ผลการศึกษาชุมชน ชุมชนบ้านนาเหนือ

รายงานผลการศกึ ษาชุมชน ชุมชนบ้านนาเหนอื
หมู่ 14 ตำบลสงเปลือย อำเภอนามน จงั หวัดกาฬสินธ์ุ

จัดทำโดย

นายธนกร ภาจำนงค์ รหัสนักศกึ ษา 631620004001-6

นางสาวพรรณนิดา แสงเพ็ชร รหัสนกั ศึกษา 631620004003-2

นายรัชชานนท์ ประสมทอง รหสั นกั ษา 631620004005-7

เสนอ
ผู้ชว่ ยศาสตราจารย์มะลวิ รรณ สุวรรณพฤกษ์

รายงานเลม่ นีเ้ ปน็ ส่วนหน่ึงของรายวชิ าศึกษาและวเิ คราะห์ชุมชน(AR-051-206)
คณะศลิ ปศาสตร์ มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์
ภาคเรียนท่ี 2 ปกี ารศึกษา 2565

คำนำ

รายงานผลการศกึ ษาชุมชนบ้านนาเหนอื หมูท่ ี่ 14 ตำบลสงเปลือย อำเภอนามน จงั หวัดกาฬสินธุ์ เปน็
สว่ นหนง่ึ ของรายวิชาศึกษาและวิเคราะห์ชมุ ชน คณะศลิ ปศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยกาฬสินธุ์ ภาคเรียนที่ 2 ปี
การศึกษา 2564 โดยมีเปา้ หมายสำคญั คือการนำเสนอผลการศกึ ษาวเิ คราะห์ชมุ ชนเพ่อื นำขอ้ มูลไปใชใ้ นการ
พัฒนาชมุ ชนท้องถิน่ ให้มีความเขม็ แขง็ และยง่ั ยนื ในเชิงประจกั ษ์

ทั้งนีก้ ารศึกษาชุมชนบา้ นนาเหนือ หมทู่ ี่ 14 ตำบลสงเปลอื ย อำเภอนามน จงั หวัดกาฬสนิ ธ์ุ มี
วตั ถุประสงค์เพ่อื ศึกษาบริบทตา่ งๆของชุมชนและจดั ทำฐานขอ้ มลู ชุมชน ในการศกึ ษาชุมชนในครง่ั น้ีตอ้ ง
ขอขอบคุณ นางสเุ นตร บุตรโคตร ผู้ใหญ่บา้ นหมู่ 14 พระอาจารย์ปญั ญา ปญั ญาพโล เจ้าอาวาดวดั โพธิ์ชยั วนา
ราม และชาวบา้ นหม1ู่ 4 ทใ่ี ห้ข้อมูลและอำนวยความสะดวกในการลงพนื้ ที่ศกึ ษาขอ้ มูลในคร้งั นี้ขอขอบพระคุณ
อาจารย์อภิรดี ดอนออ่ นเบา้ ทีใ่ ห้ความร้ใู นเรอื่ งการศกึ ษาและวเิ คราะหช์ มุ ชนตลอดจนให้ความรู้ในเรือ่ ง
เคร่อื งมือในการศึกษาในคร้งั น้ี และหวังเป็นอย่างยงิ่ ว่ารายงานผลการศกึ ษาชมุ ชนเล่มนี้ในครั้งน้ีจะสามารถ
เป็นประโยชนแ์ ละเป็นแนวทางในการพฒั นาต่อยอด รวมถงึ รายงานฉบับนี้จะเป็นประโยชนแ์ กผ่ ู้ศกึ ษาถึงข้อมลู
และบรบิ ทตา่ งๆ ท่ีเกิดขน้ึ ในชมุ ชนบา้ นนาเหนือ หมู่ท่ี 14 ตำบลสงเปลือย อำเภอนามน จังหวัดกาฬสนิ ธ์ุ
สดุ ท้ายหากรายงานฉบับนี้เกิดข้อผดิ พลาดประการใด คณะผจู้ ัดทำต้องขออภยั ไว้ ณ ทน่ี ด้ี ว้ ย

คณะผู้จัดทำ

สารบญั

เรอื่ ง หนา้
คำนำ ก
สารบญั ข
สารบัญตาราง ค
สารบญั ภาพ ง
ผลการศกึ ษาชุมชนเบอ้ื งตน้ 1
ขอ้ มูลทว่ั ไปของชมุ ชน 1
ประวตั ศิ าสตร์ชุมชน 2
ด้านสภาพนิเวศวทิ ยา 3
ข้อมูลด้านสภาพพ้นื ฐานด้านเกษตรกรรม 4
ข้อมูลด้านประชากร 5
ขอ้ มูลด้านสังคม 6
ข้อมูลดา้ นสาธารณูปโภคของหมบู่ ้าน
ขอ้ มูลดา้ นการศกึ ษา 6-8
ขอ้ มูลดา้ นการสาธารณสุข 9
ขอ้ มูลด้านศาสนา-วัฒนธรรม
ขอ้ มลู ดา้ นเศรษฐกจิ 9-11
11-12
ข้อมูลดา้ นการเมอื งและการปกครองท้องถน่ิ 12-13

ภาคผนวก 13
บรรณานุกรม
14-17

สารบัญตาราง

เรื่อง หน้า

ปฏิทนิ การปลูกพชื 4
ปฏิทนิ การเล้ียงสตั ว์ 4-5
จำนวนประชากร
5

สารบญั ภาพ หนา้

เรอื่ ง 1
3
ภาพท่ี 1 แสดงพื้นที่และขนาเขต 3
ภาพที่ 2 เส้นทางภมู ิประเทศ 5-6
ภาพที่ 3 แสดงให้เหน็ ถึงการใช้ดนิ 8
ภาพที่ 4 แสดงให้เหน็ ถึงการใชพ้ ื้นท่ใี นการเกษตร 8
ภาพท่ี 5 แสดงการคมนาคม 9
ภาพที่ 6 แสดงการมีไฟฟ้า 10
ภาพที่ 7 แสดงการมีประปา 11
ภาพท่ี 9 แสดงสถานศกึ ษา 13
ภาพที่ 10 แสดงสถาบรกิ ารสาธารณสุข 14
ภาพที่ 11 วดั โพธช์ิ ยั วนาราม 15-18
ภาพที่12 ทวี่ า่ การบ้านผ้ใู หญ่
ภาพกจิ กรรมในการลงชุมชน

