91วัฎจักรของสัตว์

วชิ า : วิทยาศาสตร์ ชัน้ : ประถมศกึ ษาปที ี่ 5

หน่วยการเรียนร้ทู ่ี 3 : วัฏจกั รชีวติ

เร่อื ง : วัฏจักรชวี ิตของสตั ว์

ครูรชตพชร ธนรชต

ครศู ูนยก์ ารเรียนสาหรบั เด็กในโรงพยาบาลเชยี งรายประชานเุ คราะห์
ศูนยก์ ารศึกษาพิเศษ ประจาจังหวดั เชยี งราย
โทรศพั ท์ 061-618-1796 อเี มล [email protected]

วฏั จักรชีวติ ของสตั ว์

• ระดับชนั้ : ป.5
• กลุ่มสาระการเรียนรู้ : วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี
• สาระการเรยี นรู้ : วิทยาศาสตรแ์ ละชวี ภาพ
• หน่วยการเรยี นรู้ : วฏั จกั รชีวติ
• ตัวชวี้ ดั : ว 1.1 (ป.5/5) อภิปรายวฏั จกั รชีวิตของสัตวบ์ าง

ชนิด และนาความรูไ้ ปใชป้ ระโยชน์
• บทเรยี น : วัฏจักรชวี ติ
• เร่อื ง : วฏั จักรชีวติ ของสัตว์
• จุดประสงคเ์ ชงิ พฤตกิ รรม :
- นกั เรยี นสามารถอธบิ ายความหมายของวัฏจักรชีวิตของ
สัตวไ์ ด้อยา่ งถกู ตอ้ ง
- นักเรียนสามารถอธบิ ายรปู แบบของวฏั จักรชวี ติ ได้อย่าง
ถกู ต้อง
- นักเรียนสามารถจดั กลุ่มของสตั วใ์ นรปู แบบของวฏั จักรชีวติ
ไดอ้ ยา่ งถูกต้อง

1.ความหมายวัฏจักรชีวิตของสัตว์

หมายถึง ชีวิตการเจริญเติบโตของสัตว์ที่เจริญเติบโตต่อเนื่องกันมาอย่างเป็น
ระเบียบ การเจริญเติบโตของสัตว์บางชนิดจะมีการเปลี่ยนแปลงอย่างมากใน
การเจริญเติบโตเช่น กบ ตอนแรกมาจากแม่ครั้งแรกจะเป็นไข่ หลังจากนั้นจะ
เปลี่ยนจากไข่กลายเป็นลูกอ๊อด เมื่อโตขึ้นมาอีกหน่อยหางจะหดลงแล้วขึ้นมา
หากนิ บนบกจนกลายเป็นกบ หรอื สรุปได้ว่า “ขั้นตอนการเจริญเติบโตของสัตว์
ตง้ั แตต่ วั อ่อนไปเปน็ ตวั เต็มวัยเหมอื นพ่อแม่”

สรุปความหมายวัฏจกั ร
ชวี ติ ของสัตว์

หมายถึง“ขั้นตอนการเจริญเติบโต
ของสัตว์ตั้งแต่ตัวอ่อนไปเป็นตัวเต็ม
วัยเหมือนพ่อแม่และสามารถ
สบื พันธ์ุออกลกู หลานได”้

สตั ว์แตล่ ะชนดิ ในช่วงเปน็ ตัวอ่อนกบั
ตัวเต็มวยั มีลกั ษณะทไ่ี ม่เหมือนกัน

เซลล์ คือ หน่วยที่เล็กที่สุดของ
สิ่งมีชวี ติ สามารถเจรญิ เตบิ โตได้

เพิ่มจานวนเซลล์ เพม่ิ ปรมิ าณสารต่าง ๆ

ทาให้สิ่งมชี ีวติ มีขนาดและนา้ หนกั เพม่ิ ข้นึ
มกี ารเปลยี่ นแปลงของเซลล์
จนมีลักษณะเหมอื นพ่อแม่

เซลล์ไข่ ปฏิสนธิ
ตวั ออ่ น ไซโกต
อสุจิ

การสืบพันธแุ์ บบอาศัยเพศ

ลูกกบโต ลกู กบเลก็ ลูกอ๊อด

สตั วแ์ ต่ละชนดิ ตอ้ งเกดิ มาจากสตั วช์ นิดน้นั เสมอ เชน่ ชา้ งต้องเกดิ มากจากชา้ ง

