ARAS TATAROĞLU DÜNDEN BUGÜNE İLETİŞİM ALETLERİ
İLETİŞİM ALETLERİ G E Ş M İ Ş T E N B U G Ü N E ARAS TATAROĞLU İnsanlar var olabilmek için “iletişim kurmak” zorundadır. Geçmişten bu yana insanlar iletişim kurmak için birçok farklı yöntem, araç ve teknoloji kullanmışlardır. Kimi zaman birbirlerini uyarmak, kimi zaman “ben de buradaydım” demek, kimi zaman bilgi birikimini aktarmak için iletişimin en ilkel yöntemlerine başvurmuşlardır. Bizim kullandığımız iletişim araçlarının temellerinin atıldığı o dönemlere geri dönüyoruz ve sizlere insanlık tarihini değiştiren iletişim araçları hakkında şaşırtıcı bilgiler vermek istiyoruz.
Mağara resimleri insanlar arasında iletişim kurmanın en eski yöntemiydi. İnsanlar bölgelerini işaretlemek ve önemli olayları kayıt altına almak için duvarlara resim çizerdi. Bu resimler genelde mağaraların duvarlarına ve tavanlarına yapılırdı. MÖ 30.000 yılına ait en eski mağara resmi Fransa'daki Chauvet Mağarası'nda keşfedildi. Atalarımız iletişim kurmak için farklı işaret ve sembol çeşitlerini kullandılar. MÖ 10.000 civarında petroglifler (kaya üstü tasvirler) yaratıldı. Genellikle kaya sanatı olarak adlandırılan kaya yüzeyinde oymalar yapılırdı. MÖ 9.000'de, eski insanların bir hikaye anlattığı piktogramlar geliştirildi. (Piktograf bir eşyayı, bir objeyi, bir yeri, bir işleyişi, bir kavramı resmetme yoluyla temsil eden semboldür. ) MAĞARA RESİMLERİ
DUMANLA, ATEŞLE HABERLEŞME (TAŞ DEVRİ) Duman eski bir haberleşme aracıdır. Uzak bir mesafeden, dumanı görerek yapılan bir haberleşme biçimiydi. Kızılderililer dumanla haberleşirlerdi. Her kabilenin kendi sinyal verme sistemi vardı. Avustralya Aborjinleri de bu haberleşme yöntemini kullanırdı. Dumanla haberleşme, günümüzde halen kullanılır. Vatikan’da yeni Papa seçilirken bunu göstermek için ateş yakılıp duman çıkarılır.
POSTA GÜVERCİNLERİ Hepimizin bildiği gibi, güvercinler doğal olarak yön konusunda harikadır. Yaklaşık 2.000 yıl önce, eski Romalılar güvercinleri askeri haberleşmede birincil haberci olarak kullandılar. 12. Yüzyılda da haberci güvercinler yaygın olarak kullanıldı. Güvercinler ayrıca Birinci ve İkinci Dünya Savaşlarında hayati bir rol oynadılar. Yazının bulunması ile birlikte hızlı ve güvenli iletişim kurmak isteyen kişilerin vazgeçilmezi olan posta güvercinleri sayesinde en kapsamlı haberler yazılı olarak hedef kişilere iletilebiliyordu.
MEKTUP (M.Ö 3200) Ulak, haberci demektir. Bu yöntem genelde devletler arasında görülmektedir. Söylenen veya yazılanı hızlı bir şekilde karşı tarafa ileterek sağlanmaktadır. ULAK İLE HABERLEŞME Yazının Mezopotamya’da Sümer şehir devletleri zamanında milattan önce 3200’lerde bulunduğu bildirilmektedir. Yazı ile kağıdın bulunmasıyla birlikte iletişim mektup ile sağlanmaya başlamıştır. Fakat kali-grafik iletişim araçlarından mektubun güvercinler ile karşı tarafa iletilmesi uzun bir süreyi kapsadığı için yeni yöntemler aranmıştır. Yeni yöntem bulunana denk posta güvercinleri veya ulaklar aracılığıyla iletişime devam edilmiştir.
