ปกหนังสือ นวนิยายวิทยาศาสตร์ ภาพถ่าย สีน้ำเงิน

หนงั สอื เรยี นวทิ ยาศาสตร์

ชนั ประถมศึกษาปที 5

สิงมีชีวิตกับสิงแวดล้อม

คํานาํ

หนงั สอื อิเล็กทรอนกิ ส์ เรอื ง สงิ มชี วี ติ กับสงิ
แวดล้อม กล่มุ สาระการเรยี นรวู้ ทิ ยาศาตร์ ชนั ประถม
ศึกษาปที 5 เล่มนี จดั ทําโดยการนาํ เทคโนโลยมี า
ประยุกต์กับการเรยี นการสอน ซงึ จะชว่ ยใหผ้ เู้ รยี นมี
ความสนใจในเนอื หาและเรยี นรไู้ ดอ้ ยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ

ผจู้ ดั ทําหวงั เปนอยา่ งยงิ วา่ หนงั สอื อิเล็กทรอนกิ ส์
เล่มนจี ะเปนประโยชนต์ ่อผเู้ รยี น และผทู้ ีสนใจจะศึกษา
ไมม่ ากก็นอ้ ย หากมขี อ้ ผดิ พลาดประการใด ผจู้ ดั ทํา
ขออภัยไว้ ณ ทีนี

ผจู้ ดั ทํา
ณฎั ฐนชิ ทองนอ้ ย

สารบญั หนา้

คํานํา 1
สงิ มีชีวตกับสิงแวดล้อม 2
การปรับตัวของสงิ มชี วี ตใน
แต่ละแหลง่ ทีอยู่ 2
แหล่งนํา 5
ปาชายเลน 8
บรเวณขวั โลก 12
ทะเลทราย
บรรณานกุ รม
ผ้จู ัดทํา

สิงมีชีวตกับสิงแวดล้อม

สงิ มชี วี ติ สามารถดํารงเผา่ พนั ธุต์ ่อไปได้ ขนึ อยูก่ ับหลาย
ปจจยั เชน่ การหาอาหาร การล่าเหยอื การสบื พนั ธุ์ การเจรญิ
เติบโต การปรบั ตัวใหเ้ ขา้ กับแหล่งทีอยู่ ซงึ แหล่งทีอยูแ่ ต่ละแหง่
จะมสี ภาพแวดล้อมแตกต่างกัน ทังสภาพภมู อิ ากาศ
และลักษณะภมู ปิ ระเทศ

ดังนัน สงิ มชี วี ติ แต่ละชนิดจงึ ต้องปรบั ตัวใหเ้ ขา้ กับสภาพ
แวดล้อมในแต่ละแหล่งทีอยูอ่ าศัยใหไ้ ด้ เพอื การดํารงชวี ติ ทียงั ยนื

1

ก า ร ป รั บ ตั ว ข อ ง สิ ง มี ชี ว ต
ใ น แ ต่ ล ะ แ ห ล่ ง ที อ ยู่

การปรบั ตัวด้านโครงสรา้ งและลักษณะ
ของสงิ มชี วี ติ เปนการปรบั ตัวทางกายภาพ เชน่
การปรบั เปลียนรปู รา่ ง สขี องลําตัว ลักษณะขน
หรอื ผวิ หนงั ทีปกคลมุ รา่ งกาย เพอื ใหส้ งิ มชี วี ติ อยู่
รอด สามารถหาอาหาร สบื พนั ธุ์ เจรญิ เติบโตใน
แหล่งทีอยูต่ ่างๆ เชน่ แหล่งนาํ ปาชายเลน บรเิ วณ
ขวั โลก ทะเลทราย

1.1 แหล่งนาํ ้

แหล่งนาํ ้ คือ บรเิ วณทีมกี ารสะสมของ
นาํ บนผวิ โลก ซงึ เปนนาํ ผวิ ดนิ ทีมที ังนาํ จดื และนาํ
เค็ม แหล่งนาํ ผวิ ดนิ ทีเปนนาํ จ้ ดื ไดแ้ ก่ ทะเลสาบนาํ
จดื แมน่ าํ ลําธารหว้ ย หนอง คลอง บงึ แหล่งนํา
ผวิ ดนิ ทีเปนนาํ เค็ม ไดแ้ ก่ ทะเลสาบนาํ เค็ม ทะเล
มหาสมุทร แหล่งนาํ แต่ละแหล่งมสี ภาพแวดล้อม
และลักษณะทีต่างกัน จงึ ทําใหส้ งิ มชี วี ติ มกี ารปรบั
ตัวเพอื การอยูร่ อดแตกต่างกัน

