Geology and Landscapes of Khorat Geopark

ซากดึกด�าบรรพ์ที่พบส่วนใหญ่สูญพันธุ์ไปจาก The fossils discovered from the area
ประเทศไทยแลว้ บา้ งกส็ ญู พนั ธไ์ุ ปจากทวปี เอเชยี และแมแ้ ต่ are mainly extinct from Thailand, some extinct
ทสี่ ญู พนั ธไ์ุ ปจากโลกกม็ ี เชน่ อรุ งั อตุ งั ทม่ี รี ายงานพบชนิ้ สว่ น from Asia and even some extinct from the world.
ซากดกึ ดา� บรรพท์ ตี่ รุ ก ี อนิ เดยี และปากสี ถาน (Sivapithecus Fossil orangutans are widely discovered such as
spp.) ทางตอนใต้ของจีน (Lufengpithecus spp.) จีน Sivapithecus spp. from Turkey, India and Pakistan,
อินเดีย และเวียดนาม (Gigantopithecus spp.) พม่า Lufengpithecus spp. from China, Gigantopithecus
(Khoratpithecus ayeyarwadyensis) ที่แอ่งเชียงม่วน spp. from China, India and Vietnam, Khoratpithecus
จังหวัดพะเยา (Khoratpithecus chiangmuanensis) ayeyarwadyensis from Myanmar, Khoratpithecus
และที่อ�าเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดนครราชสีมา chiangmuanensis from Chiang Muan basin and
(Khoratpithecus piriyai) แตป่ จจุบันยังพบอุรงั อตุ ังอาศยั Khoratpithecus piriyai from Nakhon Ratchasima.
อยู่เพียงสกุลเดียวเท่าน้ันที่มี 3 ชนิดพันธุ์ ได้แก่ อุรังอุตัง Presently, there are only three species of one
สมุ าตรา (Pongo abelii และ Pongo tapanuliensis) พบบน genus of orangutans including Sumatra orangutans
เกาะสมุ าตราและอุรังอุตงั บอรเ์ นยี ว (Pongo pygmaeus) (Pongo abelii and Pongo tapanuliensis) in Sumatra
พบบนเกาะบอร์เนียว and Borneo orangutans (Pongo pygmaeus) in
Borneo.

มาลี อียปิ ต
Mali Egypt
มหาสมทุ รแอตแลนตกิ ชาด
Atlantic Ocean Chad

มหาสมทุ รอินเดยี แผนทแ่ี สดงการกระจายพันธุ์ของช้างแอฟรกิ าในปจจบุ นั
Indian Ocean (พนื้ ท่สี ีเขยี วเขม้ )

Map showing species distribution of African
elephants at the present (green shading area)



มาดากัสการ
Madagascar
แอฟรกิ าใต
South Africa

Gulf of Thailand

South China Sea

Malaysia Borneo

Sumatra Java
Indian Ocean

แผนทีแ่ สดงการกระจายพนั ธุข์ องอรุ งั อตุ ังทัง้ 3 ชนดิ ในปจจุบนั (พื้นที่สเี ขียว)
Map showing three species distribution of present orangutans (green shading areas)

44 ความโดดเด่นและความแตกตา่ งทางธรณีวทิ ยา ในระดับนานาชาติ ของอทุ ยานธรณีโคราช

ต่อมาในช่วงกลางสมัยไพลสโตซีน สภาพทาง ยนู คิ อร์นิส ลิงวอกมาคาคา หมูซูส บาร์บาตสั และกวางดาว
ภูมิศาสตร์ของสิ่งมีชีวิตบริเวณต�าบลโคกสูง อ�าเภอเมือง แอก ซสิ แอก ซสิ สา� หรบั กวางดาวนน้ั ปจ จบุ นั พบไดเ้ ฉพาะใน
นครราชสมี า มสี ภาพเปน แบบตะพกั รมิ แมน่ า�้ มรี ายงานการ อนุทวีปอินเดีย โดยหลักฐานกวางดาวท่ีพบในต�าบลโคกสูง
พบซากดึกด�าบรรพ์นับเปนพันช้ินท่ีถือได้ว่าเปนแหล่งท่ีพบ นี้ถือว่าเปนการพบคร้ังแรกในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียง
ซากดึกด�าบรรพ์ที่หนาแน่นท่ีสุดของประเทศไทย ประกอบ ใต ้ กลมุ่ ของสง่ิ มชี วี ติ ทต่ี า� บลโคกสงู นม้ี ลี กั ษณะคลา้ ยคลงึ กนั
ด้วยสัตวเ์ ลี้ยงลูกดว้ ยนมถงึ 13 ชนิด เปน พวกไพรเมต สุนขั กับที่พบท่ีถ้�าวิมานนาคินในจังหวัดชัยภูมิซึ่งมีอายุประมาณ
ไฮยีนา่ สตั ว์งวง แรด หมู กวาง และวัวควาย ซ่งึ ลว้ นแล้วแต่ 169,000 ป และถือได้ว่าประเทศไทยเปน ดินแดนทเี่ คยเปน
ยังมีลักษณะท่ีใกล้เคียงกับสัตว์ในปจจุบัน และยังพบกลุ่ม ทางผ่านของเหตุการณ์อพยพของสัตว์จากจีนตอนใต้ลงไป
ของสัตว์ท่ีสูญพันธ์ไุ ปแล้ว เช่น สัตวง์ วงสเตโกดอน โอเรียน ยังชวามาก่อน
ตัลลิส ไฮยีน่าครอคูต้า ครอคูต้า อัลติมา แรดไรโนเซอโรส

ไฮยีน่าลายจดุ (Spotted hyena) ไฮยนี า่ ลาย (Striped hyena)

ไฮยนี ่าสนี ้า� ตาล (Brown hyena) ไฮยีน่าอาร์ดวูลฟ์ (Aardwolf)

แผนทแี่ สดงการกระจายพนั ธ์ุของไฮยนี ่า 4 ชนิดในปจ จบุ ัน
Map showing four species distribution of the present hyenas

45ความโดดเด่นและความแตกต่างทางธรณวี ิทยา ในระดบั นานาชาติ ของอทุ ยานธรณโี คราช

During the mid of Pleistocene the The fossil spotted hyenas discovered from
biogeographic setting of Khok Sung in Mueang Ban Khok Sung, Mueang Nakhon Ratchasima, are
Nakhon Ratchasima was a feature of a river terrace widely discovered in Eurasia migrated three routes
with dense communities of animals. The fossil record from Africa at about 3, 1 and 0 million years ago.
is regarded as the most abundant assemblage The last two migration events gave rise to the
of Thailand comprising 13 species of mammals European populations. At the end of the Ice Age, the
including primates, canines, hyenas, proboscideans, hyenas became extinct in Eurasia. At the present,
rhinos, pigs, deer and bovines that they are closely there are four species of hyenas including spotted
similar to the modern animals. The extinct animals
are proboscideans Stegodon cf. orientalis, hyenas hyenas, stripped hyenas, brown hyenas and
Crocuta crocuta ultima, rhinos Rhinoceros unicornis, arrdwolf hyenas. These four species are mostly
rhesus monkeys Macaca sp., Bornean bearded inhabited the African continent. Only the stripped
pig Sus barbatus and spotted deer Axis axis. For hyenas can also found in Asia Minor and extending
the spotted deer or chital, it is today found only in into the Indian subcontinent. For the fossil spotted
the Indian subcontinent and the record from the hyenas can be widely discovered in Africa, Europe
Khok Sung is, thus, accepted as the first discovery and Asia including in Nakhon Ratchasima.
in Southeast Asia. The fossil assemblage from Khok
Sung is similar to that found at Wiman Nakin cave นอกจากน้ียังมีรายงานการศึกษาซากสัตว์เลื้อย
in Chaiyaphum dated approximately 169,000 years คลานในแหลง่ ต�าบลโคกสงู ด้วย ประกอบดว้ ย เตา่ กระอาน
old and accepted that Thailand was a dispersal หรอื เตา่ จาน เตา่ หวาย และเตา่ นา ตะพาบ ตะพาบสวน และ
corridor of the Sino-Malayan migration event where ตะโขง อีกท้ังยังพบท่อนซุงขนาดใหญ่ท่ีมีลักษณะเปนซาก
the animals migrated from South China to Java. เหลอื คารบ์ อนเปนท่อนซงุ สดี �า และมกี ารศกึ ษาซากของผล
พทุ รา ยางปาย เลยี่ น และพระเจา้ หา้ พระองค ์ รวมถงึ หวั กลม
การพบกะโหลกของไฮยีน่าลายจุดท่ีบ้านโคกสูง ของต้นกกคลา้ ยสกลุ Cyperus และ Bolboschoenus ซึง่
อ�าเภอเมืองนครราชสีมา ท่ีมีการพบเปนซากดึกด�าบรรพ์ สะท้อนถึงสภาพป่าที่เปนแบบป่าเบญจพรรณเขตร้อนและ
อย่างแพรห่ ลายในทวีปเอเชียและทวปี ยโุ รป (Eurasia) โดย ป่าดบิ แล้งเมื่อประมาณนอ้ ยกวา่ 780,000 ปก่อน
พบวา่ มกี ารอพยพมาจากทวปี แอฟรกิ า 3 เสน้ ทางดว้ ยกนั ใน
ชว่ งสามลา้ นปก อ่ น หนงึ่ ลา้ นปก อ่ น และเมอ่ื ไมถ่ งึ ลา้ นปก อ่ น Additionally, fossil reptilians from Khok
โดยสองครั้งสุดท้ายได้อพยพเข้าไปในทวีปยุโรปและเม่ือส้ิน Sung were also identified comprising geoemydid
สุดยุคน้�าแข็งก็ได้สูญพันธุ์ไปจนหมดส้ินจากยูเรเซีย โดยใน turtle (Batagur sp. and Malayemys sp.), giant asian
ปจ จบุ นั ยงั มไี ฮยนี า่ ทยี่ งั ดา� รงเผา่ พนั ธอ์ุ ย ู่ 4 ชนดิ พนั ธ ์ุ คอื ไฮยี pond turtle (Heosemys cf. grandis) and yellow
นา่ ลายจดุ ไฮยนี า่ ลาย ไฮยนี า่ สนี า�้ ตาลและไฮยนี า่ อารด์ วลู ฟ์ -headed temple turtle (Heosemys annandalii),
โดยไฮยนี า่ ทัง้ 4 ชนดิ นี้พบแพร่กระจายพนั ธุอ์ ยใู่ นแอฟรกิ า soft-shelled turtle (Chitra sp. and Amyda sp.) and
ทงั้ หมด มเี พยี งไฮยนี าลายเทา่ นน้ั ทพ่ี บแพรก่ ระจายเขา้ ไปใน gavial (Gavialis sp.). Large carbonized logs were also
ทวปี เอเชยี ดว้ ยจากตะวนั ออกกลางตอ่ เนอ่ื งไปจนถงึ อนทุ วปี unearthed with fruit remains of buckthorn (Ziziphus
อินเดีย ส�าหรับไฮยีน่าลายจุดนั้นพบเปนซากดึกด�าบรรพ์ khoksungensis), dipterocarps (Dipterocarpus
กวา้ งขวางทง้ั ในทวปี แอฟรกิ า ยโุ รป และเอเชยี รวมถงึ ทพี่ บ costatus), chinaberry (Melia azedarach) and New
ในจงั หวดั นครราชสีมาด้วย Guinea walnus (Dracontomelon dao) including
the tubers of Cyperus and Bolboschoenus that
depicting the area was covered by mixed and dry
evergreen forests under a tropical climate at about
780,000 years ago.

