คู่มือรำพื้นเมืองบวงสรวงเจ้าพ่อศรีเทพ

1

คมู่ ือกระบวนทา่ รำ
รำพน้ื เมอื งบวงสรวงเจ้าพ่อศรเี ทพ

จัดทำโดย
นางสาวสวรินทร์ วรวงษ์
มหาวิทยาลัยราชภัฏบา้ นสมเดจ็ เจา้ พระยา

ก

คำนำ
คมู่ ือเล่มน้เี ปน็ ส่วนหนึ่งของรายวิชาภาคนพิ นธ์นาฏยศิลปศ์ ึกษา มวี ัตถุประสงค์เพื่อศึกษา ศกึ ษากระบวน
ท่ารำ รำพืน้ เมืองบวงสรวงเจ้าพอ่ ศรีเทพ โดยอาจารย์กมล บญุ เขต อาจารยส์ มศรี ศรไี พร และอาจารยเ์ สงี่ยม ศรี
ไพร เป็นผ้ใู หค้ ำปรกึ ษา ทั้งในด้านคู่มือการแสดงและขอ้ มคู การรำพื้นเมอื งบวงสรวงเจ้าพ่อศรเี ทพ ผู้ศึกษา ได้
ทำการศึกษาโดยรวบรวมข้อมูลจากเอกสารต่างๆ และการถ่ายทอดทา่ รำชุดน้ี
จากการศึกษาพบวา่ การแสดงรำพนื้ เมืองบวงสรวงเจา้ พ่อศรีเทพ เป็นงานแสดงทป่ี ระดิษฐ์ข้ึนมาเพ่ือรำ
ถวายบวงสรวงเจ้าพอ่ ศรีเทพ เจ้าของผลงาน อาจารย์สมศรี ศรีไพร ท่ารำโดย อาจารย์กมล บุญเขต ไดค้ ิด
ประดิษฐ์ท่ารำและการแสดงโดยเผยแพรใ่ ห้ชาวบา้ นทีศ่ รัทธาในเจา้ พ่อศรเี ทพได้มีโอกาสมารว่ มรำบวงสรวงเจา้ พ่อ
ศรเี ทพ โดยหวงั วา่ คมู่ ือเล่มนี้จะใหค้ วามรู้ และประโยชนแ์ ก่ผู้ท่ีศกึ ษา หากมีข้อเสนอแนะประการใด ผ้จู ดั ทำขอรบั
ไว้ด้วยความขอบพระคุณย่งิ

สวรินทร์ วรวงษ์

สารบัญ ข

เรื่อง หนา้
คำนำ ก
สารบัญ ข
ประวัติความเปน็ มาของรำพืน้ เมืองบวงสรวงเจ้าพอ่ ศรเี ทพ 1
ชดุ และการแต่งกายการแสดง ชุดรำพื้นเมอื งบวงสรวงเจา้ พ่อศรีเทพ 2-3
เพลงท่ีใช้ในการแสดง 4
บนั ทกึ ท่ารำ 5-32
บรรณานุกรม 33

1

ประวตั คิ วามเปน็ มาของรำพ้ืนเมืองบวงสรวงเจ้าพ่อศรเี ทพ

การเคารพบชู าส่งิ ศกั ดิส์ ิทธิ์หรอื สิ่งท่มี องไมเ่ ห็นสิง่ ที่อยู่นอกเหนือธรรมชาตเิ ปน็ ปกตวิ ิสยั ของมนุษย์ในโลกทีป่ รากฎ
อยทู่ กุ สงั คมในละแวกใกลเ้ มืองโบราณศรเี ทพกเ็ ชน่ กนั ชมุ ชนตา่ งๆมีการยึดเหน่ยี วจิตใจที่นอกเหนือไปจากการนบั
ถือพุทธศาสนาแลว้ ขงั นับถือเจ้าพ่อศรีเทพงานบวงสรวงเจา้ พ่อศรีเทพเกดิ ขน้ึ จากคติความเช่อื ชาวบ้านในชุมชน

ตา่ ง ๆ ที่อาศัยอยู่รอบเมืองโบราณศรเี ทพที่เคารพนับถอื เจ้าพอ่ ศรเี ทพ มาแตบ่ รรพบรุ ษุ ที่สืบทอดต่อกันมาโดย

ไมม่ หี ลักฐานใดที่ทำใหท้ ราบว่า งานบวงสรวงเจ้าพอ่ ศรีเทพมีขนึ้ ครง้ั แรกเม่ือไร ท่ีไหน เจ้าพอ่ ศรีเทพเปน็ ใคร มา
จากไหน อย่างไร นอกจากคำบอกของชาวบา้ นทีเ่ ชื่อวา่ เจ้าพอ่ ศรเี ทพเปน็ เจา้ เมืองศรีเทพเกา่ และคอยปกป้อง
รกั ษาเมืองศรีเทพแตโ่ บราณเป็นส่ิงศักดส์ิ ทิ ธท์ิ ชี่ มุ ชนเคารพนับถือสามารถบนั ดาลความสุข

