O'ZBEGIM MAY 2022

TO QUYOSH
SOCHGAYKI NUR...

Erkin Vohidоv nоmidagi ijоd maktabi

2022-yil 20-may №5

2022-yil 20-may №5 QUTLUG’ KUN

SAODAT

MASKANIM

Ertalab ishga, kechqurun uyga
shoshadigan odam-baxtli odam,
deydilar. Bugun naqadar baxtli
ekanligimni anglayman. Ertalab
bolalarimning birini maktabga,
boshqasini bog‘chaga kuzatib,
o‘zim ham ishga shoshilaman.
Bu yerda mening qorako‘z
polaponlarim kutib turgan bo‘ladi.

Munira QO‘QONOVA,
Erkin Vohidov ijod maktabi
ona tili va adabiyot fani

2 o‘qituvchisi

QUTLUG’ KUN 2022-yil 20-may №5

Bugungi maktabning tavallud ayyomi bilan chin
ko‘ngildan tabriklayman. Ustoz nomini ko‘tarib yurish

albatta, bu mas’uliyat, katta ishonch. Biz yaqinda
maktabga sayohat qildik, ustozlar, o‘quvchilar bilan

suhbatlashdik. Albatta, ishonchimiz komil, hali bu
maktabdan so‘z san’atining ne-ne darg‘alari chiqadi.
Xudo xohlasa, hali katta adabiyot davralarida sizlarning

ijodingizdan zavqlanamiz degan umidimiz bor.
Ustozlarga kuch-quvvat, yoshlarga g‘ayrat, hamisha
Erkin Vohidovdek ulug‘ insonga munosib izdosh bo‘lib

yurishingizga tilakdoshman.

Bobur BOBOMUROD,
O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi a’zosi, shoir.

U zoqdan qoram ko‘rinishi bilan fursatdek tuyilar, biroq hali mamlakatimiz
qoshimga yugurishadi. Inson uchun yangilik bo‘lgan ijod maktablarining
kasbini sevmasa, unda muvaffaqiyat faoliyat boshlashi va Vatan bo‘ylab baralla
qozonolmaydi, deb hisoblayman. kuylayotgan adabiyotning yorqin ovoziga
aylanishi uchun yetarli bo‘lgan yillardir. Ellik
Ijod maktabi ochilayotgan paytlar yillik, bir asrlik, balki undan ham yoshi ulug‘
maktablar bor, biroq ayrimlarining yutuqlarini
Nigora opamning taklifi bilan bu yerga kelib, sanasangiz, barmoqlaringiz ortib qoladi.
Yangi tashkil etilgan, hech bir maktabning
haqiqiy ijodkor bolajonlarga, ularning pokiza andozasiga o‘xshamagan o‘ziga xoslik ila ilk
qadamlarini dadil qo‘ygan maktab-internatimiz
fitratiga mehrim tushdi, ishlasang, ijodga yutuqlarini sanasak doston bo‘lgusi. Ammo
bizning eng katta yutug‘imiz bu – har bir
sho‘ng‘isang, adabiy muhit ichida yashaydigan o‘quvchimizning ijodkorligi, kitobxonligi, so‘zni
sevishi, adabiyotni, ezgulikni jon tomirlariga
maskan bo‘lishini orzuladim. O‘quvchilardan ko‘ra qo‘sha olganimizdir. Chaqaloqni katta qilib
yo‘lga kirgunga qadar ota-ona qanday
bizdagi hayajon, bizdagi qo‘rquv, bizdagi ishonch mashaqqat chekadi. Biz ham ijod maktabi
tashkil etilgandan to shu kunga qadar qo‘lni
baland edi. Hayajonimiz-hali biror davlatda qo‘lga berdik, yelkadosh bo‘ldik, qanotlarimiz
ostida asraganimiz o‘quvchilarimizni katta hayot
o‘xshashi yo‘q maktabga erishayotganimiz bo‘lsa, osmoniga uchirma qildik. Bu yo‘lda to‘siqlar,
qiyinchiliklarga uchradik, lekin bir jamoa uchun
qo‘rquvimiz Prezidentimiz kutgan natijani ko‘rsata O‘zbekiston xalq shoiri Erkin Vohidov ta’biri
bilan aytganda, “shodlik teng ko‘payar”di, “g‘am
olamizmikan, degan hadik, ishonchimiz esa, teng bo‘linar”di. Aslida jamoamizning yutug‘i:
ahillik va birdamligimizda. Bilmaganlarimizni
o‘quvchilarimizning iqtidoriga, bilimiga suyana so‘rashdan orlanmadik, bilganlarimizni
qizg‘onmadik. Shu sababmi, bugun Erkin
olishimiz edi. Vohidov nomidagi ijod maktabi mamlakatimizda
ko‘zga ko‘rinib, tez-tez davralarda, suhbatlarda
Bugun ijod maktabimning to‘rt yoshga to‘lishi esga olinadigan bo‘ldi. Alloh qo‘llab tursa, hali
uzoq yillar maktabimizning tavallud kunlarini
o‘tgan kunlarimni biroz xotirlashga sababchi ko‘p-ko‘p nishonlaymiz. Bu yerdan uchirma
bo‘lgan polaponlarimiz parvozi baland bo‘lib,
bo‘ldi. To‘rt yosh...kimlar uchundir bu juda qisqa ustoz Erkin Vohidov nomini ko‘klarga olib
chiqaversin.

3

2022-yil 20-may №5 SUHBAT

BOTIRJON ERGASHEV —
O’zbekiston Yozuvchilar uyushmasi
raisining yoshlar masalalari
bo’yicha o’rinbosar, shoir.