2

1) การปรบั ตัวของพชื ในแหล่งนาํ ้

พชื ในแหล่งนาํ ต่าง ๆ ต้องมกี ารปรบั ตัวดา้ น
โครงสรา้ งใหเ้ ขา้ กับแหล่งนาํ ทีอยูอ่ าศัย เชน่ ผกั
ตบชวาและบวั จะมชี อ่ งอากาศเล็ก ๆ จาํ นวนมาก
อยูภ่ ายในก้านใบและก้านดอก ทําใหล้ ําต้นมนี าํ
หนกั เบาและลอยนาํ ได้ ผกั กระเฉดมปี ลอกเปน
ปุยสขี าวหมุ้ ลําต้นเรยี กวา่ นวม ภายในมี
ลักษณะเปนรพู รนุ คล้ายฟองนาํ ซงึ ชว่ ยพยุง
ลําต้นใหล้ อยนาํ ได้

ผกั ตบชวา ดอกบัว

ผักกระเฉด 3

สตั วช์ นิดใดบา้ งทีมกี ารปรบั ตัวด้านโครงสรา้ งเพอื ให้
เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมของแหล่งนํา ลองชว่ ยกัน
ยกตัวอยา่ งนะคะ

2) การปรบั ตัวของสตั วใ์ นแหล่งนาํ

สตั วท์ ีอาศัยในแหล่งนําล้วนมกี ารปรบั ตัวดา้ น
โครงสรา้ ง เพอื ใหอ้ ยูร่ อดในสภาพแวดล้อมของแหล่งที
อยูไ่ ด้ เชน่ ปลามรี ูปรา่ งเพรยี วยาวเพอื ลดแรงต้านของ
นํา และมคี รบี เพอื ชว่ ยในการเคลือนทีใ่นนํา

สตั วส์ ะเทิน นํา สะเทิน บก เชน่ กบ ในขณะที
เปน ลกู อ๊อดอาศยั อยูใ่ นนํา หายใจทางเหงือก ต่อมา
เมอื มกี ารเจรญิ เติบโตเต็มทีจะหายใจทางปอดและ
ผวิ หนงั สตั วใ์ นกล่มุ นกบางชนดิ เชน่ เปด หงส์ หา่ น และ

สตั วส์ ะเทินนําสะเทินบกจะมพี งั ผดื ยดึ ติดเปน
แผน่ บาง ๆ ระหวา่ งนิวเท้า เพอื ชว่ ยพดั โบกนํา และชว่ ย
ในการเคลือนทีเมอื อยูใ่ นนํา

4

1.2 ปาชายเลน

ปาชายเลน คือ พนื ทีรอยต่อระหวา่ ง
แผน่ ดนิ และทะเลทีมกี ารเปลียนแปลงสภาพ
แวดล้อมตลอดเวลา สภาพปาชายเลนจะมี
ลักษณะของดนิ ความเค็มของนาํ ทะเล การขนึ -
ลงของนาํ ซงึ ปจจยั สงิ แวดล้อมทีมบี ทบาท
สาํ คัญในการดาํ รงชวี ติ ของพชื และสตั วใ์ นปาชาย
เลน คือ ระบบนเิ วศทีมคี วามเค็ม มดี นิ เลนทีมอี ิน
ทรยี สารจาํ นวนมาก ทําใหพ้ ชื เจรญิ เติบโตไดด้ ี
และมสี ตั วอ์ าศัยอยูจ่ าํ นวนมากเนอื งจากมสี ภาพ
แวดล้อมทีเหมาะสม และมแี หล่งอาหารอุดม
สมบูรณ์

