สุขศึกษาและพลศึกษา ป.4 หน่วยที่ 2

สุขศกึ ษาและพลศึกษา ป.๔

หน่วยการเรยี นรู้ที่ ๒

ระบบอวัยวะท่มี ผี ลตอ่ การเจรญิ เติบโต
และพฒั นาการของร่างกาย

ตัวช้ีวัด

๑. อธบิ ายความสาคญั ของกล้ามเนอ้ื กระดกู
และข้อท่มี ีผลต่อสุขภาพ การเจริญเติบโต
และพฒั นาการ (พ ๑.๑ ป.๔/๒)

๒. อธบิ ายวิธีดูแลกลา้ มเนือ้ กระดูกและข้อให้
ทางานอย่างมีประสทิ ธิภาพ (พ ๑.๑ ป.๔/๓)

สขุ ศกึ ษาและพลศึกษา ป.๔

ผังสาระการเรียนรู้ การตรวจสอบการเจริญเติบโต
ของระบบกล้ามเนื้อ
ระบบกลา้ มเนือ้ การปฏิบัตติ นเพ่อื ให้ระบบ ระบบกระดกู และขอ้ ตอ่
กล้ามเนือ้ ทางานไดต้ ามปกติ

ระบบอวัยวะท่ีมีผลตอ่

การเจรญิ เติบโตและ

พฒั นาการของรา่ งกาย ความสาคัญและหนา้ ท่ีของ
ระบบกระดูกและข้อตอ่
ความสาคญั และหน้าท่ี ระบบกระดกู และขอ้ ตอ่
ของระบบกลา้ มเนื้อ หรอื ระบบโครงร่าง การปฏิบตั ิตนเพ่อื ใหร้ ะบบ
กระดูกและข้อตอ่ ทางานได้
ตามปกติ

สุขศึกษาและพลศึกษา ป.๔

ระบบกลา้ มเน้อื

สุขศึกษาและพลศกึ ษา ป.๔

ความสาคญั และหน้าที่

๑. ของระบบกลา้ มเน้อื
กลา้ มเนอื้ มีหนา้ ที่ยึดเกาะกับโครงร่างหรอื
โครงกระดูก เพ่ือให้ร่างกายเกิดการเคลอ่ื นไหว
กลา้ มเน้อื สามารถยดื หยนุ่ ได้ โดยแบง่ ออกเป็น
๓ ประเภท ดังนี้

๑. สุขศกึ ษาและพลศึกษา ป.๔
๒.

๓.

ระบบกลา้ มเนื้อ

สุขศึกษาและพลศึกษา ป.๔

เส้นใยกลา้ มเนือ้ ลาย

๑. กลา้ มเนอ้ื ลาย เป็นกลา้ มเน้อื ทม่ี มี ากท่สี ุดในรา่ งกาย
ชว่ ยในการเคลอื่ นไหว และพยุงรา่ งกาย ทางานภายใต้
การควบคมุ ของสมอง เช่น กล้ามเนื้อแขนและขา

สุขศึกษาและพลศกึ ษา ป.๔

เสน้ ใยกล้ามเน้อื เรยี บ

๒. กลา้ มเน้ือเรยี บ พบอยู่ตามอวยั วะภายใน เช่น
ปอด ผนังกระเพาะอาหาร ผนังลาไส้ ทางานนอกเหนอื
การควบคุมของสมอง คือ มนษุ ยไ์ ม่สามารถควบคมุ ได้

สุขศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.๔

เส้นใยกล้ามเน้ือหวั ใจ

๓. กลา้ มเนอื้ หวั ใจ เปน็ โครงสรา้ งสาคัญของหวั ใจ และ
เปน็ กล้ามเนื้อทพี่ บในหวั ใจเทา่ นั้น ทาหนา้ ท่ีสูบฉีดโลหติ
อยนู่ อกเหนือการควบคมุ ของสมอง และทางาน
โดยไมม่ หี ยดุ ตลอดชวี ติ

สุขศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.๔

การปฏบิ ัติตนเพ่อื ใหร้ ะบบกล้ามเน้ือ

๒. ทางานได้ตามปกติ
๑.รบั ประทานอาหารท่ีมปี ระโยชน์ โดยเฉพาะ
อาหารทีม่ โี ปรตนี เชน่ เนื้อสัตว์ นม ถั่วเมล็ดแหง้

สุขศกึ ษาและพลศึกษา ป.๔

๒. ออกกาลงั กาย
อยา่ งสมา่ เสมอ

การวิง่ ออกกาลงั กายเปน็ ประจา
จะทาใหก้ ลา้ มเนอ้ื แขง็ แรง

สุขศกึ ษาและพลศึกษา ป.๔

๓. ใช้กลา้ มเนื้ออย่างถกู วธิ ี ไมใ่ ชก้ ล้ามเนอ้ื ทางานหนักเกินไป
เชน่ ไมย่ กของหนักเกินกาลงั ตนเอง ไมเ่ ลน่ ใชพ้ ละกาลัง
มากเกนิ ไป

๔. ไมค่ วรเหวีย่ งหรือดึงแขนขาแรง ๆ เพราะอาจจะทาให้
กลา้ มเน้ือฉีกได้

สขุ ศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.๔

ระบบกระดูกและขอ้ ต่อ
หรอื ระบบโครงร่าง

สขุ ศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.๔

รา่ งกายของคนทุกคนมโี ครงกระดกู
เปน็ ตัวกาหนดรูปร่าง โครงกระดูกถกู ยึดด้วย
กลา้ มเนื้อ เอ็น และเน้อื เยื่อสาหรับห่อหมุ้ กระดูก
กระดูกเป็นตวั ช่วยใหร้ ่างกายแขง็ แรง เปน็ ตวั
ประคบั ประคองรา่ งกายและเปน็ ตัวกาหนด
โครงสรา้ งของร่างกาย

