สืบนาคะเสถียร

สืบ นาคะเสถียร

จัดทำโดย



นางสาว ธิดารัตน์ นุ่มน้อย



มัธยมศึกษาปีที่ 6 ห้อง 2 เลขที่ 28

คำนำ

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้จัดทำขึ้นเพื่ อเป็นส่วนหนึ่งของ
วิชาวิทยาการคำนวณ เพื่ อให้ได้ศึกษาหาความรู้ในเรื่องการ
สืบค้นข้อมูลและการเรียบเรียงเนื้อหาของข้อมูลที่ได้มาให้อยู่ใน
รูปแบบหนังสืออิเล็กทรอนิกส์
โดยรวบรวมข้อมูลจากแหล่งความรู้ต่างๆเช่น เว็บไซต์ต่างๆ
เป็นต้น โดยงานเล่มนี้มีเนื้อหาเกี่ยวกับ
ประวัติ สืบ นาคะเสถียร

ผู้จัดทำคาดหวังเป็นอย่างมากว่าการจัดทำหนังสือ
อิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้จะมีข้อมูลที่มีประโยชน์ต่อผู้ที่สนใจศึกษา
เนื้อหา ประวัติ สืบ นาคะเสถียร

นางสาว ธิดารัตน์ นุ่มน้อย

สารบัญ

หนึ่งในบุคคลสำคัญ 1
ประวัติ สืบ นาคะเสถียร 2
ผลงาน 6
การเสียชีวิต 7
แนวคิดในการต่อยอด 9
บรรณานุกรม 10

1
หนึ่งในบุคคลสำคัญของจังหวัดอุทัยธานี

ปัจจุบันนี้...“สืบ นาคะเสถียร” ได้กลายเป็นเสมือน
“สตาฟฟ์” ในงานด้านอนุรักษ์คนแรก ผู้ริเริ่มแนวคิด
“อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติป่าไม้” เพื่ อให้คนรุ่นหลังได้มี
ใช้กัน เพราะ “ป่าไม้” มีคุณค่าต่อการผลิตออกซิเจน ผลิต
น้ำ ที่เป็นแหล่งห่วงโซ่อาหารตามธรรมชาติ มีความอุดม

สมบูรณ์ที่สุด

2

ประวัติ สืบ นาคะเสถียร

สืบมีชื่อเดิมว่า "สืบยศ" มีชื่อเล่นว่า "แดง" เกิดที่ตำบลท่างาม อำเภอเมือง
ปราจีนบุรี จังหวัดปราจีนบุรี เป็นบุตรของนายสลับ นาคะเสถียร อดีตผู้ว่า
ราชการจังหวัดปราจีนบุรี และอดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดปราจีนบุรี
กับนางบุญเยี่ยม นาคะเสถียร มีพี่ น้องทั้งหมดสามคน ตนเองเป็นคนโต ได้แก่
กอบกิจ นาคะเสถียร เป็นน้องชายคนกลาง และกัลยา รักษาสิริกุล เป็นน้อง
สาวคนสุดท้อง สืบ สมรสกับนิสา นาคะเสถียร มีบุตรสาวหนึ่งคน คือ
ชินรัตน์ นาคะเสถียร

สืบศึกษาระดับประถมตอนต้นที่โรงเรียนประจำจังหวัดปราจีนบุรี มีผลการ
เรียนดีมาตลอด เมื่อว่างเรียนก็ช่วยเหลือครอบครัวทำไร่ไถนา และยกเสริม
แนวคันนาเองเพื่ อไม่ให้มีข้อพิ พาทกับเพื่ อนบ้าน เมื่อจบประถมศึกษาปีที่ 4 ได้
เรียนต่อที่โรงเรียนเซนต์หลุยส์ จังหวัดฉะเชิงเทรา ครั้นจบมัธยมศึกษาปีที่ 5
เมื่อปี พ.ศ. 2511 ได้เข้าศึกษาระดับปริญญาตรีที่คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัย
เกษตรศาสตร์ จนสำเร็จการศึกษาเมื่อปี พ.ศ. 2514 หลังจากสำเร็จการศึกษา
ได้เข้าทำงานที่การเคหะแห่งชาติ จนถึงปี พ.ศ. 2517 และได้ศึกษาต่อระดับ
ปริญญาโทในสาขาวิชาวนวัฒนวิทยา คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัย
เกษตรศาสตร์ จนสำเร็จการศึกษาในปี พ.ศ. 2518

