Улуғ эл

9 МАЙ — ХОТИРА ВА ҚАДРЛАШ КУНИ м9ай

Буюк келажакка муносиб ворис бўламиз!

2021 йил, 8 май № 9 (207) Ijtimoiy, adabiy-badiiy va tahliliy Баҳоси
Hamkorimiz: Farg’ona viloyati maktabgacha ta’lim boshqarmasi
gazeta ISSN: 2181-8061 келишилган нарҳда

БАЙРАМИНГИЗ МУБОРАК БЎЛСИН,АЗИЗ ЮРТДОШЛАР!

Хотира – азиз, Қадр – муқаддас Янги масканлар

Марғилон
шаҳрида
150 ўрин-
ли "HAPPY
BAYBY" номли
Давлат хусу-
сий шерикчи-
лиги асосида-
ги нодавлат
мактабгача
таълим таш-
килоти таш-
кил этилди.

Фарғона Мазкур нодавлат мактабгача путати Дониёр Ғаниев, вилоят
вилоят Мактабгача таълим бошқармаси таълим муассасаси фаолияти Мактабгача таълим бошқарма-
бошлиғи Ю.Ходжаева Фарғона туман Во- йўлга қўйилиши муносабати си бошлиғи Юлдузхон Ходжа-
дил шаҳарчасида истиқомат қилувчи II жаҳон билан шаҳардаги Аёллар даф- ева, шаҳар Мактабгача таълим
уруши қатнашчиси Орифжон ҳожи ота Мўминов тари ҳамда Темир дафтарга ки- бўлими мудири Ҳ. Қурбанова
хонадонида бўлиб, уни байрам билан табриклади. ритилган 25 нафар хотин-қиз- ҳамда бир гурух нуронийлар
лар бандлиги таъминланиб, иштирок этдилар.
Табарруклар 150 нафар болажонларга
сифатли таълим-тарбия олиши Тадбирда сўз олган шаҳар
СУРОНЛИ учун имконият яратилди. ҳокими ва меҳмонлар мазкур
ЖАНГЛАР ташкилотда болажонларга ўз
ШОҲИДИ 1-сектор ҳудудидаги Увайсий она тилларидан ташқари рус
маҳалла фуқаролар йиғинида ва инглиз тиллари ҳам чуқур-
хусусий тадбиркор Дилшоджон лаштирилган тартибда ўргати-
Раҳмонов ташаббуси билан лишини алоҳида эътироф этиб
ташкил этилган Давлат-хусусий ўтдилар.
шерикчилик шаклидаги ушбу
таълим ташкилотининг очилиш Фарғона вилоят
маросимида шаҳар ҳокими, мактабгача таълим
сектор раҳбарлари, Олий Маж- бошқармаси ахборот
лис Қонунчилик палатаси де-
хизмати