ผลการศกึ ษาชุมชนเบอ้ื งตน้
ข้อมลู ทว่ั ไปของชมุ ชน

1.ประวตั ิหมูบ่ ้าน
บ้านนาเหนือ หม่ทู ่ี 14 ตำบลสงเปลอื ย ปจั จบุ ันมีท้ังหมด 71 หลงั คาเรือน มปี ระชากรทัง้ หมด
จำนวน 358 คน เป็นชาย จำนวน 181 คน หญงิ จำนวน 177 คน มีโรงพยาบาลสง่ เสริมสขุ ภาพตำบล 1
แห่ง สุขศาลา (ศนู ยส์ าธารณสุขชุมชน) 1 แหง่ วดั 1 แหง่ มหาวทิ ยาลัย 1 แห่ง ศูนยเ์ รียนรกู้ ารเกษตร 1 แหง่
2.อาณาเขต
ทิศเหนือ จดบ้านหวั งัว หมู่ 5 ต.สงเปลือย ทิศใต้ จดบา้ นหวั งัว หมู่ 4 ต.สงเปลือย
ทิศตะวันออกจดบา้ นหัวงัว หมูท่ ่ี 5 ต.สงเปลือย ทิศตะวนั ตก จดมหาวิทยาลัยกาฬสนิ ธ์ุ
3.พ้ืนท่ี ทัง้ หมดจำนวน 2,655.29 ไร/่ ตารางกิโลเมตร

ภาพที่ 1 แสดงพ้ืนทีแ่ ละอาณาเขต บ้านนาเหนือหมู่14
ท่ีมา : https://www.google.co.th/ earth

ประวัติศาสตรช์ มุ ชนบ้านนาเหนอื

1.ประวัติศาสตร์สังคมและวัฒนธรรม

บา้ นนาเหนือเดิมช่ือวา่ บา้ นหัวงวั หมู่ท่ี 5 และไดแ้ ยกหมบู่ ้านออกมาในปี พ.ศ.2540 จากการสอบถาม
ผูร้ ู้ สบื ทราบไดว้ ่า บ้านหัวงัว เดิมชือ่ ว่า บ้านเหลา่ สวนขงิ เม่ือประมาณ 200-300ปี เดมิ ปลกู สรา้ งบ้านเรือนอยู่
บรเิ วณมหาวทิ ยาลัยกาฬสินธุ์ ตอ่ มาได้เกิดการเปล่ียนแปลงทางธรรมชาตแิ ผน่ ดนิ แยกเปน็ แนวยาวกว้าง
ประมาณ 1 วา และลกึ มาก ชาวบา้ นต่นื กลัวเหตุภัยจากธรรมชาติจะเกิดขน้ึ รนุ แรงภายหลงั จึงอพยพออกจาก
บา้ นเรอื น ไปปลูกบา้ นสร้างชมุ ชนแหง่ ใหม่ตามแหล่งเพาะปลกู ทางด้านทิศตะวันออกของชมุ ชนเดมิ ประมาณ 2
กิโลเมตร ซึ่งเปน็ ท่ลี ุม่ อุดมสมบรู ณ์ ใกล้กบั หนองนำ้ ขนาดใหญ่ และบรเิ วณหนองนำ้ น้ีจะมสี ัตว์เล้ียงของชาวบา้ น
เช่น ววั ควาย มาดมื่ นำ้ ประจำ เนื่องจากหนองนำ้ ลกึ มาก ทำให้ วัวของชาวบา้ นท่ีมาด่มื น้ำพลัดตกลงไป ไม่
สามารถกลับขึน้ มาได้ เสียชีวิตไปเปน็ จำนวนมาก ครน้ั พอถึงฤดูแลง้ นำ้ ลดระดบั ลง จะมองเห็นซากกระดกู หวั
กะโหลกของวัวโผล่ขน้ึ เหนือนำ้ มองเหน็ เรียงรายในหนองนำ้ ชาวบ้านจงึ เรียกชื่อหนองนำ้ นวี้ ่าหนองงัว(ววั ) ครนั้
เมื่อชมุ ชนเติบโตข้นึ กลายเปน็ หมู่บ้าน ชาวบา้ นทว่ั ไป จงึ เรียกชื่อหมู่บ้านน้วี า่ “ บา้ นหัวงัว” และใช้ช่ือนี้มาจน
ทกุ วันนี้ โบราณสถานทส่ี ามารถสบื ค้นเรอ่ื งราวประวตั ศิ าสตร์ซึ่งสามารถใช้เป็นหลกั ฐาน คือปรากฏมีอโุ บสถ
ยคุ โบราณต้งั อยทู่ างดา้ นทิศตะวันตกของหมูบ่ า้ น ประมาณ 1 กิโลเมตร ลักษณะถอื อฐิ ปนู ป้ันอายุราว 200-
300 ปี มพี ระพุทธรปู เก่าแก่ ประดิษฐานอยหู่ ลายองค์ สภาพชำรดุ เสยี หายบางส่วน มเี นือ้ ทป่ี ระมาณ 4 ไร่ เศษ
บริเวณแหง่ น้ไี ด้ขน้ึ ทะเบยี นเป็นท่ีธรณสี งฆ์ (เขตวัด) วัดศรสี มุ งั คลาราม บ้านหวั งวั และปจั จบุ นั คือวดั โพธช์ิ ยั วนา
ราม หนองนำ้ ทีก่ ลา่ วถึงคอื หนองงวั ตั้งอยตู่ ิดกบั โรงพยาบาลสง่ เสริมสุขภาพตำบลบ้านหัวงัว และเขตบ้านหวั งัว
หมู่ท่ี 4

