พระกริ่งคุ้มเกล้า

พระกร่งิ คุ้มเกลา้ ทองคำ

อรรถสิทธิ์ คุประตกลุ
147

ท
พ

รี่ ระละกึกร๓ง่ิ๐คปุ้มี โเรกงลพา้ย
าบาลภมู ิพลอดลุ ยเดช






พุทธศกั ราช ๒๕๒๒ ในวาระท่ีโรงพยาบาลภมู พิ ลอดลุ ยเดช
เปิดให้บริการครบ ๓๐ ปี กองทัพอากาศได้ดำเนินโครงการจัดสร้าง
อาคารอุบัติเหตุและฉุกเฉินขนาดความสูง ๑๒ ช้ัน พร้อมอุปกรณ์
ทางการแพทย์ที่ทันสมัย และมีชั้นดาดฟ้าเป็นลานจอดเฮลิคอปเตอร์
สำหรบั ลำเลยี งผู้ปว่ ยทางอากาศในกรณีเรง่ ด่วน และไดท้ รงพระกรุณา
โปรดเกล้าฯ พระราชทานนามอาคารนี้ว่า อาคาร ‘คุ้มเกล้าฯ’ และให้
ใช้ชื่อมลู นิธวิ า่ ‘คุ้มเกล้าฯ’ ทงั้ นี้ทรงรบั มูลนิธิคุ้มเกล้าฯ ไว้ในพระบรม
ราชูปถัมภ์ และด้วยแรงพลังแห่งความศรัทธา ท่ีก่อเป็นพลังแห่ง
ความสามัคคีในการร่วมแรงร่วมใจ เสียสละทรัพย์สินของประชาชน
ชาวไทยทั่วประเทศ ที่มีส่วนร่วมกันในการจัดสร้างอาคารแห่งน้ี เพื่อ
น้อมเกล้าฯ ถวายเป็นพระราชกุศลแด่องค์พระบาทสมเด็จพระเจ้า
อยหู่ วั ภูมพิ ลอดลุ ยเดช



ย้อนหลังไปเม่ือพุทธศักราช ๒๔๘๔ ในรัชสมัยของพระบาท
สมเด็จพระเจ้าอยู่อานันทมหิดล รัชกาลที่ ๘ ได้ทรงพระราชทานทรัพย์
สินส่วนพระองค์ เพื่อใช้เป็นทุนในการก่อสร้างสถานที่ตรวจรักษา
พยาบาลและการแพทย์ของกองทัพอากาศ ซึ่งทางกองทัพอากาศได้จัด
ซ้ือที่ดินเป็นเน้ือท่ี ๒๘๐ ไร่ ๓ งาน ๕๖ ตารางวา เป็นเงินทั้งส้ิน
๑๒,๘๐๓.๓๓ บาท และยังคงเหลือพระราชทรัพย์อีก
๑๗,๑๙๓.๖๗ บาท เป็นค่ากอ่ สร้างอาคารสถานท่ที ำการ นับเป็นจดุ
เร่ิมต้นคร้งั แรก แตย่ ังไมท่ ันลงมือกอ่ สร้าง สงครามโลกคร้งั ท่ี ๒ กอ็ ุบตั ิ
ข้ึนในปลายปีน้นั

ม148 หามงคลในหลวง


ทสี่ ดุ แห่งสริ ิมงคลในพระบาทสมเด็จพระเจา้ อย่หู ัว


จนเม่ือพุทธศักราช ๒๔๘๘ สงครามจึงยุติลง โครงการ
ก่อสร้างอาคารดังกล่าวจึงได้เริ่มต้นข้ึนอีกครั้ง เม่ือมีการสร้างอาคาร
หลังแรก ในชื่อ ‘โรงพยาบาลทหารอากาศ’ ซ่ึงต่อมาพระบาทสมเด็จ
พระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลเดชได้พระราชทานพระปรมาภิไธยให้ใช้ช่ือ
โรงพยาบาลแห่งนี้วา่ ‘โรงพยาบาลภูมพิ ลอดลุ ยเดช’