และการป้องกันภยั รา้ ยตา่ งให้แกช่ มุ ชน งานบวงสรวงเจ้าพ่อศรีเทพจัดขน้ึ เพ่ือเป็นการแสดงความเคารพนับถอื และ
ขอบคุณเจา้ พ่อศรีเทพท่คี อยช่วยบรรเทาทุกข์ปกป้องลูกหลานชาวเมอื งศรีเทพให้อยูเ่ ยน็ เปน็ สุขมาโดยตลอด

หรือบ้างกเ็ ชื่อว่าการบวงสรวงเจา้ พอ่ ศรีเทพเปน็ การเลย้ี งฉลองเจา้ พ่อศรีเทพที่กลับจากเดินทางไปทพั และไปออก
รบจากการสอบถามชาวบา้ นงานบวงสรวงเจา้ พ่อศรเี ทพน่าจะเกิดข้นึ ครั้งแรกท่บี า้ นศรเี ทพน้อยหรือที่นเฒา่ คนแก่
จะเรียกวา่ "บา้ นใหญ่ " (นางสมศรี ศรไี พร)

2

ชดุ และการแต่งกายการแสดง ชดุ รำพ้ืนเมืองบวงสรวงเจ้าพ่อศรีเทพ
ทม่ี าและความหมายเครอื่ งแต่งกายชุด รำพ้นื เมืองบวงสรวงเจา้ พ่อศรีเทพ
การแสดงในชุดน้ีไดน้ ำเอาลักษณะการแต่งกายของชาวบา้ นที่อาศัยอยู่รอบเมืองโบราณศรเี ทพในสมยั ก่อนซึง่ การ
แตง่ กายของชาวบ้านจะนงุ่ ผืน ห่มผืน และนำมาจากแมห่ มอหรอื คนทรงดวงวิญญาณเจา้ พ่อศรีเทพในปจั จบุ นั ซง่ึ
จะแตง่ กายแบบโบราณ น่งุ โจงกระเบน ใส่เส้ือแขนกระบอก หม่ สไบ เปน็ ผู้ทำพธิ ีกรรมบวงสรวง ดังนน้ั จึงนำเอา
ลักษณะเคร่ืองแต่งกายมาใชใ้ นการแสดง
ความหมายของสผี ้าโจงกระเบน และสสี ไบ คือ สีแดง (เฉดสีแดง) สื่อถึงความปลาบปลื้มใจ อดุ มสมบรู ณ์ และ
มีพลงั อำนาจบงบอกถึงเจา้ พ่อศรเี ทพทีส่ ามารถบนั ดาลความสุขและป้องกันภยั รา้ ยตา่ งๆ ใหช้ าวอำเภอศรีเทพและ
พน้ื ที่ใกล้เคียง
ความหมายของสีเสอ้ื คอื สขี าว เป็นสีแห่งความบรสิ ทุ ธ์ิ ส่ือถึงการสกั การะบชู าเจ้าพ่อศรเี ทพท่ีเปน็ สิง่ ทย่ี ดึ เหนย่ี ว
จติ ใจของชาวอำเภอศรีเทพและพ้นื ท่ีใกล้เคยี ง

ภาพท่ี 1 : ชดุ การแสดงรำพ้ืนเมืองบวงสรวงเจา้ พ่อศรเี ทพ
ท่ีมา : นางสมศรี ศรไี พร

3

ชดุ รำพื้นเมืองบวงสรวงเจา้ พ่อศรเี ทพ
การแตง่ กาย

ภาพที่ 2 : ชุดการแสดงรำพ้ืนเมอื งบวงสรวงเจา้ พ่อศรีเทพ
ที่มา : นางสมศรี ศรีไพร

การแตง่ กายผูห้ ญิง หญิงเส้ือสคี รีมหรือสขี าวแขนกระบอก ผ้าโจงกระเบนสแี ดงเข้ม สไบสีแดงเข้ม
ผม เก็บใหเ้ รยี บรอ้ ยพร้อมติดดอกลลี าวดี หรือดอกไมม้ ีขาว
(เคร่ืองประดบั เงนิ ตามความเหมาะสม)

ภาพท่ี 3 : ชดุ การแสดงรำพ้ืนเมอื งบวงสรวงเจ้าพ่อศรเี ทพ
ที่มา : นางสมศรี ศรไี พร

การแตง่ การผชู้ าย ชายเสอ้ื สีครีมหรอื สขี าว ราชประแตน ผ้าโจงกระเบนสแี ดงเข้ม ผ้าคาดเอวสีแดงเขม้
(เคร่ืองประดบั ตามความเหมาะสม)

4

เพลงทีใ่ ชใ้ นการแสดง

1.เพลงรำถวายเจา้ พอ่

ชักชวนคนงามมาเลน่ ฟอ้ นรำถวายเจ้าพ่อ เชญิ มารูปหลอ่ คิว้ ต่อยักค้วิ ข้างเดยี ว

ขาไปน่ังรถไฟจะไปรับขากลับฉันจะพาไปเที่ยว นั่งรถคันเดียวไปเที่ยวในวงฟ้อนรำ ร้องเพลงซำ้ ๓ รอบ

