epub-sigil

การพฒั นา eBook ฟอรแ์ มต ePub

eBook เป็นคําหนงึ่ ในยุคไอซีที (ICT: Information and Communication Technology) ทไี่ ด้ยนิ
บอ่ ยมาก เปน็ คาํ ผสมระหวา่ ง e คํายอ่ ของ Electronic และ Book จงึ หมายถงึ หนังสือทจี่ ัดทาํ และแสดงผลใน
รูปแบบสื่ออิเล็กทรอนกิ ส์ โดยรูปแบบของ eBook ทไ่ี ดร้ บั การกลา่ วถึงมานานและไดร้ ับความนยิ มมากคอื
eBook ในฟอรแ์ มต PDF และมรี ปู แบบใหมๆ่ เกดิ ขน้ึ อยา่ งต่อเนอื่ ง ทาํ ให้คาํ วา่ e-Book มีการใช้ในหลาก
หลายบรบิ ท หลายรูปแบบเนื่องจากเทคโนโลยีที่นาํ มาสร้างสรรค์ e-Book ทแี่ ตกตา่ งกนั ออกไป ดังนั้นเพอ่ื ให้
เขา้ ใจได้ชดั เจนการกล่าวถงึ e-Book และแนวทางการพฒั นาควรระบฟุ อรแ์ มตใหช้ ดั เจน ซงึ่ แบ่งไดด้ ังนี้

• e-Book ฟอรแ์ มต pdf เปน็ e-Book ท่มี กี ารกล่าวถึงและพัฒนายาวนานมาก โดยนาํ
เอกสารต่างๆ ทง้ั ท่ีเป็นขอ้ มลู และภาพมาแปลงใหอ้ ยใู่ นฟอรแ์ มต .pdf ด้วยโปรแกรมกลุ่ม
PDF Converter เช่น Acrobat Professional, PDF Creator, CutePDF, PDF Factory

• eBook ฟอรแ์ มต pdb สําหรับการนําเสนอผ่านอปุ กรณ์พกพาอย่าง PDA - Personal
digital assistants โดยเป็น eBook ท่ไี ด้จากการแปลงเอกสาร Word หรืออนื่ ๆ ใหอ้ ย่ใู น
ฟอร์แมต .pdb

• e-Book ฟอรแ์ มต Flip Album เป็น e-Book ทนี่ ําเสนอแบบการพลกิ หนา้ เสมอื นจรงิ
(3D-Flip Book) จะตอ้ งใช้โปรแกรมเฉพาะคือ FlipAlbum สรา้ งสรรค์ โดยการนาํ ภาพ เสยี ง
VDO มาประกอบการนําเสนอพรอ้ มระบบโต้ตอบกับผูใ้ ช้ลกั ษณะตา่ งๆ ทงั้ นก้ี ารนาํ เอกสาร
จาก Word หรือเอกสารสง่ิ พมิ พต์ ่างๆ มาแปลงให้อยู่ในฟอรแ์ มตน้ีทําไดย้ าก โดยผสู้ ร้างสรรค์
ต้อง Copy/Paste และจัดหน้าเองทลี ะหน้า หรอื อาจจะใชเ้ ทคนคิ แปลงเอกสารให้อยูใ่ น
รูปแบบ Image แล้วนําภาพขอ้ ความทไี่ ด้มาสร้างสรรค์ก็ได้

• e-Book ฟอรแ์ มต Flip Publisher จากจุดดอ้ ยของ FlipAlbum ในการแปลงเอกสารจาก
Word จึงมกี ารพัฒนาโปรแกรมนขี้ ้นึ มาทปี่ ระกอบด้วยฟังกช์ นั นําเขา้ (Import) ทาํ ให้เอกสาร
จาก Word นําเขา้ มาสรา้ งเป็น 3D Flip e-Book ได้ง่าย แตล่ กู เลน่ ก็นอ้ ยกวา่ FlipAlbum