เมื่อสำเร็จปริญญาโท สืบเข้ารับราชการเป็นพนักงานป่าไม้ตรี กองอนุรักษ์
สัตว์ป่า กรมป่าไม้ ขณะนั้นกองอนุรักษ์สัตว์ป่าเพิ่ งก่อตั้งขึ้น และสืบเลือก
หน่วยงานนี้เพราะต้องการงานเกี่ยวกับสัตว์ป่า งานแรกของสืบคือการประจำ
อยู่ที่เขตรักษาพั นธุ์สัตว์ป่าเขาเขียว-เขาชมภู่ จังหวัดชลบุรี ณ ที่นั้น สืบได้
ทราบว่ามีผู้ทรงอิทธิพลบุกรุกทำลายป่าเป็นจำนวนมาก

ต่อมาปี พ.ศ. 2522 สืบได้รับทุนการศึกษาจากบริติชเคาน์ซิล จึงศึกษา
ระดับปริญญาโทอีกที่สาขาอนุรักษวิทยา มหาวิทยาลัยลอนดอน ประเทศ
อังกฤษ และสำเร็จการศึกษาเมื่อปี พ.ศ. 2524 แล้วกลับมารับตำแหน่งหัวหน้า
เขตห้ามล่าสัตว์ป่าบางพระ มีส่วนร่วมฝึกอบรมพนักงานพิ ทักษ์ป่าหลายรุ่น
ครั้นปี พ.ศ. 2526 สืบขอย้ายไปเป็นนักวิชาการประจำกองอนุรักษ์สัตว์ป่า เพื่ อ
ทำหน้าที่วิจัยสัตว์ป่าเพี ยงอย่างเดียว

3

ในระยะนี้ สืบได้ทำงานทางวิชาการอันเป็นที่รักของเขาอย่างเต็มที่ จึง
ผูกพั นกับสัตว์และป่า งานวิจัยเริ่มแรกว่าด้วยจำนวน ชนิด
พฤติกรรม และการทำรังของนก สืบยังริเริ่มใช้เครื่องมือสมัยใหม่
บันทึกการวิจัย เช่น กล้องวีดิทัศน์ กล้องถ่ายภาพ และการสเก็ตซ์
ภาพ ข้อมูลของสืบกลายเป็นผลงานวิจัยสัตว์ป่าชิ้นสำคัญชิ้นหนึ่งใน
ภายหลัง เช่น สไลด์ภาพสัตว์ป่าหายาก กับทั้งวีดิทัศน์ความเป็นอยู่
ของสัตว์ป่าและการทำลายป่าในประเทศไทย ที่สืบผลิตขึ้นเองทั้งสิ้น

การทำงานที่แก่งเชี่ยวหลาน

คุณสืบได้เป็นหัวหน้าโครงการอพยพสัตว์ป่าในพื้ นที่มากกว่าหนึ่งแสน
ไร่ แต่มีงบประมาณเริ่มต้นเพี ยงแปดแสนบาท ไม่มีการอนุมัติ
อุปกรณ์ช่วยชีวิตสัตว์ป่า แต่สืบมิได้ย่อท้อคงพยายามทำงานและ
ศึกษาข้อมูลทั้งทางหนังสือและพรานท้องถิ่น

ในปี พ.ศ. 2528 สืบได้ติดตามนักวิจัยชาวต่างชาติซึ่งได้รับทุนจาก
นิตยสาร เนชั่นแนล จีโอกราฟิก พร้อมด้วยอาจารย์มหาวิทยาลัย
เกษตรศาสตร์ เข้าไปสำรวจกวางผา สัตว์ใกล้สูญพั นธุ์ ในดอยม่อน
จอง จังหวัดเชียงใหม่ เวลานั้น ชาวบ้านจุดไฟล่าสัตว์จนเกิดไฟป่า
คณะของสืบหนีไฟป่าเป็นโกลาหล และคำนึง ณ สงขลา เจ้าหน้าที่
พิ ทักษ์ป่า ตกหน้าผาถึงแก่ความตาย

