ตำลึง1

ตำลึง

ปลูก “ตำลึง”
ผักสรรพคุณทำงยำ ปลูกงำ่ ย ไมต่ อ้ งดูแลใหย้ ุ่งยำก

โดยปกติเรามกั พบเห็นตาลึงขึน้ อยู่ท่วั ไปตามพืน้ ตน้ ไม้ หรือแมแ้ ต่ริมรว้ั
บา้ น โดยไม่รูว้ ่าจริงๆ แลว้ เราสามารถปลูกตาลึงไดเ้ อง ดว้ ยการใช้เมล็ดหรือ
ปักชา และตาลึงยังเป็นผักท่ีปลูกง่าย ไม่ตอ้ งดูแล หรือบารุ งอะไรมากมาย
จงึ นบั เป็นผกั มากสรรพคณุ ท่ีอยากแนะนาใหป้ ลกู หรอื มีไวใ้ กลๆ้ บรเิ วณบา้ น

ฐานการเรยี นรู้การปลูกพชื ผกั สวนครวั อินทรีย์วถิ ีพอเพยี ง
ศนู ยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยั อาเภอคลองหอยโขง่

สานกั งาน กศน.จังหวัดสงขลา

ตำลึง

ปลกู “ตาลงึ ” ผกั สรรพคณุ ทางยา ปลกู งา่ ย ไมต่ อ้ งดแู ลใหย้ ่งุ ยาก

โดยปกตเิ รามกั พบเห็นตาลงึ ขนึ้ อย่ทู ่วั ไปตามพนื้ ตน้ ไม้ หรอื แมแ้ ต่รมิ รวั้ บา้ น โดยไมร่ ูว้ า่
จรงิ ๆ แลว้ เราสามารถปลกู ตาลงึ ไดเ้ อง ดว้ ยการใชเ้ มล็ดหรอื ปักชา และตาลงึ ยงั เป็นผกั ท่ีปลกู งา่ ย
ไมต่ อ้ งดแู ล หรอื บารุงอะไรมากมาย จงึ นบั เป็นผกั มากสรรพคณุ ท่ีอยากแนะนาใหป้ ลกู หรอื มีไว้
ใกลๆ้ บรเิ วณบา้ น

ตาลงึ พบไดท้ ่วั ไปในบา้ นเรา โดยในแต่ละภาคมีช่ือเรยี กตาลงึ แตกตา่ งกนั เช่นภาคเหนือ
เรยี กผกั ตาลงึ วา่ ผกั แคบ สว่ นภาคอีสานเรยี กผกั ตานาน และภาคกลางยงั มีช่ือเรียกตาลงึ อีกอยา่ ง
หน่งึ ว่าส่ีบาท ลกั ษณะของตาลงึ นน้ั คือเป็นไมเ้ ลือ้ ย ทรงใบเป็นเหล่ียม ขอบใบหยกั คลา้ ยรูปหวั ใจ

โดยปกตติ น้ ตาลงึ ท่ีงอกจากเมลด็ จะเจรญิ เติบโตไดด้ ีในช่วงฤดฝู นภายในสภาพท่ีมี
ความชืน้ และแสงแดดเหมาะสม แต่เม่ือผ่านฤดหู นาวไปจะไมค่ ่อยมีการเจรญิ เติบโตทางยอดมาก
นกั เม่ือเขา้ ส่ฤู ดแู ลง้ ใบจะเห่ียวแหง้ และพกั ตวั โดยมีการสะสมอาหารไวท้ ่ีรากและจะแตกยอดเป็น
ตน้ อีกครง้ั เม่ือไดร้ บั นา้ และอากาศท่ีเหมาะสม