IJOD MAKTABLARI
SHOIR-
YOZUVCHILARNING
FABRIKASI EMAS

– Assalomu alaykum, ustoz! Maktabimizga xush kelibsiz! birortasining yozilish tarixini aytib bersangiz.
Dastlabki savolimni o‘zim guvohi bo’lgan bir holat asosida – Ha, albatta. Bunday she‘rlarim juda ko’p. Lekin hozir
sizga bermoqchiman. Ya’ni bir yaqin do‘stim 2-3-sinflik
davrimizda she’r yozishni boshlagan, juda ham adabiyotga savol yangrashi bilan yodimga bir dardli she’rimning yozilish
qiziqqan edi. Lekin ota-onasi unga: ‘’Sen shoir bo’larmiding, tarixi tushdi. Bir judayam qadrdon kursdosh do‘stimiz bor
o‘rniga til o‘rgan, aniq fanlar o‘qi,’’– deb aytishgan. Bir so‘z edi. Judayam kelishgan, go‘zal suratli bola edi. Uni ko‘p qizlar
bilan aytganda unga qarshilik qilishgan. Sizga-chi? Adabiyotga yoqtirishardi. Lekin Xudo taqdir qildi bir yalmog‘izga o‘xshagan
kirib kelishingizga, ya’ni ijodkor bo‘lishingizga otaonangizni ayolga uylandi. Erkak kishining hayotida ayol kishining o‘rni
munosabatlari qanday bo‘lgan? juda beqiyos bo‘ladi. Buni ijodkorlar hayotida ham ko‘rishimiz
mumkin. Masalan, Erkin Vohidovni shu darajaga yetishida
– Va alaykum assalom! Xushvaqt bo‘ling! Yo‘q menda Gulchehra ayaning, Abdulla Oripovni Abdulla Oripov qilgan
bunday bo‘lmagan. Bundan tashqari mana mening fe’l- Xanifa aya bo‘ladi. Xuddi shuningdek boyagi ayol shunday
atvorimga keladigan bo‘lsak, har qanday qarshilikni yengishga o‘qimishli, kelishgan do‘stimizni ichuvchi, holi abgor odamga
immunitet bor. Lekin mening ota-onam, ustozlarim doim aylantirib qo‘ydi. Bir kuni shu do‘stim menga yig‘lab dardini
meni qo‘llab-quvvatlashgan. Dadam doim: ‘’O‘g‘lim, o‘zing aytdi: «Uyga borgim kelmaydi, judayam qiyin ahvolda
qiziqqan mashg‘ulot bilan shug‘ullan, o‘zingga yoqqan kasbni, qoldim». Shunda ko‘nglimda dard, iztirob bilan «Zaynablar,»
hunarni tanla,»– derdilar. Dadamning yana bir gaplari qulog‘im degan she’rimni yozganman.
ostida hozirgacha jaranglab turadi. «Odam kasb tanlashda,
do‘st tanlashda va turmush o‘rtoq tanlashda adashmasligi – Keyingi savolim ijod maktablari haqida. Bevosita yosh
kerak. Mana shu uch narsani tanlashda yanglishish – bu ijodkorlar yetakchi rahbari sifatida sizning fikringiz hamda
dunyoning do‘zaxidir». Ota-onam oddiy bir kolxozchi bo‘lishsa- bahoyingiz biz uchun juda muhim. Mana 9ta hududda buyuk
da, menga barcha sharoitni yaratib berishgan. Ota-onadan ijodkorlarimiz nomlari bilan ijod maktablari ochilgan hamda
ham, do‘stdan ham, ustozlardan ham Xudo meni siylagan. bir necha yildan buyon faoliyat ko’rsatib kelmoqda. Sizningcha,
Mana shu narsalar menga Alloh tomonidan berilgan bir baxt ana shu ta’lim muassasalari bugungi kunda o‘z oldiga qo‘yilgan
desam yanglishmayman. Buni qarzini uzib ado qilib bo‘lmaydi, oliy vazifalarni qay darajada bajara olyapti?
menimcha.
– Ijod maktablari o‘z vazifasini baholiqudrat bajaryapti. Ish bor
– She’rlaringizni birida aytganingizdek, chaqaloq to‘lg‘oqsiz joyda kamchilik bo‘lishi tayin. Albatta, ta’lim o‘quvchi uchun juda
tug‘ilmagandek, she’r ham o‘z-o‘zidan bino bo‘lmaydi. Sizning zarur. Lekin shu bilan birgalikda ijodni, adabiyotni rivojlantirishga
ana shunday dard bilan, qalbingiz o‘rtanib yozgan she’ringizni alohida ahamiyat qaratish lozim. Qolaversa, ijod maktablari shoir-
yozuvchilarning fabrikasi emas, balki adabiyotga, ijodga shu orqali

4

SUHBAT 2022-yil 20-may №5

ezgulikka xizmat qiluvchi –Nima deb o‘ylaysiz, o‘zbek adabiyoti bugun nega jahonga
insonlarni ulg‘aytirishga
qaratilgan maktablardir. chiqmayapti? Turli xalqaro mukofotlarni qo‘lga kirita
Negaki, adabiyotdan, ijoddan
yiroq inson u qaysi soha vakili olmayapti?
bo‘lmasin, yaxshilikka xizmat
qilmaydi. Masalan zo‘r kimyogar – Bugungi kunda tarjima san’ati dabdala. Kechirasiz, bir
adabiyotni sevmasa, qirg‘inbarot kuni Toshkentda Pushkin haykali poyida Rus madaniyati
bombalarni yasashga xizmat qiladi. markazi vakili aytyapti: Navoiy – o‘zbekning Pushkini.
Aksincha bo‘lsa, odamlarni davolovchi dori- Pushkinning iste’dodiga hech shubham yo‘q. Lekin Navoiyni
darmonlarni yasashga hissa qo‘shadi. Bu yerdan oldida u hech kim. Navoiy bilan Pushkinni tenglashtirib,
chiqadigan o‘quvchi, xalqiga, yurtiga, ona zaminga yaxshilik bir-biriga solishtirib bo‘maydi. Bu xuddi men bilan Leonel
ilinadigan, foydasi tegadigan inson bo‘lib yetishishi kerak. Messini solishtirishdek gap. Jahonda ana shunday o‘zbek
adabiyoti, ijodkorlari haqida noto‘g‘ri fikr uyg‘onib qolishining
asosiy sababi tarjima san’atining, tarjimonlarimizning yomon
holatda ekanligida. Hazrat Navoiyni tarjima qilib bo‘lmaydi,
tarjima qila olish mumkin emas. Masalan, «takovaringg‘a
bag‘ir qonidin xino bog‘lab» ni qanday tarjima qiladi. Bu
so‘zlarning boshqa tillarda, ingliz, rus, nemis adabiyotida
muqobili yo‘q. Yana bir voqeani aytib beraman. Rus katta
teatri rejissyori O‘zbekistonga kelganda, Erkin Vohidovning
«Oltin devor» sahna asarini sahnada sinxron tarjimada

tomosha qilgan. Komediyani ko‘rib, kulaverib ichagi
uzilgan. Keyin rejissyor Erkin Vohidovga ana shu
sahna asarini butun SSSR respublikalari bo‘ylab
qo‘yishni taklif qilgan. Lekin Erkin Vohidov
buni rad etgan. «Men, bu asardagi
Mo‘min chol obrazi orqali millatimdagi
ayrim nafsiga qul kimsalarni hajvga
olganman. Buni boshqa millatlar
ko‘rib, o‘zbeklar shunday xalq
ekanda, degan no‘to‘gri tasavvur
paydo bo‘lib qolishi mumkin. Ana
qahramonlik. Xuddi shunday
tarjimonlarimiz ham Erkin
Vohidov darajasida fikrlab, milliy
asarlarni tarjima qilayotganda
«Shoshma, hozir bu so‘zni, mana
bunday tarjima qilib qo‘ysam,
ertaga butun dunyoda o‘zbek
adabiyoti shunday ekanda, degan
tasavvur uyg‘onib qoladi, deyish
kerak. Tarjima qilsa, zo‘r qilib maromiga
yetkazib qilishi kerak.

– Rahmat, ustoz mazmunli javob uchun. Keyingi savolim, Erkin Vohidov
ijod maktabi
hozirgi yoshlar ijodida nimalar yetishmayapti deb o‘ylaysiz?
11-sinf o’quvchisi
– Xudo yetishmayapti. Yoshlarni ijodida man Xudoni Mubina
ko‘rmayapman. Xudodan begona har qanday ish u qaysi
soha bo’lishidan qat’iy nazar, futbol bo‘ladimi, dehqonchilik MAHMUDOVA
bo‘ladimi, chorvachilikmi, ijodmi, tibbiyotmi hech biri uzoqqa suhbatlashdi.
bormaydi, rivojlanish ham bo‘lmaydi. Yosh ijodkorlarimiz
ichida juda katta iste’dod egalari bor, judayam ko‘p bugungi
kunda. Lekin ba’zilarini ijodida insonni kufrga olib boruvchi
she’rlarni uchratamiz. Men ularga tushuntiraman. Hazrat
Navoiy asarlarining mangulikka daxldor bo‘lishiga ularning
barchasida Xudo, Qur’oni karim oyatlari, Payg‘ambar
hadislari borligida va shu orqali odamlarni yaxshilikka undab
kelayotganini aytaman.

5

2022-yil 20-may №5 ADABIY ALOQA

MDIYADNORZILI

Mohizoda TUROFOVA,
Muhammad Yusuf ijod maktabi

10-sinf o’quvchisi

Mulki borliq ichra bir mahal,
Mo`jazgina olam yaralgan.
Bermoq uchun dunyoga sayqal,
Olam aro odam yaralgan.