5

1) การปรบั ตัวของพชื ในปาชายเลน
บรเิ วณปาชายเลนจะมนี ําท่วมขงั ตลอดเนืองจาก

อิทธพิ ลของนําขนึ นําลงสง่ ผลใหแ้ ก๊สออกซเิ จนในอากาศ
ไมส่ ามารถแพรก่ ระจายลงสดู่ ินได้ ทําใหพ้ ชื และสตั วท์ ี
อาศัยอยบ่ ู รเิ วณปาชายเลนมกี ารปรบั ตัวทีแตกต่างจาก
พชื และสตั วท์ ีอยูใ่ นบรเิ วณอืน เชน่ รากของต้นแสม
ต้องการแก๊สออกซเิ จนเชน่ เดียวกับพชื ชนิดอืน แต่ด้วย
พนื ทีทีมนี ําท่วมขงั ตลอด จงึ มกี ารพฒั นารากหายใจโผล่
พน้ เหนอื ดินเพอื รบั แก๊สออกซเิ จน

พชื ทีมลี ักษณะการปรบั ตัวใหเ้ ขา้ กับสภาพของปา
ชายเลนเพอื การเจรญิ เติบโตทีดี ได้แก่ โกงกาง ตะบูน
แสม ประสกั เสมด็ ปรง

6

2) การปรบั ตัวของสตั วใ์ นปาชายเลน
ปาชายเลนเปนแหล่งอาหารทีมี

ความอุดมสมบูรณ์ จงึ มสี ตั วอ์ าศัยอยู่
จาํ นวนมาก สตั วน์ าํ ทีอาศัยอยูใ่ นปา

ชายเลน เชน่ ปูแสม หอยนางรม หอย
แมลงภู่ ปลาตีน หนอนทะเล ซงึ มี

ลักษณะการปรบั ตัวใหเ้ ขา้ กับสภาพของ
ปาชายเลน

7

1.3 บรเิ วณขวั โลก

ขวั โลก คือ พนื ทีทังหมดทีถกู ปกคลมุ ดว้ ยนําแขง็ และ
มอี ากาศหนาวเยน็ ขวั โลกแบง่ ออกเปน 2 สว่ น ดงั นี

ขวั โลกเหนอื เปนพนื ทีกวา้ งของมหาสมุทรทีนํา
กลายเปนนําแขง็ และมหี มิ ะปกคลมุ ไมม่ แี ผน่ ดนิ และพนั ธุพ์ ชื

ขวั โลกใต้ เปนแผน่ ดินขนาดใหญ่ทีถกู ปกคลมุ ดว้ ย
หมิ ะและนําแขง็ ขวั โลกเปนบรเิ วณทีมสี ภาพภมู อิ ากาศหนาว
เยน็ จงึ ทําใหส้ งิ มชี วี ติ ทีอาศัยอยูม่ กี ารปรบั ตัวใหเ้ ขา้ กับภมู ิ
อากาศทีหนาวเยน็ ตลอดป เพอื ความอยูร่ อดในการดํารงชวี ติ

8

1) การปรบั ตัวของพชื บรเิ วณขวั โลก
ปาในเขตหนาวมคี วามหลากหลายทางชวี ภาพ

ไมม่ ากเท่ากับปาเขตอบอุ่นและปาเขตรอ้ น เนืองจากมี
อากาศหนาวเยน็ จงึ มพี นั ธุพ์ ชื ไมห่ ลากหลายพชื บาง
ชนิดมคี วามทนทานสงู บางครงั อาจจมใต้หมิ ะเปนเวลา
นานนบั ป จงึ มโี อกาสเจรญิ เติบโตได้อีกครงั ในฤดรู อ้ น
หญา้ และพชื ทีอยูบ่ รเิ วณขวั โลก เชน่ สน มอสส์ ตะไคร่
นํา ไลเคน มกี ารปรบั ตัวใหเ้ ขา้ กับสภาภมู อิ ากาศเพอื
ความอยูร่ อด

9

2) สตั วบ์ รเิ วณขวั โลก
ขวั โลกเหนอื มสี ตั วอ์ าศัยอยูต่ ลอดป

แต่สตั วบ์ างชนดิ จะยา้ ยมาอาศัยอยูใ่ นฤดทู ี
อบอุ่น สตั ว.์ ในขวั โลกเหนอื สว่ นใหญม่ ขี นหนา
ยาว ปกคลมุ ทัวตัวและมชี นั ผวิ หนงั หนา เพอื
สรา้ งความอบอุ่นใหแ้ ก่รา่ งกาย เชน่ หมขี วั โลก
สงิ โตทะเล