ในปี พ.ศ. 2529 สืบได้เป็นหัวหน้าโครงการอพยพสัตว์ป่าตกค้างใน
พื้ นที่อ่างเก็บน้ำ เขื่อนรัชชประภา (เขื่อนเชี่ยวหลาน) บริเวณแก่ง
เชี่ยวหลาน จังหวัดสุราษฎร์ธานี สืบได้ช่วยอพยพสัตว์ป่าที่ตกค้าง
อยู่ในแก่งเพราะปัญหาการสร้างเขื่อนจนเกิดน้ำท่วม ช่วยเหลือสัตว์
ได้ 1,364 ตัว ส่วนมากที่เหลือถึงแก่ความตาย สืบจึงเข้าใจว่า งาน
วิชาการเพี ยงอย่างเดียวไม่อาจช่วยพิ ทักษ์ป่าซึ่งเป็นปัญหาระดับชาติ
ได้ ในภายหลังจึงได้ร่วมกิจกรรมหลายอย่าง เช่น คัดค้านรัฐบาลใน
การที่จะสร้างเขื่อนน้ำโจน ในบริเวณทุ่งใหญ่นเรศวร จังหวัด
กาญจนบุรี สืบยังได้รายงานผลการอพยพสัตว์ต่อสาธารณชนเพื่ อ
กระตุ้นให้สังคมตระหนักภัยป่า โดยยืนยันว่าการสร้างเขื่อนมีโทษ
มากกว่าคุณ เป็นการทำลายทรัพยากรธรรมชาติชนิดที่ชดเชยภาย
หลังมิได้ แต่ความพยายามของสืบนั้นไร้ผล จนกระทั่งนักอนุรักษ์ได้
รวมกลุ่มสนับสนุนสืบ โครงการสร้างเขื่อนน้ำโจนจึงระงับไป

4

ระหว่างนั้น สืบได้เป็นหัวหน้าเขตรักษาพั นธุ์สัตว์ป่าคลองแสง
จังหวัดสุราษฏร์ธานีอีกตำแหน่ง และปี พ.ศ. 2530 ได้ปฏิบัติงานใน
โครงการศึกษาผลกระทบสภาพแวดล้อมเพื่ อพั ฒนาพื้ นที่ป่าพรุโต๊ะ
แดงในจังหวัดนราธิวาสด้วย

การทำงานที่ห้วยขาแข้ง

ในปี พ.ศ. 2531 สืบกลับเข้ารับราชการที่กองอนุรักษ์สัตว์ป่า และ
พยายามเสนอให้เขตรักษาพั นธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่-ห้วยขาแข้งเป็นมรดก
โลกเพื่ อเป็นหลักประกันว่าเขตรักษาพั นธุ์สัตว์ป่าดังกล่าวจะได้รับการ
พิ ทักษ์รักษาถาวร

ปลายปี พ.ศ. 2532 สืบได้รับทุนศึกษาปริญญาเอกที่มหาวิทยาลัยเคม
บริดจ์ ประเทศอังกฤษ[2] และได้เป็นหัวหน้าเขตรักษาพั นธุ์สัตว์ป่า
ทุ่งใหญ่-ห้วยขาแข้งด้วย ครั้นปี พ.ศ. 2533 สืบจึงตั้งกองทุนเพื่ อ
รักษาป่าห้วยขาแข้งและทุ่งใหญ่นเรศวร และได้ดำเนินกิจกรรมหลาย
ประการเพื่ ออนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและอพยพสัตว์ป่าที่ยัง
ตกค้างอยู่ในแก่งเชี่ยวหลาน

ความพยายามของสืบนั้นประสบผลสำเร็จน้อย เพราะผู้ใหญ่ในบ้าน
เมืองไม่ให้ความสนใจ ชาวบ้านท้องถิ่นก็สนใจปากท้องมากกว่า จึง
รับจ้างผู้มีอิทธิพลเข้ารุกรานป่าเสมอมา สืบเสนอให้สร้างแนวป่า
กันชนเพื่ อกันชาวบ้านออกนอกแนวกันชน และพั ฒนาพื้ นที่ในแนว
กันชนให้เป็นป่าชุมชนที่ชาวบ้านใช้ประโยชน์ได้ แต่ก็ไม่ได้รับความ
สนใจเช่นกัน

5

อนุสาวรีย์สืบ นาคะเสถียร ที่เขตรักษาพั นธุ์สัตว์ป่า
ทุ่งใหญ่-ห้วยขาแข้งในปัจจุบัน

6

ผลงานของสืบ

สืบได้ผลิตงานวิจัยเกี่ยวกับสัตว์ป่ามากมาย โดยเฉพาะด้าน
สำรวจนก กวางผา เลียงผา และนิเวศวิทยาที่ห้วยขาแข้งและ
ทุ่งใหญ่นเรศวร ทั้งยังได้เป็นอาจารย์พิ เศษ ประจำภาคชีววิทยา
มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ด้วย