Chindan ham dunyoga sayqal Muhammad Yusufda ham do’ppi obrazi

bermoq uchun ham odam yaralgan. o’ziga xos talqin qilingan:

Dillarga sayqal bermoqlikka esa biz Do`ppi kiymay qo`ydi odamlar,

va siz kabi ijodkorlar yaralgan. Biz Bir shoir, bir nosirdan boshqa.

manashu bir hafta ichidagi diydorlashuv Sochlari silliq,silliq qadamlar,

mobaynida adabiyot, she`riyat yani U og`irlik qilyabdi boshga…

qalb chizgilariga bir necha bor sayohat

qildik. Nafaqat she`riyat, balki bilim Rost do`pillar, yolg`on do`pillar

borasida ham bir qancha ko`nikma Kinolarda qolg`on do`ppilar

va xulosalarga ega bo`ldik. Ushbu Chust do`pillar, Anjon do`pillar

mazildagi dars jarayonlari, she`riyat Munchoqdek Marg`ilon

kechalari bizda o`zgacha taassurot do`ppillar…

qoldirdi. Ayniqsa, “Hunarmandlar

markazi” u yerdagi xilma –xil adras Marg’ilonga sayohatimiz davomida

va atlaslar, zeb-u-ziynatlar, gilamlar, bizga yana eng yoqqani “Pur Siddiq

xullas o`zbekning chinakkam milliy
qadriyatlari aks etgan barcha buyumlar, majmuasi” va Burhoniddin Marg`iloniy
tarixiy obidalar bizda faxr, iftixor, g`urur chillaxonasidagi ziyoratimiz hamda u
yerdagi to’p-to’p kabutarlar bo`ldi.
tuyg`ularini uyg`otdi. Bu g`urur
Taassurotlar bir olam! Xulosa qilib
nashidasida Erkin Vohidovning quyidagi
aytganda, diydor manzilimiz Erkin Vohidov
misralarini hirgoyi qilaman:
nomidagi ijod maktabi bo`lganidan

Qayga bormay boshda do`ppim juda mamnunmiz. Bu yerdagi barcha

G`oz yuraman gerdayib. ustozlarga, tengdoshlarimga katta

Erkin o`g`lingman qabul et rahmatlar aytib, o`z minnatdorchiligimizni

6 O`zbegim, jon o`zbegim. izhor etamiz.

ADABIY ALOQA 2022-yil 20-may №5

MODarAhaMmaLtAli R

Andijonga birinchi safarim edi. Andijon va uning odamlari,
haqiqatda, shoirlar ta’riflagandek bor ekan. U yerdagi
tengdoshlarimizning ilmiy va ijodiy salohiyatlarini ko‘rib
bizda o‘qishga, til o‘rganishga bo‘lgan ishtiyoq yana ham
ortdi. Adabiyot darslarida birgalashib asarlarni qizg‘in tahlil
qilishimiz, ingliz tili darslarida inglizcha muhokamalar
qilishimiz unitilmas xotira bo‘lib qoldi. Ayni o‘sha damda
ustozlarimizga bo‘lgan minnatdorchilik fikrlari xayolimdan
o‘taverdi. Yaxshiyam ijod maktabida o’qiyman, o‘quvchi
almashish tizimi esa har jihatdan barchamizga foydali bo‘ldi.

M uhammad Yusuf ijod maktabi
o‘qituvchi va o‘quvchilari shu qadar
ochiq ko‘ngilki, biz o‘zimizni u yerda
mehmondek emas, o‘sha maktabning

5-6 yillik o‘quvchilaridek his qildik.

O‘quvchilar bilan ham bemalol ilmiy muhokamalarga

kirisha oldik. U yerdagi adabiy jarayonlar ham o‘zgacha

ruhda davom etdi. Muhammad Yusufning tavalludiga

bag‘ishlab o‘tkazilgan tadbir ham abadiy xotiramizga

muhrlanib qoldi. Ushbu tadbirda shoirning she’rlarini

shunaqangi chiroyli o‘qishdiki, eshitaverib yodlab olgan

she’rlarimizni ham diqqat bilan yana tingladik. Va yana

bundan tashqari prezidentimiz sovg‘a qilgan avtobusda

sayohatlarga ham bordik.

Qisqa qilib aytganda, u yerda bir hafta vaqtimiz juda

mazmunli o‘tdi. U yerdagi tengdoshlarimizning ilmiy va

ijodiy ko‘nikmalari bizning yanada intilishimizga sabab

bo‘ldi. Ijod maktablari ochilganligi, ayniqsa o‘quvchi

almashish tizimi yo‘lga qo‘yilganligi juda to‘g‘ri yo‘nalish

bo‘lganini angladik.

Durdona YOQUBOVA, 7
Erkin Vohidov ijod maktabi 10-sinf o‘quvchisi.

2022-yil 20-may №5 BURCH

ISHONMA
Senga mendan xabar bersalar,
“U yiqildi charchab”, – desalar,
Yoʻq, ishonma, jonim!
Bu soʻzni –
Doʻstlar aytmas, yaqin koʻrsalar.

Bayrogʻimga qon bilan yozgan
Ontim undar olgʻa borishga!
Haqqim bormi hech qoqilishga
Haqqim bormi charchab-horishga?

Senga mendan xabar bersalar,
“U Vatanni sotdi”, – desalar,
Yoʻq, ishonma, jonim!
Bu soʻzni –
Doʻstlar aytmas, meni sevsalar.

Yurtdan ketdim yurtni, seni deb,
Men kurashdim qonli har damda.
Yurtni, seni qoʻlimdan bersam,
Nima qolar menga olamda?!

Senga mendan xabar bersalar,
“Musa oʻldi endi”, – desalar.
Yoʻq, ishonma, jonim!
Bu soʻzni –
Doʻstlar aytmas, meni sevsalar.

Tuproq koʻmar tanni, koʻmolmas –
Oʻtli qoʻshiq toʻlgan koʻnglimni,
Oʻlim deyish mumkinmi, axir
Yengib oʻlgan bunday oʻlimni?!

Musa JALIL.

8

BURCH 2022-yil 20-may №5

FAKT VA FIKR 9
XX asr o‘z boshidan hali yuzlab asrlarga ta’sir ko‘rsatadigan
ikkita dahshatli urushni boshidan kechirdi. Bu dunyoni o‘z
domiga tortgan bu ikki Jahon urushida ko‘plab askarlar,
vaholanki, millionlab tinch ahli halok bo‘ldi. Bu dahshatli
qonxo‘rliklar shuncha qurbonlarga arzirmidi? Insonlarning o‘z
ehtiyojlari yo‘lidagi bunday hayvoni hislatlarning endi badalini
insoniyat qanday qaytaradi?

Qisqa muddat ichidagi fojialar dunyoning keskin o‘zgarishiga
olib keldi. Biz bilgan dunyoning ko‘rinishi tubdan o‘zgarib ketdi.
Amalda u ikkiga bo‘lindi. SSSR tomonidagi sotsialistik davlatlar va
AQSH yalovbardorlikni o‘z qo‘liga olgan kapitalistik maklakatlarga
ajralib ketdi. Natijada juda ko‘p mablag‘lar harbiy harajatlarga
sarflana boshlandi. Ozgina orqaroqqa qaytamiz. 1900-yilning
birinchi fojiali yarmi. O‘zini kimligini dunyoga isbotlab qo‘ymoqchi
bo‘lgan Germaniya Imperiyasi. Germaniya o‘z atrofiga maqsadlari
bir xil bo‘lgan maslakdoshlarini to‘play boshladi. Ular turli hiylarlar
va fitnalar orqali dunyodagi tinchlikning o‘limiga asosiy sababchi
bo‘lishdi. Urush boshlandi va tugadi. Urushdan qolgan yodgorlik
esa ko‘milmagan murdalar va mayib-majruh bo‘lgan askarlar bo‘ldi.
O‘zining yovuz maqsadlarini amalgan oshirmoqchi bo‘lgan Germaniya
Imperiyasi yakson qilindi. Uning safdoshlari ham tarqatib yuborildi.
Butun dunyo nisbatida oladigan bo‘lsak ko‘plab imperiyalar inqirozi
kuzatildi. Xususan, Avstriya-Vengirya, Germaniya, Rossiya hamda
Turkiya imeriyalari shular jumlasidandir. Ularda respublika tizimi
o‘rnatildi. Urushdan so‘ng dunyo davlatlarini deyarli hammasida
iqtisodi keskin tushis kuzatildi. Urush keyingi o‘n yilliklarga ham
ta’sirini o‘tkazib turdi. Lekin bu dunyo boshiga shuncha musibatlar
kamlik qildi. Shovinistik ruhdagi davlatlar yangi urushni ochishdi.