POSTA SİSTEMİ Daha önce İran, Çin, Hindistan ve Roma'da posta sistemleri düzenlendi, öte yandan, Fransız De Valayer'in Paris'te posta kutularının kullanımını ve ücretli zarfların teslimini içeren bir posta sistemini başlatması da 1653'te gerçekleşti. Antik dönemde Mısırlılar, kuryeleri kararname göndermek için kullandılar. Şimdide MÖ 255 yılına dayanan yöntem hala hayatımızda yer almaktadır. Yıl 1605’i gösterdiğinde iletişimin temellerini değiştirecek bir yenilik yapılıyor ve gazete kitlesel iletişim araçları arasındaki yolculuğuna başlıyor. Kağıt üzerine basılı ilk gazete 1605 yılında Johann Carolus tarafından yayımlanıyor, 1622 yılında İngiltere’de ortaya çıkıyor. Daha sonra dünyanın farklı bölgelerine yayılan gazete ile iletişim yöntemi sonrası toplumsal farkındalık kavramı da destekleniyor. GAZETE
DERGİ Günümüzde de kullanılan ve kültürü süregelen dergi, dünya sahnesine ilk kez 1672 yılında girmiştir. İlk dergi Mercure Galant’dır. Jean Donneau de Vise tarafından Paris’te kurulmuştur. Bu dergi sayesinde ülke içindeki olaylar ele alınmaktadır. 1672 yılının Mart ayında Fransa’nın Paris kentinde çıkarılan dergiyi 1692 yılının Ocak ayında İngiltere’de basılan The Gentleman’s Journal takip etmiştir. Dergi iletişim kurmakta önemli bir etken haline gelmiştir. Toplum arasında gerçekleşen olaylar dedikodu gibi hızlı yayılmaktadır.
RADYO Yazılı medya geliştikten sonra radyo fikri ortaya çıkmaya başladı. 1830'larda, Maxwell ve Hughes gibi çeşitli bilim adamları, elektromanyetizma teorisini geliştiren kablosuz telgraf üzerinde çalıştılar. 1888'de Heinrich Rudolf Hertz, kendi adını taşıyan “Hertz dalgalarını” keşfetti ve 1893'te Tesla, kablosuz gücü bir içerik iletme biçimi olarak kullanmaya başladı. 20. yüzyılın başlarında da radyo yayını başladı. TELGRAF Samuel Morse, ISO temel Latin alfabesini kodlayan Mors kodunu icat ettikten sonra telgraf iletişimi başladı. Mors kodu, mesajları bir dizi tıklama, ses ve ışıkla iletiyordu. 1830'da Morse, Mors kodunu uzun mesafeli iletişimde devrim yaratan telgraf teknolojisine entegre etti . 1844'te Morse ilk telgraf mesajını gönderdi.
DAKTİLO (1829) William Austin Burt tarafından 1829 yılında daktilonun ilk patenti alınmıştır ve Tipograf adını vermiştir. 1868 yılında ilk pratik daktilo yapılmıştır. Thomas Edison daktilonun elektrikle çalışabileceğini düşünmüştür ve elektromıknatıslar ile elektrikli daktilo makinesi yapmıştır. 1872 yılında da patentini almıştır. FAKS MAKİNESİ (1843) Faks Makinesinin patenti 1843 yılında Alexander Bain tarafından alınmıştır ve Frederick Bakewell tarafından 1851 yılında sergilemiştir. Faks makinelerinin iletişim araçları arasında rolü büyüktür. Günümüzde resmi yazışmalarda hâlen kullanılmaktadır. Faks makinesi sayesinde gerekli evraklar kısa sürede karşı şahısa gönderilmektedir.
AHİZELİ–ÇEVİRMELİ TELEFON (1875) Telgraf ve daktilonun ardından ilk ahizeli telefonlar icat edilmiştir. Graham Bell tarafından icat edilse de ünlü mucit Thomas Edison tarafından geliştirilmiştir. Bu iletişim için gerçekten de büyük bir adım olmuştur. Çevirmeli telefonların takip ettiği iletişim devri sürecini ses kaydı yapabilen yeni araçların keşfi takip etti. Birbirlerinden çok çok uzakta bulunan kişilerin dahi görüşebilmesine zemin hazırlayan bu buluş sayesinde ticari ilişkiler, kültürlerarası etkileşimler ve dolayısıyla sosyal gerçeklik değişmeye başladı.1900'lerde sabit telefon hizmeti başladı. Telefon günümüze kadar en güvenilir telekomünikasyon cihazlarından biri olarak kaldı.