ชาวบ้าน ใชภ้ าษาอีสานเฉพาะทอ้ งถนิ่ (ขา่ อสี าน) คล้ายกบั ภาษาอีสานโดยทั่วไป แต่จะออกเสียงแข็ง
หนักเน้นมีการเนน้ คำ ประเพณีวฒั นธรรมการนับถือศาสนา เช่นชาวอสี านทัว่ ไป ปัจจุบันมกี ารย้ายถิ่นฐานการ
อพยพ ทำใหเ้ กิดการผสมผสานวฒั นธรรม จนเป็นรูปแบบเดียวกันกบั ชมุ ชนใกลเ้ คียง เมือปี พ.ศ.2540
กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย ได้แบง่ พนื้ ทบี่ า้ นหวั งวั หมู่ 5 ออกเปน็ 2 หมู่บ้าน เพื่อประโยชน์ในการ
กระจายอำนาจและการจัดสรรงบประมาณ บ้านนาเหนอื หมู่ 14 จงึ เกดิ ขึ้นตั้งแตน่ ้นั มา

2.ประวตั ศิ าสตร์การเมอื ง

ประวตั ิผู้นำชมุ ชน ดงั นี้

ผใู้ หญบ่ า้ นคนที่ 1.ช่อื นายสงั ข์ กว้ั พลู (ดำรงตำแหน่ง พ.ศ.2540 - 2550) โดยได้รบั เลือกให้
ดำรงตำแหน่ง 2 สมยั

ผใู้ หญ่บา้ นคนท่ี 2.ชือ่ นายสวัสด์ิ กัว้ จนั ทร์ (ดำรงตำแหน่ง พ.ศ.2550 – 2555)

ผ้ใู หญบ่ ้านคนที่ 3.ชือ่ นางสุเนตร บุตรโคตร (ดำรงตำแหน่ง พ.ศ.2555 – ปัจจุบนั รวมระยะเวลา
10 ปี)

เหตผุ ลในการเลอื กหมู่บ้าน
เน่อื งจากชุมชนบา้ นนาเหนือ หมู1่ 4 ตำบลสงเปลอื ย อำเภอนามน จงั หวดั กาฬสินธ์ุ เป็นพนื้ ทีท่ ่ีอยู่

ในอนาเขตของมหาวทิ ยาลยั กาฬสินธุ์ จงึ อยากศึกษาประวตั ิความและเป็นมาของชุมชน และชมุ ชนนมี้ ีแหล่งนำ้
การประกอบอาชพี ทางดา้ นเกษตรรม และการหารายไดเ้ ขา้ สู่ชมุ ชนจากการขายเห็ดและการปลูกผักในชุมชน
น้นั เป็นผลงั ในการขับเคลอ่ื นชุมชนให้กา้ วไปขา้ งหน้าอย่างมนั่ คง

ชมุ ชนบา้ นนาเหนือ หม่1ู 4 ตำบลสงเปลือย อำเภอนามน จังหวัดกาฬสินธ์ุ มกี ารรวมกลมุ่ กนั เป็น
ศนู ย์เรยี นรู้ ในนาม ศูนยเ์ รยี นแบบครบวงจร ตามแนวเศรษฐกิจพอเพยี ง โดยในศนู ย์เรยี นรนู้ มี้ ีการจดั สรร พ้นื ที่
สาธารณะประโยชนข์ องชุมชนให้แก่สมาชิกเพ่ือประกอบอาชีพทางด้านการเกษตรอยา่ งเท่าเทยี ม โดยที่
ผลิตภัณฑท์ ี่โดยเดน่ ของชมุ ชน คอื เหด็ ปลอดสารสารพิษ การแปรรปู ปลาส้ม การปลูกผักปลอดสารสารพิษ
รวมถึงการเล้ยี งสัตวท์ ั้ง ปลา กบ วัว เปด็ และไก่ ท่ีปจั จัยสำคัญในการสรา้ งรายได้ให้แกช่ ุมชนทัง้ นี้ ส่ิงที่ชมุ ชนได้
ดำเนนิ การไปแล้วนัน้ เป็นส่งิ ท่ที ำตามความสามารถโดยยังขาดองคค์ วามทถ่ี กู ต้องหรือแนวคดิ ในการประยกุ ต์
รูปแบบผลติ ภณั ฑ์ใหม้ ีความทันสมัยและเป็นที่ตอ้ งการของตลาด

ขอ้ มูลด้านสภาพนเิ วศวิทยา
1.เสน้ ทางภูมปิ ระเทศ
มลี กั ษณะภมู ิประเทศเป็นท่รี าบสูง ใช้เป็นท่ีตง้ั ชมุ ชน และพืน้ ทเี่ กษตรกรรม

ภาพท่ี 2 แสดงเส้นทางภูมปิ ระเทศ
ที่มา : https://www.google.co.th/maps

2.ขอ้ มูลชดุ ดนิ

ภาพท่ี 3 แสดงให้เหน็ ถงึ การใช้ดิน ต.สงเปลอื ย อ.นามน จ.กาฬสนิ ธ์ุ
ทมี่ า : http://oss101.ldd.go.th/web_thaisoilinf/northeast/Kalasin/ks_map/ks_man62/