ในการจัดหาทุนดำเนินการก่อสร้างอาคารอุบัติเหตุแห่งใหม่น้ี
นอกจากจะได้วิธีการออกสลาก ‘คุ้มเกล้า’ ที่นับได้ว่าแปลกใหม่สร้าง
ความสนใจให้กับประชาชนได้มากในขณะนั้น กองทัพอากาศยังได้
ทำการจัดสร้างวัตถุมงคลขึ้นเพื่อเป็นการสมนาคุณ แก่ผู้มีจิตศรัทธาที่
ร่วมสนับสนุนในการคร้ังนี้ ซงึ่ ประกอบดว้ ย

๑. พระพุทธศิรมงคล พระพทุ ธรปู บชู าขนาดหน้าตักกวา้ ง ๕
นว้ิ และ ๙ นว้ิ

๒. พระกร่ิงศิรกิ าศ เนือ้ ทองคำ เนอ้ื เงนิ และเน้ือนวโลหะ

๓. เหรียญพระบรมรปู พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู วั

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ
พระราชทานพระบรมราชานญุ าตให้ อัญเชญิ พระปรมาภิไธยยอ่ ‘ภปร’
พร้อมสัญลักษณ์มหามงกุฎฯ ประดิษฐานด้านหน้าที่ผ้าทิพย์ของ
พระพทุ ธรปู บูชาและพระกร่งิ

ด้านหลัง ปรากฎสัญลักษณ์งูพันคฑาติดปีก ซ่ึงเป็น
สัญลกั ษณ์ของหน่วยแพทยท์ หารอากาศ

สำหรับเหรียญพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรง
พระกรุณาโปรดเกล้าฯให้ช่างในพระองค์เป็นผู้ป้ันแบบเหรียญพระบรม
รูป ซึ่งปรากฎด้านหน้าเป็นพระบรมฉายาลักษณ์ ด้านหลังเป็นพระ
ปรมาภิไธยย่อ ‘ภปร’ พร้อมสญั ลกั ษณ์มหามงกุฎฯ ซึ่งเปน็ สัญลกั ษณ์
ประจำพระองค
์
การดำเนินการจัดสร้างวัตถุมงคลอันศักดิ์สิทธิ์ในคร้ังน้ี ได้

อรรถสิทธ์ิ คุประตกุล
149
พระกริง่ คุ้มเกลา้ (พระกริง่ ศริ ิกาศ)

ม150 หามงคลในหลวง


ที่สดุ แห่งสริ มิ งคลในพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั


ดำเนินการตรงตามข้ันตอนพิธีแต่โบราณเพื่อให้สุขสมบูรณ์เปี่ยมไป
ดว้ ย พุทธคุณ สอดคล้องกบั ความหมายของคำว่า ‘คุม้ เกล้าฯ’ จงึ ได้มี
การจดั พธิ อี ย่างประณีตตรงตามข้ันตอนต่างๆ ดังน
ี้


พิธลี งอกั ขระแผ่นทอง เงิน นาค

สมเด็จพระอรยิ วงศาคตญาณ สมเดจ็ พระสังฆราชฯ ทรงเปน็
องค์ประธาน พร้อมด้วยสมเด็จพระราชาคณะและพระเถระผู้ใหญ่รวม
๖๐ รูป ณ อุโบสถวัดราชบพิตรสถิตมหาสีมาราม ทำพิธีลงอักขระ
ทอง เงิน นาค เป็นปฐมฤกษ์ เมื่อวันท่ี ๑๒ สิงหาคม พุทธศักราช
๒๕๒๖ หลังจากน้ันได้นำแผ่นทอง เงิน นาค ท้ังหมดให้พระ
เถราจารย์ ผ้ทู รงคณุ ท่ัวประเทศ จารกึ อกั ขระครบ ๑๒๕๐ รูป โดยมี
ตัวอย่างรายนาม ดังนี
้
หลวงปู่แหวน สุจณิ โณ วัดดอยแมป่ ั๋ง จ. เชยี งใหม่