Иккинчи жаҳон уруши қатнашчиси 96 Либос – маънавиятнинг
ёшли Маҳмуджон ота Тешабоев Ёзёвон бир кўриниши
тумани “Тараққиёт” МФЙ, Қайирма кўчаси
21-хонадонда яшайди. Фахрий ўқчининг Либос нафақат, инсонга ни юксалтириш мақсадида
бундан етмиш олти йил аввал уруш хақида- кўрк бағишлайди, балки ташкил этилган тадбирда
ги хотираларини ёзиб олиб эътиборингизга унинг одоб-аҳлоқи, дунёқа- ютимиздаги ҳар бир вилоят
ҳавола қилмоқдамиз. раши, феъл-атвори, маьна- аҳолисининг либосларига
вияти даражасини умуман алоҳида эътибор қара-
– Президентимиз Шавкат Самолётдан душман ташла- Ҳозир набиралардан ўн қандай инсон эканлигини тилди. Зеро, либосда ҳам
Мирзиёевдан жуда миннат- ган варақалар орасида ўз- тўққизта, чевара-эваралар- намоён этувчи воситалар- инсон таълим-тарбияси,
дорман. Ўтган йили Тошкент- бекчасини ўқиганим эсимда. нинг саноғини билмайман. дан бири ҳисобланади. маънавияти акс этади.
да “Ғалаба боғи”ва “Шон– Унда тўла тескари ташвиқот, Аёлим жаннати аёл эди, 1991 Ташқи қиёфага эътибор,
шараф” музейини ташкил худди ҳозирги террорчилар йил ноябрь ойида мустақил- Риштон тумани мактабга- ички маънавий гўзаллик-
этишга бош-қош бўлди. Унда дейиляпти-ю шуларга ўх- ликка эришганимиздан ча таълим бўлимининг “Йўл нинг ифодаси ҳисоблана-
ўз кўзимиз билан кўрган шаш ғоя бор эди. Бир қизиқ сўнг вафот этди, бу ажой- харитаси”га асосан туман- ди. Соғлом фикрлайдиган,
ҳарбий техникалар қўйи- воқеа Белоруссияда содир иб даврларни кўролмади. даги мактабгача таълим она Ватанга садоқатли,
либ, фронт даври темир йўл бўлган. Гитлерга ўхшаш Ҳозир юртимиз тинч, ҳукумат ташкилотларида “Миллий умуминсоний ва миллий
вокзали, окопларимиз худди немис қўмондони жасадини фахрийлар, кекса-ю ёшлар- либос – маьнавият кўзгуси” қадриятларга эга ёшларни
ҳақиқийдек ўша давраларни кўриб, аскарлар “Гитлер га зўр эътибор, ғамхўрлик номли тадбирлар ташкил тарбиялаш асосий вазифа-
эслатиб турибди. Юртбоши- ҳам урушга келган экан,уни кўрсатмоқда. Бу кунларни этилмоқда. Шундай тад- миз ҳисобланади. Бундай
миз табригини телевизорда халок қилдик”, дея суюниш- кўриб урушда фронтдош бирлардан бири тумандаги тадбирлар орқали олди-
эшитарканман “Сизларнинг гани ёдимда. Урушда ҳамма дўстларимнинг қонлари 1-сонли мактабгача таълим мизга қўйган мақсадлари-
ҳар бирингиз билан фахрла- бир жону бир тан - Иттифоқ бекорга тўкилмаганлиги,мин- ташкилотида ташкил этил- мизга эришамиз.
намиз, сабр, матонат, қатьия- халқлари дўст бўлганмиз, глаб йигитларимиз ногирон ди. Болажонлар ўртасида
тингиз бизга ўрнак” деганла- Агар Гитлер Россияни олса бўлиб қайтганлиги, минглаб миллий либосларнинг кенг Гулрух
рида йиғлаб юбордим. Ўзбекистонни ҳам олади, уни ўғлонларимиз қабрлари ўша тарғиб этиш, ёшларимиз- МИРСОБИРОВА,
гўзал Ўзбекистонимиз учун юртларда қолиб кетганлиги нинг миллий либосларга Риштон тумани
1942 йили 2 ноябрида ҳам енгишимиз керак!” деган бекорга бўлмаганлигидан ҳавасини ошириш, қола- мактабгача таълим
Марғилоннинг собиқ Горчако- шиор билан жанг қилардик. қалбим бироз юпанади, ҳо- верса, кийиниш маданияти- бўлими матбуот котиби.
во вокзалидан қишлоғимиз- зирда тинч ҳаётнинг қадрига
дан 11 киши урушга жўнадик. 1945 йили 14-мартда яра- етмасдан, миллатлар ва дав- Бувайда тумани мактаб- лигини ошириб, барчага
Москва областида бизни ландим, Пензадаги госпи- латлар ўртасида келиб чиқа- гача таълим ташкилотлари- яхши кайфият бағишлайди.
бир ой жангга, жанговар талда бир йил даволашди ва ётган турли беҳуда тўс-тўпа- нинг ҳар бирида ҳам ўзига Шу туфайли юксак дид ва
қуроллардан фойдаланишга 1946 йил июнда уйга қайт- лонлар, нотинчликлар, ўзаро хос бир хил формалар таш- тартиб билан кийиниш боғ-
