจนกว่าจะได้รับชำระหนี้และค่าอุปกรณ์ครบถ้วน (ปพพ. มาตรา 758)

ตัวอย่าง นาย A ยืมเงินนาย B 5,000 บาท นาย A
นำนาฬิกาไปจำนำกับนาย B แต่กรรมสิทธิ์ของ นาฬิกา
ยังเป็นของนาย A แต่นาย B จะได้ถือครองนาฬิกา
จนกว่านาย A จะชำระหนี้หมด

การครอบคลุมหนี้ของการจำนำ (ปพพ. มาตรา 748) 63

การจำนำทรัพย์สินเพื่อประกันการชำระหนี้นั้นย่อมครอบคลุมถึงหนี้ดังต่อไปนี้

1.ดอกเบี้ย

2.ค่าสินไหมทดแทนในการไม่ชำระหนี้

3.ค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับจำนำ

4.ค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายอันเกิดแต่ความชำรุดบกพร่องใน

ทรัพย์สินซึ่งไม่เห็น ประจักษ์

5.ค่าใช้จ่ายเพื่อรักษาทรัพย์สินที่จำนำ

ข้อตกลงการจำนำที่ไม่สมบูรณ์ หากคู่สัญญาตกลงกันไว้ก่อนหนี้ถึงกำหนดชำระ
กฎหมายถือว่าเป็น ข้อตกลงที่ไม่สมบูรณ์กล่าวคือ ตกลงให้ผู้รับจำนำได้กรรมสิทธิ์ใน
ทรัพย์สิน ถ้าผู้จำนำไม่ชำระหนี้ หรือตกลงให้ ผู้รับจำนำจัดการกับทรัพย์สินที่จำนำ
ด้วยวิธีการอื่นใดที่ไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์การบังคับจำนำ ข้อตกลงที่ไม่สมบูรณ์ดัง
กล่าวนี้ หากมีการมาฟ้องร้องต่อศาลให้บังคับกันเพื่อให้เป็นไปตามข้อตกลง ศาลจะ
ไม่บังคับให้ แต่ ถ้าคู่กรณีปฏิบัติข้อตกลงนั้นไปแล้ว แม้กฎหมายจะบัญญัติว่าไม่
สมบูรณ์ การที่ปฏิบัติไปแล้วก็ใช้ได้ คู่กรณีฝ่าย หนึ่งจะฟ้องให้ยกเลิกการที่ทำไปแล้ว
นั้นไม่ได้ (ปพพ. มาตรา 756)

ตัวอย่าง จำนำทองรูปพรรณไว้ แล้วถึงกำหนดชำระ ราคาทองตก เอาไปขายก็ได้
เท่ากัน เลยยอมให้ เป็นของผู้รับจำนำ ข้อตกลงนี้ใช้ได้เพราะลูกหนี้มีโอกาสเลือก
อยู่แล้ว หรือจะให้ผู้รับจำนำไปขายที่ร้านทองเอา เงินมาใช้ดีกว่าขายทอดตลาดซึ่ง
ต้องเสียค่าใช้จ่ายมากกว่า ยุ่งยากมากว่า แต่จะตกลงอย่างนี้ก่อนหนี้ถึงกำหนด
ชำระไม่ได้ ถึงแม้วิธีนี้จะดีกว่า เพราะกฎหมายต้องการปิดช่องมิให้สัญญาเอาเปรียบ

614

การบังคับจำนำ เป็นการปฏิบัติตามกฎหมายของผู้รับจำนำ เนื่องจากผู้รับ
จำนำไม่ได้รับการชำระหนี้ จึงบังคับเอาทรัพย์สินจำนำไปขายทอดตลาด
(ปพพ. มาตรา764-768)

ตัวอย่าง นายAกู้เงินนายB 100,000 บาท นายAนานาฬิกา
ไปจำนำเป็นประกัน 2 เรือน เรือนแรกราคา 80,000 บาท เรือน
ที่สองราคา 20,000 บาท เมื่อถึงกำหนดชำระปรากฏว่า
นายAคงค้าง ชำระอยู่ 10,000 บาท

AB

65

ความแตกต่างระหว่าง
สัญญาจำนองและจำนำ

66

ความแตกต่างระหว่างสัญญาจำนองและจำนำ

สัญ
ญา จำน
อง จำน
ำ

ทรัพย์ที่นำ
มาประกัน อสังหาริมทรัพย์ และ สังหาริมทรัพย์
สังหาริมท
รัพย์ชนิด ทุกช
นิด
ไม่มีแบบ
พิเศษ
กฎหมาย
กำหนด
แบบขอ
งสัญญา ทำเป็นหนังสือและ
จดทะเบี
ยนต่อ

พนักงานเจ้าหน้าที่

ส่งมอบ
ทรัพย์ ไม่ต้องส่งมอบทรัพย์ ต้องส่งมอบทรัพย์
ที่จำน
อง ที่จำ
นำ

การบังคับท
รัพย์ที่นำ ต้องฟ้อง
ต่อศาล ขายทอดตล
าดได้เอง
มาประกัน เพื่อขายทอดตลาด โดยไม่ต้องฟ้องศาล

ความรับผิดของลูกหนี้ ลูกหนี้ไม่ต้องรับ ลูกหนี้ต้องรับผิด
ที่เหลือจาก
การบังคับ ผิดในส่วน
ที่เหลือ ในส่วน
ที่เหลือ

ก

บรรณานุกรม

ดร.ทวีป ศรีน่วม. (2565). ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์. พิมพ์
ครั้งที่ 1. กรุงเทพ: สถาบันนิติธรรมมาลัย

เชษฐ รัชดาพรรณาธิกุล และคณะ. (2558). หลักกฎหมายธุรกิจ. พิมพ์
ครั้งที่ 3. นครปฐม: ศูนย์กฎหมาย การ แพทย์ฯ คณะสังคมศาสตร์และ
มนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล.

พนิตนาถ เย็นทรัพย์. (2558). กฎหมายธุรกิจ. พิมพ์ครั้งสอง.
กรุงเทพมหานคร: ทริปเพิ้ล เอ็ดดูเคชั้น

สถาบันนิติธรรมาลัย. (2565). ประมวลกำหมายออนไลน์. [ออนไลน์].
เข้าถึงได้จาก : http://www.drthawip.com. (วันที่ค้นข้อมูล : 2565,11
เมษายน)

รับจำนองบ้านและที่ดิน. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก : http://www.Sj-
Poperty.net. (วันที่ค้นข้อมูล : 2565,11 เมษายน)

ข

รายชื่อสมาชิก

62100335 62100397
กนกพล ณัฐภัทร์
บุญเพิ่ม
ดิลกรัตนพิจิตร

62100593 62100427 62100363
อลงกต นนทพัทธ์ จิรพัฒน์
สิงหาพันธุ์ สิมะวัฒนา
วิจิตรพลเกณฑ์

62100407 62100420
ทักษ์ดนัย
มีประวัติ ธนากร
ลี้ประเสริฐ