ข้อมลู ดา้ นสภาพพน้ื ฐานดา้ นเกษตรกรรม

1.ปฏิทนิ การปลูกพืช ขอ้ มูลด้านเกษตรกรรมของบา้ นนาเหนือหมู่ 14 ซ่ึงได้ลงพน้ื ทีเ่ กบ็ ขอ้ มลู ชาวบ้าน
ทท่ี ำการเกษตรและไดส้ อบถามผู้ใหญบ่ า้ นแม่สุเนตรเกี่ยวกับทำเกษตรกรรมในหมู่บา้ น และไดส้ อบถามถาม
การปลกู ผกั ไดต้ ลอดปกี ับคุณแม่หมอน โดยได้ข้อมูลปฏทิ ินการปลูกพชื ดงั ตารางที่1

ตารางท่ี 1 แสดงปฏิทินการปลกู พชื บ้านนาเหนือ

การทำ ม.ค. ก.พ. ม.ี ค. เม.ย. พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย. ต.ค. พ..ย. ธ.ค.
การเกษตร
ทำนาปี

ปลูกอ้อย

ปลกู มัน

ปลกู พชื ผัก

ปญั หาดา้ นการปลูกพืช

1.การขาดแคลนนำ้ ต่อการทำเกษตรกรรมอาจทำให้ไม่เพยี งพอตอ่ การใช้อยา่ งอ่ืน

2.ขาดแคลนกำลงั แรงงานในการทำเกษตรเพราะพนื้ ท่ีทำเกษตรเยอะกว่าแรงงาน

2.ปฏิทนิ การเลีย้ งสตั ว์.

1.ปฏทิ ินการเล้ยี งสัตว์ ข้อมูลการเลยี้ งสัตว์บ้านนาเหนอื หมู่ 14 ซง่ึ ได้ลงพื้นที่เกบ็ ข้อมูลกบั แม่
ผใู้ หญบ่ า้ นสุเนตรผูม้ ีประสบการณใ์ นการเล้ียงสตั ว์ที่หลากหลายชนดิ โดยไดข้ ้อมลู ปฏทิ นิ การเลี้ยงสัตว์
ดงั ตารางท่ี 2

ตารางท่ี 2 แสดงปฏิทินการเล้ียงสตั วบ์ ้านนาเหนอื

เลีย้ งสัตว์ ม.ค. ก.พ. ม.ี ค. เม.ย. พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย. ต.ค. พ..ย. ธ.ค.
เล้ยี งปลา
เลยี้ งไก่
เล้ียงววั

เลย้ี ง
ควาย
กบ

3.ขอ้ มลู การใชพ้ ื้นที่ในการเกษตรกรรม

ภาพท่ี 4 แสดงใหเ้ หน็ ถงึ การใช้พน้ื ท่ีในการเกษตรกรรม จ.กาฬสินธุ์
ทีม่ า: กรมพฒั นาทด่ี ิน, 2562

ข้อมูลด้านประชากร
1.จำนวนครวั เรือน
จำแนกตามช่วงอายุ ปี 2562 ทอี่ าศัยในครัวเรือนในวนั สำรวจ ขอ้ มูลความจำเป็นตามพ้ืนฐาน

ระดบั หมู่บา้ น/ชมุ ชน ปี 2562
หมู 14 ชุมชนบานนาเหนอื ตำบลสงเปลอื ย อำเภอนามน จังหวดั กาฬสินธุ ภาค

ตะวนั ออกเฉยี งเหนือ มคี รัวเรอื นทั้งหมด 70 ครวั เรือน จำนวนประชากรทอ่ี าศยั อยูจรงิ ท้งั หมด 261 คน
เพศชาย 115 คน เพศหญิง 146 คน

ตารางท่ี 3 แสดงจำนวนประชากรแบ่งตามช่วงอายุ ( ท่มี า: ฐานข้อมูล จปฐ ป2ี 562 )

เพศชาย เพศหญิง รวม

ช่วงอายุ คน รอ้ ยละ คน รอ้ ยละ คน รอ้ ยละ

1เดือน ถงึ 5 เดือน 0 0.00 0 0.00 0 0.00

6 เดือน ถึง1 ปี 0 เดอื น 0 0.00 0 0.00 0 0.00

1 ปี 1 เดือน – 2 ปี 2 0.77 2 0.77 4 1.53

3 ปี - 5 ปี 3 1.15 4 1.53 7 2.68

6 ปี - 12 ปี 4 1.53 10 3.83 14 5.36

13 ปี - 14 ปี 2 0.77 3 1.15 5 1.92

15 ปี - 18 ปี 5 1.92 11 4.21 16 6.13

19 ปี - 25 ปี 9 3.45 16 6.13 25 9.58

26 ปี - 34 ปี 13 4.98 12 4.60 25 9.58

35 ปี - 49 ปี 37 14.18 32 12.26 69 26.44

50 ปี - 59 ปี 22 8.43 25 9.58 47 18.01

60 ปขี นึ้ ไป 18 6.90 31 11.88 49 18.77

รวม 115 44.06 146 55.94 261 100.00

ข้อมูลดา้ นสังคม
1.ลักษณะทางครอบครวั
ชมุ ชนบา้ นนาเหนอื หมทู่ ่ี 14 เปน็ ครอบครวั ขยายทีป่ ระกอบด้วย พี่ แม่ พ่ี น้อง ปู่ ยา่ ตา ยาย ทีอ่ าศัย

อย่ใู นบา้ นหลงั เดยี วกนั ซง่ึ สมาชกิ กลุม่ กล่าววา่ ทุกคนผกู พันช่วยเหลอื ซ฿งกันและกนั และรวมถงึ มคี วามรักและ
ความอ้ืออารกี ันสงู ซึง่ มีสัดส่วนโดยประกอบโดยประมาณของครอบครวั ใหญ่ รอ้ ยละ 90% ขณะท่ีลักษณะ
ครอบครัวเด่ยี วในชุมชนท่ีประกอบดว้ ยพ่อ แม่ ลูก เพียง10 % เทา่ นนั้