46 ความโดดเด่นและความแตกต่างทางธรณีวิทยา ในระดบั นานาชาติ ของอทุ ยานธรณีโคราช

ซากดึกด�าบรรพ์ไม้กลายเปนหิน พบเปนแหล่ง
ในชน้ั ตะกอนกรวดบรเิ วณทเ่ี ปน พน้ื ทลี่ อนลาดระดับสูง อนั
เกิดจากการยกตัวของแผ่นดินในช่วงสองล้านปหลังสุดน ี้
ประกอบกับผืนดินถูกกร่อนผุพังท�าลายผ่านช่องกิ่วน�้าของ
เทือกเขารูปอีโต้น�าพาเอาตะกอนกรวดและเศษช้ินไม้กลาย
เปนหินไปสะสมตัวในแอ่งประกอบกับแม่น้�าเกิดการปรับ
ระดบั ทา� ใหช้ นั้ ตะกอนกรวดถกู ยกตวั ขน้ึ เปน ตะพกั สงู โดยพบ
ไมก้ ลายเปน หนิ มากบรเิ วณบา้ นโกรกเดอื นหา้ ตา� บลสรุ นารี
อ�าเภอเมืองนครราชสีมา พบเปนท้ังท่อนซุงขนาดใหญ่
และยาวฝงตัวอยู่ในช้ันตะกอนกรวด และยังพบเปนเศษไม้
กลายเปน หนิ ขนาดเล็กใหญอ่ ยา่ งหลากหลาย บา้ งกพ็ บเปน
โอปอลเนอ้ื อญั มณที ส่ี วยงาม บางบรเิ วณพบชนั้ ตะกอนกรวด
ถูกเช่ือมด้วยสารซิลิกากลายเปนหินกรวดมนโดยพบเศษไม้
กลายเปนหินอยู่ด้วย มีผู้ศึกษาชนิดของไม้กลายเปนหินพบ
ว่าเปนกลุ่มของไม้ที่มีลักษณะใกล้เคียงกับต้นไม้ปจจุบันท่ี
พบในปา่ เบญจพรรณ ปา่ เตง็ รงั และปา่ ดบิ แลง้ อยา่ งนอ้ ยม ี 7
วงศ ์ 10 สกลุ และ 17 ชนดิ ไดแ้ ก ่ วงศแ์ ละ/หรอื สกลุ มะมว่ ง
มะกอกเกลอ้ื น สมอ ปลาไหลเผอื ก มงั คะ จนั่ จกิ และสะเดา

Petrified woods were found from the
gravel deposits in high undulating terrain caused
by the uplift and weathering and erosion during
the last two million years. Formation of the cuesta
and antecedent rivers creating the water gaps,
the sediments were then transported to form the
gravel deposits with petrified woods. The high
gravel terraces have been formed by this river
rejuvenation. Abundant large and long petrified
logs were discovered in the area of Ban Krok Duean
Ha, Suranaree, Mueang Nakhon Ratchasima, with
abundant fragmentary petrified woods in the gravel
deposits. Some of them are precious opal. The
gravel deposits with pieces of petrified woods in
some places are cemented by silica. Some petrified
woods were identified as the trees inhabited
the mixed, dipterocarp, and dry evergreen forests.
An assemblage of the fossil woods comprises at
least 17 species from 10 genera of 7 families of
dicotyledons, including cf. Mangiferoxylon spp.,
Anacardiaceae, Canarium sp., Terminalia spp.,
Combretum spp., Irvingia sp., Cynometroxylon
holdeni, Cynometroxylon spp., cf. Millettia spp.,
Careya spp., Azadirachta sp.

47ความโดดเดน่ และความแตกต่างทางธรณวี ิทยา ในระดับนานาชาต ิ ของอทุ ยานธรณโี คราช

พพิ ิธภณั ฑไมก ลายเปน หนิ ฯ
(Khorat Fossil Museum)

เปน พพิ ธิ ภณั ฑซ์ ากดกึ ดา� บรรพอ์ ยใู่ นตา� บลสรุ นารี
ประกอบด้วย 3 อาคาร คือ อาคารจัดแสดงไมก้ ลายเปน หนิ
อาคารจัดแสดงชา้ งดึกด�าบรรพ ์ และสัตว์ร่วมยุคอืน่ ๆ และ
อาคารจัดแสดงไดโนเสาร์ และสัตว์ร่วมยุค นอกจากน้ียังมี
พ้ืนที่นอกอาคารประกอบด้วยอุทยานไม้กลายเปนหินโกรก
เดือนหา้ ซง่ึ เปนแหล่งก�าเนดิ ไมก้ ลายเปน หิน และเปนท่ีมา
ของการจัดสร้างพิพิธภัณฑ์แห่งน้ี พ้ืนที่นอกอาคารยังมีการ
จัดภูมิทัศน์ในรูปของสวนประดับไม้กลายเปนหินและสวน
ทะเลโบราณ ซง่ึ จัดแสดงเรื่องราวด้านธรณีวทิ ยาและบรรพ
ชีวนิ วิทยาอย่างครบถว้ น

48 ความโดดเด่นและความแตกตา่ งทางธรณีวิทยา ในระดับนานาชาต ิ ของอทุ ยานธรณีโคราช

พิพธิ ภัณฑไ ม้กลำยเป็นหิน Khorat Fossil Museum

The museum is in Suranari Sub-district
consisting of three main buildings namely petrified
wood, ancient elephant and dinosaur buildings.
Furthermore, there are also outdoor spaces
such as the Krok Duean Ha petrified wood garden
displaying the source of the petrified woods that
led to the museum construction. The landscape of
outdoor areas are also designed and decorated by
decorative and flowering plants, petrified woods
and rocks. Fossiliferous stones are also used for
landscape decoration describing the Khorat Sea
and other geological and paleontological stories.

49ความโดดเดน่ และความแตกตา่ งทางธรณวี ทิ ยา ในระดับนานาชาต ิ ของอุทยานธรณีโคราช

แหล่งไม้กลายเปนหินท่ีบ้านโกรกเดือนห้าน้ีได้ เทอื กเขารูปอีโตโคราช (Khorat cuesta)
รบั การพัฒนาเปน พพิ ธิ ภณั ฑไ์ มก้ ลายเปน หนิ บนเนอื้ ทข่ี นาด ความโดดเด่นด้านลักษณะธรณีสัณฐานเทือกเขา
80.5 ไร่ท่ีประกอบด้วยอาคารส�านักงาน อาคารจัดแสดง รูปอีโต้ เปนลักษณะภูมิประเทศท่ีเปนแนวเทือกเขายาวไป
อาคารวิจัย บ้านพัก อาคารคลุมหลุมจัดแสดงไม้กลายเปน ตามแนวขอบแอ่งโคราช ในพื้นที่อุทยานธรณีโคราชพบอยู่
หิน และพื้นท่ีจัดแสดงกลางแจ้ง อย่างไรก็ตามอาคารจัด ทางด้านตะวันตกและตะวันตกเฉียงใต้ เปนเทือกเขาสอง
แสดงแบ่งออกเปน 3 อาคาร คือ อาคารจัดแสดงไม้กลาย เทือกขนานกันไป ด้านตะวันตกเฉียงใต้ของเทือกเขาทั้ง
เปน หนิ อาคารจดั แสดงซากดกึ ดา� บรรพส์ ตั วเ์ ลย้ี งลกู ดว้ ยนม สองมีลักษณะเปนผาชัน ขณะท่ีด้านตะวันออกเฉียงเหนือ
และอาคารจัดแสดงซากดึกด�าบรรพ์ไดโนเสาร์ ซ่ึงส่วนใหญ่ มีลักษณะเปนลาดตามแนวเท เกิดข้ึนเน่ืองมาจาก 3 ปจจัย
เปนช้ินส่วนซากดึกด�าบรรพ์ที่ค้นพบในจังหวัดนครราชสีมา ควบคู่กันไปอย่างต่อเน่ืองจนถึงปจจุบันและมีรายละเอียด
นอกจากนยี้ งั มกี ารจดั แสดงทางธรณวี ทิ ยาอนื่ ๆ รวมถงึ เรอื่ ง ดงั น้ี
ราวดา้ นอทุ ยานธรณ ี โดยในวนั ท ี่ 15 สงิ หาคม 2559 ไดม้ พี ธิ ี Remarkable cuesta topography is a landform
เปด สา� นกั งานอทุ ยานธรณโี คราชซง่ึ เปน สว่ นหนง่ึ ของอาคาร with long mountain ranges along the margin
พิพธิ ภัณฑ์แห่งน้ีดว้ ย of the Khorat basin. The cuestas in the Khorat
Geopark area locate on the southwest part consisting
This petrified wood site has been devel- of a pair of mountain ranges parallel together
oped being a petrified wood museum in an area with escarpments on the southwest sides and dip
of 32 acres consisting of office building, research slopes on the northeast sides. The cuestas have
buildings, exhibition halls, residences, outdoor been formed by three factors continuously and
petrified wood pavilions and outdoor exhibitions. simultaneously from the past to date.
The exhibition halls consist of three buildings
including petrified wood building, fossil mammals
building and dinosaur building. The exhibitions are
mainly displayed the fossil specimens from Nakhon
Ratchasima. In addition, exhibitions relating to
other fields of geology including the Geoparks
are also available. The Khorat Geopark office was
officially opened on the 15th August 2016 as a part
of this museum.

