หนังสืออิเล็กทรอนิกส์(E-BOOK)เรื่องสุภาษิตคำพังเพย

สภุ าษิต
และ
คาพงั เพย

คำนำ

หนงั สืออิเล็กทรอนิกส์เรื่องสุภาษิตคาพังเพยสาหรับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5
น้ีจัดทาข้ึนให้สอดคล้องกับมาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัดตามหลักสูตร
แกนกลางการศึกษาขั้นพืน้ ฐานพทุ ธศักราช 2551 การจัดการเรยี นการสอนใน
การเรียนวิชาภาษาไทยมีความสาคัญเป็นอย่างย่ิง เพราะทักษะทางภาษาเป็น
เครื่องมือในการเรียนรู้ และส่ือความหมายนักเรียนจะใช้ภาษาเป็นสื่อในการ
สร้างความเข้าใจและสามารถค้นคว้าหาความรู้ได้ ไม่ว่าจะเรียนวิชาใดก็ตาม
ต้องนาไปใช้นักเรยี นที่ได้ฝึกทักษะการเรียนรู้ในเร่ืองสุภาษิตคาพงั เพย ในการ
เรียนการสอนเพ่ือต้องการให้นักเรียนมีทักษะและเข้าใจความหมายสามารถ
ใช้ไดอ้ ย่างถูกตอ้ งตามความหมายอย่างครบถว้ นสมบรู ณ์ ต้องมีการจัดกิจกรรม
ให้นักเรียนเกิดความจา และเกิดการตีความได้อย่างถูกต้อง โดยการเรียนรู้ว่า
สุภาษิตแต่ละสานวน มีความหมายและสามารถนาไปใช้ในสถานการณ์ใดได้
บ้าง คณะผู้จัดทาจึงจัดทาหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เรื่องสุภาษิตคาพังเพยข้ึน
เพ่อื ให้นกั เรียนมีทักษะเพม่ิ มากข้ึน

ผู้จัดทาหวังเป็นอย่างย่ิงว่าหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เร่ืองสุภาษิตคาพังเพย
สาหรับชั้นประถมศึกษาปที ่ี 5 นี้จะเป็นประโยชน์กับครผู ู้สอน นักเรยี น ในวิชา
ภาษาไทย หากมีขอ้ ผดิ พลาดประการใดขออภัยมา ณ ทน่ี ้ีด้วย

ผู้จัดทำ

ก

สำรบัญ หนำ้
ก
เรื่อง ข
คำนำ ๑
สำรบญั ๒
คำชแ้ี จง ๓
สำระสำคัญของเน้อื หำ ๔
จดุ ประสงค์ของกำรเรียนรู้ ๕
แบบทดสอบกอ่ นเรยี น ๖
สภุ ำษิต
ควำมแตกต่ำงระหวำ่ งสุภำษิต ๗-๑๔
และคำพังเพย ๑๕
ตัวอยำ่ งสภุ ำษิต
คำพงั เพย ๑๖-๒๒
ตวั อย่ำงคำพังเพย ๒๓
แบบทดสอบหลังเรียน ๒๔
รำยชอื่ สมำชิก

ข

คำชี้แจง้

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์นี้เป็นสื่อที่ใช้รูปแบบกำรเรียนรู้
ดว้ ยควำมสำมำรถของตนเอง ให้ผู้เรียนอ่ำนคำชี้แจงและ
ทำตำมข้นั ตอนต้งั แตต่ น้ จนจบดังต่อไปน้ี

1.ให้ผู้เรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียนโดยกำรแคปหน้ำจอภำพ
คิวอำร์โค้ดในแบบเรียนและนำไปแสกนในแอพพลิเคชันไลน์ เพื่อทำ
แบบทดสอบก่อนเรียน โดยทำข้อสอบด้วยควำมซ่ือสัตย์และไม่เปิดดู
เฉลย

2. ศึกษำสำระสำคัญและจุดประสงค์ในกำรเรียนรู้เพ่ือสำมำรถ
เขำ้ ใจว่ำหนงั สอื่ อเิ ลก็ ทรอนกิ ส์น้ีมีแนวทำงและเน้ือหำแบบใด