ўргатишди. Марказий фронт дим. келишмовчиликларни кўриб кил этилган бўлиб, бу янада чалардаги ҳар бир ходимдан
жангоҳларида, Чернигов, ҳайрон қоламан. иш фаолиятлари унумдор- талаб этилмоқда.
Запарожье, Белоруссия- Урушдан сўнг колхозда ҳо-
да мен - оддий ўқчи аскар силот бўлиб ишладим. Етти Давоми
қақшатқич жангларда ўнлаб фарзандни аёлим Ачахон 2-бетда.
фашистларни ер тишлатдим. билан бирга тарбиялаб вояга
етказдик, уйладик, узатдик.

2 Ulug , el 8 май
2021 йил

Табарруклар М Инновацион жараён яратамиз
ттларида хотира куни
(Бошланиши 1-бетда) СУРОНЛИ
Эй, инсонлар, шу кичкина- ЖАНГЛАР Янги педагогик технологияларнинг асосий йўна-
гина думалоқ Ер барчамиз- ШОҲИДИ лиши инновацион жараён яратишдир. Уни мурак-
ники эмасми,барчамиз унинг каб технологиялармас, оддий усуллар билан ҳам
химоячилари эмасмизми! “ – вужудга келтириш мумкин. Масалан, боғчалари-
Отахон афсус билан яна кўп мизда 9 май – Хотира ва Қадрлаш кунини нишон-
гапирдилар, она юртимизга лашга тўхталсак.
тинчлик, одамларимизга ин-
соф ва имон тилаб, узоқ дуо ҳолидан ҳабар оладилар. ўлкада яшаётганимиздан Мактабгача таълимда билан ўтади. Чунончи,
қилдилар . Қишлоқнинг ёшлари хам фахрланишимиз, айни чоғда маънавият тарбиясига катта қаҳрамонлар тўғрисидаги
Табаррук отахон ҳозирда отахонимизни кўп йўқлаб шукрона айтишимиз керак. эътибор берилаётгани боис қисқа шеър ва монологларни
кичик ўғиллари Адҳамжон келишади. Қишлоқдаги врач- Зеро қахрамонимиз сингари ҳар бир боғчада Хотира ва тарбияланувчиларга айтти-
Тешабоев билан яшайди. Бу лик пункти шифокору ҳам- урушнинг тирик табаррукла- миллий ватанпарварлик риш, ҳайкаллари расмлари-
киши хам олтмиш уч ёшни ширалари кунда сиҳатлари- ри қатори тобора торайиб, бурчаклари бор. Катта ва ни чиздириш, улуғ инсонлар-
қоралаб қолган мехнат ни текширишади, мудофааа бармоқ билан санарли дара- тайёрлов гуруҳи тарбияла- га атаб спорт мусобақалари
фахрийларидан. бўлими, ҳокимлик вакиллари жада оз қолаётир, аммо бу нувчиларини марҳум уруш ташкиллаш жуда муҳим.
-Отамнинг атрофлари- байрамларда йўқлашаётгани инсонларнинг жасоратлари фахрийлари, Ватан ҳимояси
да набиралари Шерзод ва учун катта раҳмат. авлодлар ёдида абадийдир! дея ҳалок бўлган қаҳрамон- Ўз тажрибаларимиздан
Бекзодлар парвона.-дейди лар суратлари билан та- мисоллар келтирсам. МТ-
Адҳамжон ака. – Маҳфуза Ҳа, бугунги осойишта ҳаёт Жаҳонгир ХОЛИҚОВ, ништириш, ибратли ҳаётла- Тмизда икки юздан зиёд
опам, укам Маъруфжон, син- учун катта ҳисса қўшган журналист. ри ҳақида сўзлаш керак. тарбияланувчи ва 16 нафар
гилларим Гулчеҳра, Фотима қариялар қадрланаётган педагог-тарбиячи бор. Тар-
- Зуҳралар кунора дадам Хотира куни олдидан биячиларга янги интерфаол
МФЙдаги уруш ва меҳнат усул яратишни методистимиз
еш ташаббус фахрийларига бағишланган Дурдона Толибова топшириқ
альбомлар, ҳужжатларни қилиб берган. Тайёрлов ва
уюк сиймога бағишланди олиб чиқиб тадбирда тарби- катта гуруҳ тарбиячилари
яланувчиларга кўрсатсак ва Эъзоз Мўминова, Умида Тур-
Президентимиз- ўқиб берсак бўлади. сунова, Қимматхон Юсупова
нинг 5 муҳим та- Хотира кунини намунали
шаббуси тарғибо- Фахрийлар хонадонларига ўтказиш бўйича инноваци-
тини кучайтириш, 9 ташриф Хотира ва Қадрлаш он ишланмалар яратишган.
май – Хотира ва кунига аталган тадбирлар- Уларни оммалаштириш
Қадрлаш кунига дан бири. Барҳаёт нуроний- режалаштирилмоқда.
бағишлаб жойлар- лар эсдаликларидан болалар
даги МТТларида ибрат олиб, уларга ўхшашга Гулёра ОТАБЕКОВА,
тадбирлар ўтмоқда. интиладилар. Фарғона туманидаги
Фарғона тумани Оқ-
билол қишлоғидаги Адабиёт, санъат ва спорт 9-ДМТТ директори.
28-болалар маскани ёрдамида айём ўзгача шавқ
директори Сабохон
Раҳмонова: ЎЗБЕКОНА АЙЁМ