50 ความโดดเดน่ และความแตกต่างทางธรณวี ิทยา ในระดับนานาชาติ ของอทุ ยานธรณีโคราช

กมุ ภลักษณม อจะบก
(Mor Ja Bok Potholes)

กุมภลักษณ์มอจะบกและการเกิด Mor Ja Bok potholes and their formation

น�้าในแม่น้�าเกิดการหมุนวนรอบ ๆ มี กอ้ นหนิ ไดต้ กลงไปในหลมุ เลก็ ทา� ใหเ้ กดิ กระบวนการด�าเนินไปท�าให้หลุมกุมภลักษณ์
ทิศทางไม่แน่นอนบริเวณท้องน้�าท�าให้ การขัดถหู ลุม กอ้ นหนิ นท้ี า� ตัวเปน วตั ถุ ลึกลงไปและกวา้ งออกไปอยา่ งตอ่ เนอ่ื ง
เกิดหลมุ ในแนวด่งิ ขดั ถู The process continue deepening and
River water is swirled around in Rocks get swept into the small enlarging the pothole
irregularities in the riverbed depressions and abrade the
creating vertical eddies hollow. These rocks are called
grinders

แหล่งเปนพื้นท่ีเนินสูงปานกลาง มีลักษณะเปน The site is a moderate-sized hill with
ลานหินกว้างลาดต่�าอย่างต่อเน่ืองครอบคลุมพ้ืนที่ประมาณ sandstone exposed on the top as a wide stone
1,000 ตารางเมตร ประกอบด้วยหลุมกุมภลักษณ์มากกว่า yard covering an area about 1,000 square meters.
100 หลมุ มขี นาดและความลกึ แตกตา่ งกนั ไป หลมุ ทลี่ กึ ทสี่ ดุ It consists of over 100 potholes varied in sizes. The
ประมาณ 2 เมตร เปนหลักฐานแสดงว่าอดีตเคยเปนพ้ืนท่ี deepest hole is about two meters. This pothole
ท้องน�้าของแม่น�้าสายหน่ึงที่มีกระแสน�้าเช่ียวไหลผ่านเกิด site reveals that the area used to be the riverbed
กระแสน้�าวนและมีเม็ดกรวดช่วยขัดสีจนเกิดเปนหลุมกุมภ of a river with turbulent water flows swirled around
ลักษณ์ดังกล่าว จากนั้นมีการยกตัวของแผ่นดินท�าให้แม่น้�า in irregularities creating vertical eddies assisted
เล่ือนต�าแหน่งออกไปทิ้งไว้ซึ่งแหล่งกุมภลักษณ์มอจะบกดัง by some grinders eventually turned into many
กลา่ ว potholes. Later on, the area has been uplifted
giving rise to shifting the river positions leaving the
pothole site as seen nowadays.

51ความโดดเดน่ และความแตกตา่ งทางธรณีวทิ ยา ในระดบั นานาชาต ิ ของอทุ ยานธรณโี คราช

การยกตวั ของแผนดนิ (tectonic uplift) Quaternary tectonic uplift has formed the
northeastern Thailand as a plateau but it has been
การยกตัวของแผ่นดินในช่วงยุคควอเทอร์นารี uplifted in different rates on different parts of the
ท่ีท�าให้ภาคตะวันออกเฉียงเหนือเปนท่ีราบสูง โดยมีอัตรา terrain. This mechanism created two basins, Sakhon
การยกตัวท่ีแตกต่างกันท�าให้เกิดแอ่งสะสมตะกอนสองแอ่ง Nakhon basin in the north and Khorat basin in the
คือแอง่ สกลนครทางดา้ นเหนอื และแอง่ โคราชทางดา้ นใต ้ มี south, divided by the Phu Phan ranges between
แนวเทือกเขาภูพานคั่นกลาง ในส่วนของแอ่งโคราชมีเทือก them. The Khorat basin is bounded by the Phu
เขาเพชรบูรณ์และเทือกเขาดงพญาเย็นทางด้านตะวันตก Phan ranges to the north, Phetchabun and Dong
เทือกเขาสันก�าแพงและเทือกเขาพนมดงรักทางด้านใต้ ที่ Phayayen to the west and Sankhamphaeng and
ยาวตอ่ เนอ่ื งกนั เปน ขอบเขตของทร่ี าบสงู ดงั ทเี่ หน็ ในปจ จบุ นั Phanom Dongrak ranges to the south. One of the
อกี หลกั ฐานหนง่ึ ทย่ี นื ยนั การยกตวั ของแผน่ ดนิ คอื แหลง่ กมุ ภ evidences supporting the uplift of the terrain is the
ลักษณ์มอจะบกที่ประกอบด้วยกุมภลักษณ์มากกว่า 100 Mor Ja Bok potholes site where it is composed of
หลุมมีขนาดแตกต่างกันไปและมีความลึกสูงสุดถึง 2 เมตร over 100 potholes with different sizes and depth,
เปนแหล่งท่ีเปนเนินสูงประมาณ 250 เมตรเหนือระดับน�้า the deepest one is about two meters. The site
ในอา่ งเกบ็ นา้� ซบั ประดปู ระมาณ 25 เมตร ซง่ึ กลา่ วไดว้ า่ เปน is on a hill about 250 meters in elevation when
บริเวณที่เคยมีทางน�้าไหลผ่านที่มีกระแสน้�าไหลวนจนเกิด compare to the nearby reservoir it is higher than
กมุ ภลกั ษณจ์ า� นวนมาก เมอ่ื แผน่ ดนิ ยกตวั สงู ขน้ึ จงึ ทา� ใหท้ าง the Sub Pradoo reservoir about 25 meters. The
นา้� เปลยี่ นต�าแหนง่ ไปอยู่ที่อ่นื ท่มี รี ะดบั ทต่ี า่� กวา่ potholes site is considered as a location that a river

with turbulent flows used to flow and generate
the holes by erosions. After that the site has been
uplifted to form the hill and the river has shifted
away to the low-laying locations leaving behind
the abandon potholes.

A

52 ความโดดเดน่ และความแตกต่างทางธรณวี ทิ ยา ในระดบั นานาชาต ิ ของอทุ ยานธรณโี คราช

B

รปู จา� ลองสามมิติแสดงววิ ัฒนาการของพื้นที่อทุ ยานธรณีโคราช ก) พน้ื ที่เดมิ
ข) พืน้ ที่ปจจบุ นั ที่เกิดจากการยกตวั ของแผน่ ดนิ และการผพุ งั ท�าลายจากนา�้ หลากในชว่ งยุคควอเทอร์นารี
Three dimension model picture showing evolution of the Khorat Geopark area A) former area

B) present area caused by tectonic uplift, weathering and erosion

การผพุ งั และกรอ น (weathering and erosion) Differential weathering and erosion of the
rocks due to the area consists of sandstones with
การผุพังและกร่อนของหินไม่เท่ากันเนื่องมาจาก high and low resistive properties in weathering
พ้ืนที่ประกอบด้วยหินทรายท่ีมีความคงทนต่อการผุพังสูง and erosion. The processes give rise to mountain
สลับกับหินทรายที่มีความคงทนต่อการผุพังได้น้อยกว่า ก่อ ranges capped by high resistive rocks such as the
ให้เกิดแนวเทือกเขาท่ีปดทับด้วยหมวดหินทรายที่คงทนต่อ Phra Wihan and Phu Phan formations. Whereas the
การผุพังสูง เช่น หมวดหินพระวิหารและหมวดหินภูพาน Sao Khua, Khok Kruat and Maha Sarakham formations
ขณะที่หมวดหินเสาขัว หมวดหินโคกกรวดและหมวดหิน are less resistive rock formations providing to
มหาสารคามนั้นคงทนต่อการผุพังได้น้อยกว่า จึงเกิดเปน develop the valleys between the mountains,
พ้ืนท่ีหุบเขาระหว่างภูเขาสูง พื้นที่ลอนลาด และพ้ืนท่ีราบ undulating terrains and flat plain areas.
ลมุ่ กวา้ งขวาง

53ความโดดเด่นและความแตกตา่ งทางธรณีวิทยา ในระดับนานาชาต ิ ของอุทยานธรณีโคราช

เขายายเทยี่ ง
(Yai Thiang Escarpment)

พืน้ ทอ่ี ยบู่ นสนั เขายายเทีย่ ง เหน็ ทวิ ทัศน์ของอ่าง The area is on the top of Khao Yai Thing
เก็บน�้าทางด้านล่าง และเห็นลักษณะของเขารูปอีโต้ของ seeing a fantastic scenery of reservoir down
เขาขนานจิตท่ีสังเกตเห็นด้านผาชันและด้านลาดตามแนว below and Khao Khanan Chit behind showing both
เทซ่ึงเปนลักษณะของภูมิประเทศแบบภูเขาอีโต้ ล�าตะคอง escarpment and dip slope sides as the feature of
เปน แมน่ า�้ ทไี่ หลผา่ นบรเิ วณนมี้ าชา้ นาน ตอ่ มาแผน่ ดนิ มกี าร the cuesta. Lam Takhong has been flowed in this
ยกตวั ขนึ้ เปน เทอื กเขาอยา่ งชา้ ๆ และตอ่ เนอ่ื ง ขณะเดยี วกนั area beyond the remote past. After that the terrain
ล�าตะคองก็กัดเซาะลงในแนวด่ิงสวนทางกับการยกตัวของ has been gradually uplifted as a mountain building
แผน่ ดนิ ไปดว้ ยจนเทอื กเขาถกู กดั เปน กวิ่ นา้� มนี า้� ไหลผา่ นแยก in contemporaneous with the down penetration
เขายายเที่ยงและเขาขนานจิตรออกจากกันจนถึงปจจุบัน of the Lam Takhong creating a water gap with
จึงถอื ได้ว่าแม่นา้� ล�าตะคองเปนธารน�้าบรรพกาล river running separating the Khao Yai Thiang and
Khao Khanan Chit apart as seen nowadays. The
Lam Takhong is thus an antecedent river.

54 ความโดดเด่นและความแตกต่างทางธรณีวิทยา ในระดับนานาชาต ิ ของอทุ ยานธรณโี คราช

ab

c

เขาขนานจิตมองจากเขายายเท่ยี งเคยเปน แผ่นหนิ ตอ่ เนอ่ื งกันโดยมลี า� ตะคองไหลผ่าน การยกตวั ของแผน่ ดินกบั การกดั เซาะแนวดิ่งสวนลง
ไปของลา� ตะคองก่อให้เกิดเปน ก่ิวน�้ากว้าง โดยล�าตะคองยงั คงรกั ษาตา� แหนง่ เดิมไว้ ล�าตะคองจงึ เปน แมน่ �้าบรรพกาล

Khao Khanan Chit viewed from Khao Yai Thiang used to be continuous rock beds with Lam Takhong flew across.
The uplift of the terrain and down penetration of the Lam Takhong creating a wide water gap,
the Lam Takhong is thus an antecedent river.