ผลของตาลงึ มีลกั ษณะยาวรสี ีแดงเม่ือสกุ หนู นกและคา้ งคาวจะช่ืนชอบผลตาลงึ ในขณะเดียวกนั
สตั วเ์ หล่านนั้ ก็ยงั ชว่ ยกระจายพนั ธตุ์ น้ ตาลงึ ดว้ ยเมล็ดท่ีอยใู่ นมลู สตั วห์ ลงั กินและขบั ถ่ายออกมา
แมต้ าลงึ จะขนึ้ ง่ายดว้ ยวิธีเหลา่ นีแ้ ต่ปัจจบุ นั มีการปลกู ตาลงึ เพ่อื ผลในเชิงการคา้ ขาย หรอื ถา้ บา้ น
ไหนไม่มีตาลงึ รบั ประทานจะลองหาเมล็ดตาลงึ ไปปลกู ไวข้ า้ งบา้ นก็ได้

วิธีปลกู ตาลงึ นนั้ สามารถปลกู โดยการเพาะเมล็ดหรอื ปักชาเถาแก่ในถงุ ก่อนจะยา้ ยลงดิน
สภาพดินท่ีเหมาะสมสาหรบั ตาลงึ คือดินรว่ นท่ีสามารถระบายนา้ ไดด้ ี การใชด้ ินนนั้ สามารถนาดิน
และทรายมาผสมกนั ในอตั ราส่วน 1:1 หรอื 2 :1 และคลกุ ดินดว้ ยป๋ ยุ อนิ ทรยี ์

หลงั ปลกู ตาลงึ ไปประมาณ 1 เดือน ตน้ จะเรม่ิ มีการแตกยอดและเจรญิ เติบโตไดด้ ี ดงั นน้ั
จงึ ควรปลกู ตาลงึ ไวบ้ รเิ วณรว้ั หรอื ทารา้ นใหต้ าลงึ เกาะและเลือ้ ย เพ่อื ใหต้ าลงึ เจรญิ เติบโตไดด้ ีควร
ใส่ป๋ ยุ อนิ ทรยี อ์ ย่างสม่าเสมอประมาณเดือนละ 1-2 ครง้ั จะไดย้ อดท่ีสมบรู ณ์ ตน้ ตาลงึ มีการผลติ
ยอดใหม่ไดด้ ีในฤดฝู น และหากไดร้ บั แสงแดดเต็มท่ีจะย่งิ เจรญิ เติบโตไดด้ ีย่งิ ขึน้

ฐานการเรียนรกู้ ารปลูกพชื ผกั สวนครัวอนิ ทรยี ์วถิ พี อเพียง
ศนู ยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอคลองหอยโข่ง

สานกั งาน กศน.จังหวดั สงขลา

ตำลงึ

ลักษณะของพชื :
ตาลงึ เป็นไมเ้ ถามีอายอุ ยไู่ ดห้ ลายปี เม่ืออายมุ ากเถาจะใหญ่และแข็ง เถาสีเขียว ตามขอ้ มีมือเกาะ
ใบออกสลบั กนั เป็นรูปสามเหล่ียม ดอกสีขาว ขา้ งในมีเกสรสีเหลือง ผลคลา้ ยลกู แตงกวา แตข่ นาด
เล็กกว่าผลดิบสีเขียว และมีลายขาว เม่ือสกุ เต็มท่ีสีแดงสด ปลกู เป็นผกั ขนึ้ ตามรมิ รว้ั บา้ นตาม
ชนบทท่วั ไป
ช่วงเวลำทเ่ี กบ็ เป็ นยำ : เก็บใบท่ีสดและสมบรู ณ์
รสและสรรพคุณยำไทย : รสเย็น ใบสดตาคน้ั นา้ แกพ้ ษิ แมลงสตั วก์ ดั ต่อยท่ีทาใหป้ วดแสบรอ้ นและคนั
วธิ ีใช้
ใชเ้ ป็นยารกั ษาอาการแพ้ อกั เสบ แมลงสตั วก์ ดั ตอ่ ย เช่น ยงุ กดั ถกู ตวั บงุ้ ใบตาแย แพล้ ะอองขา้ ว
โดยเอาใบสด 1 กามือ ลา้ งใหส้ ะอาด ตาใหล้ ะเอียดผสมนา้ เล็กนอ้ ยแลว้ คน้ั นา้ จากใบเอามาทา
บรเิ วณท่ีมีอาการ พอนา้ แหง้ แลว้ ทาซา้ บอ่ ยๆ จนกวา่ จะหาย