2.การตัดสนิ ใจและการจดั การในครอบครัว
ส่วนใหญ่สมาชกิ ในครอบครวั จะอย่ใู นลกั ษณะของครบั ครัวขยายท่ีใหค้ วามสำคญั ต่อผ้สู ูงอายุในส่วน
ของการตัดสินใจหากเป็นเรื่องสำคญั ต้องปรึกษาผู้ใหญ่ (ผู้เฒา่ ) ซงึ่ ถอื เปน็ รูปแบบของการเคารพผอู้ าวุโสใน
ครอบครัว
3.ความสัมพันธ์ระหวา่ งสมาชิกครอบครวั ซึง่ ไปทางานที่อนื่
ความสัมพันธ์ในครอบครวั ของชุมชนบ้านนาเหนอื หมู่ 14 มคี วามเหนยี วแนน่ เป็นอยา่ งมาก เมอ่ื
ระยะเวลาที่มาพร้อมกบการพัฒนา บตุ รหลานต้องออกไปศึกษาตอ่ ในตา่ งจังหวดั รวมถงึ การออกไปทางานนอก
พ้ืนที่ ทำให้สมาชิกครอบครวั ไม่ได้อยพู่ ร้อมหน้ากนั อีก แต่สถานการณ์ดังกล่าวกไ็ มใ่ ช่อุปสรรคข์ องความผูกพัน
ทีม่ ีระหว่างกนั ในครอบครัว เนอ่ื งด้วยเทคโนโลยที มี่ คี วามทันสมยั ทำให้ทุกคมในครอบครวั ไดต้ ดิ ต่อส่ือสารกัน
อย่างตอ่ เน่อื ง และเมอ่ื มเี วลาวา่ งชว่ งเทศกาลสำคญั หรือช่วงปดิ ภาคเรยี นลกู หลานก็จะกลับบา้ นมาเพอื่ อยู่
พรอ้ มหน้ากันอีกครงั้

ข้อมลู ด้านสาธารณปู โภคของหมู่บ้าน

1.การคมนาคม
เนื่องจากบา้ นนาเหนือ หมู่ 14 ตำบลสงเปลอื ย อำเภอนามน จังหวัดกาฬสนิ ธุ์ เป็นพื้นทีห่ ่างไกลจากตัว
เมอื งกาฬสนิ ธุ์ ทำให้เส้นทางคมนาคมทไ่ี มส่ ะดวกไม่สามารถเดนิ ทางด้วยรถโดยสารได้

ภาพที่ 5 แสดงการคมนาคม ถนน หม่บู า้ นนาเหนือ หมู่ 14
2.การมีไฟฟ้าในหมบู่ ้านและการเปล่ยี นแปลงท่ีมีต่อชมุ ชน
ในชมุ ชนบา้ นนาเหนือ หมู่ที่ 14 มีการเข้าถึงและไฟฟ้าไดร้ อ้ ยละ 100

ภาพท่ี 6 แสดงการมีไฟฟา้ ในหม่บู า้ นนาเหนอื หมู่ 14
3.การมปี ระปาหมบู่ ้านและการเปล่ยี นแปลงทีม่ ตี ่อชมุ ชน

การใช้น้ำประปาหม่บู ้านมพี อตอ่ การบริโภคในครวั เรอื น

ภาพท่ี 7 แสดงการมีประปาในหมู่บ้านนาเหนือ หมู่ 14
4.การเขา้ ถึงอินเทอร์เนต็ และการใช้ประโยชนจ์ ากอินเทอรเ์ น็ต
ปัจจบุ นั มีหน่วยงานที่เกี่ยวขอ้ งกับเทคโนโลยเี ข้ามาดแู ลและให้การสนับสนนุ ระบบอนิ เทอร์เนต็ แก
ชุมชน ทั้งภาครัฐและเอกชน

ภาพที่ 8 แสดงการเข้าถึงอินเทอรเ์ นต็ และการใช้ประโยชนจ์ ากอินเทอรเ์ น็ต เอกชน เช่น AIS
ในหมบู่ า้ นนาเหนือ หมู่ 14

ขอ้ มูลดา้ นการศึกษา

1.ชอื่ ประเภทสถานศกึ ษา ปีทตี่ ้ังสถานศกึ ษา จำนวนอาจารยแ์ ละนกั เรียนชุมชนบา้ นนาเหนือ หมูท่ ่ี
14 มสี ถานศกึ ษา 1 แห่งประกอบดว้ ย คอื มหาวทิ ยาลัยกาสนิ ธ์ุ เปน็ มหาวทิ ยาลยั – ปริญญาตรี ปริญญาโท
จำนวนนกั ศกึ ษาและบุคลากรทั้งหมด 4,480 คน

ภาพที่ 9 แสดงสถานศึกษาในหมูบ่ า้ นนาเหนือ หมู่ 14
2.ระดับการศกึ ษาของคนในหม่บู ้าน
ระดบั การศึกษาของสมาชิกใหมู่บา้ นส่วนใหญส่ ำเร็จการศึกษาระดบั ปฐมปลาย
ข้อมลู ด้านการสาธารณสุข
1.บรกิ ารสาธารณสุขในหม่บู า้ น
ในชมุ ชนบา้ นนาเหนือ หมู่14 มีโรงพยาบาลสว่ นตำบลคอ่ ยให้บรกิ ารสมาชิกในชุมชน
โดยภาระหน้าทขี่ องโรงพยาบาลส่วนตำบล มีการดำเนนิ งานตามนโยบายของรฐั บาลโดยทำหนา้ ท่ีคัดกรอง
สมาชกิ ในชมุ ชนทีม่ ีสุขภาพออ่ นแอหรือสุม่ เสย่ี งต่อการเปน็ โรคอันตรายต่อตนเองและสังคม

ภาพท่ี 10 แสดงสถาบริการสาธารณสขุ ในหมู่บ้านนาเหนือ หมู่ 14

2.บทบาทของ อสส. อสม.