55ความโดดเดน่ และความแตกตา่ งทางธรณวี ิทยา ในระดับนานาชาติ ของอทุ ยานธรณโี คราช

ระบบทางนํ้าบรรพกาล (antecedent river วดั ปาภผู าสูง
system) (Wat Pa Phu Pha Sung)
เปน ระบบทางนา้� ทม่ี มี ากอ่ นการยกตวั ของแผน่ ดนิ
ขณะท่ีเกิดการยกตัวของแผ่นดินสูงข้ึนเปนแนวเทือกเขารูป
อีโต้ ทางนา้� ได้กดั กรอ่ นเทือกเขาเปนช่องก่วิ น�้าจนเห็นเทือก เปนพื้นที่สันเขาที่ลาดเอียงเทไปทางด้านเหนือ
เขารปู อโี ตถ้ กู บากเปน ชอ่ งใหท้ างนา้� ไหลผา่ น เชน่ ลา� ตะคอง จากสนั เขามองไปทางดา้ นใตเ้ ปน หนา้ ผาสงู ชนั ประกอบดว้ ย
และล�าพระเพลิง เปนต้น ตะกอนที่ได้จากการกัดเซาะ หนิ ทรายหมวดหนิ พระวหิ าร บา้ งเปน แผน่ หนิ ยน่ื ออกไปมอง
ของทางน�้าได้ถูกพัดพาไปสะสมตัวในแอ่งโคราชอย่างต่อ เห็นพ้ืนท่ีด้านล่างเปนทิวทัศน์ที่งดงาม เทือกเขาหินทราย
เนอ่ื งไปพรอ้ ม ๆ กบั การยกตวั ของแผน่ ดนิ ทา� ใหแ้ มน่ า�้ มกี าร นี้ทอดตัวยาวต่อเน่ืองตลอดขอบที่ราบสูงโคราชทางด้านใต้
ปรับระดับอย่างต่อเนื่องจนพบตะกอนกรวดสะสมตัวบน ในลักษณะของภูมิประเทศเทือกเขารูปอีโต้ พื้นท่ีเปนที่ตั้ง
ตะพกั สูงดังท่เี ห็นในปจ จบุ ัน ของวัดป่าภูผาสูงท่ีได้รับการพัฒนาโดยการจัดภูมิทัศน์และ
สร้างทางเดินและสะพานเลียบไปตามขอบผาชันสวยงาม
An antecedent river is a drainage system แปลกตา นอกจากนยี้ งั พบรอ่ งรอยสตั วด์ กึ ดา� บรรพ ์ เปน รอย
that was firstly developed prior to the building of หนอนชอนไช ซ่ึงเกิดจากร่องรอยจากการท�ากิจกรรมของ
the mountain ranges to form a cuesta. The mountain สัตว์ในดิน ท่ีใช้เปนท่ีอยู่อาศัยหรือหาอาหาร สัตว์ต่างชนิด
has been simultaneously cut by the river to กนั จะขดุ รแู ละมีแนวทางการชอนไชท่ีแตกตา่ งกันไป
form a water gap such as Lam Takhong and Lam
Phra Phloeng. The sediments from the mountain The area is on the mountaintop declin-
erosion were then transported to deposit in the ing toward the north with high steep cliff on the
Khorat basin continuously and simultaneously southern side. It composes mostly of sandstone
with the uplift together with a continuous river belonging to the Phra Wihan Formation. There are
rejuvenation as seen today as the gravel deposits some sandstone beds protruding over the cliff as
on the high terrace. spectacular viewpoints surrounded by stunning
sceneries. It is a part of a long chain sandstone
ลักษณะของเทือกเขารูปอีโต้ในเขตพ้ืนท่ีอุทยาน mountain characterized by the cuesta topography.
ธรณโี คราช ถอื เปน หลกั ฐานทสี่ ามารถใชอ้ ธบิ ายประวตั คิ วาม The area is the place situated by the Wat Pa Phu
เปนมาของแผ่นดินที่มีความเก่ียวข้องสัมพันธ์อย่างใกล้ชิด Pha Sung decorated by astonished landscapes
กบั ระบบทางนา้� ทไี่ หลตดั ผา่ นขวางแนวเทอื กเขาและมกั เปน with walking trails and bridges along the cliff. Trace
ต�าแหน่งท่ีเหมาะสมในการสร้างเข่ือนเพ่ือให้เกิดอ่างเก็บน้�า fossils of worm burrows generated by animal activities
ทัง้ เพอ่ื การเกษตร ผลิตกระแสไฟฟา และสถานท่ีทอ่ งเท่ียว they used for living and seeking food. Different
พกั ผ่อนหย่อนใจของนกั เดินทาง animals create different burrows.

The cuestas in the Khorat Geopark area are
regarded as evidences to explain the history of the
landform development. It is closely related to the
river system that flowing cut across the mountain
ranges and being suitable locations of the dam
sites and their reservoirs supplying to agricultures,
power generating and recreations.

56 ความโดดเด่นและความแตกต่างทางธรณวี ทิ ยา ในระดบั นานาชาต ิ ของอทุ ยานธรณโี คราช

ลักษณะที่โดดเด่นทั้งสองด้านดังกล่าวน้ีถือเปน The remarkable fossil sites and cuesta
ลักษณะท่ีโดดเด่นของพื้นท่ีอุทยานธรณีโคราชที่จะน�าไป landforms of the Khorat Geopark are described.
เปรยี บเทยี บกบั ความโดดเดน่ ของอทุ ยานธรณโี ลกของยเู นสโก They will be used to compare with the different
ทั้ง 127 แห่งทั่วโลกเพ่ือจะช้ีให้เห็นว่าความโดดเด่นของ and remarkable features of those the 127 UNESCO
อทุ ยานธรณโี คราชเหมอื นหรอื แตกตา่ งจากจากอทุ ยานธรณี Global Geoparks worldwide. This is to demonstrate
อนื่ ๆ อยา่ งไรอนั จะนา� ไปสกู่ ารพจิ ารณาวา่ ความโดดเดน่ ของ that how the Khorat Geopark is different and
อุทยานธรณโี คราชมคี วามจา� เพาะแตกตา่ งจากอทุ ยานธรณี remarkable from those other global geoparks with
อ่นื ๆ ในระดบั สากลอยา่ งไรบ้างตอ่ ไป uniqueness internationally.

(Wat Pa Phu Pha Sung)

บางมุมมองของวัดปา่ ภผู าสงู ทีต่ ง้ั อยรู่ มิ ผาชนั บนยอดเขาสูงของ การมสี ว นรว มของชมุ ชน
เทอื กเขารูปอีโต้ (community participation)

Some points of view of Wat Pa Phu Pha Sung situated การมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถ่ินในอุทยานธรณี
on a high cuesta mountain โคราช จ�าแนกได้เปน 3 ด้าน ตามกรอบแนวคดิ ของอทุ ยาน
ธรณีโลกของยูเนสโก ประกอบด้วย ด้านการอนุรักษ์ ด้าน
การศึกษา และดา้ นการพฒั นาอย่างยัง่ ยนื รายละเอียดดงั น้ี

Community participation in the Khorat
Geopark is divided into three categories under
the concept of the UNESCO Global Geopark
comprising conservation, education and sustainable
development.

57ความโดดเด่นและความแตกตา่ งทางธรณวี ิทยา ในระดับนานาชาต ิ ของอุทยานธรณโี คราช

เขาสามสิบสาง The site is on the mountaintop composed
of sandstone of Phu Phan Formation. There is an
(Khao Sam Sib Sang) accessible route on the dip slope side and on the

opposite side is a high steep cliff where can see
เปนพื้นท่ีสันเขาหินทรายของหมวดหินภูพาน มี mountains and wide plain from the highest
ทางข้ึนไปทางด้านลาดตามแนวเท จากสันเขามองลงไป viewpoint. From the viewpoint can see Phra Wihan
ด้านผาชันเห็นเปนท่ีราบกว้าง ด้านใต้เปนแนวเทือกเขา Formation sandstone mountain to the south, Phu
หินทรายหมวดหินพระวิหาร ส่วนด้านเหนือเปนแนวเทือก Phan Formation sandstone mountain to the north
เขาหินทรายหมวดหินภูพาน ใต้พื้นท่ีราบระหว่างเทือกเขา and between them is a lower plain of the Sao
ทงั้ สองจงึ เปน หมวดหนิ เสาขวั ทา� ใหเ้ หน็ ลกั ษณะภมู ปิ ระเทศ Khua Formation. There are hundreds of potholes
แบบเขาอีโต้และการล�าดับชั้นหินได้อย่างชัดเจน บนพื้นที่ on the mountaintop with about 30 dominant large
ยอดเขาพบหลมุ กมุ ภลกั ษณม์ ากมายหลายรอ้ ยหลมุ แตห่ ลมุ ones which is the site name is derived from, others
ทม่ี ขี นาดใหญโ่ ดดเดน่ มจี า� นวนประมาณ 30 หลมุ จงึ เปน ทมี่ า are shallower. The potholes are partly created by
ของช่ือสถานท่ ี ส่วนหลมุ อื่น ๆ เปน หลุมตืน้ ๆ สว่ นหนึง่ เกิด weathering and erosion along the joints by runoffs
จากการผพุ งั และกรอ่ นบรเิ วณรอ่ งรอยแตกจากนา้� หลากทม่ี า during rains and developed wider and deeper with
ขณะฝนตกและพัฒนามีขนาดใหญ่และลึกข้ึนตามกาลเวลา time. The deepest hole is 1.35 meters.
หลุมทล่ี ึกท่ีสดุ ประมาณ 1.35 เมตร

a b c

พัฒนาการในขนาดความกว้างและความลึกของ
หลุมกุมภลักษณ์ท่ีมีความสัมพันธ์กับรูปแบบรอยแตกใน
หนิ ทรายบนยอดเขาสามสิบสา่ ง

Development in width and depth of the
potholes related to joint patterns of sandstone on
the top of Khao Sam Sib Sang