2.เพลงเชญิ รำวง

เชิญเถิดเชิญมารำวง ขอเชญิ โฉมยงมาสู่วงรำ

อย่าเอียง อย่าอาย อยา่ หน่าย อย่าแหนง อย่าคิดระแวงอยา่ มาแกล้งชวนรำ

ขอเชิญคนสวย ขอเชิญมารำ(ซ้ำ) โปรดเช่ือนำ้ คำ อย่ามาทำลว่ งเกิน รอบเพลงซำ้ ๓ รอบ

3.เพลงป๊ะมง

ป๊ะมง เท่งมง(ซ้ำ) มายืนเปน็ วงประสงคห์ าคู่

เฉิบๆกระช้ันเขา้ ไป(ซ้ำ) ตงั้ ใจต้ังใจเอาไม้มาบัง

ตบมอื กระท้ังให้ดัง(ซำ้ ) อย่าลงั เลใจ รอบเพลงซำ้ ๓ รอบ

4.เพลงสขุ เถิดหนา

สขุ เถิดหนาขอลาไปก่อน จำใจจะตอ้ งจำจรลาบังอรแลว้ อาลัย

วนั นเ้ี ปน็ วนั ดีถ้าโอกาสดีจะพบกันใหม่ เจา้ พอ่ ศรีเทพอวยชยั (ซ้ำ) บวงสรวงใหมจ่ ะรำวงค่เู อย รอ้ งเพลงซ้ำ ๒
รอบ

เนอื้ เพลงทัง้ หมดในการแสดงนี้ได้มาจากการแสดงรำโทน จงั หวะในเพลงจะเป็นเพลงรำโทน เครอื่ งดนตรี
ทใี่ ชใ้ นเพลงรำโทน

5

บันทึกษารำ

เพลง รำพื้นเมอื งบวงสรวงเจา้ พอ่ ศรเี ทพ

เพลงรำถวายเจา้ พ่อ

ชกั ชวนคนงามมาเลน่ ฟ้อนรำถวายเจ้าพ่อ เชญิ มารูปหลอ่ คว้ิ ต่อยักค้ิวขา้ งเดียว

ขาไปนั่งรถไฟจะไปรบั ขากลับฉันจะพาไปเทย่ี ว นั่งรถคนั เดียวไปเทย่ี วในวงฟ้อนรำ ร้องเพลงซำ้ ๓ รอบ

ลำดบั ช่อื ทา่ รำและเน้อื รปู ภาพการเคลื่อนไหว อธิบายการเคลือ่ นไหวท่ารำ ทิศทาง
ทา่ รำ เพลง ของทา่ รำ
๑ ศรษี ะ : หันหนา้ ตรง กม้ หวั ลง
เล็กน้อย
มอื ซา้ ยและขวา : พนมมอื
เทา้ : ยืนอยกู่ ับที่

๒ ศรีษะ : เอยี งหวั ไปทางด้านขวา
มือซา้ ยและขวา : เม่อื จังหวะ
เพลงขึ้นท้ังสองกำมือแลว้ แกว่ง
มือไปทางขวา
เทา้ : ย่ำเทา้ ตามจงั หวะเพลง

6

๓ ศรีษะ : เอยี งหัวไปทางด้าน
ซา้ ย
มือซ้ายและขวา : เม่ือจังหวะ
เพลงข้ึนทั้งสองกำมือแลว้ แกว่ง
มอื ไปทางซ้าย
เทา้ : ย่ำเท้าตามจงั หวะเพลง

๔ รูปที่๑ : ท้งั สองมือขวาต้งั วงข้ึน
เอยี งคอไปทางขวา และมือซา้ ย
ต้งั วงข้างๆของลำตัว แขน
เหยยี ดตึง เขยง่ สน้ เท้าขนึ้ ตาม
จงั หวะเพลง
รปู ที๒่ : ทั้งสองมือซ้ายตง้ั วงข้ึน
เอยี งคอไปทางซา้ ย และมือขวา
ตงั้ วงข้างๆของลำตวั แขน
เหยียดตึง เขย่งส้นเทา้ ข้นึ ตาม
จังหวะเพลง
จากทา่ ๒ ๓ ๔ ท่ีกล่าวมา
ขา้ งต้น
-ทา่ ๒และ๓ แกวง่ แขนไปมา
ทง้ั หมด ๔ ครั้ง นบั เปน็ ๑ ชุด
รำทั้งหมด ๑๒ ชดุ
-ท่า๔ โบกแขนไปมา๔ครัง้
นับเปน็ ๑ ชดุ
รำทั้งหมด ๑๒ ชดุ

7

๕ ชกั ชวนคนงาม ศรีษะ : เอยี งศรษี ะไปทางขวา
๖ มาเลน่ ฟ้อนรำ มือขวาและซา้ ย : มอื ซา้ ยใช้
๗ ถวายเจา้ พ่อ นวิ้ ชีจ้ ิ้มไปตรงบริเวณสะโพก
ต้งั ศอกข้นึ เล็กนอ้ ย มือขวาตั้ง
วงระดบั อกแตเ่ บียงมอื ไปทาง
หน้าอกซา้ ย และกวักมือข้นึ ลง
เทา้ : ยำ่ อย่กู ับท่ี