• e-Book ฟอรแ์ มต DesktopAuthor เป็นรูปแบบ e-Book ท่ีพลกิ หน้าเสมอื นจรงิ แตเ่ น้น
การนาํ เสนอผา่ นเว็บดว้ ยไฟล์แบบบบี อัดและมีฟงั กช์ ันสร้างขอ้ สอบ แบบสอบถามตา่ งๆ

• e-Book ฟอรแ์ มต Flash 3D-Flip ท่ีพัฒนาด้วยเทคโนโลยี Flash แสดงผลแบบพลกิ หน้า
เสมอื นจริง

การพฒั นา eBook ฟอร์แมต ePub : บญุ เลศิ อรุณพบิ ลู ย์ 1

เนอื่ งจากฟอรแ์ มตท่ีหลากหลาย และข้อจํากดั ในการแสดงผลผา่ นอุปกรณ์ตา่ งๆ ทาํ ใหม้ ีการพฒั นา
มาตรฐาน eBook ขน้ึ มา โดยความรว่ มมือของกลุ่ม The International Digital Publishing Forum (IDPF)
เกดิ เป็นมาตรฐานการพฒั นา eBook ฟอร์แมต ePub อันเป็นฟอร์แมต eBook ท่ีประกอบดว้ ยมาตรฐาน 3
มาตรฐานผสมผสานกนั ไดแ้ ก่

• Open Publication Structure (OPS)
• Open Packaging Format (OPF)
• Open Container Format (OCF)
eBook ฟอร์แมต ePub มลี ักษณะของเอกสารในรูปแบบ XML ทีม่ สี ่วนขยายเป็น .epub และ
ควบคมุ การนําเสนอผลด้วย CSS ทําให้ ebook ฟอร์แมตนมี้ ลี กั ษณะเดน่ คอื
• เป็นระบบเปิด (Open)
• มอี ิสระ (Free) ในการจัดการสงิ่ ต่างๆ
• เนอื้ หาตัวอักษรสามารถตัดคํา (Word Wrap) และสามารถปรบั ขนาดตวั อักษรได้
• สามารถนาํ ภาพทงั้ แบบ Bitmap และ Vector ผสมกบั เนื้อหา
• รองรับ DRM - Digital Right Management
• รองรับการฝงั Metadata
ePub ไดร้ ับความสนใจสูงมากขน้ึ อยา่ งต่อเน่อื ง โดยเฉพาะเมอ่ื มกี ารเขา้ ถึงเน้ือหาผา่ นอุปกรณพ์ กพา
อยา่ ง Tablet PC, iPad

การสรา้ ง eBook ในฟอร์แมต ePub

การสร้าง eBook ในฟอรแ์ มต ePub มีเครอื่ งมือหลายเครอ่ื งมือ ทั้งทเี่ ปน็ ซอฟต์แวร์ฟรีในกลมุ่ โอเพน
ซอรส์ และทต่ี อ้ งซ้ือหา ดังนี้

ทมี่ า: http://mashable.com/2012/01/23/ibooks-author-self-publishing-comparison/ 2
การพฒั นา eBook ฟอร์แมต ePub : บญุ เลิศ อรุณพิบูลย์

Sigil : ePub Editor

คู่มอื เลม่ น้จี ะนาํ เสนอการสรา้ ง ePub ด้วยซอฟต์แวร์โอเพนซอรส์ Sigil ซงึ่ เปน็ เคร่ืองมอื แบบ
WYSIWYG editor โดยสามารถดาวน์โหลดไดจ้ ากเว็บไซต์ http://code.google.com/p/sigil/

โดย Sigil มีความสามารถและคุณสมบตั ิ ดังนี้
• สนบั สนนุ การเข้ารหสั ภาษาแบบ UTF-8
• ระบบการสรา้ งเอกสารแบบ WYSIWYG ทําให้สามารถเห็นผลลพั ธไ์ ด้ทนั ที
• จอภาพแสดงผลท้ังโหมดสรา้ งแบบ WYSIWYG โหมด HTML และโหมดแสดงผลลพั ธห์ นงั สอื
• สรา้ งสารบัญเน้อื หาแบบ Multi-level ไดท้ ันที
• สามารถนําเข้าภาพ ฟอนต์ ไดส้ ะดวก