FONOGRAF–GRAMOFON DİKTAFON (1877) Gramofonun yuvarlak bir ince taş plak ile, fonograf ise silindir ile çalışmaktadır. Fonografı ilk tasarlayanlardan biri ünlü mucit Thomas Edison’dur. Fonograf, gramofonun atasıyken Edison bu icadıyla büyük bir ün kazanmıştır. Edison’un ilk fonografa ilişkin prototip modeli tamamladığı tarih 12 Ağustos 1877 iken 24 Aralık 1877’ye kadar patent başvurusunda bulunmamıştır. RADYO Yazılı medya geliştikten sonra radyo fikri ortaya çıkmaya başladı. 1830'larda, Maxwell ve Hughes gibi çeşitli bilim adamları, elektromanyetizma teorisini geliştiren kablosuz telgraf üzerinde çalıştılar. 1888'de Heinrich Rudolf Hertz, kendi adını taşıyan “Hertz dalgalarını” keşfetti ve 1893'te Tesla, kablosuz gücü bir içerik iletme biçimi olarak kullanmaya başladı. 20. yüzyılın başlarında da radyo yayını başladı.
TELEVİZYON Televizyon 1923 yılında John Logie Baid tarafından icat edilmiştir. 1930’lu yıllarda satışa sunulmuştur. 1940’lı yıllarda renkli televizyon çalışmaları hız kazanmıştır. 1960’larda kullanılmaya başlanmıştır. İcadından bu güne iletişim araçları arasında önemli yeri vardır. Geniş kitlelere hitap etmektedir. Dönemimizde ise kablolu yayınlar ve son olarak da giderek popülerleşen online platformlar ile yeni bir aşamaya evrilmiştir.
İLK BİLGİSAYAR ENİAC (1947) ABD’li bilim insanları tarafından bulunmuştur. Bugün ki bilgisayarın temelini oluşturmaktadır. Ağırlığı 30 tondur. Elektronik veri işlem kapasitesine sahiptir. Fakat bu büyüklüğünden dolayı çok kullanışlı olmamıştır. 167 metrekarelik bir alanı kaplayan Eniac, ilk elektronik veri işleme kapasitesine sahip olan ve elektrikle çalışan bu bilgisayar II. Dünya Savaşı sırasında yapılan en önemli icatlardan biridir.
BİLGİSAYAR PC (1970) Eniac vardı ancak herkes haliyle bu devasa işlemciye erişemiyordu. Her evde bir Eniac bulunması fikri bilim insanlarını harekete geçirdi ve bilgisayarlar küçültülmeye başlandı. IBM çalışmaları başlattı APPLE devreye girdi derken, PC’ler hayatımızda kalıcı bir hale geldi. Bilgisayarların ve internetin sunduğu iletişim ayrıcalıkları daha önce görülmemiş, tanıklık edilmemiş ve öngörülmesi de zor değişimlerin başlamasını tetikledi. PC’ler ile birlikte zaman içerisinde kullanıcı deneyimini arttırmaya yönelik çalışmalar sonucunda da dizüstü bilgisayarlar ve tabletler piyasaya sürüldü. 1977 yılında Apple II üretilmiştir. 1981 yılında ise Osborne 1 ticari olarak başarı sağlayan ilk taşınabilir bilgisayardır. 1982’de tanıtılan Commodore 64 ise en çok satan kişisel bilgisayar modeli olmuştur. Bilgisayar üzerine çalışmalar devam etmektedir ve gün geçtikçe gelişmektedir.
