SASTERARAKYATSABAHCERITARAKYATSABAHKAMPUNGKOTAPELADOK
i HAK CIPTATERPELIHARAHak Cipta Terpelihara Akademi SenidanTeknologi. Buku ini tidakdibenarkanmana-mana bahagian olahancerita,artikel, ilustrasi dan foto dalamapajugacara yang boleh digunakanuntukpengeluaran semula ataupundipindahkandalam sebarang bentuk ataucarasamaadasecara fotokopi, rakaman, cetakandanlain-lain tanpa memintasebarangkebenaran daripada penulis. Bukuceritaini dihasilkan bagi tujuanmemenuhikomponen kursus CA10103
ii PENGHARGAANSetinggi-tinggi penghargaandanrasasyukurkehadrat Illahi kerana denganizinnyadapatsaya menyempurnakan tugasanbagikodsubjek Sejarah KesusasteraanMelayuCA10103ini dengan jayanya. Dengan kesempatan ini saya amat berbesarhati untuk mengucapkanjutaanterimakasihkepada Cik Fatin Najla Omar, selakupensyarah dan penasihat subjekini keranabeliau telah meletakkan sepenuhkepercayaankepada saya untuk melaksanakantugasanyang diberikan. PENULIS: NUR AEISYA FAR’AYU BINTI MOHAMADASRIPENSYARAH: FATIN NAJLA OMAR PENSYARAH: PROF MADYA DR.ZAIRUL ANUARMDDAWAM
iii PRAKATACerita ini merupakanceritarakyatyangdipetik daripada kampungsayasendiriiaitu Kampung Kota Peladok. Ceritainididapati melalui olehgolonganwargaemas di kampung sayasendiri.Sayafiksyenkan cerita ini sebagai perkongsiankepada mereka yang berminatmembacadan mengetahui mana-manakisahdaripada kampung saya. Semogacerita-cerita yang dihimpunkandalamcerita rakyat ini bukansekadarceritatetapi untuk pengetahuankitasemua.
ISI KANDUNGANHAK CIPTA TERPELIHARA PENGHARGAAN PRAKATA ISI KANDUNGAN SINOPSIS 1 SINOPSIS 2 BUAYA EMAS KEPUNYAANDATOALANGBPANGALAI PENGAJARAN GLOSARI BIBLIORGRAFI PENULIS INFORMEN iiiiiv3-2324-4041424344iv 21ii
SINoPSIS11 Pada zaman dahulu, keturunan keluargaDatoAlangtelah melahirkan anak kembar dan salahsatuanakyangdilahirkan merupakan seekor anak buaya. Mengikutkepercayaan mereka, anak buaya mestilahdilepaskandisungai dan berjanji bahawa buaya yang dilepaskanituakan datang di tebing sungai. Untukmerekamengetahui bahawa anak buaya itu datangdi tebingsungai, salah satu daripada ahli keluarga merekaakanbermimpi. Dan apabila salah satu ahli keluargatibadi sungai, mereka akan membaca danmemanggilmenggunakan ayat-ayat kepercayaanmereka. Setelahitu, satu keluarga akan ke tepi pantai untukberpestasebagai tanda menghormati buaya itutelahdatangditebing sungai. Hidangan wajib yang perludibawasemasa berpesta ialah padi yang disimpandi dalamkualipanas hingga meletup dan dikacau dengandaunbambubersama telur rebus.