– Спортни 3-7 ёшли бола- гапириб, беллашув қатнаш- боғчамиз тарбиячилари, кўп Бугун юртимизда ўтганларни ҳурмат кўрсатиши кераклиги
лар орасида оммалаштириш, чиларини эълон қилди. Сўнг курашда эса бошланғич хотирлаш, кўча қабристонлар- ҳақида тарбияланувчиларга сўз-
турлари билан шуғулланти- боғчамиз тарбиячилари ва синф ўқувчилари ғолиб ни тозалаш каби аҳамиятли ладилар. Услубчимиз Наргиза
риш мақсадида ўтказилган қишлоғимиздаги 56-мактаб чиқишди. ишларга Давлат томонидан Эргашева Президенттимизнинг
мусобақа улуғ салтанат ўқитувчилари волейбол, катта эътибор қаратилиб, улуғ Хотира ва Қадрлаш куни тўғри-
асосчиси ҳамда маҳоратли тайёрлов “Б”гуруҳимиз тар- Якунда яхши натижа- аждодлар хотирасини қадр- сидаги фикрларини ўқиб эшит-
саркарда Амир Темур хоти- бияланувчилари ва 56-мак- га эришган қатнашчилар лаш,ўлкамиз озодлиги, тараққи- тирди. Хуллас, уюштирилган
расига бағишланди. Дастлаб табнинг 1- синф ўқувчилари Фахрий ёрлиқлар билан ёти йўлида жон фидо этган маънавий-маърифий тадбирдан
методист Жамила Аҳмада- кўпкураш спортининг югу- тақдирланишиб, мусиқа раҳ- ота-боболаримиз руҳини шод катта маъно олдик, ёдимизда
лиева Темур бобомиз ёшлар риш, арқон тортиш, ўмбалоқ бари Қобилжон Ҳомидов ва этиш учун кўплаб эзгуликлар қоладиган бўлди..
жисмоний тайёргарлиги, ошиш, тўпли машқ, таёқча- жисмоний тарбия етакчиси амалга оширилмоқда. Жумла-
чавандозлик ва югуриш ли эстафета турларида куч Ўринбой Қорабоеанинг ҳам дан, 9-май Хотира ва қадрлаш Яна бир фикр. Демак Хоти-
каби спорт турларига катта синашдилар. Охирги баллар тадбирни тайёрлашдаги хиз- кунига ҳам юртдошларимиз ра ва қадрлаш куни ҳам том
эътибор бергани ҳақида ҳисоби бўйича волейболда матлари эътироф этилди, катта тайёргарлик кўради. маънодаги ўзбекона айёмга
–дея бизга хабар юборган. Байрам олдидан бизнинг боғча айланган. Шунда кечаги кунини
жойлашган маҳаллада МФЙ эслаб, тафаккур қилиш, яқин-
Оила, маҳалла ва таълим муассаси ҳамкорлиги раиси Акрамжон Узақов бош- ларимиз ҳолидан хабар олиш,
чилигида хашар уюштирилиб, кўпроқ эзгу ишлар қилишга
МАҲАЛЛАДОШЛАРИМИЗДАН қабристон тозаланиб, дарахтлар чоғланадиган бўлиб қолдик..
оқланди. Раис боғчамизга ҳам Буни кўрган болалар ҳам эл
келиб, кузатув Кенгаши етакчи- манфаати йўлидаги яхшилик,
си Шуҳратжон Парпиев билан хизматлар асло унутилмаслиги-
бирга меҳнат фахрийларини га ишонишмоқда.
МТТга таклиф этишди. Фахрий-
лар ўтган замонда кўрган қий- Нодирахон
инчиликлари ва ҳозирги даврни МАМАЖОНОВА,
қадрлаш, кичиклар катталарга Ўзбекистон тумани
Қоратепа МФЙ ҳудудидаги
55-МТТ директори.