เมือ่ ดาวน์โหลดโปรแกรมและติดตั้งแลว้ จะได้ไอคอนโปรแกรมบน Desktop ดงั น้ี

การพัฒนา eBook ฟอร์แมต ePub : บญุ เลิศ อรุณพิบูลย์ 3

หนา้ ต่างโปรแกรม
หน้าตา่ งโปรแกรม Sigil มลี ักษณะ ดงั น้ี

เรม่ิ ต้นสรา้ ง ePub เลม่ แรก
เริ่มต้นสร้าง ePub เลม่ แรกโดยการพมิ พแ์ ละจดั รปู แบบดว้ ย Sigil หรอื จะใชว้ ธิ กี ารคัดลอก/วาง

(Copy/Paste) เนอื้ หาทมี่ อี ยู่เดิมมาวาง แล้วจัดรปู แบบกไ็ ด้
นอกจากนีห้ ากมีภาพประกอบ ให้เตรยี มภาพประกอบในฟอร์แมต .jpg หรอื .png หรอื .gif พรอ้ มตั้ง

ชื่อแฟม้ ภาพเป็นภาษาอังกฤษตวั พิมพ์เล็ก ไม่มชี ่องวา่ ง แยกทลี ะภาพ เพื่อใชป้ ระกอบการทํา ePub

หมายเหตุ การคัดลอกเน้ือหาจากเว็บหรือเอกสาร Word ควรนาํ มาวางบน NotePad ก่อน เพอ่ื ตัดให้
เหลือเฉพาะขอ้ ความ แลว้ จงึ คดั ลอกเฉพาะขอ้ ความจาก NotePad ไปวางใน Sigil

การพฒั นา eBook ฟอร์แมต ePub : บญุ เลิศ อรุณพบิ ลู ย์ 4

คดั ลอกเน้ือหามาวางใน
หนา้ ต่างพิมพเ์ น้ือหา

เมอื่ นาํ เนื้อหามาวางในหนา้ ต่างพมิ พเ์ นื้อหา ดงั ภาพข้างต้นแลว้ ให้กําหนดสว่ นหัวเร่ืองเพ่ือนาํ มาใช้
เป็นสารบัญ โดยคลกิ เมาส์ในบรรทดั ทกี่ าํ หนดเป็นหัวเรื่อง ดังตัวอยา่ ง ชื่อนทิ านแตล่ ะเรอื่ ง จะเป็นหวั เรอ่ื ง ให้
นาํ เมาส์มาคลกิ ที่ชอ่ื นทิ าน เช่น คลิกทบ่ี รรทดั “นทิ านเรอ่ื งเด็กโลภ” แลว้ คลกิ ปมุ่ เครอ่ื งมอื Style เลอื กสไตล์
Heading 1 ดังภาพ

เนอื้ หาท่ีจัดสไตลเ์ ป็น Heading 1 จะถูกจดั รปู แบบใหม้ ขี นาดโต หนา และหากมีเนอ้ื หาส่วนอื่นที่เปน็
หัวเรื่องย่อย กส็ ามารถกําหนดให้เป็น Heading 2 หรือ Heading 3 ไดเ้ ชน่ กนั

การพัฒนา eBook ฟอร์แมต ePub : บญุ เลิศ อรุณพบิ ลู ย์ 5

ในขณะสร้าง ePub ควรบนั ทึกแฟ้มเอกสารตอ่ เนื่อง โดยคลิกปมุ่ เครอ่ื งมือ Save หรือคําสั่ง File,
Save แฟม้ ทไ่ี ด้จะมสี ่วนขยายเป็น .epub