ผลงานวิจัยของเขา เป็นต้นว่า
1.การทำรังวางไข่ของนกบางชนิดที่ อ่างเก็บน้ำบางพระ จังหวัด
ชลบุรี สัมนาสัตว์ป่าเมืองไทย พ.ศ. 2524
2.รายงานการสำรวจนก บริเวณอ่างเก็บน้ำบางพระ จังหวัดชลบุรี
สัมนาสัตว์ป่าเมืองไทย พ.ศ. 2526
3.รายงานผลการวิจัย วางแผนขั้นรายละเอียดสำหรับ ฟื้ นฟู สภาพป่า
ไม้และ การจัดการป่าไม้บริเวณ พื้ นที่ป่าต้นน้ำคลองแสง โครงการ
เขื่อนเชี่ยวหลาน จังหวัดสุราษฎร์ธานี พ.ศ. 2527
4.การศึกษานิเวศวิทยาของสัตว์ป่า ในบริเวณโครงการ ศูนย์ศึกษา
เพื่ อการพั ฒนาภูพาน ตามพระราชดำริ พ.ศ. 2528
5.นิเวศวิทยาป่าไม้และสัตว์ป่า ในเขตรักษาพั นธุ์สัตว์ป่า ทุ่งใหญ่
นเรศวรและ เขตรักษาพั นธุ์สัตว์ป่า ห้วยขาแข้ง พ.ศ. 2529
6.รายงานผลการจับเนื้อทราย ที่เกาะกระดาด พ.ศ. 2529
7.เลียงผาที่พบในประเทศไทย การกระจายถิ่นที่อยู่อาศัย และ
พฤติกรรมบางประการ พ.ศ. 2529
8.สำรวจถิ่นที่อยู่อาศัยของเก้งหม้อ
9.นิเวศวิทยาป่าไม้และสัตว์ป่า ในเขตรักษาพั นธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่
นเรศวร จังหวัดกาญจนบุรี และ จังหวัดตาก และเขตรักษาพั นธุ์สัตว์
ป่าห้วยขาแข้ง จังหวัดอุทัยธานี และ จังหวัดตาก กุมภาพั นธ์ พ.ศ.
2530 โดย สืบ นาคะเสถียร, นริศ ภูมิภาคพั นธุ์, ศักดิ์สิทธิ์ ซิ้มเจริญ
10.การสำรวจเบื้องต้นเกี่ยวกับ สัตว์ป่าในพรุโต๊ะแดง จังหวัด
นราธิวาส
11.การอพยพสัตว์ป่า ในอ่างเก็บน้ำรัชชประภา สัมมนาสัตว์ป่า พ.ศ.
2532
12.วิเคราะห์ความเหมาะสม จากรายงานและแผนการ แก้ไขผลกระทบ
ด้านทรัพยากร ป่าไม้และสัตว์ป่า
13.โครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำ แควใหญ่ตอนบน
14.รายงานการประเมินผลงาน ช่วยเหลือสัตว์ป่าตกค้าง ในพื้ นที่อ่าง
เก็บน้ำ เขื่อนรัชชประภา (เขื่อนเชี่ยวหลาน) จังหวัดสุราษฏร์ธานี

7

การเสียชีวิต

ด้วยความที่ต้องรับแรงกดดันหลาย ๆ ด้าน และเพื่ อเป็นการเรียก
ร้องต่อหน่วยงานภาครัฐให้ใส่ใจต่อการอนุรักษ์ธรรมชาติอย่างแท้จริง
สืบจึงตัดสินใจประท้วงด้วยการฆ่าตัวตายด้วยอาวุธปืนในบ้านพั ก
ของสืบที่ห้วยขาแข้ง

วันที่ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2533 สืบยังคงปฏิบัติงานตามปกติ และได้
เตรียมจัดการทรัพย์สินที่หยิบยืมและทรัพย์สินส่วนตัว และอุทิศ
เครื่องมือเครื่องใช้ในการศึกษาวิจัยด้านสัตว์ป่าให้แก่สถานีวิจัยสัตว์
ป่าเขานางรำ สั่งให้ตั้งศาลเคารพดวงวิญญาณเจ้าหน้าที่ที่เสียชีวิตใน
การรักษาป่าห้วยขาแข้ง ในช่วงหัวค่ำของสืบยังคงปฏิบัติตัวพู ดคุย
กับเจ้าหน้าที่ตามปกติดั่งเช่นเคยทำ ครั้นช่วงดึกสืบขอลากลับไปบ้าน
พั ก โดยกลับไปเตรียมจัดการทรัพย์สินที่เหลือและได้เขียนจดหมาย
หกฉบับ มีเนื้อหาสั้น ๆ ชี้แจงการฆ่าตัวตาย จนกระทั่งเช้ามืดวันที่ 1
กันยายน พ.ศ. 2533 มีเสียงปืนดังขึ้นจากบ้านพั กของสืบหนึ่งนัด
จนกระทั่งช่วงก่อนเที่ยงของวันจึงได้มีเจ้าหน้าที่ของกรมฯ เข้าไปดู
ซึ่งก่อนหน้าเข้าใจว่าสืบไม่สบาย และเมื่อเข้าไปพบร่างของสืบนอน
ตะแคงข้างห่มผ้าเรียบร้อย พอเข้าไปใกล้จึงได้เห็นอาวุธปืนตกอยู่ข้าง
ๆ และเห็นบาดแผลที่ศีรษะด้านขวา สืบได้จบชีวิตลงอย่างเตรียมตัว
และพร้อมอย่างสงบ