CEP TELEFONU (1973) Telefonların öncesinde telsiz cihazlarla da iletişim sağlanmıştır. İlk cep telefonu ise Motorola firmasında mühendis olan Martin Cooper tarafından geliştirilmiştir. 1973 yılında ilk cep telefonunu icat eden Cooper, sonrasında çalışmalarına devam etmiştir. İlk cep telefonlarının bir kilodan daha ağırken, şarjlarının en fazla 20 dakika dayanabildiği bilinmektedir. 1989 yılında antenli modeller çıkartılmaya başlamış, bu telefonlarda tuş takımı ve kapağa yer verilmiştir. Aynı zamanda telefonlar LCD ekranlıydı. Günümüz telefonlarının üretilmeye başlaması ise 1992 yılına dayanmaktadır. Motorola’nın dışında rakip firmaların da alana girmesiyle çalışmalar hızlanmıştır. Örneğin 1992 yılında Nokia 1011 adındaki ilk cep telefonunu piyasaya sürmüştür. Türkiye’de ilk cep telefonu görüşmesi 23 Şubat 1994 günü gerçekleştirilmiştir. 2000’li yılların başında cep telefonu üreticileri rekabete girerek, fonksiyonel anlamda birçok yenilikler getirmişlerdir. İlk kameralı telefonun çözünürlüğü 0.1 megapikseldi. O dönem için büyük bir yenilikolsa da kişinin ekrandan kendisini seçmesi zordu. Bu nedenle çalışmalara devam edilerek kalite artırıldı. Telefonlara değiştirilebilir zil sesleri eklendi. Polifonik müzikli telefonlar90’lı yıllarda moda olmaya başladı. Aynı zamanda ilk renkli telefonlar üretildi. Bataryanın daha sağlam olması için nikel kullanılmaya başladı. Bu dönemlerde telefon sahibi olmak prestij sahibi olmak gibiydi. Öyle ki Nokia’nın 3210 modeli 160 milyon satmıştı. Değişimlerin içine Bluetooth – kızıl ötesi özellikleri de dahil edildi. Aynı zamanda bataryaların daha hızlı çalışması adına lityum-ion bataryalar kullanılmaya başladı. Böylelikle konuşma süreleri uzatıldı.
AKILLI TELEFON (1994) İlk akıllı telefon IBM’nin Simon telefonudur. 1996 yılında NEC tarafından üretilip tanıtılan Mova N103 Hyper, özelleştirilebilir zil seçeneğine sahip ilk telefondur. Aynı yıl içerisinde Nokia akıllı telefon pazarına Nokia 9000 Communicator ile giriş yapmıştır. Bu telefon ilk tam QWERTY klavyeli cep telefonudur. 1997 yılında ise Ericsson GS88 modelini çıkarmıştır. Bununla telefon literatürüne akıllı telefon adını kazandırmıştır. 2000 yılında ise R380 modelini sunmuştur. 2007 yılında ise Steve Jobs öncülüğünde Apple ilk iPhone modelini sunmuştur. İlerleyen zamanlarda da Samsung, LG ve Nokia’dan benzer cihazlar sunulmuştur. Günümüzde ise hâlen akıllı telefon piyasasında gelişme devam etmektedir. Ayrıca iletişimin yanı sıra bütün işlerimizi akıllı telefonlar sayesinde yapmaktayız. AKILLI TELEFON (1994)
İNTERNET (1969) İnternet 1969 yılında ABD Savunma Bakanlığı’nda ARPANET’ in kurulması ile başlamıştır. ARPANET 1981’de daha büyük ağlara bağlanabilen bir yapı haline gelmiştir. 20. yüzyılın başlarında ise ağ modern anlamda geliştirilmiştir. Word Wide Web Protokolü 1991 yılında geliştirilsede internet ağının evlerde kullanımı 1998 yılını bulmuştur. 1994 yılında ise internette ki ilk reklam ekranlara düşmüştür. 1995 yılında ise Hong Kong’da ilk hacker yakalandı. 1995 yılında alan adı isimleri paralı olmuştur ve yazılım savaşları başlamıştır. Günümüzde internet sayesinde her bilgiye çok çabuk ulaşabilmekteyiz. Her işlemi internet üzerinden yapmaktayız. Bunun yanı sıra görüntülü arama ile uzaktaki kişilerlede kolayca iletişimde kalabilmekteyiz.
SMS E-POSTA İnternetin başlamasıyla birlikte elektronik postalar popüler olmaya başladı. E-postalar ARPANET'ten önce gelmesine rağmen, "çevrimdışı" idi. 1975'te John Vittal, e-postaları düzenlemek için bir yazılım geliştirdi. O zamandan beri ARPANET trafiğinin% 75'i epostaydı. 1994 yılında Yahoo! doğdu. Bunu, Hotmail ve Google Mail gibi diğer posta platformları izledi. İlk resmi SMS mesajı 3 Aralık 1992'de Sema Group'tan (şimdi Airwide Solutions) bir mühendis olan Neil Papworth'un Vodafone ağı üzerinden "Mutlu Noeller" göndermek için bir bilgisayar kullandığı zaman gerçekleşti. 1994 yılında, Radiolinja, kişiden kişiye metin mesajlaşmasını gerçekleştiren ilk şebeke servis sağlayıcısıdır. Artık SMS, her yıl 9 trilyondan fazla SMS'in gönderildiği bir evrim geçirdi.