เมื่อบนั ทกึ แฟม้ ePub แลว้ ถัดไปก็จะเป็นการสร้างสารบัญเนอื้ หา โดยคลิกปมุ่ เคร่ืองมอื Generate
TOC from headings ซงึ่ จะมหี น้าต่าง Heading Selector ทง้ั นี้ Sigil จะตรวจสอบเน้ือหาทจ่ี ัดแต่งรูปแบบ
ดว้ ย Heading style แลว้ แสดงผลการตรวจสอบดงั ภาพ

คลกิ ปมุ่ OK เพอื่ ยืนยนั การสรา้ งสารบญั จะปรากฏสารบญั เนื้อหา (TOC: Table of content)
ดังภาพ

การพัฒนา eBook ฟอร์แมต ePub : บญุ เลิศ อรณุ พิบลู ย์ 6

หลังจากได้สารบญั เน้ือหาแลว้ ก็จะปิดท้ายดว้ ยการกาํ หนดเมทาดาทา (Metadata) ซงึ่ ก็คอื ขอ้ มลู
อธบิ ายหนังสืออเิ ล็กทรอนกิ สเ์ ลม่ น้ี อันไดแ้ ก่ ชอื่ เรอ่ื ง ผู้แต่ง/ผเู้ ขยี น/ผสู้ ร้างสรรค์ ภาษาหลกั ของหนังสือ โดย
เลอื กจากเมนคู ําสั่ง Edit, Meta Editor

หนา้ ต่าง Meta Editor ให้ป้อนชอ่ื เรื่องในรายการ Title ป้อนช่อื ผแู้ ตง่ /ผเู้ ขียน/ผสู้ รา้ งสรรค์ใน
รายการ Author และเลือกภาษาหลักของหนังสือเปน็ Thai จากรายการ Language เพยี งเทา่ นก้ี ็จบขนั้ ตอน
หลกั ของการสร้าง ePub และพร้อมใช้งานต่อไป

การพฒั นา eBook ฟอร์แมต ePub : บญุ เลศิ อรณุ พบิ ูลย์ 7

การเผยแพรแ่ ละใชง้ าน ePub

ePub ท่สี รา้ งไวแ้ ล้วสามารถเผยแพรไ่ ดห้ ลายวิธตี ามลกั ษณะของอุปกรณท์ ใ่ี ช้อา่ น โดยการเรยี กดจู าก
iPhone และ iPad สามารถทาํ ไดต้ รงผา่ นเว็บไซต์ ดังนั้นจึงใช้วธิ กี ารนําแฟม้ ePub ใสไ่ ว้ในเครอื่ งแม่ข่ายเว็บ
แลว้ จงึ สร้างลิงกเ์ อกสาร ดังตวั อยา่ งจากเว็บไซต์

http://www.stks.or.th/th/knowledge-bank/46-e-book/2446-nstda-epub.html

สาํ หรบั อปุ กรณใ์ นกลมุ่ Androids สามารถคดั ลอกแฟ้มเอกสาร .epub ใสใ่ น Memory Card เชน่
MicroSD Card แลว้ ใช้คําส่ังนําเข้า (Import) ของ Book Apps เพื่อ
เรยี กใช้งาน โดยวธิ ีนี้เปน็ วธิ ีทเี่ หมาะสาํ หรับการผลติ ePub โครงการ
Tablet PC เพ่ือการเรยี นการสอนของกระทรวงศกึ ษาธิการ หรอื การ
ใช้บรกิ ารฝากแฟม้ เอกสารผ่าน Cloud อย่าง Dropbox.com

จากภาพเปน็ ตัวอยา่ งการนํา ePub ใสไ่ วใ้ น Dropbox.com
เมอื่ คลกิ เลอื กหนังสอื โปรแกรมจะดาวน์โหลด พร้อมแสดงขอ้ ความวา่
จะเปิดดูดว้ ยโปรแกรมใด ท้งั นี้ใหเ้ ลือกเป็น eBook ซง่ึ เป็น Apps
สําหรบั อา่ นหนังสอื ของ Androids