МИННАТДОРМИЗ ўткиздиряпти. Китобхонлик тарғиботи
Навбатдаги қилишимиз
“Куч бирликда, барака ҳамжиҳатликда” деган ОТА-ОНАЛАР
ўзбек халқ ҳикматида чуқур маъно бор. Айниқса, зарур ишлар кўп. Жумладан, УЧУН КУТУБХОНА
маҳалла тадбиркор ёшлари якдил бўлсалар катта 4та болалар майдончаси
ободончилик амалга ошаркан. куриш керак. Улар “Ёзлик
айвонча” деб номлана-
1966 йили эски боғчамиз опамиз Дилдора Жўлиева ди-ю, асли баҳор, ёз, кузда Инсонийлик, камолот замини хон Мирзаева.
қулаб тушганди. Боғчамиз етакчилигида ота-оналар фойдаланиш мумкин. Уни- китобхонликтарғиботи учун Шу кунгача “Президент ғоя-
жойлашган Бешсари қи- боғчамизни тиклаб, таъмир- версал спорт майдончаси боғчамизда кутубхона очдик.
шлоғида ишбилги ёшлар лаб, жиҳозлаб бердилар. Ҳо- барпо этишимиз лозим, унда 300та сиёсий, бадиий, жаҳон ва лари – ҳаётга”,“Наврўз қадрия-
кўплиги, кўчамиз ҳам Ҳу- зирда Бешсари, Шўрқишлоқ, футбол, волейбол, баскет- болалар адабиёти намуналари, ти” тадбирлари, 9 май – Хотира
нармандлар кўчаси деб Чимбой қишлоқларидан 140 бол, теннис, кураш билан газета-журналлар бор. ва Қадрлаш кунига адабий кеча
номлангани учун ҳимматли нафар кичкинтойлар таш- шуғулланиш мумкин бўлади. ўтди. Энди китоб фондини бола-
ва юрагида ўти бор йигитлар килотимизга келишаётир. Албатта, булар ҳали инно- – Фарзандини боғчага олиб лар адабиёти билан бойитиш
ёрдамга келдилар. Абдунўъ- Методист Зиёдахон Халилова вация режаси, аммо давлат келиш ва олиб кетиш чоғи учун “Фарзандимга совғам – ки-
мон Абдужалилов, Баҳром- иккитадан тайёрлов, катта, ва ҳомийлар кўмаги бўлса ота-оналар кутубхонада муто- тоб”акциясига ҳозирлик қизғин.
жан Очиловдек танилган кичик гуруҳларининг ўн беш рўёбга чиқариш мумкин. лаа қилишмоқда. Яхши жиҳати
тадбиркорлар, қолаверса нафар тарбиячиларига янги улар китобга меҳрни болалари Садоқат
ота-оналар кузатув Кенгаши педтехнологиядан фойда- Шарофат қалбида ҳам уйғотишади –дейди ХОШИМОВА,
раисаси жонкуяр педагог ланган ҳолда машғулотлар ОРТИҚОВА, кутубхона учун масъул, МТТмиз Фарғона туманидаги
Бешариқ тумани касаба уюшмаси раиси Раъно-
Бешсари МФЙдаги 10-ДМТТ
46-ДМТТ директори. директори