ศรษี ะ : เอยี งหวั ไปทางซา้ ย
มอื ซา้ ยและขวา : พนมมือขึน้
เบี่ยงมอื ไปทางขวา
เทา้ : ยำ่ เท้าอย่กู ับที่

ศรษี ะ : เอยี งหัวไปทางขวา
มือซา้ ยและขวา : มอื ซา้ ยตง้ั ท่า
บวั ชูฟกั มอื ขวาหงายมือข้นึ วาง
ทขี่ ้อศอกซ้าย
เท้า : ย่ำเทา้ อยู่กับที่

8

๘ เชญิ มารปู หล่อคิ้ว รูปท่ี ๑
ต่อยกั ค้วิ ขา้ ง ศรีษะ : เอยี งหวั ไปทางขวา
เดยี ว มือซ้ายและขวา : มือซา้ ยชน้ี วิ้
ไปที่หางคิ้วขา้ งขวา มือขวา
นิว้ ช้ีจิม้ ที่สะโพก ตง้ั ศอก
เล็กนอ้ ย
เท้า : กา้ วเขวามาข้างหนา้

รปู ที่ ๒
ศรีษะ : เอยี งหัวไปทางซ้าย
มอื ซา้ ยและขวา : มือซ้ายช้นี ิ้ว
ไปทห่ี างค้ิวข้างขวา มือขวา
นิ้วชี้จมิ้ ที่สะโพก ต้ังศอก
เล็กนอ้ ย
เทา้ : กา้ วเขวามาขา้ งหน้า

9

๙ ขาไปน่งั รถไฟจะ รปู ที่ ๑
ไปรบั ศรีษะ : หนั หน้าตรง
มือซา้ ยและขวา : มอื ขวาจบี
หน้าเข้าหาหน้า มือซ้ายนิว้ ชีจ้ ้มิ
ตรงสะโพก ต้งั ข้อศอกเล็กน้อย
เทา้ : ยำ่ เทา้ อยู่กับท่ี

รูปท่ี ๒
ศรษี ะ : หนั หนา้ ตรง
มอื ซา้ ยและขวา : มือขวาตั้งวง
หนา้ มอื ซา้ ยนว้ิ ช้จี ้ิมตรงสะโพก
ตัง้ ขอ้ ศอกเลก็ น้อย
เทา้ : ย่ำเทา้ อย่กู ับที่

10

๑๐ ขากลบั ฉนั จะพา ศรีษะ : หนั หน้าตรง
ไปเที่ยว มอื ซ้ายและขวา : มอื ซ้ายจีบ
เขา้ หาระหวา่ งหนา้ อก มือขวา
๑๑ น่งั รถคันเดยี ว ใชน้ วิ้ ช้ีจ้มิ ไปตรงสะโพก ต้ัง
ขอ้ ศอกขึน้ เล็กน้อย
๑๒ ไปเท่ยี วในวง เท้า : ย่ำเทา้ อยู่กับที่
ฟอ้ นรำ (ร้องซ้ำ
อีก๑รอบ) ศรษี ะ : เอียงหัวไปทางซ้าย
มอื ซ้ายและขวา : ตัง้ มือขวา
ขึน้ มาใช้น้วิ ช้ชี ี้ขึน้ ไปบนฟา้
มองมือ มือซ้ายใช้น้ิวชจี้ ้ิมไป
ตรงสะโพก ต้ังข้อศอกขนึ้
เลก็ นอ้ ย
เทา้ : ย่ำเทา้ อยู่กับที่

ศรษี ะ : เอยี งหัวไปทางซา้ ย
มือซ้ายและขวา : มอื ขวาต้งั วง
บนข้นึ มอื ซ้ายจีบหงายระหว่าง
ชายพก
เทา้ : ย่ำเท้าอยกู่ ับท่ี

11

๑๓ ศรีษะ : เอียงหวั ไปทางขวา
๑๔ มือซ้ายและขวา : มอื ซ้ายต้งั วง
รำเพลงรำถวายเจ้าพ่อซำ้ ๓ รอบ บนขึน้ มา มือขวาจีบหงาย
ระหวา่ งชายพก
เท้า : ย่ำเท้าอยู่กับที่

ศรษี ะ : เอียงหวั ไปทางขวา
มือซ้ายและขวา : มอื ขวาตั้งมือ
ท่าเรยี กเบ่ยี งไปทางดา้ นซ้าย
มือซ้ายใช้น้วิ ช้จี ้มิ ไปตรงสะโพก
ตงั้ ขอ้ ศอกข้ึนเล็กน้อย
เท้า : ยำ่ เท้าอยกู่ ับที่

12

เพลงเชิญรำวง

เชิญเถดิ เชญิ มารำวง ขอเชญิ โฉมยงมาสูว่ งรำ

อยา่ เอยี ง อยา่ อาย อยา่ หน่าย อยา่ แหนง อย่าคิดระแวงอยา่ มาแกลง้ ชวนรำ

ขอเชญิ คนสวย ขอเชิญมารำ(ซำ้ ) โปรดเชอ่ื น้ำคำ อย่ามาทำลว่ งเกิน รอบเพลงซำ้ ๓ รอบ

ลำดับท่า ช่อื ท่ารำและเนอ้ื รูปภาพการเคล่อื นไหว อธิบายการเคลื่อนไหวทา่ รำ ทิศทาง
รำ เพลง ของท่ารำ
๑ ศรีษะ : เอียงหัวไปทางด้าน
ขวา
มอื ซ้ายและขวา : เม่ือจังหวะ
เพลงขึ้นท้ังสองกำมือแล้ว
แกวง่ มือไปทางขวา
เทา้ : ยำ่ เทา้ ตามจงั หวะเพลง