ลงอกั ขระ เม่ือวันท่ี ๑๙ สงิ หาคม พ.ศ. ๒๕๒๖

หลวงป่พู รหมจกั ร์ วัดพทุ ธบาทตากผ้า จ. ลำพูน

พระราชวุฒาจารย์ (หลวงปดู่ ุลย)์ วัดบูรพาราม จ. สุรินทร์

หลวงพอ่ แพ วดั พิกุลทอง จ. สงิ หบ์ รุ
ี
หลวงพอ่ อตุ มะ วัดวเิ ววังการาม จ. กาญจนบรุ
ี
พระครูพศิ าลพัฒนกจิ (หลวงพอ่ รอด) วดั ประดู่พัฒนาราม

จ. นครศรีธรรมราช



พิธเี ททอง

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ
พระบรมราชินีนาถ พร้อมด้วยสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาสยามบรม
ราชกมุ ารี เสด็จพระราชดำเนิน เททองหล่อพระพทุ ธรูป ณ วดั ดอยแม่
ปง๋ั จ.เชียงใหม่ เมอ่ื วันจนั ทรท์ ่ี ๑๖ มกราคม พุทธศกั ราช ๒๕๒๗
ซึ่งตรงกบั วนั ทหี่ ลวงปู่แหวนสุจณิ โณ มีอายคุ รบ ๙๗ พรรษา โดยมี

อรรถสทิ ธ์ิ คุประตกลุ
151

สมเด็จพระสังฆราช พร้อมด้วยพระเถระผู้ใหญ่ผู้ทรงคุณอีก ๙ รูป
เจริญชยั มงคลคาถา



พิธีชัยมงั คลาภิเษก

วันที่ ๕ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๒๖ พระบาทสมเด็จ
พระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ พร้อมด้วย
สมเด็จพระเทพรตั นราชสดุ า สยามบรมราชกมุ ารี เสด็จพระราชดำเนิน
ทำพิธีเททองหล่อพระพทุ ธรปู และทำพธิ หี ลอมแผ่นทอง นาค เงนิ ที่ได้
ลงอักขระ เพื่อเป็นชนวนสร้างพระกร่ิง ‘คุ้มเกล้า’ ณ วัดดอยแม่ปั๋ง
จังหวัดเชียงใหม่ ในวันท่ี ๑๖ มกราคม ๒๕๒๗ โดยมสี มเด็จ
พระสังฆราช และพระเถระผู้ใหญ ่ ๙ รูป เจรญิ ชยั มงคลคาถา



พธิ ีพุทธาภเิ ษก

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงจุดไฟพระฤกษ์ ณ พระ
อุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม วันที่ ๖ เมษายน พุทธศักราช
๒๕๒๖ จากนัน้ เจ้าหนา้ ท่ีไดท้ ำการอญั เชญิ ไฟพระฤกษเ์ ข้าขบวนแห่
มายงั ปะรำพธิ ี ณ มณฑลท้องสนามหลวง จากน้ันในเวลา ๑๙.๑๙
น. สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราชสกลมหาสังฆ
ปรินายก ได้เสด็จมาจุดเทียนจากไฟพระฤกษ์ (เป็นการเริ่มต้น) พิธี
พุทธาภิเษก ท้ังน้ีได้โยงสายสิญจน์ จากอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดา
ราม และได้ทำการนิมนต์พระเถราจารย์ ๑๐๘ รูปจากท่ัวประเทศ
ผลดั เปลีย่ นนั่งปรกอธษิ ฐานจติ ตลอดรวม ๔ วัน ๔ คืน