58 ความโดดเด่นและความแตกตา่ งทางธรณีวิทยา ในระดบั นานาชาต ิ ของอทุ ยานธรณโี คราช

ด้ำนกำรอนรุ กั ษ (Conservation) Geological, ecological and cultural sites
in the Khorat Geopark are under administration of
แหล่งธรณีวิทยา แหล่งนิเวศวิทยา และ different organizations of both government and
แหล่งวัฒนธรรม ในอุทยานธรณีโคราชมีการบริหารจัดการ private sectors. Some sites have been already
โดยองค์กรที่แตกต่างกัน ทั้งภาครัฐและเอกชน บางแหล่ง developed for tourism but some sites are opened
ได้รับการพัฒนาจากแหล่งท่องเที่ยวอยู่เดิม บางแหล่งเปด to public for tourism but not yet developed. There
ให้ท่องเท่ียวแต่ยังไม่มีการพัฒนา ในส่วนของการอนุรักษ์ are some community participation for conservation
ทรพั ยากรนนั้ ชมุ ชนทอ้ งถน่ิ มสี ว่ นรว่ มในการอนรุ กั ษใ์ นบาง such as the Sam Sib Sang pothole site. The site is
พื้นท่ ี อาทิ แหลง่ กมุ ภลักษณเ์ ขาสามสบิ ส่าง โดยมีโครงการ in the tourism development project carried out by
พัฒนาเปนแหล่งท่องเที่ยวของชุมชนภายใต้การด�าเนินงาน the Makluea Mai Sub-district Administration Organi-
ขององค์การบริหารส่วนต�าบลมะเกลือใหม่ เน่ืองจากเปน zation. Due to the site is on the high mountaintop
แหล่งอยู่บนยอดภูเขาสูงในเขตพื้นที่ป่าชุมชนซ่ึงชุมชนมีน in the community forest, the site is certainly under
โยบายในการอนุรักษ์แหล่งอยู่แล้ว แหล่งกุมภลักษณ์มอจะ protection and conservation. The Mor Ja Bok
บกซงึ่ อยใู่ นเขตพนื้ ทว่ี ดั กถ็ กู อนรุ กั ษอ์ ยา่ งดเี พยี งพอเนอ่ื งจาก pothole site is in a Buddhism temple area that is
อยใู่ นศาสนสถานซงึ่ เปน ศนู ยก์ ลางของชมุ ชน ชนิ้ ตวั อยา่ งไม้ the center of community, the site is also protected.
กลายเปนหินจ�านวนมากที่ประชาชนมอบให้พิพิธภัณฑ์ไม้ Some people donated numerous pieces of petrified
กลายเปนหินเปนผู้ดูแลซ่ึงพิพิธภัณฑ์ก็ได้สร้างสวนไม้กลาย wood to the Khorat Fossil Museum and the
เปนหินในพ้ืนที่พิพิธภัณฑ์เพื่อเปนการประกาศเกียรติคุณ museum uses those petrified woods to decorate
เปน ตน้ some landscapes in the museum. The museum

also gave them the commemorative certificates.

สวนไม้กลายเปนหนิ ในพิพธิ ภัณฑ์ไมก้ ลายเปน หนิ ช้นิ ตวั อยา่ งไดร้ บั บริจาคจากนายอรุณ ตัง้ พาณิชย์
Petrified wood garden in the Khorat Fossil Museum, the specimens donated by Aroon Tangpanich

59ความโดดเด่นและความแตกต่างทางธรณีวิทยา ในระดบั นานาชาต ิ ของอทุ ยานธรณโี คราช

ศาลพอ่ เทพพนมในพิพธิ ภัณฑไ์ มก้ ลายเปนหนิ ชนิ้ ตวั อย่างไม้กลายเปน หนิ ไดร้ บั บรจิ าคจากนางทัศนาภรณ์ ศรีเสรีนุวฒั น์ และบุตรธิดา
Thep Phanom Shrine in the Khorat Fossil Museum, the petrified wood specimens donated by Thassanaporn
Srisereenuwat and her family

ในพื้นท่ีอุทยานธรณีโคราชเอง มีพิพิธภัณฑ์ด้าน The Khorat Geopark area has many fossil
ธรณีวิทยาและซากดึกด�าบรรพ์อยู่มากมาย ประกอบด้วย and geological museums including the Khorat Fossil
พพิ ธิ ภณั ฑไ์ มก้ ลายเปน หนิ ฯ พพิ ธิ ภณั ฑซ์ ากดกึ ดา� บรรพโ์ คกสงู Museum, Khok Sung Fossil Museum and Tha Chang
และพิพิธภัณฑ์ช้างดึกด�าบรรพ์ท่าช้าง ซึ่งบางแห่งดูแลโดย Ancient Elephant Museum. Some museums are
องค์กรท้องถิ่นโดยมุ่งหมายให้เข้าถึงประชาชนได้อย่าง under looking after by local governments for easy
ทั่วถึง มีการพัฒนาแหล่งเรียนรู้จากทรัพยากรธรณีวิทยา accession of the people. The Khorat Geopark takes
นิเวศวทิ ยาหรือวัฒนธรรม โดยเฉพาะอย่างยงิ่ ความโดดเด่น action on geological, ecological and cultural site
ของซากดึกด�าบรรพ์ในท้องถ่ิน เปนบทบาทหนึ่งท่ีอุทยาน development for education and learning and most
ธรณโี คราชใหค้ วามสา� คญั และสง่ เสรมิ การใชป้ ระโยชนพ์ น้ื ที่ optimized resource uses. Additionally, the Khorat
และทรพั ยากรของอทุ ยานธรณใี หเ้ กดิ ประโยชนต์ อ่ สว่ นรวม Geopark provides information and media for tourism
สูงสุด สนับสนุนข้อมูลและอุปกรณ์ที่เหมาะสมกับการเปน and learning sites especially the geological sites
แหล่งเรียนรู้และแหล่งท่องเท่ียวในเขตพื้นที่อุทยานธรณี those general people are still lacked the geological
โดยเฉพาะพ้ืนท่ีธรณีวิทยาท่ีคนทั่วไปยังขาดความรู้พ้ืนฐาน and paleontological knowledge.
ดา้ นธรณีวิทยาและบรรพชวี นิ วิทยา

60 ความโดดเดน่ และความแตกตา่ งทางธรณวี ิทยา ในระดบั นานาชาต ิ ของอุทยานธรณีโคราช

น้า� ตกวงั เณร Wang Nen Waterfall

น้ําตกวงั เณร
(Wang Nen Waterfall)

เปนพ้ืนท่ีธารน้�าซ่ึงเปนส่วนหน่ึงของล�าตะคอง
มีพ้ืนท้องน�้าลาดเทไปทางทิศเหนือประกอบด้วยหินทราย
หมวดหินโคกกรวด เน่ืองจากกรมชลประทานได้สร้างฝาย
มะเกลือใหม่ผันน้�าเพื่อการชลประทานท�าให้มีระดับน้�าสูง
ขึ้น มีน้�าลึกไหลเช่ียว เคยมีเณรว่ายน�้าไปตัดไม้ไผ่ฝงตรง
ขา้ ม ขากลบั ผา่ นนา้� วนจนจมนา�้ เสยี ชวี ติ จงึ เรยี กพนื้ ทแี่ หง่ นี้
ว่า แก่งวังเณร เปน แหลง่ ท่องเทยี่ วหน่งึ ซึง่ ได้รบั ความนยิ ม The site is a stream as a part of the Lam
เปนอย่างมาก Takhlong River with streambed declining toward
the north composed of sandstone of the Khok
Kruat Formation. A check dam was built at a
downstream by the Royal Irrigation Department
giving rise to raising the water level with deep
water and rapid currents. A novice swam for cutting
the bamboos on the opposite riverbank but on
the way back he was drowned under the swirled
current and died. The name of the place is thus
called “Wang Nen” when the Thai word “Nen”
means “Novice”. The site is a popular tourist spot.

61ความโดดเดน่ และความแตกตา่ งทางธรณีวทิ ยา ในระดับนานาชาต ิ ของอทุ ยานธรณีโคราช

ดำ้ นกำรศกึ ษำ (education) ดำ้ นกำรพัฒนำอยำ่ งยง่ั ยืน
อุทยานธรณีโคราช มีการสนับสนุนการพัฒนา (sustainable development)
หลักสูตรการศึกษาส�าหรับโรงเรียนในเขตอุทยานธรณี โดย งานสงเสรมิ การมีสวนรว มของชุมชนในทองถิ่น
โรงเรยี นเครอื ขา่ ยเรมิ่ ตน้ ไดแ้ ก ่ โรงเรยี นสคี วิ้ สวสั ดผิ์ ดงุ วทิ ยา (Local community participation and
โรงเรยี นสงู เนนิ โรงเรยี นเตรยี มอดุ มศกึ ษานอ้ มเกลา้ โรงเรยี น promotion)
โปง่ แดงนา้� ฉา่ และโรงเรยี นทา่ ชา้ งราษฎรบ์ า� รงุ ทง้ั นเ้ี พอื่ เพมิ่ อุทยานธรณีโคราชมีการส่งเสริมให้ชุมชนท้อง
ขดี ความสามารถในการจดั กจิ กรรมเผยแพรอ่ งคค์ วามรดู้ า้ น ถิ่นให้มีส่วนร่วมในการสนับสนุนการศึกษา วิจัยและเปน
ธรณวี ทิ ยา นเิ วศวทิ ยาและวฒั นธรรมไดอ้ ยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ แหลง่ เรยี นร ู้ เพอื่ ใหเ้ กดิ การอนรุ กั ษแ์ ละพฒั นาในพน้ื ทอี่ ยา่ ง
มคี วามนา่ สนใจ และตอบสนองตอ่ การเรยี นรแู้ ละเขา้ ใจของ ย่ังยืน โดยการส่งเสริมให้ชุมชนมีความรู้เพ่ือสร้างจิตส�านึก
นักท่องเที่ยวหรือผู้มาเยือนในแต่ละกลุ่มระดับอายุ อาทิ หวงแหน ความเปน เจา้ ของ และความภาคภมู ใิ จในทรพั ยากร
เชน่ นกั เรยี น นกั ศึกษา นักวิจยั นักทอ่ งเที่ยว ชาวต่างชาติ ในท้องถิ่น การเกิดเครือข่ายพัฒนา จนน�าไปสู่การอนุรักษ์
ประชาชนในพื้นท่ีและอ่ืน ๆ รวมถึงหลักสูตรส�าหรับกลุ่ม ทรัพยากรที่ยั่งยืนในที่สุด ตัวอย่างเช่น กาแฟดงมะไฟท่ีได้
อาจารย์ ไกด์น�าเท่ียวหรือชุมชนท้องถ่ินให้มีความรู้ความ รับการรับรองส่ิงบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์จากกรมทรัพย์สินทาง
เข้าใจเกี่ยวกบั อทุ ยานธรณแี ละธรณวี ทิ ยา ปญญา โดยกลุ่มวิสาหกิจชุมชนกาแฟดงมะไฟได้ประชุม
The Khorat Geopark supports the curricu- หารือเร่ืองอุทยานธรณีกับการพัฒนาอย่างย่ังยืนกับอุทยาน
lum development for schools in the geopark area ธรณโี คราช เมอ่ื วันท่ ี 10 มถิ ุนายน 2560
and the initial geopark school networks are Sikhio Khorat Geopark has promoted the local
Sawatpadungwittaya School, Sung Noen School, communities in having participation on educational
Triamudomsuksanomklao School, Pong Daeng Nam and research supports to be learning sites and
Cha Samakkhi School and Thachang Ratbumrung to giving rise to conservation and sustainable
School. These are to raise the capability in geological, development of the areas. This is to promote the
ecological and cultural knowledge propagation, communities to knowing and having conscious on
interesting and responding on the learning and cherishing, ownership and proud on their local
understanding of every level of visitors such as pupils, resources. Creating development networks are
students, researchers, tourists, foreigners, and general finally led to sustainable resource conservation
people in the areas and others. These include such as the Dong Ma Fai coffee that is received
the curriculums for lecturers, tourist guides and certification on its geographic index (GI) from the
local communities to knowing and understanding Department of Intellectual Property. Likewise,
the geoparks and geology. The Dong Ma Fai coffee community enterprise
group had a meeting on geopark and sustainable
development with the Khorat Geopark on the 10th
June 2017.