8 май 3Ulug , el
2021 йил

Илк таассурот Муҳокама учун мавзу

БОЛАЖОН ХОТИРАСИДА 1-СИНФГА ҚАБУЛ ЁШИ ЎЗГАРДИ
УЗОҚ САҚЛАНАДИ
Педагог, психолог ва ота-оналар бунга нима дейди?
Оилавий нодавлат болалар масканимизга тортил-
ган 25 нафар тарбияланувчилар асосан Учкўприк Ўзбекистонда янги ўқув йили учун рига дарс бераётган Лобар Aлиева мактабга
тумани Чорбоғ МФЙда яшовчи 5 ёшли болалар. болаларни 1-синфга рўйхатга олиш чиқиш ёшини мажбурий 7 ёш қилиб белгилаш
давом этяпти. Энди бола 7 ёшга тўла- ўрнига, психолог ва ота-она маслаҳатлашиб,
Уларга менталь арифме- Албатта, ҳар бир тарбиячи диган йилдагина мактабга чиқа ола- ихтиёрий ёш белгилангани маъқул деб ҳисо-
тика ва ҳорижий тилдан бо- фаоллик марказларидаги ди. Бу эса кўплаб ота-оналарда савол- блайди.
шланғич сабоқлар беришда фаолият ё математика, чет лар уйғотмоқда. Ҳозиргача ота-оналар
тарбиячилар Гулчеҳра тили машқи ўтиш чоғи бола- ривожланиш даражасига қараб «Чунки 1-синфга 6 ёшдан чиққан ўқувчи-
Акрамова, Ҳилола Исмоило- ларга миллий ғурур, аҳлоқ фарзандини 6 ёки 7 ёшдан мактабга ларим орасида фанларни ўзлаштириб кетган
ва шу фанлар бўйича халқ тушунчасини сингдириши бериб келаётганди. Мактаб ёши бола ўқувчилар ҳам бор. Тўғри, ёшроқ болаларнинг
мақолларини, одобли бола лозим.Бунинг учун илғор учун қанчалик муҳим ва Ўзбекис- болалиги, ўйинга тўймаслиги бўлади. Лекин
қандай юриши зарурлиги- тажрибалар асосида таълим- тонда нима сабабдан мактабга чиқиш уларнинг ёши ўзлаштириш даражасига ҳеч ҳам
ни айтадилар. Шунингдек, ни тарбия билан уйғун олиб мажбурий 7 ёш этиб белгиланди. таъсир қилмайди, деб ўйлайман. Ҳозир жуда
ўзлари ҳам жажжиларга бориш талаб этилади. Ўзбекистонда мактабга чиқиш ёшида қандай яхши олийгоҳларда ўқийдиган ўқувчиларим
намуна эканлигини кўп куза- ўзгариш бўлди? орасида 6 ёшдан мактабга чиққанлар кўп», –
таман. Ҳа, фанга қизиқишни Муҳаббатхон 2020 йилнинг 23 сентябрида «Таълим тўғри- дейди у.
орттириш, устоз ҳақида илк РУСТАМОВА, сида»ги қонунга ўзгартиш киритилди. Унга
таассурот яхши бўлишига “Умный малыш” кўра, 1-синфга қабул етти ёш этиб белгиланди: Болани эрта ёшдан мактабга бераётган ота-о-
эришиш муҳим. номли 31- ОНМТТ 9-модда. Умумий ўрта таълим ташкилоти- на нимага шошаётганини аниқлаб олиши керак.
нинг биринчи синфига болалар улар етти ёшга Болалар психологи Розалия Габдулҳакованинг
раҳбари. тўладиган йилда қабул қилинади. фикрича, кичик ёшдаги болаларнинг гиперак-
Энди 2021–22 ўқув йилидан бола 7 ёшга тўла- тивлиги баланд бўлади. Улар хаёли бўлиниб,
ЖАНУБИЙ КОРЕЯ ЎЗБЕКИСТОН диган йилда мактабга чиқиши мажбурий бўлди. дарсга қулоқ солмаслиги мумкин. Ёки ҳаракат
БОҒЧАЛАРИГА АҚЛЛИ РОБОТЛАР Дунё давлатларининг аксарида бола олти қилишни хоҳлагани учун дарс пайтида кўпроқ
ёшдан мактабга чиқади шовқин солади. Aйнан шу нуқтайи назардан
ТАҚДИМ ЭТДИ Боланинг мактабга чиқиш ёши кўплаб давлат- ҳам боланинг ёши у билимни ўрганиши учун
лар таълим тизимида ҳам доимий муҳокамага аҳамиятли. Психолог болани 1 йил ҳаётда
Лойиҳанинг пи- сабаб бўлади. Кеча бир тадқиқотчи 7 ёшда кўпроқ нарсага улгуриб қолиши, аслида уларга
лот босқичи учун бола жуда яхши ўзлаштиришни бошлайди деган қандайдир қўшимча имконият бермаслиги
275 та робот тақ- бўлса, бугун иккинчиси бола қанча эрта мактаб- мумкинлиги ҳақида ҳам тўхталди. «Мактабга
дим этилди. Боғча га чиқса, шунча тез ривожланади, дейди. Эр- шошилишнинг ёмон томонларидан бири – бола
болалари улар тага бошқаси мактаб ёшини ҳар бир боланинг руҳан тайёр бўлмаса, мактаб масъулиятини уни
ёрдамида алгорит- ақлий ва руҳий ривожланишидан келиб чиқиб битиргунча ҳам ўз бўйнига ололмаслиги мум-
мик фикрлашни белгилаш керак дейди. кин. Натижада ота-она унга кейинги ҳаётида
ўрганишади. Кел- Болалар психологи Розалия Габдулҳакова бу ҳам нима қилишини кўрсатиб боришига тўғри
гусида роботлар борадаги халқаро изланишлар ҳақида маълумот келади. Масалан, қайси касб танлаши, қачон
Ўзбекистондаги берди. қаерда ўқиши, ким билан оила қуришини ҳам
барча боғчалар- Унинг айтишича, Форд университети профес- айтишига тўғри келиши мумкин.
га тарқатилиши сорлари изланишларига кўра, 5-6 ва 10-11 ёш-
мумкин. дан мактабга чиққан болалар устида тадқиқот Биринчи синфда унинг муаммосини кимдир
ўтказилганда, 7-11 ёшида мактабга борган ҳал қилиб берганини кўрган болада бу одат
Мактабгача таълим ва- дамида роботни ҳаракатлан- болаларнинг натижаси яхшироқ бўлган. Томас доимий сақланиб қолади», – деди у.
зирлиги боғча тарбияла- тириши, кўзини милтиратиш, Ди ва Ҳанс Ҳендрик олиб борган изланишларда
нувчиларида алгоритмик гапириш, қўшиқ куйлаш, 5 ёш ўрнига 6 ёшдан мактабга борган болалар Психолог эрта ёшдан фарзандини мактабга
фикрлашни ривожлантириш маълум кетма-кетликдаги 75 фоиз яхшироқ натижа кўрсатган. бермоқчи бўлаётган ота-оналарга ўз тавсияла-
бўйича лойиҳани йўлга амалларни бажариш буй- Хўш, Ўзбекистон бугун андоза олаётган хори- рини берди. Унинг айтишича, биринчи навбатда
қўймоқда.Лойиҳа Жанубий руқларини бериши мумкин. жий давлатлар таълимида мактаб ёши қанақа? ота-оналар болани вақтли мактабга бериб, ни-
Кореянинг робот саноатини Шу тарзда у код блокла- Хитой, AҚШ, Франция, Италия, Япония, мага шошилаётганини тушуниб олиши, мактаб
ривожлантириш институти рининг ишлаш моҳиятини Филиппин, Сингапур, Туркия, Польша, Бела- масъулиятини боланинг бўйнига қўя олишига