3.ศึกษำหนงั สืออิเล็กทรอนกิ ส์นีต้ ำมลำดบั หวั ขอ้ ทีล่ ะหัวข้อ
4.หลังจำกเรียนเสร็จแล้วให้ผู้เรียนทำแบบทดสอบหลังเรียนโดย
กำรแคปหน้ำจอภำพคิวอำร์โค้ดในแบบเรียนและนำไปแสกนใน
แอพพลิเคชั่นไลน์เพ่ือทำแบบทดสอบหลังเรียน โดยทำข้อสอบด้วย
ควำมซื่อสตั ยไ์ มเ่ ปิดดเู ฉลย

๑

สำระสำคัญของเนื้อหำ

สภุ ำษติ

คือคากล่าวท่ีมีคติสอนใจสุภาษิตจึงมีลักษณะเดียวกับสานวนและคาพงั เพย
แต่มีจุดมุ่งหมายเพื่อการสั่งสอน เตือนสติให้คิด ไม่มีการเสียดสีหรือติชม
อย่างคาพังเพย เป็นถ้อยคาท่ีแสดงหลักความจริง เป็นที่ยอมรับกันโดยท่ัวๆ
ไป ภาษิตนี้ยังมีความหมายรวมไปถึง สัจธรรม คาส่ังสอนที่เป็นความจริงอัน
เทีย่ งแทท้ างศาสนาดว้ ย

คำพงั เพย

คือ ถ้อยคาที่เปรียบเทียบเหตุการณ์ หรือเรื่องราวต่างๆ ที่พบเห็นได้ใน
การดารงชีวติ ของคนรนุ่ ก่อน โดยมากไม่เน้นการส่ังสอน แต่ใช้ในทานองเสียดสี
ประชดประชัน เพือ่ ให้สะท้อนความคิด ความเชื่อถือ และเป็นคติเตือนใจ หรือ
เป็นขอ้ คิดสะกิดใจให้นามาปฏิบัติ ตัวอย่างคาพังเพย เช่น งมเข็มในมหาสมุทร,
ขิงกร็ าข่าก็แรง, ตานา้ พริกละลายแม่น้า

๒

จุดประสงคก์ ำรเรียนรู้

1.เพื่อให้นักเรยี นเขา้ ใจความหมายของสุภาษิตคา
พังเพยมากขึ้น
2.เพือ่ ให้นกั เรยี นสามารถนาสภุ าษติ คาพังเพยไปใช้ได้
อย่างถูกตอ้ ง
3.เพื่อใหน้ ักเรยี นมที กั ษะด้านความจาเพิม่ มากขน้ึ

๓

แบบทดสอบกอ่ นเรยี น

คำช้ีแจง :ให้นักเรียนทาแบบทดสอบก่อนเรียน โดยแคปหน้าจอ

คิวอาร์โค้ดที่กาหนดให้ และนาไปแสกนในแอพพลิเคชันไลน์
โดยทาแบบทดสอบก่อนเรียนดว้ ยความซ่ือสัตย์ไมเ่ ปิดดเู ฉลย

๔

สภุ ำษิต

สุภำษิต หมายถึง คากล่าวที่มีคติควรฟัง

มีจุดมุ่งหมายเพ่ือการส่ังสอน เตือนสติให้ได้คิด
แบ่งออกเปน็ สองประเภท คอื

๑.เม่ืออา่ น หรอื ฟังแลว้ สามารถเข้าใจเนื้อความได้
ทันที โดยไม่ต้องแปลความหมาย ตีความหมายเช่น
ไกง่ ามเพราะขนคนงามเพราะแตง่

๒.เม่ืออ่าน หรือ ฟังแล้ว ไม่สามารถเข้าใจ
เน้ือความนั้นในทันที ต้องนึกตรึกตรอง ต้องแปล
ความ ตีความหมายเสียก่อนจึงจะทราบเน้ือแท้ของ
คาเหลา่ น้นั เช่น ผบี า้ นไมด่ ผี ปี า่ กพ็ ลอย