บทบาทอาสาสมคั รผ้ดู แู ลสขุ ภาพของสมาชกิ ในชุมชน มี บทบาทอาสาสมคั รผู้ดแู ลสุขภาพของสมาชิก
ในชุมชน มี 2 กลุ่ม ไดแ้ ก่

2.1 ผสส. มหี นา้ ทต่ี รวจเย่ียม ผู้สงู อายใุ นชมุ ชน เพ่อื ทราบถงึ สภาพความเป็นอยู่ ปญั หาสุขภาพและ
ปัญหาด้านอื่นๆ ท่เี กี่ยวขอ้ งกับผ้สู งู อายุ และรายงานสภาพปัญหาของผสู้ ูงอายุต่อ องคก์ ารบริหารสว่ นตำบลโดย
จะคดั เลือกรายงานเฉพาะกรณที ี่จำเป็น และต้องแกไ้ ขปญั หาแบบเร่งด่วน เพ่ือให้ทางหน่วยงานท่เี ก่ียวข้องเข้า
มาดแู ลผู้สูงอายอุ ย่างใกล้ชดิ

2.2 อสม. มหี น้าท่ีคัดกรองสมาชิกในชุมชนเพ่อื พิจารณาในมิติทางดา้ นสขุ ภาพของสมาชกิ ในชมุ ชน
โดยกระบวนการทำงานจะมกี ารทำงานในลักษณะเชงิ รกุ คอื การเดนิ หน้าเขา้ ครัวเรือนเพอื่ ตรวจสอบ สภาพ
ปญั หาด้านสุขภาพ ตลอดจนตดิ ตาม สตรีมีครรภ์ และเด็กแรกเกิดให้เข้ารบั การตรวจและมกี ารเข้ารับวัคซนี ตรง
ตากำหนด

3.สขุ ภาพจติ สาเหตุ และผลการะทบ

ในชุมชนบ้านนาเหนือหมูท่ ่ี 14 มีสมาชกิ ท่ีมปี ญั หาดา้ นสภุ าพจติ จำนวน 1 คน อายุประมาณ20 ปี มี
ลกั ษณะของพฤตกิ รรมท่ีกา้ วร้าวและรนุ แรง รันมสี าเหตุเกิดจากการใช้สารเสพติดในปรมิ าณท่ีมากและ เปน็
ระยะเวลานาน โดยส่งผลกระทบถงึ ครอบครัวและเพ่ือนบ้านทจี่ ะตอ้ งมกี ารทะเราะเบาะแวง้ ระหวา่ งกนั ทัง้ นั้น
โรงพยาบาลส่วนตำบล ได้รบั เข้าสกู่ ระบวนการบำบัดรักษาดว้ ยวธิ กี ารรบั ยา โดยเข้ารว่ มโครงการ “ยาใจใกล้
บา้ น” และต้องมีการรายงานพฤติกรรมและอาการในทกุ วนั ที่ 15 ของเดอื น

4.โรคที่ชาวบ้านเปน็ กนั มาก และวธิ ีการรกั ษา

สมาชิกชุมชนบา้ นนาเหนือส่วนใหญป่ ่วยด้วยโรคความดนั และโรคเบาหวานซงึ่ อาจกล่าว ไดว้ า่ แทบทกุ
หลงั คาเรือนตอ้ งมสี มาชิกป่วยด้วยโรคดงั กลา่ วอนั เน่ืองมาจากพฤตกิ รรมการรับประทานอาหาร และวิธีการ
รักษาจะเช่อื มโยงถงึ อาสมัครที่คอยดแู ลติดตามสขุ ภาพสมาชกิ ในชุมชนทจี่ ะตอ้ งคอยตรวจเยี่ยม และวดั ปรมิ าณ
ความดนั และเบาหวานของสมาชดิ ในชมุ ชนใหอ้ ยู่ในสภาวะท่ปี กติ และมกี ารมอบยาและ ตรวจโดยแพทย์
ประจำตำบลอย่าสมำ่ เสมอ

ขอ้ มูลด้านศาสนา วัฒนธรรม ความเชื่อ และการสนั ทนาการ ชื่อวัดในหมบู่ ้าน ความเป็นมา จำนวน
พระภิกษุ สามเณร เสนาสนะ การปกครองคณะสงฆ์

ในชมุ ชนบา้ นนาเหนอื หมู่ที่ 14 มวี ดั ที่สำคัญและเปน็ สถานทย่ี ึดเหนีย่ วจติ ใจ ของสมาชกิ ในชมุ ชน
จำนวน 1 คือวัดโพธิ์ชยั วนารามโดย มพี ระสงฆจ์ ำวัด จำนวน 4 รูป และมีโบสถ์ รวมถึงศาลาวัด เพื่อประกอบ
พธิ กี รรมทางศาสนาในทกุ ประเภท รวมถึงรูปแบบการปกครองของวัด จะมีเจา้ อาวาสเป็นผดู้ ูแล ความเรียบรอ้ ย