เมอื่ คลกิ เลือก eBook จะแสดงหนังสอื ดงั น้ี

การพฒั นา eBook ฟอร์แมต ePub : บญุ เลศิ อรุณพบิ ูลย์ 8

หนงั สอื ที่ปรากฏ จะแสดงผา่ นช้ันหนงั สอื ของ eBook Apps ดงั นี้ 9

การพัฒนา eBook ฟอร์แมต ePub : บญุ เลศิ อรุณพบิ ลู ย์

การพัฒนา eBook ฟอร์แมต ePub : บญุ เลศิ อรุณพบิ ูลย์ 10

การปรบั แต่ง ePub
จาก ePub ข้างตน้ ยังตอ้ งปรบั แต่งหลายอย่าง เช่น การแบ่งการแสดงผลเน้ือหาแตล่ ะเร่อื งใหแ้ ยก

หนา้ กัน การตกแตง่ ด้วยภาพ

การแบ่งหนา้ เนอ้ื หา
ดังภาพจะพบว่า เน้ือหานทิ านเร่ืองใหม่ จะตอ่ เน้อื หานทิ านก่อนหน้านี้

การพัฒนา eBook ฟอร์แมต ePub : บญุ เลิศ อรุณพิบูลย์ 11

การแยกสว่ นเนื้อหาเป็นหน้าแยก จะช่วยให้การแสดงผลชดั เจนขึ้น โดยการแยกเนื้อหาทําไดโ้ ดยคลกิ
เมาสแ์ ถววา่ งกอ่ นหนา้ หัวเรือ่ งนิทานแต่ละเรอ่ื ง แลว้ เลอื กคําส่ัง Edit, Split Chapter โปรแกรม Sigil จะคดั
ลอกเน้ือหาใตต้ าํ แหน่ง Cursor ไปแบ่งเป็นแฟม้ HTML ใหม่ ดังแสดงในหนา้ ตา่ ง Book Browser

การนําเขา้ ภาพ

ภาพทน่ี าํ มาตกแต่งจะต้องมีฟอรแ์ มต .jpg หรือ .png หรือ .gif
พรอ้ มต้งั ชื่อแฟม้ ภาพเปน็ ภาษาองั กฤษตัวพมิ พเ์ ล็ก ไม่มชี อ่ งว่าง แยกทลี ะ
ภาพ โดยคลกิ ปุ่มขวาของเมาส์บนโฟลเดอร์ Images แลว้ เลือกคําสงั่ Add
Existing Files...

เลอื กภาพท่ีตอ้ งการจากต้นแหล่ง ภาพท่ีเลอื กและนําเขา้ จะเก็บ
อยใู่ นโฟลเดอร์ Images และการนําภาพไปตกแต่ง เรมิ่ จากการคลกิ เมาส์
ตาํ แหนง่ ทีต่ อ้ งการวางภาพ จากนั้นคลกิ ปุ่มเครอ่ื งมือ Insert Image เลือกภาพทตี่ อ้ งการ แลว้ คลิกปมุ่ OK ก็
จะปรากฏภาพ ณ ตําแหน่ง Cursor

การพฒั นา eBook ฟอร์แมต ePub : บญุ เลิศ อรุณพิบูลย์ 12

ภาพหนา้ ปกหนงั สือ

ภาพหนา้ ปกหนังสือ ใชห้ ลกั การเดียวกบั การนําภาพท่ไี ด้แนะนําไปแลว้ เพยี งแต่เมอื่ นาํ ภาพเข้ามาแลว้
ใหค้ ลิกปมุ่ ขวาของเมาสท์ ภ่ี าพหน้าปก แล้วเลอื กคําสัง่ Add Semantics, Cover Image

ณ ขณะนี้ ePub เลม่ แรก ก็มคี วามโดดเด่นน่าสนใจเพม่ิ ขนึ้ แลว้ ครบั 13

การพฒั นา eBook ฟอร์แมต ePub : บญุ เลศิ อรุณพิบลู ย์

การพัฒนา eBook ฟอร์แมต ePub : บญุ เลศิ อรุณพบิ ูลย์ 14