Ikkinchi Jahon urushi edi bu. Natsistik Germaniya, fashistik Italiya
va militaristik Yaponiya tomonidan boshlagan bu urush birinchiga
qaraganda dahshatliroq edi. Unga 72 davlat jalb etildi. Urushda
ishtirok qilgan mamlakatlarning 110 mln. aholisi unga safarbar etildi.
Harbiy harakatlar 40 davlat hududida boʻlib oʻtdi, barcha harajatlar
4 trillion dollarni tashkil etdi. Urush davomida 62 mln. kishi (shu
jumladan 27 mln. SSSR fuqarosi) halok boʻldi. Ular orasida tomirida
sof o‘zbek qoni oqayotgan jasur o‘g‘lonlari ham bor edi. O‘zbekiston
urush yillarida Ittifoqning asosiy jangovar aslahaxonalaridan biri
sifatida 2000 dan ortiq samolyot, 22 million dona minamyot, 500000
ming dona snaryad hamda millionlab dona gimnastyorka, sanitar
poyezdlar, paxtali ust-bosh, etik va askarlar uchun boshqa kiyimlar
va mahsulotlarni frontga yetkazib berdi. Eng so‘nggi ma’lumotlarga
qaraganda, urush yillarida 1,5 million nafar o‘zbekistonliklar
fashizmga qarshi olovli janglarda qatnashgan. 1939-yili respublika
aholisi 6.5 million bo‘lgan. Demak, har 4 o‘zbekistonlikning 1 tasi
urushga ketgan. Bu raqamlar O‘zbekistonning fashizm ustidan
g‘alabaga munosib hissa qo‘shganini ko‘rsatadi. Urushda g‘olib
davlat bo‘lmaydi. Bu urush SSSR foydasiga hal qilingan bo‘lsa ham
tom ma’noda mag‘lublar qatorida edi. Aholisining juda katta qismini
yo‘qotgan Sobiq Sovet Ittifoqi oilalari uchun motam boshlandi.
Keksalar o‘g‘ilsiz, singillar akasiz, farzandlar otasiz qoldi. Urush
yana tugadi. Jabr esa hayot qiyinchiliklaridan ezilgan xalqqa bo‘ldi.
Urush qahramonlari hali asrlar osha yashab keladi. Urush ming
asrlik san’at durdonalarini, ilmiy kashfiyotlarni, nodir kitoblarni yo‘q
qilib yubordi. Asrlar davomida jilovlanib kelgan nafsiga erk berishi
misli ko‘rilmagan kulfatlarni keltirib chiqardi. Shu sababli qanchadan
qancha yashalmagan umrlar qurbon qilindi.

Urush, urush sabab faqatgina hududiy o‘zgarish qila olish
mumkinligini ko‘rsatib berdi. U dunyo zavolga yuz tutishini
tezlashtirishi namoyon bo‘ldi. Hayot o‘z izidan chiqib ketdi. Butun
boshli millatlar qirilib ketdi. Bu haqiqiy fojia edi...

Ozodbek ZAMZAMOV,
Erkin Vohidov ijod maktabi

10-sinf o‘quvchisi.

2022-yil 20-may №5 NAZM

ISHQULLOH
KECHIKISH
Kishan edi shayton beli, Issiq hovuri bosdi yurakni

Ishq hukmiga boqdim ildam. Shunday damda bo‘lmading dalda.
Oʻz holimga kulgu kelib, Qaynoq mehring simirmadim, lek
Namozimda xato qildim. Bag‘rim kuydi jaziramada.
Taqdir hozir qilsa ham mahv,
Hali bordir Sajdai sahv... Ishq xaltasin ko‘tarib bordim
Halovatsiz yurak ustida.
Oshiq ahlin boshida toj, Lekin kutib yasharman esiz
Kimdir haqli, Kimdir Haqli... O‘sha tanish yomg‘ir ostida.
Jismim chidar, lek nafsim och:
Ogʻiz ochib qoʻydim vaqtli... Izg‘irinlar yo‘limni to‘sdi,
Meni kutib berar taskin Kimdir keldi, qalbimga og‘ir.
Tushlarimda oltmish miskin... Baxt izlarkan kirita qoldim
Ortiq sabrim yetmaydi, kechir.
Agar kechsang tun bahridan, Kechikding...
Arosatlar qolar arib.
Ulugʻ ayyom kunlarida Nigina QODIROVA,
Menlanadi kishanlaring... Erkin Vohidov ijod maktabi
...Duo soʻrar Qurʼon xatmi, 11-sinf o‘quvchisi.
Xayol olar xayoliy hur.
10 Kufr tekkan muhabbatni
Qazosi to Qiyomatdur...

Abdumalik XURSANALIYEV,
Erkin Vohidov ijod maktabi

11-sinf o‘quvchisi.

NAZM 2022-yil 20-may №5

Arosatta qoldi taqdirlar,YO‘L Qo‘ng‘iroqning jaranggidan titrar yurak
SO‘NGGI QO‘NG‘IROQ
Baxtsizlikka bo‘lgandek ma‘vo. Katta hayot chorlamoqda o‘z bag‘riga.
Yurak bilan yashamoq qiyin, Ulg‘ayishni istamas dil, xayol hurkak
Aql bilan yashash bema‘no. So‘nggi onda, mana, yetdik vaqt qadriga.

Ikki ko‘cha ikkilanarli Ustozlarning nurli ilmi vujudga jo,
Xavotirni his qilmas aql. Yo‘llagan har so‘qmoqlari baxtga tutash.
Tuyg‘ularga erkinlik kerak Ma’rifatning sadosi-¬la uyg‘oq dunyo,
Tushunmasa, nahotki, oqil? Ijod yo‘li – kurash yo‘li, boqiy kurash!

Bexavotir yashamoq uchun Nahot, maktab huvillaydi, ko‘zimda yosh
Kirar inson birinchi yo‘lga. Dilbandlari uchar endi, netar, hayhot.
Botinlarda kattalashar xirs, Qalbda hislar qolib ketar etilmay fosh,
Imonsizlik u bilan birga. Yo‘rig‘iga yurgizarmi qaysar hayot?

Bilimdonlik yaxshi-yu, ammo Qo‘ng‘iroqning jarangidan ko‘zlar o‘ychan,
Mehrsizlik tikan bosgan cho‘l. Ilohiy so‘z kirib borar ruh qa’riga.
Yurak bilan bosib o‘tilar Ishonch ila kutmoqdadir bizni Vatan
Haqqa olib boradigan yo‘l! Katta hayot chorlayversin o‘z bag‘riga,
Ustozlarning izi qolgan nur shahriga!
Sarvinoz TURSUNOVA,
Erkin Vohidov ijod maktabi Saodatxon SULAYMONOVA,
11-sinf o‘quvchisi. Erkin Vohidov ijod maktabi
11-sinf o‘quvchisi.
11

2022-yil 20-may №5 NASR

AYBDORen oʻqigan mashhur asarlarda daydi, qitmir shamollar boʻy qizlarning xonasiga

og‘rilardek deraza oshib kirardilar, ammo mening hikoyamda unday emas,
ehtimol, yozganlarim hali mashhur boʻlib ulgurmagani uchundir...