สุขศึกษาและพลศกึ ษา ป.๔

๑. ความสาคญั และหนา้ ทข่ี องระบบ
กระดูกและขอ้ ต่อ
๑.
ยดึ โครงร่างและควบคุมการเคลอื่ นไหว
โดยมีขอ้ ต่อเป็นตวั เชอ่ื มกระดกู

สุขศึกษาและพลศึกษา ป.๔

๒.
เป็นแหลง่ เกบ็ และแจกจ่ายแคลเซียม สาหรบั ทาใหเ้ ลอื ด
กลา้ มเนอ้ื และไตแข็งแรง และชว่ ยให้ประสาทส่วนกลาง
ทางานปกติ

๓.
กระดูกซโ่ี ครง ปกปอ้ งหวั ใจ ปอด จากแรงกระแทก

๔.

กระดกู สันหลงั เป็นแกนของรา่ งกาย และช่วยในการทรงตัว

สุขศกึ ษาและพลศึกษา ป.๔

การปฏิบัติตนเพอื่ ให้ระบบกระดูก

๒. และข้อต่อทางานไดต้ ามปกติ
๑.
รบั ประทานอาหารทม่ี ี
แคลเซยี มสงู เช่น
ปลาตวั เล็ก นม ไข่แดง

อาหารทมี่ แี คลเซยี ม
ชว่ ยบารุงกระดกู

๒. สขุ ศกึ ษาและพลศึกษา ป.๔
๓.หม่ันออกกาลงั กายอย่างสมา่ เสมอ
ไม่ยกของหนกั จนเกนิ ไปหรอื ถอื ของทีห่ นักดว้ ยแขน

๔.ขา้ งใดข้างหนงึ่ เปน็ เวลานาน
ยกของขน้ึ จากพื้นใหถ้ กู วิธโี ดยน่งั ลงแลว้ ยกของขนึ้ จากพืน้

ไมค่ วรยืนกม้ หลงั ยกของ เพราะจะทาใหเ้ คล็ดขดั ยอก หรือ

ปวดหลังได้

สขุ ศกึ ษาและพลศึกษา ป.๔

การยกของท่ผี ิดวธิ ี การยกของที่ถกู วิธี

สขุ ศกึ ษาและพลศึกษา ป.๔

๕.
ไมเ่ อยี้ วตวั หรือบิดข้อต่อโดยแรง เพราะอาจจะทาให้
เอน็ หุม้ ขอ้ ฉกี ขาด

๖.
ไม่ปนี ปา่ ยหรือขึน้ ไปเล่นบนท่สี ูง เพราะอาจตกลงมาทาให้
กระดกู หกั ได้

สขุ ศกึ ษาและพลศึกษา ป.๔

๗.

เม่ือไดร้ ับบาดเจบ็ ท่ีกระดกู หรอื ขอ้ ต่อ
ต้องให้อวัยวะสว่ นนน้ั อยู่นิง่ ๆ หรอื
มีการเคลือ่ นไหวน้อยท่สี ดุ ก่อนทา
การปฐมพยาบาลและเคลอ่ื นยา้ ย
อยา่ งถูกวธิ ี

การใชผ้ ้าคล้องคอเพ่อื พยงุ แขนไว้
เม่อื กระดกู แขนไดร้ ับบาดเจบ็

สุขศกึ ษาและพลศึกษา ป.๔

การตรวจสอบการเจริญเตบิ โตของ
ระบบกลา้ มเน้อื ระบบกระดกู และข้อตอ่

สขุ ศึกษาและพลศกึ ษา ป.๔

การเจริญเตบิ โตของกลา้ มเนอ้ื กระดูกและขอ้ ตอ่ แสดงถึง
การเจรญิ เตบิ โตและพฒั นาการของร่างกายซง่ึ สามารถตรวจสอบ
ไดด้ ว้ ยการช่งั น้าหนักตัวและวัดส่วนสูงแล้วนาผลที่ไดไ้ ปเปรียบเทียบ
กบั เกณฑ์มาตรฐานตามอายุและเพศ ถ้าเปน็ ไปตามเกณฑ์ ก็แสดงวา่
การเจริญเติบโตของกล้ามเนอ้ื กระดกู และขอ้ ตอ่ เป็นไปตามปกติ

สขุ ศึกษาและพลศกึ ษา ป.๔

การช่งั นา้ หนักและวัดส่วนสงู เพอื่ ตรวจสอบการเจริญเตบิ โต
ของระบบกล้ามเนอ้ื ระบบกระดกู และข้อต่อ

สขุ ศึกษาและพลศึกษา ป.๔

สรุป

ระบบกลา้ มเนือ้ และระบบกระดูกและขอ้ ต่อ
มคี วามสาคัญมาก เพราะทาใหร้ ่างกายคงรปู อย่ไู ด้
ส่งผลใหร้ ะบบอวยั วะอ่นื ๆ สามารถทางานไดต้ ามปกติ
จงึ จาเป็นอยา่ งยงิ่ ทจ่ี ะต้องดูแลรกั ษาระบบกล้ามเน้อื
ระบบกระดกู และข้อตอ่ อยา่ งถกู ตอ้ งเพอ่ื ให้ทางาน
ได้ตามปกติ