ฐานการเรยี นร้กู ารปลูกพชื ผักสวนครวั อินทรยี ว์ ิถีพอเพียง
ศนู ยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศยั อาเภอคลองหอยโข่ง

สานักงาน กศน.จังหวดั สงขลา

ตำลึง

วธิ ีปลูก
ตาลงึ เป็นผกั พนื้ บา้ นท่ีคนท่วั ไปรูจ้ กั กนั มานาน เป็นผกั ท่ีมี คณุ ค่าทางโภชนาการมาก สามารถ
นาไปปรุงอาหารไดห้ ลากหลายชนดิ เช่น แกงจืด ตม้ จมิ้ นา้ พรกิ ใสก่ ๋วยเต๋ียวและตม้ เลือดหมู เป็น
ตน้ ในอดีตนน้ั เราไม่ จาเป็น ตอ้ งปลกู ตาลงึ เอาไวร้ บั ประทานเอง เน่ืองจากตาลงึ มกั พบเหน็ ท่วั ไป
ตามเถาไมเ้ ลือ้ ยอ่ืน ตามพมุ่ ไมเ้ ตีย้ หรอื พมุ่ ไมแ้ หง้ ตาย รวมทง้ั ขนึ้ ตามรมิ รว้ั บา้ น จนมีคากล่าวถึง “
ตาลงึ รมิ รว้ั ” อย่เู สมอ แต่ในปัจจบุ นั เราไมค่ ่อยพบตาลงึ ตามรมิ รว้ั อีกแลว้ จะเหน็ ก็เฉพาะ ในท่ีรก
รา้ งว่างเปล่า หรอื ไม่ก็ตามสวนท่ีปลกู ตาลงึ ไวเ้ พ่อื การคา้ ซง่ึ สามารถ ทารายไดอ้ ย่างงามแก่ผปู้ ลกู
ตาลงึ ขายเป็นอย่างดี
ตาลงึ อดุ มไปดว้ ยสารอาหารท่ีมีประโยชนส์ งู เชน่ สารเบตา้ แคโรทีน ท่ีชว่ ยปอ้ งกันการเกิด
โรคมะเรง็ และหวั ใจขาดเลือด มีแคลเซียมช่วยบารุงกระดกู และฟัน และยงั มีฟอสฟอรสั เหล็ก ไน
อาซนิ วติ ามินซีและอ่ืนๆ นอกจากนี้ จากการคน้ ควา้ ของสถาบนั วจิ ยั โภชนาการ
มหาวทิ ยาลยั มหิดล พบวา่ ตาลงึ มีเสน้ ใยอาหารท่ีสามารถชว่ ยลดอตั ราเส่ียงในการเกิดโรคมะเรง็
ในกระเพาะอาหาร อีกดว้ ย สาหรบั ตารายาแผนโบราณ ตาลงึ ถือเป็นยาเยน็ ใบช่วยขบั พิษรอ้ น
ถอนพษิ ไข้ แกอ้ าการแพ้ อกั เสบ แมลงมีพษิ กดั ต่อย แกแ้ สบคนั เจ็บตา ตาแดงและตาแฉะ แกโ้ รค
ผิวหนงั และลดนา้ ตาลในเลือด

ฐานการเรยี นรกู้ ารปลกู พืชผกั สวนครวั อนิ ทรีย์วิถีพอเพียง
ศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอาเภอคลองหอยโข่ง

สานักงาน กศน.จังหวดั สงขลา