M Buvimdan shamollar haqida xilma-xil choʻpchaklar eshitganman, lekin bu
safargisi umuman boshqacha:

“Ayolning hayotiga kirib kelgan muhabbat shabadalari ijozat soʻrab yoxud

deraza oshib o‘tirmadi, so‘ramay-netmay toʻgʻri yuragiga kirib bordi. Shunday baxtiyor damlarda

«zolim shamol» muhabbat shabadasini oʻzi bilan olib ketib, halok qildi. Ayol kimni ayblashni

bilmadi. Keyinroq u ilm-u hunar o‘rganishga kirishdi, lekin boʻlmadi. Ota-onasi uni qari boyga

akasini shamol uchirib ketmasligi evaziga uzatdilar. Ayol yana kimni ayblashni bilmadi, taqdirda

boriga koʻndi. Buni qarangki, akasini baribir «shamol uchirdi». Oradan biroz vaqt oʻtib qari Odinaxon XALILOVA,
boy oʻldi. Uning bolalari oʻgay onalarini koʻchaga quvib solishdi. Ayolning bir bolasini ochlik Erkin Vohidov nomidagi
«shamollari» nobud qildi.”
ijod maktabi 11-sinf
Buvimning choʻpchagi shunday edi. U o‘lim oldidan og‘ir xo‘rsinish bilan shu so‘zlarni aytdi:
o‘quvchisi
«Endi tushundim, barcha baxtsizliklarimga 41-yil shamoli aybdor!»

DOVUCHCHAXON
O
ilada yagona qiz bo‘lganim uchunmi,
meni juda erka qilib ulg‘aytirishdi.
Bolaligimda hech kim ismim bilan menga
yuzlanmasdi. Hamma o‘z lug‘atidagi

eng, eng, eng chiroyli va nafis so‘zlarini

nekbinlik ila qorishtirib meni nomlagan

edi. Dadam «menga onamdek mehribon bo‘lsin», «onam

kabi go‘zal va ko‘ngli pok bo‘lsin» degan maqsadlarda

«ona qizim» desa, obam «shirin qizim» jumlasiga

sinonim sifatida «Kulchaxon» derdilar. Lekin, shular

qatorida eng yoqimlisi deya ayta oladiganim bobomning

«Dovuchchaxon» deyishi edi. Ushbu nom bilan bog‘liq

xotiralarimni eslasam, hali ham yosh boladek sezaman

o‘zimni: sodda va qaysar. Sarvinoz IKROMOVA,
Erkin Vohidov nomidagi ijod
Keling, men hozir o‘sha paytlardagi ya’ni 3-sinf Sarvinoz
maktabi 11-sinf o‘quvchisi
nomidan «Dovuchcha terish» nomli «master class»
Navbat ushbu masalalar to‘g‘risidagi tajribamga keldi:
o‘taman! Shu darajada chaqqon va ochofat edimki, daraxtning
uchiga qanday chiqib ketganimni o‘zim ham bilmay qolardim.
Buning uchun bizga kerak bo‘ladi: Kattalar esa, buni shunchaki muchalim maymunligiga yo‘yib
qo‘yishardi.
1. Bo‘shagan gugurt qutisida oshxonadan o‘g‘irlangan ...Buvim bog‘imizga ko‘p borishimni va u yerda dugonalarim
bilan «mashvarat» qilishimni uncha ham xushlamas edi.
tuz; Ayniqsa, peshin paytlari. Uning aytishi bo‘yicha, bu vaqtda
yo‘ldagi yong‘oqlar ortidan ajinalar chiqishi va mening
2. Cho‘ntaklati ko‘p yoki cho‘ntagi kattaroq kiyim agar tergan-tutgan, bor-budim hisobpanmish dovuchchalarimni
olib qo‘yishi mumkin ekan. Shuning uchun, doim tushlikdan
unaqasi bo‘lmasa, biror bir etagu keng ko‘ylak kiyasiz-da, keyin o‘rikzorga borishimga yo‘l qo‘ymay, meni uxlashga
majburlashardi.
tagini lippangizga qistirib olasangiz ham bo‘ladi; ...Mobodo «Dovuchcha sezon» Ramazon oyiga to‘g‘ri kelib
qolsa, onam uchun terib kelganlarimni yeyish o‘rniga ularni
3. Ishonchli hamroha (birinchidan, birovning bog‘iga muzlatgichga solib qo‘yardilar. Ko‘chadan shom namoziga
azon chaqirilishi bilan iftor dasturxoniga yugurib borardim-da,
o‘g‘rilikka tushsangiz egasi kelib qolmasligini poylab turadi onamni ro‘za og‘zini suv yoki xurmoda emas, dovuchcha bilan
ochishga qistaydigan darajada injiq va qaysar qiz bo‘lganman!
yoki siz daraxtga chiqib ketgan paytingiz ololmay yerga Bobom balki shular uchun meni «Dovuchchaxon» derdilar...
Sizning-chi bolaligingizda erkalatishadigan «laqablaringiz»
tushirib yuborgan dovuchchalaringizni yerdan terib olish bormi, dovuchcha bilan bog‘liq xotiralaringiz-chi???

uchun)

Endi asosiy maslahatlarga o‘tsak:

1. Hech qachon tergan-tutganlaringizni ming chiroyli

ko‘ringani bilan eshakquloq yaproqlari ichiga to‘plamang!

(Aslida, u o‘simlikning nomini bilmayman, lekin xalq tilida

otquloqdan kattaroq va yaproqlari keng bir yillik o‘simlik

«eshakquloq» deyiladi biz tarafda)

2. «O‘lja»laringizni yolg‘iz yemang, hamrohingiz bilan

«Sutmi, qatiqmi?» o‘ynashni maslahat beraman (zora

o‘yinda u-bu narsa yutib olsangiz)

12

NASR 2022-yil 20-may №5

QAHRAMON
D
adajon, qachon qaytasiz? boʻlganingda tushunib olasan. Kel, achom-
Bormasangiz-chi? Agar achom qilaylik.
bormasangiz yaxshi
bola boʻlaman, toʻpolon Urush tugadi. Bungacha bir necha yillar
qoralandi. Ota qaytib keldi, qaytib keldi
ham qilmayman. Endi ammo...

ukamni xafa qilmayman, ...»Jonbozlik» koʻrsatganlar taqdirlanadigan
kun. Urush tugab, omon-somonlikka
oʻyinchoqlarimni birga oʻynaymiz. Jo-o-on chiqib olindi. Qishloq ahli guzarga yigʻildi.
Hammayoqni oqsoqolning jarangdor ovozi
dadajon, bormay qoʻyavering!!! tutib ketdi:

–Oʻgʻlim, sen esli bolasan, men tezda «Murodov Sattor urushda koʻrsatgan
fidokorona xizmatlari uchun taqdirlanadi».
kelaman. Zafar quchib qaytaman men.
Oʻrinlardan turildi, qarsaklar chalindi.
– Saidning dadasi-chi, oʻsha bormas ekan, Ammo birinchi qatordagi oʻrindiqdan kimdir
turmadi. Uni hatto hech kim esga ham olmadi.
koʻchada bizga rosa maqtandi. Sarvinoz INOMJONOVA,
Qiziq, Xurshid esa hech narsaga eʼtibor Erkin Vohidov nomidagi
– Sattor akani oʻgʻlini aytyapsanmi? bermay, nogironlar aravasini uyiga yetalab
ketdi. ijod maktabi 11-sinf
Ha,uning dadasi «ka-a-atta» odam-da o‘quvchisi

– Siz-chi, siz katta emasmisiz?Kattasiz-

ku,ketmang. Kattasiz bilaman, Saidning

dadasidan boʻyingiz ancha baland.