62 ความโดดเดน่ และความแตกตา่ งทางธรณีวทิ ยา ในระดับนานาชาติ ของอทุ ยานธรณโี คราช

แหลงกาแฟดงมะไฟ
(Dong Ma Fai Coffee)

เปนแหล่งปลูกกาแฟพันธุ์อาราบิก้าของกลุ่ม
วิสาหกิจชุมชนกาแฟดงมะไฟ ในพ้ืนท่ีสูงบริเวณ หุบเขา
และลาดเขา เขารูปทรงอีโต้หรือเควสตา ในระดับความสูง
ต้ังแต่ 400 - 700 เมตร จากระดบั น้�าทะเลปานกลาง และ
มีเนื้อดินเปนดินร่วนปนทรายที่ออกเหนียวเล็กน้อย ความ
เปน กรดเปน ดา่ งหรอื pH 6 – 7 ดว้ ยสภาพภมู ศิ าสตรเ์ ฉพาะ
พ้ืนที่ดังกล่าว ท�าให้กาแฟดงมะไฟมีผลการวิเคราะห์สาร
คาเฟอนี อยู่ในระดับตา่� คอื ประมาณร้อยละ 1 โดยน้า� หนัก
เมอื่ เปรยี บเทยี บกับกาแฟทั่วไปที่ผลิตจากแหล่งอื่น ซึ่งจะมี
คาเฟอนี อยใู่ นระดบั ทม่ี ากกวา่ เปน สว่ นใหญ ่ ทา� ใหผ้ ลติ ภณั ฑ์
กาแฟดงมะไฟ ของบา้ นดงมะไฟ ไดร้ บั การรบั รองเปน สนิ คา้
จไี อ (GI: Geographical Indication) หรอื สนิ คา้ สงิ่ บง่ ชที้ าง
ภูมิศาสตร์จากกรมทรัพย์สินทางปญญา สินค้าชิ้นแรกของ
จังหวดั นครราชสีมา ใน พ.ศ. 2559

The site is an area growing the Arabica ไรก่ าแฟอาราบกิ าและกจิ กรรมเกยี่ วกบั กาแฟของชมุ ชนบา้ นดงมะไฟ
coffee by Dong Ma Fai coffee community enterprise Arabica coffee plantation and community activities in
group. It is a mountainous area with gorges and
mountain slope of the cuesta at the elevation Ban Dong Ma Fai
between 400 and 700 meters above sea level. The
ground is clayey and sandy loam with pH ranging than. The Dong Ma Fai coffee product from Ban
between 6 and 7. These geographical features give Dong Ma Fai is firstly certificated as a geographical
rise to the Dong Ma Fai coffee contains low level of indication product by the Department of
caffeine, less than one percent by weight. Whereas Intellectual Property in Nakhon Ratchasima
the coffee produced from other areas mainly contains Province since 2016.
caffeine at the level of three percent or more

63ความโดดเดน่ และความแตกต่างทางธรณีวิทยา ในระดบั นานาชาติ ของอทุ ยานธรณีโคราช

กำรพฒั นำอำชีพและผลติ ภัณฑ การจัดจ�าหน่าย การควบคุมต้นทุน การประชาสัมพันธ์
(product and occupation development) การตลาด และอนื่ ๆ ซงึ่ หนว่ ยงานทเ่ี กย่ี วขอ้ งภายในอทุ ยาน
การพัฒนาอาชีพในพ้ืนท่ีอุทยานธรณีโคราชนั้น ธรณีโคราชต้องบูรณาการความร่วมมือกันทุกภาคส่วนตาม
มีการด�าเนินงานระยะเร่ิมแรกในพ้ืนท่ีที่มีศักยภาพสูงอยู่ แผนแมบ่ ทและแผนปฏบิ ตั กิ ารของอทุ ยานธรณโี คราชตอ่ ไป
เดิม เพอ่ื ใหเ้ กดิ การพฒั นาต้นแบบที่เช่ือมโยงกับการดา� เนิน
งานของอุทยานธรณี โดยอุทยานธรณีโคราชได้สนับสนุน Way to develop the products to involve
ให้เกิดการพัฒนาสินค้าทางการเกษตรให้มีลักษณะเฉพาะ with the geopark is to promote and develop the
ถิ่น โดดเด่นเปนเอกลักษณ์ อย่างเช่น กาแฟดงมะไฟ โดย brand names, creating stories with the locals, quality
อุทยานธรณีโคราชมุ่งเน้นท่ีจะเชื่อมโยงกับชุมชนท้องถิ่น development, packaging designs to extending the
โแดลยะสวิันฒคน้าธหรรนม่ึงเตพ�าื่อบพลัฒหนนาึ่งยผกลริตะภดัณับผฑล์เดิติมภขัณอฑง์ขพึ้น้ืนเทป่ีอนุท SยMานE age of keeping, new product development, finding
ธรณีโคราชมีมากมายหลายร้อยรายการ มีชื่อเสียง เต็มไป selling channels, cost controlling, public relation
ด้วยเร่ืองราวทางประวัติศาสตร์ และเอกลักษณ์เฉพาะถ่ิน and marketing and others. Especially, integration
อาทิ ผ้าไหมโคราช หมโี่ คราช ผ้าไหมมัดหม่ี ผา้ ซนิ่ ญวน ผา้ among the government and private sectors is
เง่ียงนางด�า ส้มโอ หมี่โคราชกุดจิก 100 ป และหม่ีโคราช strongly needed.
บ้านน�้าฉ่า เปนต้น เพียงแต่ขาดเพียงการบรูณาการเข้ากับ
อุทยานธรณีเท่านั้น ด้ำนกำรพัฒนำบคุ ลำกร
Occupation development in the Khorat (human resource development)
Geopark has been carried out in the former high พื้นท่ีอุทยานธรณีโคราช มีมหาวิทยาลัยหรือ
potential areas for creating as master pieces for สถาบนั การศกึ ษาทเ่ี ปด สอนดา้ นธรณวี ทิ ยาหรอื วทิ ยาศาสตร์
other areas of the Khorat Geopark. Khorat Geopark โลกในระดับปริญญาตรีและสูงกว่า เช่น โปรแกรมภูมิ
has supported to create the endemic agricultural สารสนเทศและโปรแกรมฟสิกส์และวิทยาศาสตร์ทั่วไป
products with identity and outstanding quality like คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏ
the Dong Ma Fai coffee and emphasize to connect นครราชสีมา ภาควิชาฟสิกส์ประยุกต์ ภาควิชาเทคโนโลยี
with the local communities and cultures to raise การเกษตรและสิ่งแวดล้อม คณะวิทยาศาสตร์และ
the products to be the SME level. The OTOP prod- ศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน
ucts in the Khorat Geopark have numerous items สาขาวิชาวิศวกรรมธรณี สาขาวิชาวิศวกรรมปโตรเลียม
with reputation and full of historical stories and และเทคโนโลยีธรณี ส�านักวิชาวิศวกรรมศาสตร์ สาขา
endemic identity such as Khorat silk, Khorat noodle, วิชาฟสิกส์ สาขาวิชาการรับรู้จากระยะไกล สาขาวิชา
Mudmee silk, Yuan sarong, Ngiang Nang Dam ชีววิทยา ส�านักวิชาวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยี
clothes, pomelos, 100-year Khorat Kudjik noodle สุรนารี และผลิตบุคลากรด้านวิทยาศาสตร์โลกในสาขา
and Khorat Ban Nam noodle. However, these are วิชาภูมิศาสตร์ ทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม และ
still lacked integration with the Khorat Geopark. หลกั สตู รนานาชาติดา้ นการจัดการธรุ กจิ ท่องเทย่ี ว ดา้ นการ
แนวทางในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้เชื่อมโยง จดั การทรพั ยากรมนษุ ย ์ ฯลฯ สว่ นระดบั ปรญิ ญาตรใี นสาขา
กับอุทยานธรณี คือ การส่งเสริมการพัฒนาตราสินค้า อื่นของพื้นท่ีอุทยานธรณีมีการผลิตบุคลากรด้านอาชีพใน
การสรา้ งเรอ่ื งราวใหเ้ ชอ่ื มโยงกบั ทอ้ งถนิ่ การพฒั นาคณุ ภาพ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสานและมหาวิทยาลัย
การขอรบั รองคณุ ภาพ การออกแบบบรรจภุ ณั ฑเ์ พอ่ื ยดื อายุ ราชภฏั นครราชสมี า ในสาขาการทอ่ งเทย่ี ว สาขาการจดั การ
การเกบ็ รกั ษา การพฒั นาผลติ ภณั ฑ์ใหม่ ๆ การหาช่องทาง ทัว่ ไป การตลาด ภาษาอังกฤษธุรกิจ ภาษาองั กฤษเพ่อื การ
สอ่ื สารสากล

64 ความโดดเด่นและความแตกต่างทางธรณวี ทิ ยา ในระดับนานาชาติ ของอทุ ยานธรณโี คราช

There are some universities and The Khorat Geopark office is at the
educational institutes in the Khorat Geopark those Northeastern Research Institute of Petrified Wood
teaching geology or Earth science in the levels of and Mineral Resources with personnel knowing on
bachelor degree and higher. These include the geology, paleontology, biology, botany, geography,
Geographic Informatics Program and the Physics environmental science and other Earth science.
and General Science Program of the Nakhon These are included personnel on tourism business
Ratchasima Rajabhat University, Department of administration, Earth science tourist guides, English
Applied Physics and Department of Agricultural tourist guides, physical geography teachers, Earth
Technology and Environment of the Rajamangala science and local geology lecturers but still limited
University of Technology Isan, School of Geological in number and working in specific channels in the
Engineering and School of Petroleum Engineering, institute. For capacity research working on many
Suranaree University of Technology. Furthermore, resources in the geopark area, integration among
there are also personnel on Earth Science in the the local educational institutes is needed to
Program of Geography, Natural Resources and creating curriculums on geology and paleontology
Environment and the international curriculum in by having the geopark school networks as master
tourism business management and human resource pieces.
management. Other bachelor degrees in the
Rajamangala University of Technology Isan and
Nakhon Ratchasima Rajabhat University are Tourisms,
General management, Marketing, Business English
and English for international mass communication.