สตั วแ์ ต่ละชนดิ ตอ้ งเกดิ มาจากสตั วช์ นิดน้นั เสมอ เชน่ เสอื ต้องเกดิ มากจากเสอื

สตั วแ์ ต่ละชนดิ ตอ้ งเกดิ มาจากสตั วช์ นิดน้นั เสมอ เชน่ ไกต่ ้องเกดิ มากจากไก่

การจาแนกตามการใหก้ าเนดิ ของสตั ว์

ตัวอย่างสัตวอ์ อกลกู เปน็ ไข่
ออกลกู เปน็ ไข่ก่อน แล้วจึงฟักเปน็
ตัว เชน่ สตั วป์ ีก สัตวเ์ ลื้อยคลาน
ปลาบางชนดิ สัตว์คร่งึ บกครงึ่ น้า

สัตว์พวกแมลง

ตัวอย่างสัตว์ออกลกู เป็นตวั
สัตวจ์ ะเล้ยี งตัวออ่ นให้เจรญิ เติบโตอยู่

ในท้องแมจ่ นกวา่ จะแข็งแรง
จึงจะคลอดออกมา เช่น ชา้ ง มา้ ววั

ควาย โลมา สงิ โต

2.รูปแบบของวฏั จกั รชวี ติ ของสัตว์

วฏั จกั รชวี ติ ของสตั ว์ แบง่ รปู แบบการเจรญิ เตบิ โต
ของสตั ว์ได้เป็น 2 ประเภท ได้แก่

2.1.การเจริญเตบิ โตแบบทไี่ มม่ ีการ

เปล่ียนแปลงรปู ร่างลักษณะ

2.2 การเจรญิ เติบโตแบบท่ีมกี าร

เปลยี่ นแปลงรูปร่างลักษณะ

2.1 การเจรญิ เตบิ โตที่ไมม่ ีการ
เปลีย่ นแปลงรูปร่างลักษณะ

• สัตวป์ ระเภทน้ี มีการเจริญเติบโตท่ีไม่มกี าร
เปลย่ี นแปลงรปู รา่ งลกั ษณะเปน็ ข้ัน ๆ ในระหวา่ ง
เจริญเตบิ โต ตัวอ่อนมีลักษณะรปู รา่ งเหมอื นตวั
เตม็ วยั ทุกประการ เพยี งแตม่ ีขนาดเล็กกว่า ได้แก่
2.1.1 สัตวเ์ ล้ียงลกู ดว้ ยนม
2.1.2 สัตว์ปีก
2.1.3 สัตวเ์ ลอ้ื ยคลาน
2.1.4 แมลงบางชนิด

2.1.1
สตั ว์เลยี้ งลูก

ด้วยนม

2.1.2
สัตวป์ กี

2.1.3
สตั ว์
เลื้อยคลาน

2.1.4
แมลงบางชนดิ

2.2 การเจริญเติบโตแบบที่มีการ

เปลยี่ นแปลงรูปรา่ งลักษณะ

2.2.1 การเจรญิ เตบิ โตทมี่ ีการเปลยี่ นแปลง
รปู รา่ งทีละนอ้ ย
2.2.2 การเจรญิ เตบิ โตแบบทม่ี กี าร
เปลย่ี นแปลงรปู รา่ งไมส่ มบูรณ์
2.2.3 การเจริญเตบิ โตแบบท่มี กี าร
เปลีย่ นแปลงรปู ร่างอยา่ งสมบรู ณ์

2.2.1 การเจริญเติบโตแบบท่ี
มีการเปลี่ยนแปลงรูปร่าง
ทีละนอ้ ย

สัตวป์ ระเภทนี้ มีการเปลี่ยนแปลงรูปร่างทีละน้อยไม่
ครบขนั้ มีการเปลี่ยนแปลงรูปร่างเพียง 3 ขั้น คือ ไข่
ฟักเป็นตัวอ่อน แต่ยังมีอวัยวะบางอย่างไม่ครบ เช่น
ไม่มีปีก เมื่อมีการลอกคราบตัวอ่อน จึงมีปีก และ
เจรญิ เติบโตต่อไปเรอื่ ย ๆ จนมีลกั ษณะเหมือนตัวเต็ม
วัย และอาศัยอยู่บนบก ได้แก่ แมลงสาบ ตั๊กแตน
จิง้ หรีด จักจน่ั มวนต่าง ๆ เหา ปลวก ไร เรอื ด เพลยี้