– Mayli, Xurshid, buni sen ham katta

TANDIR
A
ytishlaricha, erta turgan odamning ishi
barakali boʻlar emish. Toʻgʻri, ertalabki
shirin uyqudan kimning ham uygʻongisi
keladi deysiz. Ammo aprel tongi oʻzgacha:

musaffo osmon, sof havo, bodom va oʻrik

gullaridan soʻng endigina navbatni qoʻliga

olgan behi gullari... Ayniqsa, oʻzbek xonadonlarida bu

tongni qarshilashning oʻzgacha gashti bor: quyosh hali

par yostigʻidan bosh koʻtarmasdanoq odat boʻyicha

koʻchalar supuriladi, atrofga suv sepiladi, tandirga oʻt

yoqiladi.Tandirda lov-lov oʻt yonadi...

Shu onda tandir ichiga tikilib turgan shoir oʻz

xayolot olamiga shoʻngʻib ketdi. Koʻzini bir nuqtaga

qadadi. U har qachon olovga tikilib turishni yoqtirardi,

lekin hozir unga olov emas, uning ichida qarsillab

yonayotgan gʻoʻzalar boshqacharoq koʻrindi. Ular faryod

chekishyotganga oʻxshaydi, ha, ha ulardan shunchaki Shahnoza ANVARJONOVA,
Erkin Vohidov nomidagi ijod
yonishmayapti, balki olov bergan ogʻriqqa chiday olmay
maktabi 11-sinf o‘quvchisi
dod solishayotgandek goʻyo...
dala, qaysidir tomondan qushlarning chugʻur-chugʻuri
Paxta terimi boshlandi deguncha, hamma paxta eshitilib turibdi, u guldan bu gulga qoʻnib yurgan
kapalaklar esa bir zumga tinim bilishmaydi. Nahotki ular
terimiga otlanadi. Aslida barcha narsa ana shu yerdan shu yerda yashashgan boʻlsa?! Nimaga buni avvalroq
payqashmagan?! Yoʻq, endi kech:hozir ular oʻz istaklari
boshlanadi. Odamlarning gap-soʻzlariga, kulgulariga boʻyicha boshqa yoqqa, olov qaʼriga ketishmoqda...

aldangan gʻoʻzalar oʻzidagi eng qimmatbaho narsani Shoir seskanib ketdi. Olov yonida koʻp turgani bois
yuziga qizil yugurgan edi. Yuzini oʻgirdida, yana oʻsha
– oq oltinni ularga berib yuborishadi. Toʻgʻri, ular goʻzal bahor osmoniga tikildi. Bu vaqtda endi chiqqan
quyosh nurlari uning koʻzlarini qamashtirib yubordi...
orasida tixirlik qiladiganlari ham uchrab turadi. Ammo
13
odamlar ularni ham qoʻyarga-qoʻymay yigʻib olishadi.

Terim tugagach, gʻoʻzalarga oʻzlari turgan yer yoqmay

qoladimi. Tun-u kun Allohga nola qila boshlashadi.

Oradan vaqt oʻtgach, Alloh ularning soʻzlariga quloq

solib, yana gʻoʻzalarning oldiga insonlarni yuboradi.

Ular gʻoʻzalarni yerdan sugʻurib olib, mashinalarga

orta boshlashadi. Bir zum oʻtmay keng dalada birorta

gʻoʻza qolmaydi. Gʻoʻzalar hayron:atrof koʻm-koʻk

2022-yil 20-may №5 YOSH TARJIMON

Mukhtorova Muslimakhon
11 th grade student Creative
school named after Erkin Vohidov

KECHA VA KUNDUZ

Yorug‘ dunyo bor ziyosin teng
Taqsim etgan kecha kunduzga.
Nur qadriga yetmay tun uni -
Sochdi oyga, minglab yulduzga.

Shundan oyning yuzi dog‘ ekan...
Yulduzlar ham xuddi munchoq yosh...
Kunduz esa barcha nuridan
Yaratibdi birgina quyosh.

Erkin Vohidov she’ri

NIGHT AND DAY

The light world is equal to the

light there is

Distributed night to day.

Night without appreciating the light, it –

Shave to the moon, thousands of starts.

14 So the face of the moon is spotted...
The starts are just as young as beads...
And during the day from all the light
It created only the sun.

YOSH TARJIMON 2022-yil 20-may №5

Muhsina TOLIBOVA Ne’matova Husnidabonu
11 th grade student Creative 11 th grade student Creative
school named after Erkin Vohidov
school named after
Erkin Vohidov YELKAN

SADOQAT Uxlar ekan dengiz yopib tuman ko‘rpasin
Nozik kema tark ayladi Boku ko‘rfazin.
Keksa qarag‘ayning Mavjlar uzra qalqib borar zangor havoda
Ildizin ochib, Ok yelkanni tebratadi tonggi shabboda.
Chaykaladi, intiladi ufqlar tomon
Tortdilar qo‘sh arqon solib belidan. Ufqlarda dengiz bilan tutashar osmon...
Lekin u tuproqqa panjasin sanchib, Tuman asta ko‘tarilar, suv beti qirmiz,
Yelkan suzar, yelkan suzar qoldirib oq iz.
Sira qo‘zg‘almasdi Chag‘alaylar tegrasida qiladi parvoz,
Ungan yeridan... Kokil yozib quyosh unga chiqadi peshvoz.

Nihoyat, gurs etib yerga quladi, Erkin Vohidov she’ri
Butab, so‘ng ko‘tarib ketdilar,
biroq – SAIL
U o‘z panjasida olib jo‘nadi
The sea sleeps under a foggy bed
Yashagan yeridan bir siqim tuproq. Lovely ship left the Baku bay.
It flutters on the waves in the blue air
Erkin Vohidov she’ri The white sail is shaken by morning zephyr.
The ship moves to the far skyline and go on
LOYALTY The sea connects with the sky on the horizon.
The fog slowly disappears and the water is coral
An old pine tree’s tubers which The sail floats, floats and leave a white trail.
The sky meet for the first time The seagulls fly repeatedly over it
With its loosed hair the sun begins to greet.
They tied tree’s waist with
A double ropes are tight 15
But he did not mive from

The paws-had-pierced ground
Couse this land is his home

But he fell to the ground
Pruned, carried away it

Although, he had took fistful
Lovely soil from his dirt
On his paw of wistful.

2022-yil 20-may №5 BOLAJON TILIDAN

MUZLIKLARNING Oralari kamaydi,
ORZUSI Do‘stlaridan ayrilib,
Armon bilan boqdilar
Shimoldagi muzlardan Uylariga qayrilib.
Bir kun chiqdi sas-sado,
Zerikishib shu joyda Rosa afsus chekdilar
Bo‘lganmishlar zap ado. Qolgan yarim muzliklar.
Noshukr-u, aqlsiz
Ular niyat qilarmish Kaltao‘y, puch so‘zliklar.
Sahro-yu cho‘l, qirlarni.
Borishmoqchi safarga O‘zlaricha kuchlari
Orzulab qum yerlarni. Yetradi sal ko‘proqqa-
Eh, hammmsi mo‘ltirab
Yo‘lga chiqdi muz tog`lar Singib ketdi tuproqqa!
Tayyorlanib kech tunda.
Terlab-terlab qirlarga Farangizbonu
Yetvolishdi o‘n kunda. QAHHOROVA,
8-“B” sinf o‘quvchisi

TESKARI XAYOLPARAST SHOIR

Aylansa-chi dunyo ters, Sotib oldim do‘kondan,
Baliq yurar naq uchib. Bir qop to‘la qofiya.
Suzar edi kabutar Noyob molni boshqalar
Sokin suvlarni quchib. Bermadi-da nasiya!

Aylansa-chi dunyo ters, Pulin to‘lab hamyondan,
Odam chopar to‘rt oyoq . Shu on ishim bitirdim.
Jim yashardi ko‘ppaklar Tinchroq joyga talpinib
Yurmas edi hech sayoq. Qog`oz va qalam qidirdim.