Sosyal medya denildiğinde akla Facebook gelse de kökeni çok daha geriye gitmektedir. 1971 yılında Ray Tomlinson’un yan masadaki bilgisayara gönderdiği e-mail, örnek gösterilmektedir. Ardından chat odalarıyla yükselişe geçmiş, theglobe.com, sixdegrees.com gibi siteler ortaya çıkmıştır. 2000’lerden sonra, Friendster ve MySpace dönemi başlamıştır. İş dünyasına yönelik LinkedIn 2003’te, sosyal medya devi Facebook ise 2004’de piyasaya sunulmuştur. Ardından sırasıyla YouTube, Twitter, WhatsApp, Instagram, Snapchat, TikTok tanıtılmıştır. 2010’da dünya çapında 0.97 milyar sosyal medya kullanıcısı varken 2018’de rakam 2.62 milyara yükselmiştir. SOSYAL MEDYA (1971)
SOSYAL MEDYA (1971) Facebook’a kurucu olmadan ilk katılan kullanıcı, 2004 yılında Mark Zuckerberg’in oda arkadaşı Arie Hasit oldu. İlk Youtube videosu Jawed Karim tarafından 23 Nisan 2005’te yüklendi. Twitter’da atılan ilk tweet, kurucu Jack Dorsey tarafından 21 Mart 2006’da “JUST SETTING UP MY TWTTR” oldu. İlk Instagram gönderisi Kevin Systrom tarafından 16 Temmuz 2010’da yayınlandı. Sonuç olarak, geçmişten günümüze gelen iletişim araçlarını ele aldık. Görüldüğü gibi iletişim, zamanla birlikte gerçekten de evrim geçirmiş. Yıllar öncesinde dumanla haberleşirken bugün dünyanın diğer ucuna tek tıkla ulaşabiliyor olmak tek kelimeyle inanılmaz. Kaldı ki o kadar geriye gitmeden bile değişimin boyutları rahatlıkla görülebilir. Son 10 yıl içindeki gelişmeleri düşünmek, teknoloji sayesinde iletişimin ne kadar geliştiğini anlamaya yetiyor.
KAYNAKÇA https://paratic.com/iletisim-araclari-nelerdir-kronolojiksiralama/ https://www.bilimavcisi.com/post/ma%C4%9Fararesimlerinden-ak%C4%B1ll%C4%B1-telefonlara-ileti%C5%9Fimin-tarihi https://www.mobilecon2012.com/the-evolution-ofcommunication-through-thecenturies/#:~:text=Through%20the%20years%2C%20communic ation%20has,symbols%2C%20letters%2C%20and%20telephone https://blog.eero.com/the-evolution-of-communications-frommorse-code-to-140-characters/ https://www.byfaith.co.uk/paul20073.htm https://morfikirler.com/gecmisten-gunumuze-iletisim-araclari/ https://halklailiskiler.co/gecmisten-bugune-iletisim-araclari/ https://www.esnaf724.com/blog/3-cagin-teknolojisi-akillitelefonlar https://cazkolik.com/icerik/gazeteden-internete...-yayinlanmisen-eski-gazete-hangisi https://tr.wikipedia.org/wiki/Dumanla_haberle%C5%9Fme https://www.nkfu.com/bilgisayarin-icadi-tarihcesi-ve-calismaprensibi-hakkinda-bilgiler/ https://www.webtekno.com/dunyanin-ilk-cep-telefonlariozellikleri-h98011.html
KAYNAKÇA https://turk.net/blog/internet-nedir-nasil-calisir/ https://www.zorlusms.com/e-posta-ve-sms-pazarlamakarsilastirmasi https://www.guvenliweb.org.tr/blog-detay/sosyal-medyaaraclari-ve-olasi-riskleri https://knowyourmeme.com/photos/1442003-jack-dorsey https://halklailiskiler.co/gecmisten-bugune-iletisim-araclari/ https://bilgi.zone/televizyonun-gelisimi-tarihce-ve-teknolojikdonusum/ https://shiftdelete.net/yillara-gore-en-cok-satanakilli-telefonlar-2011-2021