10

ขวั โลกใต้ เปนบรเิ วณทีมมี หาสมุทรล้อมรอบ
เปนแหล่งทีอยูอ่ าศัยของสตั วห์ ลายชนิด ซงึ มกี ารปรบั
ตัวโดยมขี นและไขมนั หนา เพอื ปองกันความหนาวเยน็
แต่มสี ตั วเ์ พยี งไมก่ ีชนิดทีอาศัยอยูข่ วั โลกใต้ตลอดป
เชน่ เพนกวนิ แมวนํา

11

1.4 ทะเลทราย

ทะเลทราย เปนบรเิ วณทีกวา้ งใหญ่ ปกคลมุ
ดว้ ยทราย มอี ุณหภมู ใิ นชว่ งกลางวนั และกลางคืน
แตกต่างกันอยา่ งชดั เจน คือ มอี ากาศหนาวจดั ใน
เวลากลางคืน และมอี ากาศรอ้ นจดั ในเวลากลางวนั
บางสว่ นของทะเลทรายจะถกู นาํ กัดเซาะเปนแอ่ง
ทําใหร้ องรบั นาํ ฝนไวใ้ หส้ ตั วท์ ีอาศัยในทะเลทรายใช้
ปจจยั ทีสาํ คัญต่อการดาํ รงชวี ติ ในทะเลทราย คือ นาํ

แรธ่ าตุ ความเค็ม และสารอินทรยี บ์ างชนดิ
เปนปจจยั ทีทําใหท้ ะเลทรายไมเ่ หมาะกับการดาํ รง
ชวี ติ ทําใหพ้ บจาํ นวนชนดิ ของสงิ มชี วี ติ ค่อนขา้ ง
นอ้ ยสงิ มชี วี ติ ในทะเลทรายจงึ ต้องปรบั ตัว เพอื ให้
สามารถดาํ รงชวี ติ อยูไ่ ด้

12

1) การปรบั ตัวของพชื ในทะเลทราย
พชื ในทะเลทรายมกี ารปรบั ตัวเพอื ความ

อยูร่ อดในสภาพแหง้ แล้ง 3 ลักษณะ ไดแ้ ก่ การ
ปรบั ตัวดว้ ยการเก็บนาํ ไวใ้ นลําต้น หรอื มรี าก
หยงั ลึกในดนิ เพอื หานาํ การปรบั ตัวดว้ ยการลด
รปู ของใบใหม้ ขี นาดเล็กลง หรอื มสี ารคล้ายขผี งึ
เคลือบผวิ ใบเพอื ลดการคายนาํ และการปรบั ตัว
ดว้ ยการผลติ เมล็ด ทีทนทานต่อ
ความแหง้ แล้ง

13

14

2) การปรบั ตัวของสตั วใ์ นทะเลทราย
สตั วใ์ นทะเลทรายสว่ นใหญม่ กี ารปรบั พฤติกรรม

และกระบวนการทางสรรวี ทิ ยาเพอื ความอยูร่ อดใน
สภาพอุณหภมู สิ งู และการขาดแคลนนํา สตั วใ์ นทะเล
ทรายมี 2 ประเภท ดงั นี

2.1) สตั วท์ ีมกี ารปรบั ตัวโดยการจาํ ศีลตลอด
ชว่ งเวลาทีอากาศรอ้ นจดั และออกหากินเมอื ฝนตกหรอื
ออกหากินในเวลากลางคืน เชน่ กระรอกทะเลทรายสนุ ัข
จงิ จอกทะเลทราย

15

ELEANOR FITZGERALD

2.2) สตั วท์ ีมกี ารปรบั ตัวทางสรรี ะเพอื
ใหม้ ชี วี ติ รอดในสภาพอากาศทีเปลียนแปลง
อยา่ งรนุ แรงระหวา่ งกลางวนั และกลางคืน หรอื
มกี ารปรบั ตัวทางสรรี ะเพอื ปองกันอันตราย เชน่
อูฐ กิงก่าหนาม

16

IHYNLEOSIVTAIUDEHDRESE

ทมี า: https://www.youtube.com/watch?v=YtY98B7MDu8 17

บรรณานกุ รม

ผจู้ ดั ทาํ

นางสาวณฎั ฐนิช ทองน้อย
60031050178 Sec. 02
สาขาวิทยาศสตรท์ ัวไป