Aylansa-chi dunyo ters, Boshida zo‘r boshladim,
Yerda yashar kapalak. Ushbu sheʼrning misrasin.
Chiqar edi cho‘llardan, Qofiya olganimni
Ranglarga boy kamalak. Shoir ahli bilmasin!

Aylansa-chi dunyo ters, Shunday qilib sheʼr bitdi,
Boldan ajrar naq saryog`. Olib bordim do‘konga.
Ichar edik barchamiz, Qimmat ekan turoqlar
Suv o‘rniga pista yog`. Shunga ketti arzonga!

Aylanmasin dunyo ters, Durdona
Qiyin bo‘lar bizlarga AHMADJONOVA,
Non yopish bolalar-u, 8-“B” sinf o‘quvchisi
Ketmon chopish qizlarga.
16

BOLAJON TILIDAN 2022-yil 20-may №5

DOVUCHCHANING 17
ARMONI

Og‘aynimiz tuz bilan
Birgamiz har bahorda.
Do‘stligimiz tarixi
Tanishdik o‘rikzorda.

Ko‘klam payti ko‘karib,
Nordon bo‘lib pishaman.
Kaltak bilan teginsang
Etagingga tushaman.

Bitta g`amim bor meni
Lek qovog`im solmayman.
Boldek shirin mazali
O‘rik bo‘la olmayman!

Agar pishsam ozgina,
Totli meva bo‘lardim.
Mendan sharbat qilishsa,
Baxt-quvonchga to‘lardim.

Meni ayrim odamlar,
Yeyishadi tilimlab.
Hayronmanki, ne uchun
Haridorim kelinlar?

Husnirabonu SOBIROVA,
7- sinf o‘quvchisi.

QIZIQ JAVOB

Muallimning darsida
Uxlab qoldi deng Bilol.
Ustoz uni uyg`otib,
Doskaga yozdi misol.

Qani turchi Biloljon,
Uxlaganing ko‘rdik biz.
Endi ishla misolni
Qanday topilar ildiz?

Bilol dedi: Topshiriq
Oson ekan o‘ylasam
Ildiz darhol topilar
Ketmon bilan kovlasam!

O‘g‘iloy TOSHPO‘LATOVA,
8- “B”sinf o‘quvchisi

2022-yil 20-may №5 YOSH KITOBXON

«IMOMNING
MANIKEN QIZI»

«Siyosiy tutqunlik ogʻir, lekin milliy o‘lim-
millatning butkul halokatidir!»

Omina SHENLIKO‘G’LU.

Kitob – toʻgʻri yoʻlga boshlovchi eng samarali ularning negizi nimaga borib taqaladi? Asardagi Nozimaxon
vosita. Insondagi maʼnaviy boʻshliq ilm asosida gʻoya globalistlarga aloqadormi? Globalistlar oʻzi MAMATQULOVA,
toʻlib boradi. Ong shunday moʻjizaki, undagi kim?
fikrlar dunyoni boshqaradi. Fikr egasi esa Erkin Vohidov
insondir! Kitobdagi maʼno-mohiyat saviyani Globalistlar-globallashuv,yaxlitlashish nomidagi ijod
shakllanishiga yoʻl ochadi. Kitobni oʻqish tarafdorlari.Mutassil davom etayotgan siyosiy
kifoya qilmaydi, balki eng asosiy maqsad zarur jarayonda milliy chegaralarning «yuvilib ketish» maktabi
xulosalarni anglay olish. Dunyoda kitoblardan holati. Giyohvandlik, goʻzallik deb tubanlikka 11-sinf
koʻpi yoʻq albatta, biroq toʻgʻri kitob tanlash va yoʻl ochib berilgan tanlovlar,moda, koʻrsatuvlar o‘quvchisi
manfaatli mutolaa saviyani oshiradi, fikringizni barchasi mafkurani, millatni parchalash uchun
teranlashtiradi. oʻylab topilgan gʻoyalar.Ilmni ikkiga ajratib,
dunyoviy va diniy ilm deb nom berishdi.
Shu oʻrinda Omina Shenliko‘g’luning Vaholanki, bunday tushuncha xato! Agar
«Imomning maniken qizi» kitobiga diqqatimizni toʻgʻri boʻlsa nega modda asosi aniqlanmagan?
qaratsak, asarning mohiyati haqida va undagi Modda, molekulani oʻylab topgan buni nega
ilgari surilgan gʻoyalar haqida toʻxtalsak. Bir kashf qilmadi? Oliy irq deb nom berishgan
necha taqdirlar orqali dunyo jamiyatning inson maymundan tarqaganmi? «Har bir ilm
achinarli qismati, biz tish-tirnog’imiz bilan egasining ustidan bilguvchi bordir». Ular «biz
kurashayotgan illatlar haqida soʻz boradi. shuni bilamiz,kashf qildik» deb , dunyoga jar
Asarning bosh qahramoni Fotima imomning solayotgan tariqdek bilimga dunyoviy bilim deb
qizi boʼlishiga qaramay, uyidan qochib ketishi nomlashgan.Ular kashf qilgan barchasi muqaddas
va «yangi goʼzal hayot»da yashashi. Yaxshi kitobda keltirilgan boʻlsa, demak yaratilgan va
tarbiya koʻrgan imomning qizi nega maniken mavjud narsani qayta nomlash kashfiyot emas!
boʼldi? Nega notoʻgʻri yoʼlga kirib qoldi? Ayon Oxiri yoʻq, oʻzlari anglab yetmagan farazlarni
boʻlishicha qoʻshnisi Fotima va unga oʻxshagan falsafa deb nomlashgan.
koʻplab yoshlarni qingʻir ishlarga boshlagan va
ularni chirkin hayotga olib kirgan. Qoʻshnisi Balogʻatga yetguncha odam maymundan
taʼriflagan «goʻzal hayot « qanchalar goʻzal edi?! tarqalgan deb, ulgʻaygach Odam Atodan
Imomning bir gapi bor: «Biz qora guldonda tarqalganmiz, tuproqdan yaratilganmiz deyishsa,
gul tutdik, ular esa chiroyli finjonda zahar kim ishonadi? Ertakdek tuyilmaydimi? Ular bizni
tutishdi.» Finjondagi zaharni ichib, hayotini adashtirib, keyin «toʻgʻri yoʻl» koʻrsatishyabdi.
barbod qilganlar haqida soʻz yuritiladi. Asar Oʻzligini anglamagan inson boshqarilishga
soʻngida Fotima oʻzligiga qaytadi. Toʻgʻri yoʻlni mahkumdir! Agar biz shu toʻgʻri deyilgan yoʻldan
topadi.Bunga sabab goʻzal tarbiya va taʼlim edi. ketaversak, Davlatni,jamiyatni rivojlantirishga,
Qolganlar taqdiri nima boʻldi? milliylikni saqlab qolishga qilingan harakatlar
bari bekor! Zero,ildizidan darz ketgan daraxtdan
Asardagi yana bir qahramon Barno. Barno sogʻlom meva kutish bilan teng. Dunyoni,
dunyodagi eng yomon la’natga duchor boʻlgan zamonni oʻzgartirish kerak deb bahona oʻylab
inson(ayol yoki erkak) ning taqdiri haqida topmasdan, avvalo, oʻzimizni, millatni, jamiyatni
nima deyish mumkin?! U barcha kabi chirkin isloh qilishga diqqatimizni qaratish lozim va bu
hayotda jirkanch insonlar orasida yashab yoʻlda eng yaxshi qurol taʼlim-tarbiyadir! Avvalo,
qolish uchun bir inson qila oladigan barcha tarbiya, soʻngra tarbiya asosida taʼlim berilgan
ishlarni qildi. Hayot uchun kurashdi. Xatosini jamiyat kelajagi porloq.
kech boʻlsa ham anglagan Barno haqida nima
deyish mumkin? Uni erkak yoki ayol deyishga Shuni xulosa qilib aytganda din va ilm
ikkilanib qolyabmiz-ku! «Men kabilar tavba qushning qanotidek gap. Biri boʻlmasa yuksakka
qilishi, diniy davralarga borishi mumkinmi? «deb parvoz qilib boʻlmaydi. Albert Eynshteyn: «Dinsiz
soʻrashi shuni koʻrsatadiki, chirkin hayot, befarq fan o‘likdir,fansiz din choʻloqdir!», degan.
jamiyat oʻzi shu ahvolga solib, odam qatoriga Shunday ekan , dunyo jamiyatida mustahkam
qo‘shmasligi bugungi kundagi razillikning yaqqol oʻringa ega boʻlish uchun «ikki qanot» bilan
nishonasi. Aslida bunday muammolar bisyor va harakat qilsak, turli oqimlar taʼsiridan oʻzimizni,
millatni, jamiyatni halokatdan qutqaramiz!
18