๒ ศรีษะ : เอียงหัวไปทางด้าน
ซา้ ย
มอื ซ้ายและขวา : เมือ่ จังหวะ
เพลงขน้ึ ท้ังสองกำมือแลว้
แกวง่ มือไปทางซา้ ย
เท้า : ยำ่ เทา้ ตามจงั หวะเพลง

13

๓ รูปท่๑ี : ท้ังสองมือขวาตัง้ วง
ขึ้น เอียงคอไปทางขวา และ
มอื ซา้ ยต้ังวงข้างๆของลำตัว
แขนเหยียดตึง เขย่งสน้ เท้า
ขึ้นตามจงั หวะเพลง
รปู ท๒ี่ : ทั้งสองมือซา้ ยต้งั วง
ขึ้น เอียงคอไปทางซ้าย และ
มือขวาตัง้ วงขา้ งๆของลำตวั
แขนเหยียดตงึ เขย่งส้นเทา้
ขึ้นตามจงั หวะเพลง
จากทา่ ๑ ๒ ๓ ท่กี ลา่ วมา
ขา้ งต้น
-ท่า๑และ๒ แกวง่ แขนไปมา
ท้ังหมด ๔ คร้งั นบั เปน็ ๑
ชุด
รำทัง้ หมด ๑๒ ชดุ
-ท่า๓ โบกแขนไปมา๔ครั้ง
นบั เปน็ ๑ ชดุ
รำท้ังหมด ๑๒ ชุด

14

๔ เชญิ เถิดเชญิ มารำ รูปท่ี ๑
วง ศรษี ะ : เอยี งหัวไปทางขวา
มอื ซ้ายและขวา : มอื ทง้ั สอง
จีบไปทางขวามือ จบี ไป
ด้านข้างลำตัว จีบคว่ำทงั้ สอง
ขา้ ง
เท้า : ยำ่ เท้าอยกู่ ับท่ี

รูปที่ ๒
ศรษี ะ : เอยี งหัวไปทางซา้ ย
มอซา้ ยและขวา : มอื ขวาตง้ั
ท่าบัวชฟู ักมือซา้ ยหงายมอื
ขน้ึ วางที่ข้อศอกขวา
เทา้ : ย่ำเท้าอยูก่ ับท่ี

15

๕ ขอเชิญโฉมยงมา รปู ท่ี ๑
สู่วงรำ ศรีษะ : เอียงหัวไปทางซา้ ย
มอื ซา้ ยและขวา : มอื ท้ังสอง
จบี ทางด้านซ้ายมือ จบี ไป
ดา้ นข้างลำตัว จบี ควำ่ ทั้งสอง
ข้าง
เท้า : ย่ำเท้าอยูก่ ับที่

รปู ท่ี ๒
ศรีษะ : เอยี งหวั ไปทางขวา
มอซา้ ยและขวา : มอื ซา้ ยตง้ั
ทา่ บัวชฟู กั มือขวาหงายมือ
ขนึ้ วางทข่ี ้อศอกซ้าย
เท้า : ยำ่ เทา้ อยู่กับท่ี

16

๖ อยา่ เอยี ง อย่า รูปที่ ๑
อาย อย่าหนา่ ย ศรีษะ : เอยี งหัวไปทางขวา
อยา่ แหนง มือซา้ ยและขวา : มอื ขวาตง้ั
อยา่ คิดระแวงอย่า มือแนบไปท่ีข้างแก้มขวา มือ
มาแกลง้ ชวนรำ ซา้ ยตัง้ วงลง
เทา้ : ยำ่ เท้าไปมา แลว้ เอียง
ตัวไปด้านซา้ ย

รูปที่ ๒
ศรษี ะ : เอยี งหวั ไปทางซา้ ย
มอื ซา้ ยและขวา : มือซา้ ยตง้ั
มือแนบไปที่ขา้ งแก้มซา้ ย มอื
ขวาตัง้ วงลง
เทา้ : ย่ำเท้าไปมา แล้วเอียง
ตวั ไปดา้ นขวา

17

๗ ขอเชิญคนสวย ศรษี ะ : เอยี งหัวไปทางด้าน
ขวา
๘ ขอเชิญมารำ (ร้อง มือซา้ ยและขวา : มือซา้ ย
ซ้ำอกี ๑ รอบ) ทำทา่ ผาลา มือขวาใชน้ ว้ิ ช้จี ้ิม
ไปตรงสะโพก ตัง้ ข้อศอกข้ึน
๙ โปรดเช่ือน้ำคำ เลก็ น้อย
เท้า : ก้าวเทา้ ซ้ายและเท้า
ขวาชดิ ตาม

