ნარკოტიკები და მათი ზემოქმედება ადამიანის ორგანიზმზე

ნარკოტიკები და მათი ზემოქმედება ადამიანის ორგანიზმზე ქიმიის კლუბი "ვარსკვლავები" 2023 წელი

პირველად ტერმინი „ναρκωτικός“ — ნარკოტიკი ბერძენმა მკურნალმა — ჰიპოკრატემ გამოიყენა. ეს ტერმინი ასევე გამოიყენა ანტიკური პერიოდის გამოჩენილმა ექიმმა — გალენოსმა. ამ ნივთიერებების გაჩენას იგი უშუალოდ მანდრაგორის ფესვებსა და ყაყაჩოს თესლებს უკავშირებდა (იხ. ოპიუმი). ნარკოტიკებში ნაგულისხმებ ნივთიერებები, იყენებენ პრობლემების დასავიწყებლად, მოსადუნებლად, გუნება-განწყობის ასამაღლებლად და სიამოვნების განსაცდელად. ნარკომანია არის დაავადება, რომელსაც ახასიათებს ნარკოტიკულ ნივთიერებებზე ადამიანის ფიზიკური და/ან ფსიქიკური დამოკიდებულება, რაც თანდათანობით მისი ორგანიზმის ნორმალური ფუნქციობის მოშლას იწვევს. ნარკოტიკებსა და ფსიქოტროპულ ნივთიერებებზე დამოკიდებულება ორგვარია: ფსიქიკური და ფიზიკური. ფსიქიკური დამოკიდებულება გულისხმობს ნარკოტიკის მიღების სურვილს, რაც გამოწვეულია იმ ძლიერი ფსიქიკური დისკომფორტით, რომელსაც ადამიანი ნარკოტიკის გარეშე განიცდის, თუმცა ფიზიკურად შესაძლოა არაფერი აწუხებდეს. ფიზიკური დამოკიდებულებაა "ლომკა", მედიცინის ენაზე რომ ვთქვათ, აღკვეთის სინდრომი - როცა ადამიანი, რომელიც რეგულარულად მოიხმარს ნარკოტიკს, მის მოხმარებას წყვეტს, თავს იჩენს რიგი ძნელად ასატანი ფიზიოლოგიური სიმპტომი. თავდაპირველად ფსიქიკური დამოკიდებულება ყალიბდება, რომელსაც შემდეგ ფიზიკურიც ერთვის - ადამიანი, რომელსაც გარკვეული ხნის შემდეგ შესაძლოა აღარც კი სურდეს ნარკოტიკის მიღება, ამას ვეღარ ახერხებს. ნარკოტიკები ერთი მხრივ რეალობისგან, პრობლემებისგან გაქცევის საშუალებაა, მეორე მხრივ კი თავად მათი მოხმარება იწვევს უამრავ პრობლემას. ადამიანი, უპირველეს ყოვლისა, კარგავს თავისუფლებას, რადგან ნარკოტიკზე ხდება დამოკიდებული. ნარკოტიკის მიღებისას 1

(არა ჭარბი დოზით) ის ქმედობაუნარიანი პიროვნებაა, არ აქვს დეპრესიული ფონი, ხოლო ნარკოტიკის გარეშე ეწყება აღკვეთის სინდრომი - გაღიზიანებულია, აგრესიული, შფოთავს, არაფრის კეთება არ სურს და არც შესწევს რამის კეთების უნარი, ნარკოტიკის მიმართ დაუძლეველი ლტოლვა უჩნდება. ნარკოტიკების მოხმარება იწვევს ცვლილებებს ადამიანის თავის ტვინში და თუ სათანადო მკურნალობა არ ჩატარდა, ორგანიზმისთვის ნარკოტიკული ნივთიერება აუცილებელი ხდება. ნარკოტიკების სახეები და ნარკოტიკული ნივთიერების მოხმარების შედეგად განვითარებული სიმპტომები სხვადასხვა ნარკოტიკი სხვადასხვა სიმპტომატიკას იწვევს. ხშირად გარდატეხის ასაკით, ხსნიან მოზარდის არადეკვატურ საქციელს ეს პერიოდი გოგონებთან - 11-17 წელს, ვაჟებთან კი 12-19 წელს ემთხვევა. გ დამნაშავე ჰორმონთათარეშია რომლებიც ისეთი მაღალი კონცენტრაციით გამოიყოფა, რომ მათ დამორჩილებას ნერვული სისტემა ვეღარ ახერხებს, იქმნება გარკვეული დისბალანსი ჰორმონთა გავლენასა და ნერვული სისტემის მაკონტროლებელ ფუნქციას შორის, რაც მოზარდის ქცევაზე აისახა ნუთუისინი სასიკვდილოდიყვნენ განწირული?“ ასეთიკითხვა გამოჩნდა ბრაზილიური ჟურნალის, „ვეჟას“, გარეკანზე. ამ სიტყვებს თან ახლდა სასიამოვნო გარეგნობის ახალგაზრდებისფოტოსურათები, რომლებიცნარკოტიკების ბოროტად გამოყენების გამო დაიღუპნენ. გარდაატეხის ასაკი – საკმაოდ რთული ეტაპია მოზარდისა და მისი ოჯახის ცხოვრებაში. ! 2