DUNYOGA YO’L 2022-yil 20-may №5

HAYOT BU — ZAVQ! O‘zbegim
Adabiy, ilmiy-ma‘rifiy
Yaponlar dunyo bo`yicha eng uzoq umr ko`radigan xalqlardan biri
hisoblanadi. So`nggi hisob-kitoblarga ko`ra, Yaponiyada o`rtacha hayot jurnal
davomiyligi – 84 yosh. 100 yoshdan oshganlar ham serob. Ko`pincha bunday MUASSIS:
ijobiy ko`rsatkichlarning sababini mamlakat aholisining asosan dengiz Erkin Vohidov
mahsulotlari, guruch iste`mol qilishi bilan izohlaydilar. Bugun biz yaponlarning nomidagi ijod
uzoq va sermazmun hayot kechirishiga zamin yaratuvchi ko`plab qiziq odat va maktabi
anhanalariga nazar tashlaymiz.
Bosh muharrir:
Shunday qilib, Yaponiyada: Nigora
• Tabassum qilish maxsus o`rgatiladi. Chehralarda mas`umlik, samimiylik
aks etishi avvalo madaniyat, qolaversa hayotda va ishda muvaffaqiyat garovi MANNOPOVA
hisoblanadi.
• Yaponlar vaqt tushunchasini o`z millatining ajralmas madaniyati deb biladi. TAHRIR HAY‘ATI:
Ular bajarilayotgan ishlar ketma-ketligini avtomatlashtirishga, vaqtni tejashga Enaxon
qaratgan. Shu bois ham bu yerda knopkalar, sensorli ekranlar va eng yuqori
texnologiyalar barcha sohalarini egallagan. SIDDIQOVA
• Bu millat uchun farroshlik qilish – faxr! Qolaversa, pensiya gashtini Bahodir ISO
surayotgan yaponlar o`z xohishlari bilan har ertalab ko`cha-ko`yni, mahallani Gulchehra
tozalab, axlat chiqindilardan tozalashadi. Aslida bunga hojat ham yo`q, chunki ASRONOVA
ko`chalarga chet elliklardan boshqa hech kim chiqindi tashlamaydi. Kamoliddin
• Sotuvchisiz supermarketlar faoliyati yo`lga qo`yilgan. Yahni xaridor MARASULOV
mahsulotni olib, pulini o`zi kassaga to`lab ketaveradi. Mahsulot pulini Mahmudxon
to`lamasdan ketsa ham bo`ladigan supermarketlar juda ko`p, biroq yaponlar QO’CHQOROV
bunday qilishmaydi. Oilada, maktabda va jamiyatda olgan tarbiyasi bunga aslo
yo`l qo`ymaydi. TAHRIRIYAT KENGASHI:
• Har bir xodim o`z vazifasi va qilayotgan xizmatiga qarab maxsus ish Nilufar
kiyimida ishlaydi. Hatto o`zining do`konigabo`lsa ham bizdagidek uy kiyimida
kelmaydi. ERGASHEVA, 10-sinf
• Bu yerda hech kim maqtanmaydi. Aksincha, yaponlar oddiy yashashni ustun Gulzoda
bilishadi. Firma rahbari, biznesmenlar ham kezi kelsa, velosipedda yuradi,
supermarket atrofini o`zi supurib qo`yadi. Xodimlar yoxud rahbarlar bir-biriga TURDALIYEVA,10-sinf
qattiq gapirmaydi, urishmaydi. Serqatnov ko`chada ham mashinalar signal Husnida
chalmaydi.
• «Ikigai»—qadimgi yapon falsafasiga ko`ra odam faqat yashashi emas, balki NE’MATOVA, 11-sinf
hayotdan maqsadini topishga harakat qilishi va undan zavq ola bilishi kerak. Bu O’g’iloy
falsafa odamni o`z imkoniyatlarini to`la namoyon qila olishga va potentsialidan
to`la foydalanishga rag`batlantiradi. Psixologlarning fikricha, buning bilan TOSHPO’LATOVA, 8-sinf
insonda o`ziga bo`lgan ishonch va o`zini sevish ko`rsatkichi oshadi. Elbek
• “Hara Xachi Bun Me”—bu ibora “80 foiz to`yguningcha ovqatlan” degan
ma`noni bildiradi. Bu qoidaga amal qiladigan yaponlar hech qachon to to`yib MUHAMMADJONOV, 7-sinf
qolgunlaricha ovqatlanishmaydi. Sababi, miyaga qorin to`ygani haqidagi signal
ham kechroq boradi. Tahririyat manzili:
• Odamlar juda faol tarzda jismoniy harakat qiladi. Bu mamlakatda hatto Marg‘ilon shahar,
keksalarning ham velosipedda harakatlanayotganini ko`rish mumkin. Yo`llar Turkiston ko‘chasi,
velosipedlar uchun qulay: maktab o`quvchilarining 98 foizi o`qishga yo piyoda
yoki velosipedlarda boradi. Qolaversa, yapon madaniyatida yerda cho`kkalab 138-uy.
o`tirib ovqatlanish, ishga borish uchun poezdlargacha piyoda yetib olish odatlari
ham singib ketgan. Bizni
• Oilaviy birdamlik behad qadrlanadi. Qariyalarni g`amxo`rlik uylariga @erkinvohidovmaktabi
topshirish holatlari kam uchraydi. Keksalar, odatda, oilasi bilan birga yashaydi.
Ularning oilaviy xotirjamligi ham yoshlari o`tgach bemalol umrguzaronlik telegram manzili
qilishlariga yordam beradi.
Shahnoza SOTVOLDIEVA, 19orqali kuzatib
Erkin Vohidov ijod maktabi murabbiyi. boring.

ADABIY QASAMYOD

Men, Erkin Vohidov Ijod Maktabi bitiruvchisi – Rustamjon Halimov, katta
hayot yo‘liga qadam qo‘yar ekanman, xalqimga, yurtimga sadoqatli farzand
bo‘lishga qasamyod qilaman!

Maktabimda o‘tgan yoshlik yillarim haqqi, totgan non-tuzim, ustozlarim
mehnati, ota-onam orzu-umidlari haqqi – millat erk-u ozodligi, sha’ni
uchun kurashadigan, yurt koriga yaraydigan halol, mard, yetuk inson
bo‘lishga va’da beraman!

Hayotning past-baland yo‘llarida, bola qalbimni – toza vijdonimni saqlab
qolishga, beg‘ubor orzularim, ezgu niyatlarimni ko‘z qorachig‘imday
asrashga, Xudo bergan iqtidorimni faqat va faqat ezgulik yo‘lida safarbar
qilishga so‘z beraman!

El-u yurt oldida, ajdodlarim ruhi oldida, so‘z oldida, vijdonim oldida
So‘nggi nafasimgacha
Haqiqatni,
Haqiqatni,
Faqat Haqiqatni aytishga qasamyod qilaman!