ศรีษะ : เอยี งหัวไปทางด้าน
ซา้ ย
มือซ้ายและขวา : มือขวาตง้ั
วงบน มือซา้ ยจบี หงาย
ระหวา่ งชายพก
เทา้ : ยำ่ เท้าอยู่กับท่ี

ศรษี ะ : หันหน้าตรง
มอื ซ้ายและขวา : มือซา้ ยต้ัง
น้วิ ชขี้ ึ้นและชไ้ี ปที่รมิ ฝปี าก
มือขวาใช้น้ิวช้ีจ้ิมไปตรง
สะโพก ตัง้ ข้อศอกขึน้
เล็กนอ้ ย
เทา้ : ยำ่ เทา้ ยำ่ เท้าอยกู่ บั ที่

18

๑๐ อย่ามาทำล่วงเกิน ศรีษะ : เอยี งหัวไปทางซา้ ย
รำเพลงเชญิ รำวงซำ้ ๓ รอบ เลก็ นอ้ ย
มือซ้ายและขวา : มอื ขวาตง้ั
วงหน้าอยู่ระดับไหล่ มอื ซา้ ย
ใช้น้วิ ชี้จ้มิ ไปทส่ี ะโพก ตั้ง
ขอ้ ศอกขนึ้ เล็กน้อย
เทา้ : ยำ่ เทา้ อยูก่ ับท่ี

19

เพลงปะ๊ มง

ป๊ะมง เท่งมง(ซำ้ ) มายนื เป็นวงประสงค์หาคู่

เฉบิ ๆกระชัน้ เขา้ ไป(ซ้ำ) ต้งั ใจตง้ั ใจเอาไม้มาบัง

ตบมือกระทั้งให้ดัง(ซำ้ ) อยา่ ลังเลใจ รอบเพลงซำ้ ๓ รอบ

ลำดับ ชอื่ ทา่ รำและ รปู ภาพการเคลื่อนไหว อธบิ ายการเคลือ่ นไหวทา่ รำ ทศิ ทาง
ท่ารำ เนือ้ เพลง ของทา่ รำ
๑ ศรษี ะ : เอียงหัวไปทางด้าน
ขวา
มือซ้ายและขวา : เมือ่ จังหวะ
เพลงข้นึ ทั้งสองกำมือแล้ว
แกว่งมือไปทางขวา
เท้า : ยำ่ เทา้ ตามจงั หวะเพลง

๒ ศรีษะ : เอียงหวั ไปทางด้าน
ซา้ ย
มอื ซ้ายและขวา : เมอื่ จังหวะ
เพลงข้นึ ท้ังสองกำมือแล้ว
แกวง่ มือไปทางซา้ ย
เท้า : ยำ่ เท้าตามจังหวะเพลง

20

๓ รปู ที๑่ : ท้งั สองมือขวาตง้ั วง
ขึ้น เอียงคอไปทางขวา และ
มือซ้ายต้ังวงขา้ งๆของลำตวั
แขนเหยียดตึง เขย่งสน้ เทา้
ข้นึ ตามจังหวะเพลง
รปู ท๒่ี : ทั้งสองมือซา้ ยตัง้ วง
ขึ้น เอียงคอไปทางซา้ ย และ
มือขวาต้งั วงขา้ งๆของลำตัว
แขนเหยียดตึง เขย่งสน้ เทา้
ขนึ้ ตามจงั หวะเพลง
จากท่า ๑ ๒ ๓ ที่กลา่ วมา
ข้างต้น
-ท่า๑และ๒ แกวง่ แขนไปมา
ทั้งหมด ๔ ครั้ง นับเป็น ๑
ชุด
รำทง้ั หมด ๑๒ ชุด
-ทา่ ๓ โบกแขนไปมา๔คร้ัง
นบั เปน็ ๑ ชดุ
รำทง้ั หมด ๑๒ ชุด

21

๔ ป๊ะมง เท่งมง รูปที่ ๑
(รอบซ้ำ ๑ ศรษี ะ : เอยี งหวั ไปทางขวา
รอบ) มือซ้ายและขวา : มอื ขวากำ
มือ มือซา้ ยแบมือและตบไป
ดา้ นซา้ ยตรงระหว่างเขม็ ขดั
เทา้ : ยนื เหลอื มเท้าขวา

รูปท่ี ๒
ศรีษะ : เอียงหัวไปทางซา้ ย
มือซา้ ยและขวา : มือซา้ ยแบ
มอื มือขวากำมอื และตบมอื
สองขา้ งไปทางขวา อยู่ตรง
ระหว่างหวั
เทา้ : ยืนเหลือมเท้าซา้ ย

รอ้ งเพลงซำ้ ๒ รอบ

22

๕ มายนื เปน็ วง รูปที่ ๑
ประสงค์หาคู่ ศรษี ะ : เอยี งหัวไปทางด้าน
ขวา
มือซา้ ยและขวา : มือทั้งสอง
กางออกและใชน้ ว้ิ ชีช้ ้เี ขา้ หา
ลำตัว
เทา้ : เขยง่ สน้ เทา้ ขึ้นตาม
จงั หวะเพลง