1.บทบาทของวดั ในด้านการเผยแผ่ศาสนา พิธกี รรม ความเช่ือและการพฒั นาชุมชน

ในชุมชนบ้านนาเหนอื ศาสนาสถานเป็นส่ิงทสี่ ำคัญและมีผลต่อจิตใจของสมาชกิ ในชุมชน อย่างมาก
โดยในทุกวันสำคัญทางศาสนา เช่น วันพระ วันเขา้ พรรษา ออกพรรษา มาฆบชู า ฯลฯ ทางวัดจะมี พธิ กี รรมท่ี
แสดงถงึ ความเข้มแขง็ ทางศาสนาใหส้ มาชกิ ในชุมชนได้เขา้ ร่วมอยา่ งสม่ำเสมอ และสมาชกิ ทุกคนก็ ให้ความ
รว่ มมือเป็นอย่างดี และเมอื่ พจิ ารณาถึงความเชื่อมโยงระหวา่ งศาสนากับการพฒั นาชมุ ชนนน้ั วัดจะเปน็ แหลง
ประชาสมั พนั ธ์ขา่ วสารและเปน็ ตัวกลางในการขอและให้ความช่วยเหลอื สมาชกิ ในชุมชนเพื่อแกไ้ ขปัญหาตา่ งๆ
โดยปจั จุบนั วดั โพธิ์วนารามจะมีการบรู ณาการกบั โรงเรียนในชุมชนเพ่อื กอ่ ใหเ้ กดิ การพฒั นาในลกั ษณะของ องค์
รวมอันจะกอ่ ให้เกดิ ประโยชนต์ อ่ ชมุ ชน

2.ขนบธรรมเนยี ม ประเพณี กีฬาและสันทนาการพ้นื บ้าน เช่น การละเล่นพืน้ ฐานและดนตรีพื้นบา้ น
ขนบธรรมเนียมประเพณี

กิจกรรมทีส่ ำคัญของชุมชนบ้านนาเหนือ หมู่ที่ 14 ประกอบดว้ ย กจิ กรรมแหเ่ ทียนเขา้ พรรษา โดย
สมาชิกในชมุ ชนจะรวมใจและรวมเงนิ กันเพอื่ ซื้อเทยี นและถวายพร้อมปจั จัย แก่พระสงฆใ์ นประเพณีดังกล่าว

รวมถึงธรรมเนียมการเลีย้ งปตู่ า ซง่ึ เป็นกจิ กรรมท่ีเกยี่ วเนือ่ งกับความเชื่อส่วนบคุ คลท่มี ีความ เชอื่ ว่า จะ
มสี ิง่ ศกั ดส์ิ ิทธิ์ผปู้ กปอ้ งคมุ้ ครองหมู่บา้ น ให้มคี วามร่มเย็น ดงั นน้ั กิจกรรมนี้จะเป็นบูชาและสักการะ แกป่ ตู่ า โดย
จะมีการจัดในชว่ งปีใหม่ โดยสมาชิกในชุมชนจะร่วมใจเขา้ ร่วมงาน โดยพรอ้ มเพรียงกัน พรอ้ มทงั้ ประเพณีรำวง
ชาวบ้าน ท่ีจัดข้นึ ในช่วงเทศกาลสงกรานต์ โดยเป็นกจิ กรรมท่ีสมาชิกในชุมชนจะมารวมตัวกันทพี่ น้ื ท่กี ลาง
หมูบ่ า้ นและมีกจิ กรรมสันทนาการ รอ้ งเพลง เตน้ รำ เพอื่ สร้างความรกั ความผูกพนั ใหเ้ หนยี วแน่นมากย่งิ ข้นึ

ภาพท่ี 11 วดั โพธิ์ชัยวนารามในหมู่บ้านนาเหนือ หมู่ 14

ข้อมูลด้านเศรษฐกิจ

1.การประกอบอาชพี หลัก อาชพี รองของชาวบา้ น

การประกอบอาชพี หลกั ของสมาชิกชุมชนบา้ นนาเหนอื หมู่ที่ 14 นยิ มทำการเกษตร เช่นการปลกู ข้าว
และมันสำปะหลงั รวมถึงปลกู ออ้ ย ปลกู ผกั ในขณะทอ่ี าชีพรอง ปลกู เหด็ และการแปลรปู เลี้ยง ปลา สัตว์ เช่น
เปด็ ไก่ ววั ควาย และห่าน รวมถงึ การจักสานตา่ งๆ

2.การผลติ การลงทนุ และการใช้แรงงาน และเทคโนโลยีต่างๆ รูปแบบการแลกเปล่ียนแรงงาน

ในกระบวนการผลิตของการทำการเกษตร ในชุมชนบา้ นนาเหนอื หมู่ที่ 14 เปน็ การผลิต ในครวั เรือน
โดยแต่ละบ้านกจ็ ะมกี ารผลิตท่ีคลา้ ยคลึงกนั โดยจะมกี ารใช้แรงงานคนร่วมกับเทคโนโลยี เครอ่ื งทนุ่ แรง เช่น รถ
เกี่ยวขา้ ว รถไถ และรถขนสง่ ซ่งึ ราคาผลผลิตก็ไมเ่ ป็นไปตามความต้องการของชมุ ชนและ ทำให้สมาชกิ ต้องใช้
ทุนหมนุ เวยี นในการประกอบอาชีพ

3.ตลาดสำหรับผลผลติ ทง้ั ในและนอกหม่บู า้ น ระบบการแลกเปลีย่ นส่ิงของภายในและภายนอก
หมบู่ ้าน

ผลผลติ ทางดา้ นการเกษตรของชุมชนบ้านนาเหนือ หมู่ที่ 14 ประกอบดว้ ยข้าว และมนั สำปะหลงั จะมี
พ่อค้าคนกลางมารบั ซื้อภายในพื้นท่เี พ่ือไปสง่ ต่อที่โรงงานอุตสาหกรรม ขณะทีผ่ ลลิตดา้ นอนื่ ๆ เช่น การแปรรูป
ผลติ ภัณฑ์น้นั สมาชิกในชุมชนจะนำไปวางขายท่ีบ้านของตนเอง รวมถึงร้านค้าภายในชุมชน ตลอดจน การจดั
งานแสดงสนิ ค้าระดบั จังหวดั กลุ่มสมาชิกจะมกี ารจดั สรรเวลาในการไปจำหน่ายผลติ ภณั ฑ์

