ความสำคัญของคุณพ่อในการดูแลคุณแม่หลังคลอด 1 คุณพ่อมีความสำคัญอย่างไร ในการดูแลคุณแม่หลังคลอด ? 2 ผลดีจากการดูแลคุณแม่หลังคลอดของคุณพ่อ 3 สิ่งที่คุณพ่อควรทำในระยะหลังคลอด 4 การดูแลคุณแม่หลังคลอด 6 เรียนรู้ปัญหาสุขภาพและการดูแลคุณแม่หลังคลอด 7 สิ่งที่ควรใส่ใจดูแลสุขภาพของคุณแม่หลังคลอด 10
อาการไม่สุขสบาย สิ่งที่ควรดูแล เจ็บแผลฝีเย็บ กรณีที่คลอดทางช่องคลอด ดูแลให้คุณแม่นอนตะแคง หรือใช้หมอนรองเวลานั่ง ถ้าคุณแม่ปวดแผลมาก คุณพ่ออาจดูแลให้คุณแม่ ได้รับยาแก้ปวด เช่น พาราเซตามอล กระตุ้นเตือนคุณแม่เกี่ยวกับการล้างทำความสะอาด ทุกครั้งหลังถ่ายปัสสาวะ หรืออุจจาระ ถ้าแผลมีอาการอักเสบ ควรพาคุณแม่มาพบแพทย์ เจ็บแผลผ่าตัดบริเวณหน้าท้อง ในกรณีที่คลอดด้วยการผ่าตัด กรณีนอนราบครบตามที่แพทย์กำหนดแล้ว คุณพ่อ ควรจัดให้คุณแม่นอนตะแคงหรือนอนศีรษะสูง กระตุ้นเตือนคุณแม่ให้ใช้มือประคองแผลเวลา เปลี่ยนอิริยาบถ ถ้าปวดแผลมากและไม่งดน้ำและอาหาร คุณพ่ออาจดูแลให้คุณแม่ได้รับยาแก้ปวด เช่น พาราเซตามอล ถ้าแผลผ่าตัดอักเสบ ควรพาคุณแม่มาพบแพทย์
อาการไม่สุขสบาย สิ่งที่ควรดูแล ปวดมดลูก กรณีที่คุณแม่คลอดเองทางช่องคลอด คุณพ่อควร ดูแลให้คุณแม่นอนคว่ำและใช้หมอนรองหน้าท้อง ถ้าปวดมาก คุณพ่ออาจดูแลให้คุณแม่ได้รับยาแก้ ปวด เช่น พาราเซตามอล ถ้าอาการปวดนี้ยังคงอยู่นานเกิน 7 วัน ควรพาคุณ แม่มาพบแพทย์ คัดตึงเต้านม ช่วยกระตุ้นลูกให้ดูดนมแม่บ่อย ช่วยจัดหาใส่เสื้อชั้นในมาให้คุณแม่ เพื่อประคอง เต้านมไว้ ถ้ายังมีอาการคัดตึงเต้านมมาก ควรช่วย คุณแม่ ประคบเต้านมด้วยน้ำอุ่น หรือช่วยบีบน้ำนมออก
อาการไม่สุขสบาย สิ่งที่ควรดูแล ท้องผูก จัดหาอาหารที่มีกากใย กระตุ้นให้คุณแม่ดื่มน้ำอย่างน้อยวันละประมาณ 8 แก้ว และงดดื่มน้ำชาและกาแฟ กระตุ้นหรือชักชวนคุณแม่ให้ออกกำลังกาย เช่น เดินเล่น บริหารร่างกาย และขมิบช่องคลอดและก้น อาการซึมเศร้า กระตุ้นให้คุณแม่ระบายความรู้สึกและ ผ่อนคลาย ความเครียด หรือดูแลให้ได้พักจากการดูแลลูก การ ทำงาน และอื่น ๆ เข้าใจการเปลี่ยนแปลงด้านจิตใจของคุณแม่หลัง คลอด ให้ความรัก ความห่วงใย กำลังใจ และดูแล เอาใจใส่คุณแม่
การรับประทานอาหาร อาหารที่มีประโยชน์จะช่วยให้ร่างกายของคุณแม่ฟื้นฟู สุขภาพและมีน้ำนมเพียงพอในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ คุณพ่อควรดูแลเรื่องอาหารให้กับคุณแม่ ดังนี้ - จัดหาอาหารให้คุณแม่รับประทานให้ครบ 5 หมู่ - ดื่มน้ำสะอาด หรือน้ำผลไม้6-8 แก้วต่อวัน - หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์เช่น ยาดองเหล้า เครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน เช่น ชา กาแฟ และเครื่องดื่มชูกำลังต่าง ๆ - ถ้าคุณแม่วิตกกังวลเรื่องน้ำหนักตัว ควรงดอาหารหวานและอาหารที่มีไขมันสูง