รปู ท่ี ๒
ศรษี ะ : เอยี งหวั ไปทางด้าน
ซา้ ย
มือซ้ายและขวา : ต้ังมือท้งั
สองข้ึนมาข้างหน้าอยรู้ ะดับ
หน้าอก มือท้งั สองใช้นวิ้ ชี้ช้ี
เขา้ หากัน กนั ศอกออก
เล็กน้อย
เท้า : เขยง่ สน้ เทา้ ขึ้นตาม
จังหวะเพลง

23

๖ เฉิบๆ กระชัน้ รูปที่ ๑ ๒ และ๓
เขา้ ไป (รอบซำ้ ศรษี ะ : หันหน้าตรง
๑ รอบ) มอื ซ้ายและขวา : มอื ขวาตง้ั
มอื ขึ้นข้างหน้าระดบั หนา้ อก
ต้ังวงขน้ึ มา และเปลยี่ นเป็น
จบี เข้าหารำตวั และคลาย
ออกเปน็ ตงั้ วงแบบเดิม มือ
ซา้ ยใช้นวิ้ ชช้ี ไ้ี ปท่ตี รงสะโพก
ซ้าย ต้ังข้อศอกขึ้นมา
เล็กนอ้ ย
เทา้ : ย่ำเท้าอยู่กับที่

24

๗ ศรีษะ : หนั หนา้ ตรง
มอื ซา้ ยและขวา : มอื ซ้ายต้งั
๘ ตง้ั ใจเอาไม้มา วงบน มอื ขวาใช้นิ้วชี้ช้ไปที่
บัง สะโพกขวา ต้ังข้อศอกขึน้
เลก็ นอ้ ย
เทา้ : ยำ่ เท้าอยูก่ ับท่ี

รปู ที่ ๑
ศรษี ะ : เอียงหวั ไปทางด้าน
ขวา
มอื ซา้ ยและขวา : มือขวาจีบ
ปกขา้ ง มือซ้ายจบี ต่อลงมา
จากปกข้างเล็กน้อยหรอื
ระดบั ข้อศอก
เทา้ : ย่ำเทา้ อยู่กับท่ี

รปู ท่ี ๒
ศรษี ะ : เอยี งหังไปทาง
ดา้ นซา้ ย
มือซ้ายและขวา : มอื ขวาต้ัง
วงบน มอื ซ้ายตัง้ วงต่ำลงมา
ระดับข้อศอกฝงั่ ขวาเลก็ นอ้ ย
เทา้ : ย่ำเทา้ อยู่กับที่

25

๙ ตบมือกระทุ้งให้ รูปท่ี ๑
ดงั (รอบซ้ำ ๑ ศรษี ะ : เอยี งหวั ไปทางขวา
รอบ) มือซา้ ยและขวา : มอื ขวา
และซ้ายแบมอื และตบมือไป
ทางดา้ นซ้าย ตบมอื ตรง
ระดบั หัวเข็มขัดฝ่ังซา้ ย
เทา้ : ยืนเหลอื มเท้าขวา

รปู ที่ ๒
ศรีษะ : เอยี งหวั ไปทางซ้าย
มือซา้ ยและขวา : มือท้งั สอง
แบมือและตบเข้าหากนั ตบ
ไปทางด้านบนอยู่ระหว่าง
ศรีษะ ตบไปทางขวามือ
เทา้ : ยนื เหลือมเท้าซา้ ย

รอ้ งเพลงซ้ำ ๒ รอบ

26

๑๐ อยา่ ลงั เลใจ ศรีษะ : เอียงหัวไปทางซา้ ย
รำเพลงปะ๊ มงซำ้ ๓ รอบ เลก็ น้อย
มือซ้ายและขวา : มอื ขวาตง้ั
วงหนา้ อย่รู ะดับไหล่ มอื ซา้ ย
ใช้นิว้ ชีจ้ ม้ิ ไปท่สี ะโพก ตั้ง
ข้อศอกขนึ้ เลก็ น้อย
เท้า : ยำ่ เท้าอยู่กับที่

27

เพลงสขุ เถิดหนา

สุขเถดิ หนาขอลาไปก่อน จำใจจะต้องจำจรลาบังอรแลว้ อาลัย

วนั น้เี ปน็ วนั ดีถ้าโอกาสดีจะพบกนั ใหม่ เจา้ พ่อศรเี ทพอวยชัย(ซ้ำ) บวงสรวงใหมจ่ ะรำวงคู่เอย

ร้องเพลงซ้ำ ๒ รอบ

ลำดบั ชื่อท่ารำและ รูปภาพการเคล่ือนไหว อธบิ ายการเคลอื่ นไหวทา่ รำ ทิศทาง
ท่ารำ เน้อื เพลง ของทา่ รำ
๑ ศรีษะ : เอียงหวั ไปทางด้าน
ขวา
มือซา้ ยและขวา : เมอ่ื จังหวะ
เพลงขนึ้ ทั้งสองกำมือแล้ว
แกว่งมือไปทางขวา
เทา้ : ยำ่ เทา้ ตามจังหวะเพลง

๒ ศรษี ะ : เอียงหัวไปทางด้าน
ซา้ ย
มอื ซ้ายและขวา : เม่ือจังหวะ
เพลงขน้ึ ท้ังสองกำมือแลว้
แกว่งมือไปทางซ้าย
เท้า : ยำ่ เท้าตามจงั หวะเพลง