๕

ควำมแตกตำ่ งของ สุภำษิตและคำพังเพย

ควำมแตกต่ำงของ สภุ ำษติ และคำพงั เพย

สุภาษิต หรือ ภาษิต หมายถึง ถ้อยคาท่ีกล่าวแนะนา
สั่งสอน เตือนสติ ด้วยหลักความจริง ส่วนมากเป็นคาคล้องจอง
มีการสืบทอดมาแต่โบราณและแต่ละชุมชน กระท่ังแต่ละเหล่า
อาชีพก็มีสานวนของใครของมันคล้ายกันบ้าง แตกต่างกันไป
บ้าง ท้ังนี้เพราะท่ีมาไม่เหมือนกันแต่โดยความหมายมัก
เทียบเคียงกันได้ แม้แต่ภาษาต่างวฒั นธรรมก็ยังมีส่วนคล้ายกัน
ในทางอุปมาและ จะไม่มีการเสียดสีหรือติชมอย่างคาพังเพย
เป็นถ้อยคาท่ีแสดงหลักความจริง เป็นท่ียอมรับกันโดยท่ัว ๆ ไป
ภาษิตนี้ยังมีความหมายรวมไปถึง สัจธรรม คาส่ังสอนท่ีเป็น
ความจริงอันเท่ียงแท้ทางศาสนาด้วย เช่น ตนเป็นท่ีพ่ึงแห่งตน
เปน็ ตน้

๖

ตวั อยำ่ งสุภำษิต

ถ่มน้ำลำยลดฟ้ำ หมำยถึง การถ่มน้าลายขึ้นไปท่ีสูงคือฟ้า น้าลายน้ันก็ย่อมจะ

ตกลงมาถูกหน้าตาของตนเอง ความหมายจึงอยู่ที่ว่า การดูหมิ่น หรือคิดร้ายต่อ
บคุ คลที่สงู กวา่ หรือท่ีเคารพท่วั ไป มักจะกลบั เป็นผลรา้ ยหรืออภยั แก่ตนเองได้

กระต่ำยตื่นตูม หมำยถึง สานวนน้ีหมายถึงอาการต่ืนตกใจในเหตุการณ์ท่ีสรุป

ขึ้นเองอย่างไม่มีเหตุผล ต่ืนตกใจโดยไม่คิดถึงเหตุผลว่าเกิดอะไรขึ้นกันแน่ ด่วนสรุป
อะไรงา่ ยๆ

๗

” กำค่กู ำ หงส์ค่หู งส์ “ หมำยถึง สานวนสุภาษติ น้หี มายถึง คนท่ีมรี ะดับ

ฐานะเทา่ เทยี มกันยอ่ มเหมาะสมท่ีจะอยู่เคียงข้างกนั คบค้าสมาคมกนั

กินจนพุงแตก หมำยถึง สานวนสุภาษิตน้ีหมายถึง รับเงินสินบน ทา

หน้าที่โดยทุจริตมามากจนเรื่องแดงออกมาเป็นที่รู้กันไปทั่ว ท่ีมาของสานวน
สานวนนมี้ ีทีม่ าจากเรือ่ งมหาเวสสันดรชาดก

๘

“ ขวำนผำ่ ซำก หมำยถึง พูดตรงๆอย่างจรงิ ใจ แตม่ ักพูดโดยไม่เลอื ก

กาลเทศะและบคุ คล ทาให้ไม่เปน็ ทพ่ี อใจแกผ่ ู้อ่ืน

” กินเพ่ืออยู่ไม่ใช่อยู่เพ่ือกิน ” หมำยถึง สานวนสุภาษิตน้ี หมายถึง

คนเราควรกินแตพ่ ออิ่ม ไม่กนิ ทิ้งกินขว้าง หรือควรใชจ้ ่ายใหส้ มกับฐานะของตน

๙

” ขช่ี ำ้ งอย่ำวำงขอ ” หมำยถงึ สานวนสภุ าษิตนี้หมายถึง ผู้ท่ีมีลูกน้องใต้

บงั คับบัญชา ต้องหมน่ั กวดขนั เอาใจใส่ ให้อยู่ในระเบียบวินัย ซึ่งต้องดูแลกวดขัน
อย่างสมา่ เสมอ