การพักผ่อน การพักผ่อนที่เพียงพอมีความสำคัญต่อสุขภาพร่างกาย และจิตใจของคุณแม่ คุณพ่อควรดูแลคุณแม่ให้นอนหลับอย่างน้อยวันละ 8 ชม. และนอนพักในเวลากลางวันประมาณ 1 ชม. การรักษาความสะอาดของร่างกาย การดูแลรักษาความสะอาดของร่างกายเป็น การป้องกันการติดเชื้อของร่างกาย โดยเฉพาะมดลูก เช่น อาบน้ำอย่างน้อยวันละ 1 ครั้ง และเปลี่ยนผ้าอนามัย เมื่อชุ่ม หรือทุก 3-4 ชั่วโมงกรณีมีแผลที่ฝีเย็บ ให้ล้าง ทำความสะอาดด้วยสบู่และซับให้แห้งหลังขับถ่าย ในวันแรกหลังคลอด คุณพ่อควรช่วยพาคุณแม่ไปห้องน้ำ และเตรียมของใช้สำหรับคุณแม่ให้พร้อม การทำงาน ในช่วง 4-6 สัปดาห์แรกหลังคลอด คุณแม่ไม่ควรทำงานหนัก หรือยกของหนัก เพราะอาจทำ ให้มดลูกหย่อนได้ แต่คุณแม่สามารถทำงานเบา ๆ ได้ เช่น กวาดบ้าน ซักผ้า คุณพ่อควรช่วยดูแลงานในบ้านและนอกบ้าน รวมทั้งช่วยดูแลลูกให้กับคุณแม่
การบริหารร่างกาย การบริหารร่างกายช่วยให้อวัยวะต่าง ๆ ของคุณแม่กลับคืนสู่สภาพปกติเร็วขึ้น ในกรณีคุณแม่ คลอดทางช่องคลอด คุณพ่อควรดูแลคุณแม่ให้พักผ่อนอย่างน้อย 6-8 ชั่วโมง ส่วนกรณีที่ได้รับการผ่าตัดคลอด ควรดูแลคุณแม่ให้พักผ่อน 3-6 วัน จึงเริ่มกระตุ้นให้บริหารร่างกาย และเมื่อครบ 6-8 สัปดาห์หลังคลอดแล้ว คุณพ่อควรชักชวนคุณแม่ออกกำลังกายตามปกติ การมีเพศสัมพันธ์ การมีเพศสัมพันธ์ในระยะแรกหลังคลอดอาจทำให้เกิดการติดเชื้อในโพรงมดลูกได้ คุณพ่อควรเข้าใจและงดมีเพศสัมพันธ์จนกว่า คุณแม่จะได้รับการตรวจหลังคลอดประมาณ 6 สัปดาห์
การตรวจหลังคลอด โดยปกติคุณแม่จะได้รับการนัดตรวจหลังคลอดประมาณ 6 สัปดาห์ เพื่อตรวจแผลฝีเย็บหรือแผลผ่าตัด มดลูก ปากมดลูก และอวัยวะภายในอุ้งเชิงกรานว่าปกติหรือไม่ ตรวจมะเร็งปาก มดลูก และได้รับคำแนะนำเกี่ยวกับการคุมกำเนิดและการดูแลลูก คุณพ่อควรพาคุณแม่มาตรวจหลังคลอดตามนัด การวางแผนครอบครัว คุณพ่อคุณแม่ควรเว้นระยะเวลาการมีลูกอย่างน้อย2 ปี โดยการคุมกำเนิดอย่างเหมาะสม เช่น ยาฉีด ยาฝัง ห่วงอนามัย และถุงยางอนามัย หรือถ้าคุณพ่อคุณแม่มีลูกเพียงพอแล้ว ควร ปรึกษาหารือกันในการทำหมัน อาการผิดปกติหลังคลอดที่ควรมาพบแพทย์ คุณพ่อควรทราบเกี่ยวกับอาการผิดปกติในระยะ 6 สัปดาห์หลังคลอด เพื่อมาพบแพทย์ทันที ได้แก่ มีก้อนเลือดขนาดใหญ่หรือเลือดสดๆ ออกทางช่องคลอด ชุ่มผ้าอนามัย 1 ผืนใน 1 ชั่วโมง น้ำคาวปลามีกลิ่นเหม็น หรือมีสีแดงนานเกิน 2 สัปดาห์ แผลฝีเย็บแยกหรือบวม หรือแผลผ่าตัดอักเสบ บวม แดง มีหนอง หรือน้ำเหลืองไหลซึม ใน กรณีที่ผ่าตัดคลอด มีไข้สูงติดต่อกัน 2 วันขึ้นไป ถ่ายปัสสาวะกะปริบกระปรอยและแสบขัด หัวนมแตกหรืออักเสบ มีอาการซึมเศร้านานเกิน 2-3 วัน