გამოწვეული შრომისნაყოფიერებისშემცირებაშემოსავლის წყაროს დაკარგვა და დამნაშავეობა წელიწადში დაახლოებითმილიარდი დოლარით აზარალებს. მაგრამ, როგორც ჩანსყველაზესაშინელშედეგებს ამის გამო ახალგაზრდები იმკიან. ბრაზილიაშიჩატარებულიერთიგამოკვლევის თანახმად, რომლის შესახებაც გაზეთიჟორნალდატარდეიუწყებოდა, ბრაზილიის ათ დიდ ქალაქში მცხოვრებიდანწლამდეასაკისმოზარდების 24,7 პროცენტს უკვე გასინჯული აქვსრომელიმესახისნარკოტიკი ურეცეპტო წამლები:ნარკოტიკული თრობის მისაღწევად ასევე იყენებენ ურეცეპტო წამლებსაც როგორიცაა მაგალითად: პარაცეტამოლი, იბუპროფენი,ნალოქსონი,ფენტალინი,როტადონი, ჰალოპელიდოლი, ანალგინი და სხვა მრავალი.მუსკატის კაკალი:დიახ, სანელებლი მუსკატის შემადგენლობაში შემავალმა ქიმიურმა ნივთიერებამ შესაძლოა გამოიწვიოს:აღმაფრენა,გულის აჩქარება,თავბრუსხვევა დაღლილობა ან შფოთვა.ვინტი:ვინტი” (პერვიტინი) არის იაფი ნარკოტიკი და მზადდება სახლის პირობებში, რომელიც თავიდან მოქმედებს როგორც ცენტრალური ნერვული სისტემის სტიმულატორი, მაგრამ თანდათან იწვევს ორგანიზმის ნგრევას, მეხსიერების დაკარგვას, აგრესიას, ფსიქიკურ აშლილობას, გულ-სისხლძარღვთა სისტემის და ტვინის დაზიანებას. ადამიანები, რომლებსაც მიუღიათ მეთამფეტამინი, ამბობენ, რომ დამოკიდებულება ვითარდება პირველივე ინექციიდან. პერვიტინის ხანგრძლივი მიღება იწვევს შეუქცევად პროცესებს, არტერიული წნევის, გულისცემის ძლიერ მომატებას, გულის ინფარქტს, თავის , „ 10- , , 100 “ . , : „ თუ ამ ყოველივესმხედველობაშიმივიღებთარგაგვაკვირვებს გაეროს გენერალური მდივნისკოფი ანანისსიტყვებინარკომანია ანადგურებს საზოგადოებას, ხელსუწყობს დამნაშავეობასადაისეთი დაავადებების გავრცელებას, როგორიცააშიდს-ისპობს ჩვენსახალგაზრდობას და ძირს უთხრის ჩვენს მომავალს“. ხშირადნარკომანებსისეთდანაშაულებრივ ქმედებებში მიუძღვით ბრალი, როგორიცაა ნარკოტიკებითვაჭრობადამკვლელობა. მოზარდები,რომელთაც არ აქვთ საშუალება სუფთა ნარკოტიკი მოიხმარონ ხშირად კუსტარულად დამზადებულ ნარკოტიკს იძენენ,ან გარკვეულ პრეპარატებს მოიხმარენ,წარმოგიდგენთ რამოდენიმე მათგანს:ხველების საწინააღმდეგო წამლები:შესაძლოა დაუჯერებელია მაგრამ,ერთდროულად ხველების წამლის დიდი რაოდენობით მიღებისას ადამიანი განიცდის აღმაფრენას, ჩნდება შეგრძნება სხეული დატოვებისა.იწვევს მიჩვევასა და დამოკიდებულებას,გულისცემისა და სუნთქვის შენელებას განსაკუთრებით სახიფათოა ალკოჰოლთან ერთად მიიღება. შესაძლუა დადგეს ფატალური შედეგი.ინჰალატორები:საყოფაცხოვრებო პროდუქტების როგორიცაა: წებო, აეროზოლური სპრეი, საწმენდი სითხეების ჩასუნთქვამ თუნდაც ერთხელ შესაძლოა ტვინი დააზიანოს, დაბლოკოს ფილტვები, გამოიწვიოს გულის უკმარისობა ან უკიდურეს შემთხვევაში სიკვდილი. 3