” ควำมรทู้ ว่ มหัว เอำตวั ไมร่ อด ” หมำยถึงสานวนสภุ าษติ นห้ี มายถงึ มี

ความรูม้ ากแต่ไมส่ ามารถนาความรมู้ าใช้ใหเ้ ป็นประโยชน์แก่ตนเองได้

๑๐

” ฆำ่ ช้ำงเอำงำ ” หมำยถงึ สานวนสุภาษติ น้หี มายถงึ การทาลายส่งิ ทีม่ ีค่า

มาก เพอ่ื ให้ไดข้ องทม่ี คี า่ นอ้ ยนิด

“คลุมถุงชน “ หมำยถึง สานวนสุภาษิตน้ีหมายถึงการแต่งงานท่ีผู้ใหญ่

เป็นผจู้ ดั การหาคคู่ รองใหโ้ ดยท่คี ู่บา่ วสาวไม่เคยรู้จัก หรือรักใคร่กนั มาก่อน.

๑๑

“ ปล่อยนกปลอ่ ยกำ ” หมำยถงึ สานวนสภุ าษติ นี้หมายถึง ปลอ่ ยให้

เป็นอสิ ระ , ไม่เอาผิดหรือไมเ่ อาความ

” ฟงั หูไวห้ ู ” หมำยถงึ สานวนสุภาษิตนีห้ มายถึงฟงั หรอื รูเ้ ร่ืองอะไรมา

อยา่ เพงิ่ เชอ่ื หรอื คลอ้ ยตามโดยทนั ที ตอ้ งรจู้ กั พจิ ารณาไตรต่ รองกอ่ นเสมอ

๑๒

” ยอ้ มแมวขำย ” หมำยถึง : สานวนสุภาษิตนห้ี มายถงึ นาของทมี่ ีคา่

น้อยหรอื มีตาหนิ แล้วตกแต่งปรับปรุงใหด้ ูดีขน้ึ และนาไปหลอกลวงใหผ้ ู้อ่ืน
คดิ วา่ เปน็ ของดีมคี ณุ ค่า

“ รักวัวให้ผูกรักลูกให้ตี ” หมำยถึง สานวนสุภาษิตนี้ความหมายถึก

เวลาลกู ทาผดิ ก็ควรอบรมส่ังสอนลูก และมีการลงโทษบางตามสมควร

๑๓

“ ตำมใจปำกจะลำบำกท้อง ” หมำยถึง สานวนสุภาษิตนี้หมายถึง

เห็นแก่กินมักจะเดือดร้อน กินอะไรหรือทาอะไรตามใจตัวเอง อาจทาให้
ลาบากในภายหลงั ได้

๑๔

คำพงั เพย

คำพังเพย หมำยถึง ถ้อยคาท่ีเรียบเรียงขึ้นมา แฝงคติ

เตือนใจหรือ ข้อคิดสะกิดใจให้นาไปปฏิบัติได้ เป็น
ความหมายกลาง ๆ คือ ไม่เน้นการส่ังสอน และ เน้ือหาของ
ใจความนั้นก็ไม่จาเป็นว่าจะต้องเป็นความดี หรือ ความจริง
แท้ แนน่ อน