จนถึงรุ่งอรุณของวันที่ ๑๐ เมษายน จึงได้เชิญเสด็จสมเด็จ
พระญาณสงั วร ดบั เทยี นชัยเปน็ อันเสรจ็ พธิ พี ุทธาภเิ ษก ท้งั นน้ี ับว่า ใน
การจัดสร้างวัตถุมงคลในคราวนี้ได้มีการประกอบพิธีการจัดสร้างที่
สมบูรณ์ ยิ่งใหญ่และยาวนานเป็นประวัติการณ์ท่ีสุดที่เคยปรากฏมาใน
ขณะน้ัน

ม152 หามงคลในหลวง


ทีส่ ุดแห่งสริ ิมงคลในพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ ัว


พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยู่หวั ทรงจดุ ไฟพระฤกษ์เนอ่ื งในพธิ ีพทุ ธาภเิ ษก

วัตถมุ งคล ‘คมุ้ เกล้าฯ’ ๖ เมษายน พ.ศ. ๒๕๒๗

อรรถสิทธิ์ คปุ ระตกุล
153

สมเดจ็ พระอรยิ วงศาคตญาณ สมเด็จพระสงั ฆราช สกลมหาสังฆปรนิ ายก

ทรงลงอกั ขระแผ่นทอง นาก เงนิ ณ อโุ บสถวัดราชบพติ รสถติ มหาสีมาราม


๑๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๒๖


พระราชวฒุ าจารย์ (หลวงปู่ดลุ ย์)
พระคณุ เจ้าหลวงปู่แหวน สจุ ิณโณ

วัดบูรพาราม จ.สรุ นิ ทร์
ลงอักขระแผ่นทอง นาก เงนิ ณ วัด

ลงอกั ขระ ๑๖ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๒๖
ดอยแม่ปั๋ง อ.พร้าว จ.เชียงใหม่

๑๙ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๒๖


พระสุพรหมยานเถร
พระอดุ มสงั วรเถร
พระสนุ ทรธรรมภาณี

(หลวงปพู่ รหมจกั ร์)
(หลวงพอ่ อุตตมะ)
(หลวงพ่อแพ)

วดั พระพุทธบาทตากผ้า
วดั วังก์วิเวการาม

ลำพูน ลงอักขระ
กาญจนบรุ ี ลงอักขระ
วดั พิกุลทอง สงิ ห์บุรี

๒๑ สงิ หาคม พ.ศ. ๒๕๒๖
๕ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๒๖
ลงอกั ขระ


๓ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๒๖

ม154 หามงคลในหลวง


ทสี่ ดุ แหง่ สิรมิ งคลในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยูห่ ัว


พิธวี างศิลาฤกษ
์
การจัดพิธีวางศิลาฤกษ์การก่อสร้างอาคารแห่งน ้ี ได้กำหนด
ณ จุดที่จะสร้างพระแท่นสำหรับประดิษฐานพระบรมสาทิสลักษณ์
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ซ่ึงหลังจากการคำนวณอย่างถ้วนถี่
ปรากฏว่าอยบู่ รเิ วณในหอ้ งโถงของอาคาร ๑ พอด ี



การกำหนดวนั เวลาในการทำพธิ ี

การหาฤกษ์ในการทำพิธีใหญ่ๆ ในช่วงเวลาระหว่างเดือน
มีนาคม-เมษายน พ.ศ. ๒๕๒๓ นัน้ ผู้เชี่ยวชาญในทางโหราศาสตร์
หลายท่าน ตา่ งมีความเห็นคล้ายกันวา่ การหาฤกษ์ทเ่ี หมาะสมน้นั แทบ
ไม่มีเลย หรือท่ีมีก็เป็นช่วงเวลาท่ีไม่สะดวกแก่การประกอบพิธี เช่น
เวลาเช้ามดื เปน็ ต้น