(KIRIA), Корея ўқитувчилар тушуниб олади, алгоритмик русь, Бразилия, Aвстралия каби давлатларда ишончи комил бўлиши керак.
уюшмаси, шунингдек, FRG фикрлашга мослашади. мактаб ёши 6-7 ёш оралиғи қилиб белгиланган.
Korea, Dazzle Edu, Genie Финландия ва Канадада болалар 7, Россияда Кўпинча болани эрта мактабга бериб, унинг
Robot ва SK Telecom компа- «Таълимдаги узвийлик та- 7-8, Буюк Британияда 5-6, Германияда эса 5-7 яхши баҳо олиши учун ҳатто топшириқларни
ниялари билан ҳамкорликда мойилига асосланган ҳолда, ёшда мактабга чиқади.Психолог бу мисолларни ота-она ўзи чап қўлда бажариб беради.
амалга оширилади.«Давр робототехника ва дастурлаш маъқуллаб, хориж ва Ўзбекистонда бошланғич
талаби билан айрим касблар кўникмаларини умумтаълим синф ўқитиш тизими анча фарқ қилишини айта- Ота-оналар фарзандининг мактабга чиқиш
ўз аҳамиятини йўқотмоқда, мактабларда ҳам ўргатиш ди.«Европа мамлакатларида болалар 5-6 ёшдан ёши масаласида 2 қутбга бўлинган
янги, замонавий касбларга йўлга қўйилса, ижобий на- мактабга чиқиши мумкин. Италияда фарзанди-
талаб ортмоқда. Шу нуқтаи тижага эришиш мумкин», – нинг мактабга чиқиш ёшини ота-она танлайди. Сўровнома ўтказилганда, ота-оналарнинг
назардан, боғча давридаёқ деди марказ директори. Aнглияда мактаб 5 ёшдан, Aмерикада 6 ёшдан айримлари 7 ёшни маъқуллашган бўлса, бо-
болаларни робототехника бошланади. Лекин хориж мактабларида 1-синф шқалари эртароқ ёшда фарзандини мактабга
сингари келажак касблари Билдирилишича, боғча- боғчанинг бир кўриниши ҳисобланади. Бу беришни афзал кўришини маълум қилди.
билан таништириш, уларда ларда роботлар ёрдамида синфда дарс жараёнида ўқувчидан ўқиш, ёзиш,
қизиқиш уйғотиш муҳим- ўқитиш услуби Жанубий қимирламай ўтириш талаб қилинмайди. Бундай Мактабгача таълим ташкилоти тарбиячиси
дир», – дейишмоқда мак- Кореяда ижобий натижа кўр- мактабларда болаларни кўпроқ бошқа болалар Лола Мусаева эса қуйидагича фикр билдирди.
табгача таълим вазирлиги сатган. Шу жумладан, Фран- билан мулоқот қилиши, ижтимоийлашувига, ўй- «Бола учун мактаб ёшини 6 ёки 7 деб белгилаш
мутахассислари. ция, Испания, Коста-Рика ва инларга эътибор берилади. Болаларга вазифа ота-она ва тарбиячининг ўртасидаги муаммо
Перудаги мактаб ва боғча- ҳам берилмайди», – деди у. деб биламан. Чунки боланинг билим даража-
Кореялик ҳамкорлар лой- ларда ҳам бу лойиҳа пилот Мактабга чиқиш ёшидаги ўзгаришга бо- си дарсларни ўзлаштиришга етарли бўлса, 6
иҳанинг пилот босқичи учун босқичида амал қилмоқда. шланғич синф ўқитувчилари хайрихоҳми? ёшдан бола бемалол мактабга чиқиши мумкин.
275та робот ва 350та ўқув Бошланғич синф ўқитувчиси Феруза Aббосо- Бу фақат ўқитувчининг ишимас, бунда ота-она
қўлланмаси тақдим этган. «Бир йил давомида пи- ва бу ҳақда ўз мулоҳазаларини билдирди.«34 ҳам фаол бўлиши керак. Бир томондан ота-она,
12 вилоят, Тошкент шаҳри лот лойиҳа самарадорлиги йилдан бери педагогика соҳасида ишлаб ке- иккинчи томондан ўқитувчи баравар иш олиб
ва Қорақалпоғистон Респу- мониторинг қилиб борилади, ламан. Кўп йиллик иш тажрибамдан шу хуло- борса, боланинг 6 ёки 7 ёшдан мактабга чиқи-
бликасида жами 55 та боғча сўнгра натижалар таҳлил сага келдимки, бола 5-6 ёки 7 ёшдан мактабга шида фарқ бўлмайди», – дейди у.
танланиб, уларга 5 тадан қилинади. Агар кутилган чиқадими, бу боланинг ижтимоий ва биологик
робот тақсимланган. ижобий самарага эришил- муҳитига боғлиқ. Aгар бола она ҳомиладорлик Халқ таълими вазирлиги қонундаги ўзгаришга
са, лойиҳа республиканинг даврида биологик томондан соғлом ривожла- алоқаси йўқлигини билдирган.Кузатувларимиз-
Пилот босқичида иштирок барча мактабгача таълим ниб, ижтимоий томондан ҳам комил бўлиб га кўра, қонундаги ўзгариш фарзанди эртароқ
этаётган боғчалар педа- ташкилотларида йўлга қўйи- вояга етса, неча ёшда мактабга чиқса ҳам мактабга чиқишини хоҳлаётган ота-оналарни,
гоглари роботлар билан лиши режалаштирилган. ўзлаштириши аъло даражада бўлади. Албатта, ўзлаштириши жуда яхши бўлган қобилиятли
ишлаш бўйича ўқув семинар- 7 ёшдан мактабга чиққан болаларимиз кўп ўқувчилар имкониятлари чекланишига сабаб
ларида қатнашган.Вазирлик Пилот босқичида роботлар ўқувчи ўқийдиган синфларда ўқитувчиларга бўляпти. Дунёнинг аксар ривожланган давлат-
ҳузуридаги Ахборот ва педа- Корея ҳамкорлари томони- қулайлик беради. Чунки бу ёшдагилар нисбатан ларида ҳам мактабга чиқиш ёши 6-7 ёш шакли-
гогик технологиялар инно- дан бепул тақдим этилган диққатини яхши йиға олади», – дейди у. да ихтиёрий белгиланган. Италияда мактаб
вацион маркази директори бўлса, кейинги босқичда 23 йилдан бери бошланғич синф ўқувчила- ёшини ота-она танлашга ҳақли.
Оятилло Раҳматиллаевнинг давлат бюджети, халқаро
тушунтиришича, Albert ва донор ташкилотлар ма- Ўзбекистонда йиллар давомида мактабга
Genibot роботлари 6 ёшдан блағлари, имтиёзли кредит- чиқадиган бола ёши психолог хулосаси ва
катта тарбияланувчиларга ларни жалб қилиш кўзда ота-она хоҳишига кўра белгиланиб келаётган
мўлжалланган. тутилган», деди Оятилло эди. Бу масала муаммо сифатида жамоатчилик
Раҳматиллаев. муҳокамасига деярли кўтарилмаганидан ҳам
Биринчи босқичда бола билиш мумкинки, ота-оналар ва ўқитувчилар-
тайёр кодлаш карталари ёр- Интернет материаллари нинг аксари бу тартибга қарши эмасди.
асосида тайёрланди.
Зуҳра AБДУҲАЛИМОВА,
Kun.uz мухбири.