SINoPSIS2Bpangalai diumpakan sebagai pengubatankampung iaitu terdapat bomohuntukmengubatipesakitnya. Dalampengubatanini, bpangalaidiketuai oleh 3 orang bomohiaituDayangKuning yang berperanan sebagai ketua, DayangGadung (HIjau) dan Dayang Ambun(Putih)sebagai pembantu. Setiap bomohakanmenutupiwajah mereka dengan kain berwarnasepertiyangditetapkan. Pengubatan ini akandiadakanselamatiga malam berturut-turut bermulajam8.00malam yang dijalankan selama satuatausatujamsetengah. Antara bahan-bahanyangdigunakansemasa pengubatan ini ialah telur rebusdantelurmentah, air kelapa, buluh yang dipotong-potong,kain kuning, hijau dan putih, dantualakecilberwarna kuning. 2
CERITA MITOS1BUAYAHIJAUKEPUNYAANDATOALANG
Suatu ketika dahulu, di sebuahkampungyang dinamakan KampungKotaPeladokada sebuah keluarga yangberketurunanDato Alang. DatoAlangmerupakansebuah keluarga yangsangatbesardikampungitu. 4
5
Salah satu ahli keluargamerekatelahberkahwin dan telahmelahirkananakkembar. Salah satuanakyangdilahirkanitu merupakan seekor buaya. Dansalahsatu lagi merupakananakperempuan.Seluruh ahli keluarga terkejutatasanakyang dilahirkan itu. Lalumerekasekeluarga berbincangbersamabidanitu untuk melepaskanseekoranakbuayaitu di sungai. 6
Setelah semua setujuatasperbincangan, seekor buayaitudiletakkan sementaradi bawahluarrumah dan akan dilepaskankedalamsungai yang berdekatandenganrumahmereka. 7
8
Ketika melepaskananakbuayaitu,seluruh ahli keluarga turut sertamelihatdan mengiringi untukmelepaskannya.Apabila sudah dilepaskan, merekasekeluarga balik kerumahuntukmengadakan majlis kenduri. 9
Setelah dilepaskan, merekawajibmelakukan majlis kenduri di rumahbagimenghormati anak buayaitu. Hidanganwajib dibuat ialahpulut kuningyangdibentuk menjadi seperti buayadanjuga seekor ayamkampungyangdipanggang. 10
Semua yangberketurunanDato Alangdiwajibkanmemakan hidangantersebutsebagai satukepercayaanmereka seolah-olahbuayaitutidak akan memakanmereka. 11
Selang beberapa bulan, salahsatuahli keluarga telahbermimpidanmimpi tersebut merupakansatupetanda berkaitanbuayayangdilepaskan itu. Keesokanharinya,salah seorang yangtelahbermimpiakan pergi ke tebingsungai untukmenuruti janji merekaberjumpadengan buaya itu. 12
13
Sewaktu inginkesungai,beliau membawasegumpalberas berwarna kuninglaluditaburkan di tebingsungaidengan membacasuatubacaan mengikut kepercayaanmereka. 14
Tibanya beliau di sungai, beliauakanmemanggil sambil menepukairsungaidan buaya itu muncul. Apabilasudahberjumpa, beliau akanmendekatibuayaitu dan mengusap-usapkepalabuayaituserta membawa buayaitubercerita.Beliaumemberitahu buaya itubahawamerekasekeluarga akan melakukansambutanuntuk mengenang buayatersebut.15
Apabila janji-janji tidakditurutibuaya tersebut akanmengganasuntuk memakanahli keluargadisana atau ada salahsatukeluargaakan menghadapi sakit. 16
17
Setelah berjumpa beliaupunpulangke rumah danmemberitahukeluarga yang lainuntukmerekamelakukan sambutankemeriahansebagai tanda menghormatikepercayaan mereka. 18
19
Sambutan seperti berkuda,bermandi-manda di tepi pantaisambilmembuat aktiviti bertitikdilakukan.Mereka juga melakukanaktivitidatu-datuan. Sambutanini dilakukanselama 3 hari 4 malamdandilakukanditepi pantai. 20
21
Hidangan wajibsemasakenduridirumah juga dibawasamaketikamelakukan sambutankemeriahan.Hidangan yangdibawaituakandihanyutkan di tepi pantaiyangmerupakan kepercayaanmerekaseolah-olah buayatersebutakanmemakan hidanganitu. 22
Setelah selesai melakukansambutan kemeriahanitu, keluargaDato Alang akanpulangkerumahmasing-masing dantelahberjanjiakanmelakukan aktiviti yangsamapadasetiap tahun. Aktiviti tersebutmerupakan aktiviti tahunanmereka.-TAMAT23
CERITAMITOS2BPANGALAI
Pada zaman nenekmoyangterdahulu di sebuahKampungPeladok terdapat sebuahkepercayaan yangdiamalkandandipercayai oleh semuapendudukkampung. Kepercayaanitudipanggilbpangalai dan ia merupakansebuahkepercayaan untuk menyembuhkanorang sakit denganmenggunakancara kampung. 25
26 26 Semasa melakukanbpangalai ini,semuapenduduk kampungakanberkumpuldan membuat satubulatanditengahrumah bagi menyaksikankepercayaaninidilakukan. Orangyanginginmelakukannya akanberadaditengahbulatan yang dibuat.
27 Daun pokok pinangmudajugadiletakkan di tengahrumahbagitujuan mereka bergayutsambilmelompat dan menari. Pesakitdanbomoh akan mengambil pinangmudaitu dan menaburkannyadi dalamrumah.