28

๓ รูปท่๑ี : ท้ังสองมือขวาตัง้ วง
ขึ้น เอียงคอไปทางขวา และ
มอื ซา้ ยต้ังวงข้างๆของลำตัว
แขนเหยียดตึง เขย่งสน้ เท้า
ขึ้นตามจงั หวะเพลง
รปู ท๒ี่ : ทั้งสองมือซา้ ยต้งั วง
ขึ้น เอียงคอไปทางซ้าย และ
มือขวาตัง้ วงขา้ งๆของลำตวั
แขนเหยียดตงึ เขย่งส้นเทา้
ขึ้นตามจงั หวะเพลง
จากทา่ ๑ ๒ ๓ ท่กี ลา่ วมา
ขา้ งต้น
-ท่า๑และ๒ แกวง่ แขนไปมา
ท้ังหมด ๔ คร้งั นบั เปน็ ๑
ชุด
รำทัง้ หมด ๑๒ ชดุ
-ท่า๓ โบกแขนไปมา๔ครั้ง
นบั เปน็ ๑ ชดุ
รำท้ังหมด ๑๒ ชุด

29

๔ สขุ เถดิ หน้าขอ รปู ที่ ๑
ลาไปก่อน ศรษี ะ : หันหน้าตรง
มือซา้ ยและขวา : มือท้งั สอง
จบี เข้าหาลำตวั จีบอยู่
ระหวา่ งหน้าอก
เทา้ : ยำ่ เทา้ อย่กู ับท่ี

รปู ท่ี ๒
ศรษี ะ : หนั หนา้ ตรง
มือซ้ายและขวา : ต้ังวงกลาง
ทัง้ สองข้าง
เท้า : ยำ่ เทา้ อยู่กับที่

30

๕ จำใจจะต้องจำ ศรีษะ : หันหน้าตรง
จร มือซ้ายและขวา : มือขวาใช้
น้วิ ช้ีชไ้ี ปท่สี ะโพกขวา มือ
๖ ลาบังอรแลว้ ซ้ายจบี เขา้ หาตัวจบี อยู่
อาลยั ระหว่างหนา้ อก ตงั้ ข้อศอก
ข้นึ เล็กนอ้ ย
๗ วนั นเ้ี ปน็ วันดี เท้า : ยำ่ เทา้ อยู่กับที่

ศรีษะ : หนา้ ตรง
มอื ซา้ ยและขวา : มอื ทง้ั สอง
ไควผ่ สานกันอยู้ตรงหน้าขา
ย่อตัวลงเล็กน้อย
เท้า : ย่ำเทา้ อยกู่ บั ที่

ศรีษะ : เอียงหวั ไปทางด้าน
ซา้ ย
มอื ซ้ายและขวา : ตัง้ มือขวา
ชูขึน้ มา มือซ้ายใชน้ ว้ิ ชจ้ี ้มิ ไป
ท่สี ะโพกซ้าย
เทา้ : ย่ำเท้าอยูก่ ับที่

31

๘ ถ้าโอกาสมีจะ ศรษี ะ : หนั หนา้ ตรง
มาพบกันใหม่ มอื ซา้ ยและขวา : มือทง้ั สอง
ไควผ่ สานกันไวข้ ้างหนา้ อยู่
๙ เจา้ พ่อศรเี ทพ ตรงระหว่างหน้าอก มือตงึ
อวยชยั (รอบซำ้ เท้า : ย่ำเทา้ อยู่กับท่ี
๑ รอบ)
รูปที่ ๑ และรปู ท่ี ๒
ศรษี ะ : เอียงหัวมองตามมือ
ทพ่ี นมอยู่
มอื ซา้ ยและขวา : มอื ทั้งสอง
พนนมือขนึ้ มาระดบั ศรษี ะ
พนมมือเบย่ี งไปทางดา้ นขวา
แลว้ จากนน้ั พนมมอื เบี่ยงมา
ทางด้านซา้ ยอีกหน่ึงที
เท้า : ยำ่ เท้าอยู่กับท่ี

32

๑๐ บวงสรวงปีใหม่ รูปที่ ๑ และรูปที่ ๒
จะรำวงคเู่ อย ศรีษะ : หนั หน้าตรง
มือซา้ ยและขวา : พนมมอื ท้ัง
สองขน้ึ เหนือหวั หวั น้ิวโป้ง
มอื อยรู่ ะหว่างแงค่ ว้ิ จากนน้ั
ลดมือท่ีพนมลงอยรุ่ ะดับ
หนา้ อก อยูต่ รงระหวา่ ง
หน้าอก
เท้า : ยำ่ เท้าอยู่กับที่

รำเพลงสขุ เถิดหนาซำ้ ๒ รอบ

33

บรรณานกุ รม
สมศรี ศรไี พร สอ่ื ชุดใบความรู้ รำพ้นื เมืองบวงสรวงเจา้ พ่อศรีเทพ เพชรบรูณ์ : 2556
สมศรี ศรีไพร สอ่ื วิดีทศั น์การแสดงรำพน้ื เมอื งบวงสรวงเจา้ พอ่ ศรเี ทพ เพชรบรูณ์ : 2563