4 Ulug , el 8 май
2021 йил
«СОҲИЛ» дам олиш саҳифаси
Ulug , elБуюк келажакка муносиб ворис бўламиз!
ДЕДБЕОБЧАОЧА
HAMKORIMIZ:
Muhammad Yusufni ВАТАН Шоир бўлиш Maktabgacha
sog’inar dillar насиб этсин деб ta’lim Farg’ona
Қалбим торларидан таралган куйлар, viloyat
O’chib qoldi endi yonayotgan sham, Ватан, сенинг номинг билан жарангдор. Шеьрият! Ўхшайсан бир гўзал boshqarmasi
Sog’inchli satrlar nahot bo’ldi kam. Қаламим учидан шеърлар тўкилар, қизга,
Shoirlar qalbida bor achchiq alam, Сенинг ўзинг каби содда, беғубор. 3072
Muhammad Yusufni sog’ingan dillar. Мен бир мунис қизинг, сенга ошиқман. Бир карашда ошиқ қилдинг ўзин-
Andijon, Marhamat, Qovunchi hamon, Ахир севмай бўлмас адирларингни. гга.
Shoirni eslasa ko’zlarida nam. Ошиқман ҳар битта тоғу тошга ман,
Shukur biz uchun bir dalda bordir, Бойчечак туғилган бўз қирларингни. Шундан бери менда ором йўқолди,
She’rlarin o’qisak ko’ngillar o’ktam. Кишлоғим, номингдан ўргилай ўзим, Қўлимдан қаламим ҳеч тушмай
Mehr qolur dedi, muhabbat qolur, Сенинг қучоғингда бахтиёр ўсдим. қолди.
Ammo endi o’zi qaylarga ketdi. Орзуим - улғайиб хизматинг қилсам,
Shogirdlar qalbiga iztirob solib, Мендан бахтли инсон бўлмасди ҳеч ҳам. Дўстлар! Шоир бўлиш насиб
Qarang, shunday shoir dard chekib ketdi. этсин денг,
Siz rost so’zlabsiz Muhammad Yusuf, Мўътабархон ЮНУСОВА,
Siz aytgan mehrlar biz bilan qoldi. Олтиарик туманидаги Ёзган ашъорларинг унга етсин
Hijrondan tosh qotgan ko’ngillar bu kun, 7- мактаб ўкувчиси. денг.
Sizning xotirangiz kuylarga soldi.
Bilingiz hech qachon unut bo’lmaysiz, Сени ҳофиз қилган ўшал гўзал қиз
Ijodingiz davom etar asrlar, Қалбига муҳаббат гулин эксин
Balki jism o’lgan, qalban o’lmaysiz, денг.
Muhammad Yusufni sog’inar dillar.
Абдуқаҳҳор ФОЗИЛОВ,
Maftunaxon JALILOVA, Олтиариқ тумани 7- мактаб
Quva tumani. 8-dmtt tarbiyachisi
«Дебоча» тўгараги аьзоси.
Янги Ўзбекистон ва
янгича дунёқараш ХОТИРА ВА ҚАДРЛАШ
КУНИГА БАҒИШЛАНДИ
МАЪНАВИЯТ КУНИ:
УНИНГ МТТ УЧУН Иккин-
АҲАМИЯТИ КАТТА чи жахон
урушида
Мукаммал таълим-тарбияни маънавиятсиз эришилган
тасаввур этиш мушкул. Маънавият одамни ғалабанинг
бахт сари етакловчи омиллардан. Юртбо- 76 йиллиги
шимиз Шавкат Мирзиёевнинг “Тарбия қанча республика-
мукаммал бўлса халқ шунча бахтли яшайди” миз бўйлаб
деган ҳикмати фикримизни исботлайди. кенг нишон-
ланмоқда.
Шунинг учун ҳам Республика маънавият ва
маърифат маркази ҳамда Мактабгача таълим Шу муносабат билан Фарғона тумани кўргазмалар ва техник ваоситалардан
вазирлигининг ҳамкорликдаги қарорига 24-ўрта таълим мактабимизда ҳам унумли фойдаланилди.
кўра жума юртимиздаги барча боғчаларда бошланғич синф ўқувчилари билан
“Маънавият куни” деб эълон қилинган. Бу биргаликда фронт ортида хизмат Ўқувчилар томонидан шеърлар ва
ҳар ҳафта шу куни ташкил этиладиган ва қилган кекса онахон Тожихон буви турли ривоятлар айтилди.
ҳар ойнинг охирги жумасида ҳам ўтказилиши Узоқова хонадонига совға-саломлар
белгиланган маънавий-маърифий тадбирлар- билан йўқлаб бордик. Онахон уруш Таклиф этилган меҳмонлар ўқув-
дан ташқари аҳлоқий тарбия масалалари, ёш ва фронт хотираларини ўқувчиларга чиларни Ватанга муҳаббат, садокат
авлодни маънан ва жисмонан ривожланти- сўзлаб берди. билан хизмат килиш, муносиб фарзанд
риш, МТТ ва НМТТлар методик таъминотини бўлиш учун аьло ўкиш, одоб-ахлоқли
такомиллаштириш борасида олиб борилаёт- Ўзим раҳбарлик қилаётган 2 “Б” син- бўлиш лозимлиги ҳакида ўз ҳаётлари
ган ишлар таҳлилига катта имкон бермоқда. фида “Хотира - муқаддас” мавзусида мисолида суҳбатлашишди.
Бунда ҳар ҳафтанинг жумаси тарбияланувчи- очиқ дарс ташкиллаб ўтиб бердим.
лар, ҳар ойнинг охирги жумаси эса тарбиячи- Ўқувчилар ижросидаги Ватан ҳақи-
лар учун “Маънавият куни” деб белгиланган. Дарс жараёнига чегара ҳарбий қисм даги гўзал қўшиқ билан дарс якун-
офицери Комилжон Жўраев ва миллий ланди
Республика маънавият ва маърифат марка- гвардия хизматчиси Фазлиддин Раҳмо-
зи нашр этган “Бахтли бола маънавияти” новлар таклиф этилди. Ирина ИСАЕВА,
номли китоб эса педагог-тарбиячилар ва Фарғона тумани
ота-оналар учун аталган. Шулардан келиб Дарс мавзусини очиб бериш ва ўқув- 24- ўрта таълим мактаби
чиққан ҳолда биз ҳам маънавият тарғиботи чилар онгига сингдириш мақсадида
учун масъул педагог ходим Нодирахон Маҳ- ўқитувчиси
мудова, мусиқа раҳбари Иззатжон Султонов,
хореограф Дилнавоз Маматқуловалар билан Психолог маслаҳати
ҳамкорликда “Мусиқа бола маънавиятини
юксалтириб, соғлигини яхшилайди” номли ОНА МЕҲРИ ВИТАМИНИ
илмий мақола ёзамиз. Қолаверса тарбия-
чимиз Нилуфар Ҳасанжонова бошчилигида Бола касал бўлганида онанинг кўнг- Бола ота-онасидан ҳадеб танбеҳ
боғчамиздаги 12та гуруҳларда кутубхоналар лига ҳеч нарса сиғмай қолади. Болани эшитаверса, касал бўлиши осон бўлиб
ташкил этилган. Айни вақтда шу гуруҳ хона- даволаш учун фалон пуллик дориларга қолади. Ота-онаси ишонмаган, уриш-
ларида педагог-тарбиячи Раънохон Матқо- пулини ҳам, шифокорлар қабулига ган болани тузалиши қийинроқ кечади.
симова тавсияси билан миллий бурчаклар тушиш учун вақтини ҳам аямайди.
очилди. Биз ҳозир “Янги Ўзбекистонга янгича Ота-она болага чарчок, алам ва ран-
дунёқарашга эга ёшлар керак!” шиори остида Болани она ҳам даволаши мумкин. жиш кўзлари билан қараса, боланинг
ишлаяпмиз.. Бунинг учун фақат меҳрга тўла қалб ҳаётида омадсизликлар ва касалли-
талаб этилади, халос. клар кўп юз беради. Мехрга, эътиборга
Меҳнатларимиз зое кетмай, боғча ёшидан мухтож болалар тез-тез касал бу́ли-
қалбига маънавият уруғлари экилган бола- Бу - Она меҳридир. шади. Бу тасдиқланган психологик
жон келгусида чин инсон бўлишига ишон- Оддий сўзлар билан она бола ор- фактор.
чим комил. Зеро ёрқин келажак бугундан ганизмини фойдали витамин билан
бошланади. тўйдира олади: Ҳар куни болага камида 3 марта
Сен менинг ҳаётимдаги энг керакли ота-она меҳрга тўла сўзларни айти-
Муҳайё ҚЎШМОҚОВА, инсонсан. Сен мен учун қадрлисан. ши лозим. Бола онасининг гапларини
Қўқон шаҳридаги 19-ДМТТ директори. Мен сенсиз яшай олмайман. Даданг ва ҳис этиб қабул қилиши керак. Касал
Онанг сени жуда яхши кўрамиз! бўлган болага эса, бундан 10 баробар
Сен тезда тузалиб оёкка туриб кета- кўпроқ меҳр ва эътибор талаб этилади.
сан
Бола қаттиқ касал бўлганида дори Болага ҳар доим:
воситаларидан ташқари онанинг меҳр - Мен сени яхши кўраман! - деб
ва эътибори ниҳоятда керак. Она ўзи- юришга одатланинг.
нинг ширин сўз-у-меҳри билан касал-
ликка зарба бериши лозим. Амалиётчи-психолог Марғуба
ДАДАҚЎЗИЕВА тайёрлади.
Олтиариқ тумани.