วฏั จกั รของต๊กั แตน

2.2.2 การเจริญเตบิ โตแบบทม่ี ีการ
เปลยี่ นแปลงรูปรา่ งไมส่ มบรู ณ์

สัตว์ประเภทนี้ มีการเปลี่ยนแปลงรูปร่างไม่ครบขั้น มีการ
เปลี่ยนแปลงรูปร่างเพียง 3 ขั้น คือ ไข่ ตัวอ่อนในน้า ตัวเต็มวัย
ตวั เต็มวยั ของสตั วป์ ระเภทนว้ี างไข่ในน้า แล้วไข่ฟักเป็นตัวอ่อน ซึ่ง
ตัวอ่อนหายใจโดยใช้เหงือก ต่อมาตัวอ่อนลอกคราบกลายเป็นตัว
เต็มวยั แล้วขึ้นจากน้ามาอาศยั อยูบ่ นบก ซงึ่ ตวั เต็มวัยหายใจโดยใช้
ระบบทอ่ ลม ไม่มรี ะยะดกั แด้ ได้แก่ แมลงปอ ชปี ะขาว จงิ โจ้น้า

วฏั จกั รของแมลงปอ

2.2.3 การเจริญเติบโตแบบ
ที่มีการเปลี่ยนแปลงรูปร่าง
อยา่ งสมบูรณ์

สัตวป์ ระเภทนี้ จะมีการเจริญเตบิ โตที่มีการเปล่ียนแปลง
รูปร่างครบ 4 ขั้นตอน คือ ไข่ จะฟักเป็นตัวอ่อน ต่อมา
ตวั ออ่ นจะสร้างสารขน้ึ มาห่อหุ้มร่างกายกลายเป็นดักแด้
และเกิดการลอกคราบเพ่ือกาจัดเปลือกที่มีลักษณะอ่อน
นุ่มซึ่งห่อหุ้มร่างกายออกไป แล้วสร้างเปลือกที่มีความ
แขง็ ข้นึ มาแทนกลายเป็นตวั เตม็ วยั เปน็ การเปล่ยี นแปลง
รูปร่างอย่างสมบูรณ์ ได้แก่ ยุง ผีเสื้อ ผึ้ง มด ต่อ แตน
ไหม แมลงวัน ดว้ ง เป็นตน้

วฏั จกั รของผเี ส้อื

ประโยชน์ของการแบ่ง
วัฏจักรชีวิตของสัตว์

สรปุ องค์ความรูว้ ัฏจกั รชีวิตของสัตว์

การจาแนกตามการให้
กาเนิดของสตั ว์

1.ออกลูกเป็นไข่ 2.ออกลกู เปน็ ตวั

สรปุ องค์ความรวู้ ัฏจกั รชีวิตของสัตว์

รูปแบบของวฏั จักรชวี ิตของสตั ว์

ไม่มี2.1.การเจริญเติบโตแบบที่ การเปล่ยี นแปลงรูปร่าง 2.2 การเจรญิ เติบโตแบบทม่ี กี ารเปลย่ี นแปลงรปู รา่ งลกั ษณะ

ลกั ษณะ 2.2.1 การเจริญเตบิ โตทม่ี กี ารเปลี่ยนแปลงรูปรา่ งทีละนอ้ ย เช่น
แมลงสาบ ตั๊กแตน จ้ิงหรีด จักจ่ัน เป็นต้น
2.1.1 สัตว์เล้ียงลกู ดว้ ยนม เช่น วัว เสอื โลมา เป็นตน้ 2.2.2 การเจริญเติบโตแบบทีม่ กี ารเปลี่ยนแปลงรปู รา่ งไม่สมบรู ณ์
2.1.2 สตั วป์ กี เช่น เป็ด ไก่ ห่าน เป็นต้น เช่น แมลงปอ ชปี ะขาว จงิ โจ้น้า เปน็ ต้น
2.1.3 สตั วเ์ ลอ้ื ยคลาน เช่น เต่า จระเข้ งู เป็นต้น 2.2.3 การเจรญิ เติบโตแบบท่ีมีการเปลี่ยนแปลงรปู รา่ งอย่าง
2.1.4 แมลงบางชนดิ เช่น แมลงหางดีด แมลงสองง่าม สมบรู ณ์ เชน่ ยงุ ผเี สือ้ ผงึ้ มด ต่อ เป็นต้น
แมลงสามงา่ ม เป็นต้น