อทุ ยานธรณโี คราชมสี า� นกั งานตง้ั อยทู่ สี่ ถาบนั วจิ ยั
ไม้กลายเปนหินและทรัพยากรธรณีภาคตะวันออกเฉียง
เหนือ เฉลิมพระเกียรติ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา
มีบุคลากรที่มีความรู้ด้านธรณีวิทยา บรรพชีวินวิทยา
ชวี วทิ ยา พฤกษศาสตร์ ภูมศิ าสตร์ วิทยาศาสตร์สิ่งแวดลอ้ ม
และวิทยาศาสตร์โลกอื่น ๆ รวมทั้งมีบุคลากรด้านการ
บริหารธุรกิจท่องเที่ยว มัคคุเทศก์ด้านวิทยาศาสตร์โลก
มคั คเุ ทศกภ์ าษาตา่ งประเทศ ครภู มู ศิ าสตรก์ ายภาพ อาจารย์
ดา้ นวทิ ยาศาสตรโ์ ลก-ธรณวี ทิ ยาของทอ้ งถน่ิ แตบ่ คุ ลากรกม็ ี
จา� นวนจา� กดั ทา� งานเฉพาะดา้ นในสถาบนั เทา่ นน้ั เพอ่ื ใหก้ าร
ส�ารวจ ศึกษา วิจัยในพ้ืนท่ีเปนไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เหมาะสมกบั พน้ื ทแ่ี ละทรัพยากรทีม่ อี ยอู่ ย่างมากมายหลาก
หลายในอุทยานธรณีโคราช ปจ จุบนั จงึ มกี ารบูรณาการรว่ ม
มอื กบั สถาบนั การศกึ ษาในทอ้ งถนิ่ ในการจดั ทา� หลกั สตู รการ
เรียนการสอนทางด้านธรณีวิทยา บรรพชีวินวิทยา โดยมี
โรงเรยี นเครอื ขา่ ยอุทยานธรณเี ปนโรงเรียนตน้ แบบ

65ความโดดเด่นและความแตกตา่ งทางธรณีวทิ ยา ในระดับนานาชาต ิ ของอทุ ยานธรณโี คราช

ปาเขาใหญ
Khao Yai Forests

66 ความโดดเดน่ และความแตกต่างทางธรณีวิทยา ในระดับนานาชาติ ของอุทยานธรณีโคราช

ปาสะแกราช
Sakaerat Forests

67ความโดดเดน่ และความแตกต่างทางธรณวี ทิ ยา ในระดบั นานาชาติ ของอุทยานธรณโี คราช

โคราชไดโนพารค (Khorat Dinopark)

เปนพ้ืนท่ีป่าสงวนแห่งชาติในเขตต�าบลโคกกรวด
ที่องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ได้รับอนุญาตปลูกป่า มีขนาด
พื้นที่ประมาณ 600 ไร่ที่บางส่วนมีราษฎรเข้าไปท�ากิน
มีประวัติการค้นพบซากกระดูกไดโนเสาร์และสัตว์ร่วมสมัย
จากหินทรายและหินกรวดมนปนปูนหมวดหินโคกกรวด
ในพ้ืนที่และบริเวณใกล้เคียง โดยเฉพาะอย่างย่ิงไดโนเสาร์
อิกัวโนดอนต์สายพันธุ์ใหม่ที่ได้รับการศึกษาวิจัยแล้วถึง The park is a national forest in Khok Kruat
3 สายพันธุ์ ได้แก่ สยามโมดอน นิ่มงามมิ ราชสีมาซอรัส Sub-district that the Forest Industry Organization
สรุ นารเี อ และสริ นิ ธรนา โคราชเอนซสิ และยงั รวมถงึ ไดโนเสาร์ has permission for forest growing covering an area
กนิ เนอื้ พวกอลั โลซอร ์ ฟอสซลิ จระเขแ้ ละเตา่ พนื้ ทไี่ ดโนพารค์ of about one square kilometer. Some areas have
เปนพ้ืนท่ีที่มีความส�าคัญอย่างยิ่งต่อการส�ารวจ ศึกษาวิจัย been claimed by locals for farming. There were
อีกทั้งอยู่ระหว่างการเตรียมการพัฒนาเปนพ้ืนท่ีอุทยาน some findings of dinosaur bones and other fossils
ไดโนเสาร์เพ่ือให้เปนแหล่งท่องเที่ยว ศึกษาเรียนรู้ส�าหรับ from sandstone and calcareous conglomeratic
ผูส้ นใจ และประชาชนทว่ั ไป sandstone of the Khok Kruat Formation. In particular,
the three species of iguanodontian dinosaurs
namely Siamodon nimngami, Ratchasimasaurus
suranareae and Sirindhorna khoratensis as well as
allosaurs, fossil crocodiles and turtles. The dinopark
area is highly important for investigation and
research and being prepared to developing into a
dinopark for tourism and education for interested
and general people.

68 ความโดดเดน่ และความแตกตา่ งทางธรณวี ิทยา ในระดับนานาชาต ิ ของอทุ ยานธรณีโคราช

พิพธิ ภัณฑเ มืองนครราชสีมา
(Nakhon Ratchasima City Museum)

พิพิธภัณฑ์เมืองนครราชสีมา ภายใต้การบริหาร The museum is administrated under the
ของส�านักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏ Art and Culture Center of Nakhon Ratchasima
นครราชสีมา เปน สถานท่เี ก็บรวบรวมโบราณวัตถุ ศลิ ปวัตถุ Rajabhat University. It is a place for collecting
และสงิ่ อน่ื ๆ ทปี่ ระชาชนมอบใหเ้ กบ็ รกั ษาและจดั หาเพม่ิ เตมิ antiques, artifact and others those the people gave
ในบางสว่ นภายหลงั โดยพฒั นาใหเ้ ปน นทิ รรศการทน่ี า� เสนอ to preserve by developing into some exhibitions
เนอื้ หาประวตั คิ วามเปน มาของจงั หวดั นครราชสมี าและเปน telling about the history of Nakhon Ratchasima
แหล่งเรียนรู้ภูมิปญญาและวิธีชีวิตของคนโคราช อีกท้ังได้ Province together with about the wisdoms and
พัฒนาเน้ือหาในส่วนของการเปลพี่ยพิ นิธแภัณปลฑง์เมดือ้างนนสครังรคามชสแีมลาะ Nakhwoany Rsa otcf hlaifseim oaf MKhuoserautm people. It also tells us about
เศรษฐกจิ ของจงั หวดั นครราชสมี า เพอ่ื ใหเ้ หน็ พฒั นาการของ the socio-economic changes of the province that
จงั หวดั นครราชสมี าทม่ี เี ปน มาอยา่ งยาวนาน พพิ ธิ ภณั ฑเ์ มอื ง reveals the development of the province from
นครราชสีมาได้รับการคัดเลือกจากกรมส่งเสริมวัฒนธรรม the long history. The museum is chosen by the
กระทรวงวัฒนธรรมให้เปนแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรมของ Department of Cultural Promotion, Ministry of
ชุมชนเฉลมิ พระเกียรติสมเดจ็ พระเทพรตั นราชสุดาฯ สยาม Culture, to be a learning place for community
บรมราชกุมารี เนอ่ื งในโอกาสฉลองพระชนมพรรษา 5 รอบ cultures to celebrate the most auspicious occasion
of Her Royal Highness Princess Maha Chakri Sirindhorn’
s 60th birthday anniversary.

69ความโดดเดน่ และความแตกต่างทางธรณวี ิทยา ในระดับนานาชาต ิ ของอทุ ยานธรณีโคราช

โครงการอนรุ กั ษพ นั ธุกรรมพืชฯ หนองระเวียง
(Nong Ra Wiang Plant Genetic Conservation Project)

พื้นท่ีโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเน่ืองมาจาก
พระราชดาร ิ สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ าฯ สยามบรมราชกมุ ารี
หนองระเวียง อ�าเภอเมืองนครราชสีมาเปนเครือข่ายของ
โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเน่ืองมาจากพระราชด�าริฯ
มีทั้งป่าเต็งรัง และป่าเบญจพรรณ ซึ่งป่าชนิดนี้เปนตัวแทน
ของป่าท่ีราบในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง ด�าเนิน
งานเพื่อปกปกรักษาพ้ืนท่ีป่าให้เปนประโยชน์ต่อการศึกษา
เรียนรู้ส�าหรับเยาวชนและประชาชนท่ัวไป สร้างจิตส�านึก
ในการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชเพื่อการใช้ประโยชน์จาก
ทรัพยากรธรรมชาติในท้องถ่ินอย่างย่ังยืน มีพ้ืนที่ท้ังหมด
2,500 ไร่

The Nong Ra Wiang Plant Genetic Conservation
Project under the Royal Initiation of Her Royal
Highness Princess Maha Chakri Sirindhorn in Mueang
Nakhon Ratchasima is a network of plant genetic
conservation project comprising dipterocarp forests
and mixed forests. These types of forests are
representatives of the forests in the lower northeastern
region. The forest protection is useful for learning
of youths and general people to create conscious
in conserving the plant genetic for sustainable local
natural resource uses. The project area is four square
kilometers.

70 ความโดดเด่นและความแตกตา่ งทางธรณวี ทิ ยา ในระดบั นานาชาติ ของอทุ ยานธรณโี คราช

บอเกลอื ขามทะเลสอ
(Kham Thale So Salt Wells)

เปนพ้ืนท่ีท่ีมีการท�านาเกลือขนาดประมาณ 200 The area for salt production is about
ไร่ในเขตอ�าเภอขามทะเลสอ โดยการสูบอัดน้�าลงไปในบ่อ 320,000 square meters in Kham Thale So by injecting
ลงไปละลายชน้ั เกลอื หนิ ทอ่ี ยลู่ กึ ลงไป จากนนั้ สบู นา้� เกลอื ขนึ้ water into a well down to dissolve the rocksalt
มาเกบ็ ไวใ้ นถงั แลว้ ปลอ่ ยลงแปลงนาทมี่ แี ผน่ ยางหนารองรบั beds beneath the ground surface. After that the
ปองกันไม่ให้น้�าเกลือไหลซึมลงไปใต้ดินที่อาจไปปนเปอน salt water will be pumped up to keep in containers
พ้ืนท่ีใกล้เคียงได้ ปล่อยให้มีการระเหยของน้�าในแปลงนา and then let to free flow to evaporation fields
กอ่ ใหเ้ กดิ การตกผลึกของเกลอื เพ่ือนา� ไปใช้ประโยชนต์ อ่ ไป
that is sealed with thick rubber sheets
for protecting contamination with
nearby areas. The salt water under
evaporation is then crystalized to be
salt deposits for commercial products.