4.ลกั ษณะจำนวนร้านคา้ ภายในหมบู่ า้ น และชนิดสนิ ค้า
ชุมชนบา้ นนาเหนือ หมูท่ ่ี 14 มปี ระมาณ 10 รา้ นคา้ โดยที่จำหนา่ ยสนิ ค้า หรือรา้ นสะดวกซอ้ื ซ่ึงเวลา
การเปดิ – ปิดประมาณเวลา 05.00 - 21.00 น. ขณะเดียวกนั สนิ คา้ ผลิตภัณฑช์ มุ ชนหรืองานฝมี ือต่างๆ จะ
จำหนา่ ยอยูท่ ่ี กลุ่มทอผา้ บา้ นนาเหนือ และมีขายตามบา้ นของตัวเอง

ขอ้ มลู ด้านการเมืองและการปกครองทอ้ งถิน่
โครงสร้างการปกครองของชุมชน (ชื่อฝ่ายปกครอง ผ้นู ำกลมุ่ หรือคุม้ บ้าน) การปกครอง ปจั จุบนั อยูใ่ น

เขต
1.การปกครอง
ขององค์การบรหิ ารส่วนตำบลส่งเปลอื ยมผี ู้ใหญบ่ ้านมาแลว้ ทงั้ หมดจำนวน 3 คน ดงั น้ี
ผู้ใหญบ่ ้านคนที่ 1 ช่อื นายสังข์ กัว้ พูล (ดำรงตำแหนง่ พ.ศ.2540 - 2550) ตำแหนง่ 2 สมยั
ผใู้ หญ่บา้ นคนท่ี 2 ชือ่ นาย สวัสดิ์ กัว้ จันทร์ (ดำรงตำแหน่ง พ.ศ.2550 – 2555)
ผู้ใหญบ่ า้ นคนที่ 3 ช่ือนางสุเนตร บตุ รโคตร (ดำรงตำแหนง่ พ.ศ.2555 – ปัจจุบนั )

ภาพท่ี 12 ทวี่ า่ การบ้านผู้ใหญบ่ ้านนาเหนอื หมู่ 14

องค์กรหรอื กล่มุ ทางการ และไม่เปน็ ทางการ

กลุ่มกิจกรรมและอาชีพ มจี ำนวน 3 กลมุ่ ดงั น้ี

1.กลมุ่ คณะกรรมการหมู่บา้ น จำนวนสมาชกิ 8 คน

2.กองทุนหมู่บ้าน จำนวนสมาชิก 10 คน

3.กลมุ่ อสม. จำนวนสมาชกิ 12 คน

ภาคผนวก
(ภาพกจิ กรรมในการลงชุมชน)

ภาพกจิ กรรมในการลงชุมชน

ภาพที่ 13 ลงพ้ืนท่ี วัดโพธ์ิวราราม
ถ่ายเมื่อวันที่ 20 มีนาคม 2565

ภาพที่ 14 ลงพืน้ ท่ี บา้ นผใู้ หญบ่ า้ นนาเหนอื หม่1ู 4
ถา่ ยเมอ่ื วันท่ี 20 มนี าคม 2565

ภาพกิจกรรมในการลงชมุ ชน

ภาพท่ี 15 ลงพน้ื ที่ บา้ นผูใ้ หญบ่ า้ นนาเหนอื หม1ู่ 4
ถ่ายเม่อื วนั ท่ี 19 มีนาคม 2565

ภาพที่ 16 ลงพ้ืนท่ี วดั โพธิ์ชยั วราราม
ถ่ายเม่อื วนั ที่ 20 มนี าคม 2565

ภาพกิจกรรมในการลงชมุ ชน

ภาพที่ 157 ลงพืน้ ที่ แปลงผักชาวบ้านนาเหนอื หมู่14
ถา่ ยเมอื่ วันที่ 19 มนี าคม 2565

ภาพที่ 18 แปลงผกั ชาวบ้านนาเหนอื หม1ู่ 4
ถา่ ยเมอ่ื วันที่ 19 มนี าคม 2565

บรรณานกุ รม

กรมการพฒั นาชุมชน กระทรวงมหาดไทย. (2561). ข้อมลู พน้ื ฐานระดบั หม่บู ้านบา้ นนาเหนือ หม1ู่ 4
ตำบลสงเปลอื ย อำเภอนามน จงั หวดั กาฬสนิ ธ์ุ เข้าถึงเมื่อวนั ท่ี 19 มีนาคม 2565 จาก
https://rdic.cdd.go.th/

บรษิ ัทสรา้ งภาพข้อมูลเชงิ พน้ื ท่แี ละเครื่องมอื วเิ คราะห์จราจร.(2565). เสดงเสน้ ทางภูมิประเทศ
แผนท่ปี ระเทศไทย เขา้ ถึงเม่อื วันท่ี 19 มนี าคม 2565 จาก
https://www.google.co.th/maps?ie=UTF8&hl=th

บรษิ ทั google ประเทศไทย.(2565).แสดงพนื้ ทีแ่ ละอาณาเขต บ้านนาเหนือหมู1่ 4
เขา้ ถึงเม่อื วนั ท่ี 19 มนี าคม 2565. https://www.google.co.th/intl/th/earth/

นางสเุ นตร บตุ รโคตร. สัมภาษณ์, 12 มีนาคม 2565.ผู้ใหญ่บา้ น.เทศบาลตำบลสงเปลอื ย.
พระอาจารย์ปัญญา ปัญญาพโล . สัมภาษณ์, 12 มีนาคม 2565.เจ้าอาวาสวดั วัดใตโ้ พธ์ทิ องวนาราม
และชาวบ้านบ้านนาเหนือ หมู่14 ตำบลสงเปลอื ย อำเภอนามน จงั หวัดกาฬสนิ ธ์ุ จำนวน 5 คน