สองสัปดาห์ต่อมา ข้าราชการชั้นผู้ใหญ่จึงประชุมกำหนดมาตรการ
ป้องกันการบุกรุกป่าห้วยขาแข้ง ทั้งที่ก่อนหน้านี้ สืบได้พยายามขอให้
ประชุมมาแล้วหลายครั้ง จึงมีผู้กล่าวว่า ถ้าไม่มีเสียงปืนในวันนั้น ก็
ไม่มีการประชุมดังกล่าว

8

จดหมายลาตายของสืบ นาคะเสถียร
บ้านพั กของสืบในห้วยขาแข้งสถานที่ที่เขาเลือกที่จบชีวิตลง

9

แนวคิดในการต่อยอด

ห้วยขาแข้งถือว่าเป็นมรดกโลกเราควรช่วยกันอนุรักษ์สืบสานเช่น

ช่วยกันปลูฏต้นไม้ ไม่ลักลอบตัดไม้ทำลายป่า เป็นหูเป็นตาให้กับป่าไม้
เมื่อเกิดเหตุการต่างๆอาทิ ไฟไหม้ ลักลอบตัดไม้ทำลายป่า เราสามรถ
โทรแจ้งเจ้าหน้าที่ได้ถือเป็นการร่วมมืออย่างหนึ่ง

10

บรรณานุกรม

https://www.google.com/search?
q=%E0%B9%81%E0%B8%99%E0%B8%A7%E0%B8%84%E0%B8%B4%E0%B
8%94%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0
%B8%95%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%A2%E0%B8%AD%E0%B8%94
%E0%B8%AB%E0%B9%89%E0%B8%A7%E0%B8%A2%E0%B8%82%E0%B8
%B2%E0%B9%81%E0%B8%82%E0%B9%89%E0%B8%87&source=lmns&bih
=597&biw=1242&rlz=1C1CHBD_thTH953TH953&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi
mkI-z6IT2AhX4RmwGHQfKB9IQ_AUoAHoECAEQAA&safe=active&ssui=on
https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%AA%E0%B8%B7%E0%B8%9A_%E
0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A

A%E0%B8%96%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%A3
https://www.google.com/search?

q=%E0%B8%AB%E0%B9%89%E0%B8%A7%E0%B8%A2%E0%B8%82%E0%B
8%B2%E0%B9%81%E0%B8%82%E0%B9%89%E0%B8%87&bih=597&biw=124

2&rlz=1C1CHBD_thTH953TH953&hl=en&ei=bj0NYv--NPyL4-
EP65mMsAM&gs_ssp=eJzj4tLP1TcwKk_KKzY2YLRSNagwNkg1SDEzSbRISUkyM

jUxtTKoMDU3MjdLTjNONE02N7VIM_SSe7Bj9YOdnQ92LH-
wY9GDHU0Pdmx6sLMRxAAJtgMAi0kj_A&oq=%E0%B8%AB%E0%B9%89%E0
%B8%A7%E0%B8%A2%E0%B8%82%E0%B8%B2&gs_lcp=Cgdnd3Mtd2l6EAM
YADINCC4QxwEQrwEQ1AIQEzIECAAQEzIECAAQEzIECAAQEzIECAAQEzIGCC4
QChATMgoILhDHARCvARATMgQIABATMgQIABATMgQIABATOgcIABBHELAD
Og4IABCPARDqAhCMAxDlAjoOCC4QjwEQ6gIQjAMQ5QI6BQgAEIAEOgUILhC
ABDoECAAQAzoICC4QgAQQ1AI6CwguEIAEEMcBEK8BOgQIABAeOggIABCx
AxCDAUoECEEYAEoECEYYAFC0FFikiAhglJAIaAVwAXgAgAGMAYgBtwmSA
QQwLjEwmAEAoAEBsAEEyAEIwAEB&sclient=gws-wiz&safe=active&ssui=on

https://www.seub.or.th/