71ความโดดเดน่ และความแตกตา่ งทางธรณวี ิทยา ในระดับนานาชาติ ของอุทยานธรณโี คราช

บอดินโปงแดง
(Pong Daeng Soil Pits)

บ่อดินโป่งแดงในเขตอ�าเภอขามทะเลสอเกิดจาก Pong Daeng soil pits in Kham Thale So
การขุดดินน�าไปจ�าหน่ายเปนวัสดุก่อสร้างจ�านวนหลายบ่อ District are excavated for commercial construction
มีลักษณะเปนชั้นกรวด ทราย ที่แสดงการล�าดับช้ันอย่าง materials. They reveal sedimentary profiles
ชัดเจน ส่วนของชั้นกรวดท่ีอยู่ด้านล่างแสดงลักษณะของ consisting of gravel and sand. The lowermost layer
ตะกอนแม่น�้าโบราณท่ีเคยไหลผ่านพ้ืนที่นี้โดยพบเศษไม้ is gravel as characteristics of sediments left by a
กลายเปนหนิ กระจดั กระจายอยู่ท่ัวไปในชน้ั กรวด ทั้งนมี้ ีชุด river with common occurrence of petrified woods
ดินยโสธรปดทับอยู่ด้านบน ถือเปนหลักฐานทางธรณีวิทยา in the gravel deposits overlain by the Yasothon
ในการศกึ ษาธรณปี ระวตั ทิ จี่ ะบอกถงึ ประวตั กิ ารเปลย่ี นแปลง soil series. The sedimentary successions are good
ของพนื้ ที่ geological evidence to describing the geological
history of the area.

72 ความโดดเด่นและความแตกตา่ งทางธรณีวิทยา ในระดบั นานาชาติ ของอุทยานธรณีโคราช

พิพธิ ภัณฑชา งดกึ ดาํ บรรพ
(Ancient Elephant Museum)

เปนพิพิธภัณฑ์อยู่ในบริเวณที่ว่าการอ�าเภอ The museum is in Chaloem Phra Kiat
เฉลิมพระเกียรติ จัดแสดงชิ้นส่วนซากดึกด�าบรรพ์ที่ได้มา District displaying pieces of fossils from the sandpits
จากบ่อทรายริมแม่น�้ามูล พบซากดึกด�าบรรพ์ช้างไม่น้อย near the Mun River. At least ten genera of
กว่า 10 สกุลและซากดึกด�าบรรพ์อื่น ๆ เช่น ยีราฟ วัว proboscideans and other fossils were reported
ควาย ลิง อุรังอุตัง เสือเข้ียวดาบ ฮิปโปโปเตมัส แรด เต่า such as giraffes, bovines, monkeys, orangutans,
ตะพาบน้�า จระเข้ และไม้กลายเปนหินจ�านวนมาก พื้นที่ saber-toothed cats, hippopotamuses, rhinoceroses,
อ�าเภอเฉลิมพระเกียรติมีความส�าคัญในการส�ารวจ ศึกษา turtles, soft-shelled turtles, crocodiles and petrified
และวิจัยทางบรรพชีวินวิทยาเปนอย่างยิ่ง โดยเฉพาะอย่าง woods. Chaloem Phra Kiat is an important area for
ยงิ่ เปน แหลง่ พบฟอสซลิ ชา้ งดกึ ดา� บรรพห์ ลากหลายสายพนั ธ์ุ paleontological works especially the most world
มากที่สดุ ในโลกในช่วงอายุระหว่าง 16 - 0.01 ลา้ นปกอ่ น biodiversity on ancient elephants dating back to
16 – 0.01 million years before.

73ความโดดเดน่ และความแตกต่างทางธรณวี ทิ ยา ในระดบั นานาชาต ิ ของอุทยานธรณีโคราช

แหลงแกะสลักหินทรายสีค้วิ
(Sikhio Stone Crafting site)

บา้ นหนองบวั ตา� บลลาดบัวขาว อา� เภอสคี ิ้ว เปน
ชมุ ชนหนง่ึ ทม่ี กี ารใชป้ ระโยชนจ์ ากทรพั ยากรธรณขี องชมุ ชน
ท้องถ่ินได้เปนอย่างดี ท้ังสองข้างทางตลอดย่านนี้เต็มไป
ด้วยร้านค้าของสิ่งตกแต่งบ้าน แต่งสวน และของท่ีระลึก
ท่ีท�ามาจากหินทราย เดิมทีบริเวณนี้ประชาชนส่วนใหญ่
ท�าการเกษตรเปนหลัก เรือนจ�ากลางคลองไผ่เห็นว่าพื้นท่ีมี
หนิ ทรายอยเู่ ปน จา� นวนมากจงึ จดั การฝก อบรมอาชพี ใหแ้ กผ่ ู้
ตอ้ งขงั ไดเ้ รยี นรวู้ ธิ ีแปรรปู หนิ ทรายใหเ้ ปน ส่งิ ประดบั ตกแต่ง
บ้านและสวน และในเวลาต่อมาได้มีการเปดกิจการรับแกะ
สลักหินย่านบ้านหนองบัว จนกลายเปนชุมชนขนาดใหญ่ท่ี
ประกอบกิจการแกะสลักหินเรียงรายไปตามถนนมิตรภาพ
และขยายพืน้ ท่ไี ปอีกหลายหมู่บา้ น จนกลายเปนแหล่งแกะ
สลกั หนิ ทรายทม่ี ชี อ่ื เสียงแหง่ หนึง่ ของประเทศไทย

Ban Nong Bua, Lad Bua Khao Sub-district,
Sikhio, is a community who uses mineral resources
in its area. Both sides of the road are full of shops
selling house and garden decorations together with
souvenirs made from sandstone. Formerly, people
in this village mainly worked on agricultures. Khlong
Phai central prison found that sandstone was easily
available from the area, occupational trainings were
thus conducted for the prisoners to learn how to
transform the sandstone into decorative stones for
houses and gardens. After that, some stone carving
services were firstly available in the village and
later expanding into a large community of the stone
carving services along both sides of the Mittraphap
Highway and expanded into many villages. These
communities have become the most famous stone
carving area of Thailand.

74 ความโดดเด่นและความแตกต่างทางธรณวี ิทยา ในระดบั นานาชาติ ของอทุ ยานธรณีโคราช

ศนู ยอ นรุ กั ษพ นั ธกุ รรมพชื ฯ คลองไผ
(Khlong Phai Plant Genetic Conservation Center)

โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเน่ืองมาจาก
พระราชด�าร ิ สมเด็จพระเทพรตั นราชสุดาฯ สยามบรมราช
กมุ าร ี คลองไผ ่ ตง้ั อยบู่ นเนอื้ ทป่ี ระมาณ 391 ไร ่ เปน สถานท่ี
สา� หรบั ฝก อบรมและเผยแพรง่ านสวนพฤกษศาสตรโ์ รงเรยี น
ในพนื้ ทภ่ี าคตะวนั ออกเฉยี งเหนอื และในเขตการศกึ ษาอน่ื ๆ
และเปนเครือข่ายของโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอัน
เนื่องมาจากพระราชด�าริฯ พื้นท่ีส่วนหนึ่งด�าเนินการเปน
เรือนเพาะช�ากล้าไม้ซ่ึงได้ส�ารวจเก็บรวบรวมพันธุกรรมพืช
มาจากพืน้ ที่ตา่ ง ๆ ทว่ั ประเทศ นา� มาปลูกรวบรวมอนรุ กั ษ์
พันธุกรรมพืชในลักษณะสวนพฤกษศาสตร์รักษาพืชพรรณ
ไมใ้ นสภาพธรรมชาต ิ อกี ทงั้ มสี ว่ นสาธติ การปรบั ปรงุ แหลง่ นา้�
แปลงปลูกพืช ผัก นาข้าว ไมผ้ ล ไม้ป่าใช้สอย และสมนุ ไพร

The Khlong Phai Plant Genetic Conservation
Center is in Khlong Phai Sub-district, Sikhio,
on an area of 625,600 square meters. It is a place
of training and propagate the school botanic works
in northeastern Thailand and elsewhere and as a
network of the Plant Genetic Conservation project.
There is an area for plant nurseries collecting plant
genetics from various areas of the country to grow
up in the form of natural botanic garden. There
are also demonstration section on water source
improvement, planting crops, vegetables, paddy
field, fruit plantations, wild woods and herbs.

75ความโดดเด่นและความแตกตา่ งทางธรณวี ิทยา ในระดับนานาชาต ิ ของอทุ ยานธรณโี คราช

น้าํ ตกวะภแู กว
(Wa Phu Kaew Waterfall)

พ้ืนท่ีเปนล�าธารท่ีมีพ้ืนท้องน�้าลาดเอียงเทไป
ทางทิศเหนือประกอบด้วยหินทรายหมวดหินพระวิหาร
ในชว่ งฤดฝู นมนี า้� ไหลเชยี่ วในลกั ษณะของนา้� ตก แตใ่ นฤดแู ลง้
น้�าแห้งขอด พ้ืนท้องน�้าพบลักษณะของหลุมกุมภลักษณ์ท่ี
ก�าลังพัฒนาตั้งแต่ระยะช่วงต้นจนเปนหลุมกุมภลักษณ์ลึก
ขนาดใหญ่ หลุมกุมภลักษณ์ทพ่ี ฒั นาในระยะต้นมีขนาดเล็ก
ตื้นเปนรูปรีแกนยาวไปตามทิศทางการไหลของกระแสน้�า
มลี กั ษณะลาดเอยี งไปทางปลายนา้� ส่วนดา้ นต้นนา้� เปนผนงั
ชัน สามารถใช้เปนต้นแบบในการอธิบายทิศทางการไหล
ของกระแสน้�าโบราณในแหล่งกุมภลักษณ์ในแหล่งท่ีธารน้�า
เปลี่ยนทศิ ทางการไหลไปแล้วได้

76 ความโดดเด่นและความแตกต่างทางธรณวี ิทยา ในระดับนานาชาติ ของอทุ ยานธรณีโคราช

น้�าตกวะภแู ก้วในช่วงฤดูแล้งและหลมุ กุมภลกั ษณ์ขนาดเล็กจา� นวนมาก
Wa Phu Kaew waterfall and many small potholes

The site is a narrow intermittent stream
declining towards the north composed mostly of
sandstone belonging to the Phra Wihan Formation.
The water rapidly flows during rainy season as a
waterfall but it becomes dry out during the summer.
Many potholes are found on the streambed
varying in sizes developed from early stage with
small and shallow ones to the larger and deeper
ones. The potholes at the early stage of develop-
ment is smaller and shallower characterized by an
oval shape with the longest axis paralleled to the
flowing direction. The holes are shallower towards
the downstream but steeper in the upstream
portion. These characteristics can be used as a type
character to describe paleocurrent of the ancient
abandon pothole sites.

77ความโดดเดน่ และความแตกตา่ งทางธรณวี ิทยา ในระดบั นานาชาต ิ ของอทุ ยานธรณโี คราช