พลโท ชลิต จลุ โมกข์ เจ้ากรมแพทย์ทหารอากาศในขณะนั้น ได้
แก้ปัญหานี้ด้วยความอุตสาหะพากเพียร และประสบความสำเร็จอย่าง
น่าชื่นชม ในที่สุดฤกษ์ท่ีได้มาคือ วันพฤหัสบดีที่ ๒๗ มีนาคม พ.ศ.
๒๕๒๓ เวลา ๐๕.๕๙ นาฬกิ า แม้ว่าจะเปน็ เวลาค่อนข้างเช้า แต่
ก็ไม่เป็นปัญหานัก เพราะในช่วงปลายเดือนมีนาคมนั้น พระอาทิตย์
ข้ึนเร็ว เวลา ๐๕.๕๙ นาฬิกา จึงสว่างมากแล้ว อน่ึงวันท่ี ๒๗
มนี าคม ยังเป็นวันสำคญั คือเปน็ วนั กองทพั อากาศ และบังเอญิ เป็นวนั
พฤหัสบด ี อันเป็นวนั ครอู กี ดว้ ย จึงนบั ไดเ้ ป็นฤกษ์ดหี ลายขนั้

เม่ือมีผู้เรียนถามท่านอดีตเจ้ากรมแพทย์ทหารอากาศว่า พระ
อาจารย์ท่านใดเป็นผู้ให้ฤกษ์นี้ ท่านยิ้มแล้วตอบว่า ด้วยเหตุผลบาง
ประการ จึงขอไม่เปิดเผยชื่อพระอาจารย์ท่านนั้น และการณ์ก็ได้
พสิ จู น์แล้วว่า ฤกษ์นัน้ เป็นมหาฤกษ ์ เพราะทุกสง่ิ ทกุ อย่างดำเนนิ ไป
ด้วยความราบร่ืน การสร้างพระบรมสาทิสลักษณ์พระบาทสมเด็จ
พระเจ้าอย่หู วั และการสร้างอาคารคุ้มเกล้าฯ สำเร็จด้วยดที ุกประการ

พระราชทานนามอาคารคมุ้ เกล้าฯ

อรรถสิทธิ์ คปุ ระตกลุ
155

เสด็จฯ เยยี่ มราษฎร ที่มาเฝ้ารอรับเสดจ็ ในพระราชพิธเี ททองหลอ่ พระพุทธรปู

‘คมุ้ เกล้า’ ณ รมิ ดอยแมป่ ๋ัง จ.เชยี งใหม
่

ในวนั พุธท่ี ๓ เมษายน พ.ศ. ๒๕๒๘ พระบาทสมเด็จพระเจ้า
อยหู่ ัว ได้เสด็จพระราชดำเนนิ มายงั โรงพยาบาลภูมพิ ลอดุลยเดช ทรง
รับการน้อมเกล้าฯ ถวายอาคารคุ้มเกล้าฯ และพระราชทานอาคารดัง
กล่าวแก่โรงพยาบาลภูมิพลฯ เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงในการรักษา
พยาบาลผู้ป่วยอุบัติเหตุควบคู่กันไป อาคารหลังนี้ตามท่ีกำหนดไว้มี
ความสูง ๑๒ ชั้นในส่วนอาคาร ๓ ช้ันล่างมีความกว้างด้านหน้า
๑๕๐ เมตร ส่วนอีก ๙ ชั้นมีความกว้างประมาณ ๗๕ เมตร นับ
เป็นอีกหน่ึงของการร่วมแรงร่วมใจของคนไทยท้ังประเทศ เพ่ือดำเนิน
การในการสร้างคุณประโยชน์ให้สำเร็จลุล่วงไปจนเป็นอาคารที่ให้การ
รักษาพยาบาลช่วยบรรเทาทุกข์ให้กับประชาชนได้อย่างมากมายจนถึง
ทุกวนั น
ี้

ม156 หามงคลในหลวง


ท่สี ดุ แหง่ สริ ิมงคลในพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยูห่ วั

อรรถสิทธิ์ คปุ ระตกลุ
157
เหรยี ญพระบรมรูปพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยู่หวั (คุ้มเกลา้ )


เนอื้ นวโลหะ