28 Bpangalai ini diketuai oleh3orangbomoh. Orang yangpertamaialahDayang Kuningyangberperanansebagai ketua. Manakalaorangkeduaialah Dayang GadungdanDayangAmbun yang berperanansebagaipembantu kepada ketua.
29 Bilangan bomohini memangsudahditetapkan dari dahululagiiaituseramai 3 orang. Pemakaianbomohini telah dikhaskandanditetapkaniaitu berwarna kuningdanhijau.
30 Ketika berlangsungnyabpangalaiini, bomoh-bomohakanmelompatsambil menari danmenyanyimengikut kepercayaanmerekadengan diiringi pukulandebakdanparinang.
31 Pengubatan ini berlangsungselama3 hari berturut-turut. Hidanganwajib ialah nasi kuningyangdigumpal bersama telur rebusdanjuga galti. Ahli keluargajugadisarankan untuk makanmakananitu seolah-olah siapayangadasakitakan turut sembuh.
32 Sebelumbpangalai ini berlangsung,bomoh akan memberitahuterlebihdahulu pantanglarangketikamelakukan pengubatanini. Banyakpantang larangketikamelakukankepercayaan ini.
33 Pantang larang seperti orangdidalamrumah yang menyaksikanitutidakboleh membaca ayat-ayatsucial-Quran. Apabila salahsatumerekaakan membaca ayat al-Quran, bomohitu akan marah danmenghalauuntukkeluar dari rumah.
34 Pada hari pertama, bomohakandapat mengetahui apapenyakityang dihadapi danmemberitahukeluarga pesakit tentangubatuntuk mengubati penyakititu.
35 Pada hari kedua, ahli keluargaakan membuat danmenyiapkanajung dan dihias indahuntukdilepaskan di sungai padahariterakhir.
36 Pada hari terakhir bpangalai itu, merekaakan mengadakanmajliskendurisebagai tanda berakhirnyapengubatanitu dan mereka jugaakanmelepaskanajung itu. Bomohdanahli keluargasahaja akan ke sungai untukmelepaskanajung itu.
37 Ajung itu juga diletakkanmakananseperti lauk-pauk danjugarokok.Ajung yang dilepaskanini sebagaitanda penyakit akanikut hanyutkesungai. Semasa melepaskanmereka juga akanmenyanyi samaseperti ketika pengubatanitu.
38 Bomoh akan memberitahusediabahawa sesiapa yangmenjumpaiajung itu di sungai tidakbolehmerosakkan danmengambilmakanan di dalamnya. Keranamakanan yangadamerupakankepunyaan jin tersebut.
39 Setelah selesai dihanyutkan,mereka tidak dibenarkanuntukmenoleh ke belakanglagi. Merekaakan terus balikkerumahsecepatnya.
40 Tibanya mereka semuadi rumah,mereka akan berkumpul sambilmengadakan majlis makan-makansebelummerekasemuamasing-masingbalikkerumahmereka. -TAMAT-
41 41 PENGAJARANCERITA PERTAMA: Mestilah sentiasa menanamkanrasabersyukur atas ciptaan dan nikmat AllahSWT.CERITA KEDUA: Kita mestilah mempercayai danmengikutikepercayaan yang berlandaskanajaranagamaislam.
42 GLoSARI Datu-datuan : Menekaorangsiapayang akan dipanggil kehadapanBpangalai : Kepercayaanpengubatankampung Dayang Gadung : BomohHijauDayang Ambun : BomohPutihDebak : Bambu Parinang : Bertitik Galti : Padi yangdisimpandi dalamkuali sehingga meletupAjung : Sampan
43 BIBLIoGRAFI PENULISPenulis bernama Nur AeisyaFar’AyubintiMohamad Asri. Penulis berasal daripadaKampung Kota Peladok, KotaBelud. Penulisdilahirkan pada 21/07/2003. Kata-katapenulisialah “jangan pernah menyerahdalamhidup,temukanlah alasan dan teruslahberjuanguntuk mencuba”.
44 INFoRMENNama: ISMAILB.SIDIKAsal: KAMPUNGKOTAPELADOKNo H/P: 019-2970901Umur: 65 TAHUNNama: SHARIFLAUYABINTISHARIFYAKINAsal: KAMPUNGKOTAPELADOKNo H/P: 013-8838057Umur: 78 TAHUN