๑๕

ตวั อย่ำงคำพังเพย

ฝนสั่งน้ำ ปลำส่งั ถ้ำ จระเข้สงั่ ถ้ำ คำพังเพยนีห้ มำยถงึ ต่างฝ่าย

ตา่ งร้านเข้าหากันคดิ ถงึ กาไรและขาดทนุ อย่างรอบคอบ

ไม้หลักปกั เลนคำพงั เพยนี้ หมำยถึง โลเล ไม่แนน่ อน เช่น เหมอื น

ไมห้ ลกั ปักเลนเอนไปมา

๑๖

กระด่ีได้น้ำคำพังเพยน้ีหมำยถึง ใชเ้ ปรยี บเทยี บคนทแ่ี สดงอาการดอี กดี

ใจตืน่ เต้นจนตัวส่นั เชน่ เขาดีใจเหมือนกระดีไ่ ดน้ า้

ข้ำวยำกหมำกแพงคำพงั เพยนี้หมำยถึง ภาวะท่ีอาหารและเคร่ือง

อปุ โภคบริโภคทง้ั หลาย ขาดแคลนหรอื มีราคาแพง

๑๗

หนำ้ ไหว้หลังหลอกคำพงั เพยนหี้ มำยถงึ ต่อหน้าทาเปน็ ดี แต่

พอลับหลังกน็ นิ ทาหรือหาทางทาร้าย

นำ้ ลดตอผุด คำพังเพยนีห้ มำยถงึ คนท่ีปกปดิ การกระทาความผดิ

หรือสงิ่ ไมด่ เี อาไว้ เม่ือผนู้ ัน้ ตกต่าหรอื หมดอานาจลง สง่ิ ไมด่ ที เ่ี คยทาผดิ ไว้
ก็ถกู เปิดเผยออกมาใหเ้ หน็

๑๘

เขยี นเสอื ให้วัวกลัว คำพงั เพยนี้หมำยถึง ทาอย่างใดอยา่ ง

หนงึ่ เพ่ือใหอ้ ีกฝ่ายหนึง่ เสียขวญั หรอื เกรงขาม

น้ำขึ้นใหร้ บี ตกั คำพงั เพยน้ีหมำยถึง เม่ือโอกาสมาถึง ควรรบี ทา

๑๙

ก่ิงกำ่ ไดท้ อง คำพงั เพยนีห้ มำยถงึ พอได้ดี หรือรา่ รวยขึน้ มาก็

เยอ่ หยง่ิ จองหองลมื ตวั ลืมฐานะเดมิ ของตน

ไกง่ ำมเพรำะขน คนงำมเพรำะแตง่ คำพังเพยนหี้ มำยถงึ

ความสวยงามเกดิ ข้ึนได้จากการปรุงแตง่ ความงามของคน เสรมิ แตง่
ให้สวยได้ไกจ่ ะดูสวยงามก็ ตรงทมี ีขนสวย เหมือนคนหากได้แตง่ หน้า
ทาแปง้ แต่งตวั ให้ดี

๒๐

มือไม่พายเอาเท้ารานา้ คาพังเพยนี้ หมายถงึ ผู้ที่ไม่ยอมชว่ ยเหลอื

งานของส่วนรวม แล้วแถมยังทาตัวเกะกะทาใหก้ ารดาเนินงานของส่วน
รว่ มลาบากยิ่งข้ึน

ดอกพกิ ุลรว่ ง คำพงั เพยนี้หมำยถึง อาการน่ิงเฉยไมพ่ ดู ไมจ่ า.

๒๑

เข็นครกข้ึนภูเขำ คำพังเพยนี้หมำยถึง ทางานท่ียากเกินกาลัง

ความสามารถของตน ตอ้ งใชค้ วามอดทน และความพยายามมาก

กินปูน ร้อนท้องคำพังเพยน้ี หมำยถึง แสดงอาการส่อพิรุธ

ขึน้ มาเอง, แสดงอาการร้อนตัวก่อน.

๒๒

แบบทดสอบหลังเรียน

คำชี้แจง :ให้นกั เรยี นทาแบบทดสอบกอ่ นเรียน โดยแคปหน้าจอ

คิวอาร์โค้ดที่กาหนดให้ และนาไปแสกนในแอพพลิเคชันไลน์
โดยทาแบบทดสอบหลงั เรียนด้วยความซื่อสัตย์ไมเ่ ปิดดเู ฉลย

๒๓

รำยชือ่ สมำชกิ

1. นำงสำว มุทติ ำ ครธุ เครือ
รหสั นกั ศึกษำ 64121380102

2.นำงสำว จิดำภำ สุดใจ
รหสั นักศกึ ษำ 64121380118
คณะครุศำสตร์ สำขำวชิ ำภำษำไทย

๒๔