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია ასახელებს ხუთ ძირითად მიზეზს, რომელთა გამოც ახალგაზრდა შეიძლება მიეძალოს ნარკოტიკებს: სურვილი იმისა, რომ. . . 1) სრულწლოვანად იგრძნოს თავი და დამოუკიდებლად მიიღოს გადაწყვეტილებები. 2) არაფერში ჩამორჩეს თანატოლებს. 3) განიმუხტოს და კარგ განწყობაზე დადგეს. 4) რისკზე წავიდეს და დაუმორჩილებლობა გამოავლინოს. 5) ცნობისმოყვარეობა დაიკმაყოფილოს. რადგან ნარკოტიკები ადვილად ხელმისაწვდომია და თანატოლების გავლენაც დიდია, მატულობს იმის ალბათობა, რომ ახალგაზრდა ამ დამღუპველ გზას დაადგეს. მსოფლიოში 11,3 მილიონი ადამიანი წელიწადში 340 ტონა ჰეროინს მოიხმარს, რომლის 90% ავღანური წარმოშობისაა.ნარკომანია დღეს-დღეისობით ტვინის სისხლძარღვების გადაგვარებას, ინსულტს, მეხსიერების დაკარგვასა და აზროვნების დაქვეითებას. იგი ასევე აზიანებს თირკმელებს და ფილტვებს. იმის გამო, რომ მეთამფეტამინის კუსტარულად დამზადებისას გამოიყენება ადვილად ფეთქებადი ნივთიერებები, მისი დამზადების პროცესში საფრთხე შეიძლება შეექმნას არა მხოლოდ ნარკოტიკის დამამზადებელს, არამედ მისი ოჯახის წევრებსა და გარშემომყოფთ. ამასთან, ამგვარად შექმნილ ნარკოტიკში რჩება მრავალი ტოქსიკური ნარჩენი, რომელიც უარყოფითად მოქმედებს ადამიანის ორგანიზმზე და უამრავ გართულებას იწვევს.კრაკაძილი:კრაკადილი რუსული წარმოშობის კუსტარულად დამზადებული ნარკოტიკია. ჰეროინზე ათჯერ უფრო მეტად ძლიერია და სახიფათოა.იგი იწვევს კანის ლპობას, კანისფერის შეცვლას, ანადგურებს კუნთებს,ორგანოებს, ვენებს, ძვლებს. იყო შემთხვევები როდესაც მის მომხმარებლებს სხეულის ნაწილების ამპუტაცია დასჭირდათ. 4

საქართველოში მწვავე პრობლემას წარმოადგენს.საქართველოში წელიწადში 9-10 ტონა ჰეროინი მოძრაობს საქართველოშიც მრავალი ადამიანი იღუპება ქიმიურად აქტიური ნივთიერებებისაგან,რომლებიც სპეციფიურ გავლენას ახდენს ადამიანის ცენტრალურ ნერვულ სისტემაზე და რაც ყველაზე სამწუხაროა დაღუპულებს შორიშ არიან მოზარდები.26 ივნისი საქართველოში ნარკომანიის წინააღმდეგ ბრძოლის დღედ არის გამოცხადებული. როგორცს დავინახეთ ნარკოტიკულ საშუვალებებზე არასრულწლოვანთა დამოკიდებულების მაჩვენებელი საკმაოდ მაღალია,ამიტომ ამ პრობლემასთან გამკლავება თავისთავად წარმოადგენს დიდ სირთულეს,როგორც ნარკოდამოკიდებული ახალგაზრდებისათვის ასევე მის გარშემო მყოფი ადამიანებისათვის. წარმოგიდგენთ რამოდენიმე ნარკოტიკულ საშუალებას და მათ ზეგავლენას ადამიანის ორგანიზმზე: 5

კეტამინი •დაბალი დოზის მიღების შემთხვევაში კეტამინი იწვევს ძალიან ცხად და რეალისტურ სიზმრებს, ადამიანს უჭირს რეალობის სიზმრისგან გარჩევა •მომხმარებელი განიცდის სხეულისა და გონების განცალკევებას • ჰალუცინაციები • პანიკა • თავბრუსხვევა •ხშირი შარდვა •აბნეული მეტყველება 6

მეტანფეტამინი • • • • • • • • კეთილდღეობის შეგრძნება გაზრდილი კონცენტრაციის უნარი მომატებული სიფხიზლე უძილობა ძალადობრივი ქცევა პარანოია დელუზია (ბოდვები) (მაგ. კანქვეშ მწერების მოძრაობის შეგრძნება) მწვავე კარიესი და კბილების ცვენა 7

მორფინი • • • • • • • • გულისრევა შარდის გამოყოფის შემცირება ეიფორია სუნთქვის დათრგუნვა ტკივილგამაყუჩებელი მოქმედება გავლენა კუნთებზე:სიმძიმის შეგრძნება,სიცხე ან სიმტკიცე არტერიული წნევის დაქვეითება კუჭ-ნაწლავისა და საჭმლის მომნელებელი ტრაქტის დარღვევა 8

ფენტანილი • • • • • • • • შევიწროვებული თვალები მადის დაქვეითება ძილიანობა შენელებული პულსი გულისრევა ჰალოცინაციები შეკრულობა და დიარეა არასტაბილური განწყობა 9

ხველების საწინააღმდეგო წამალი შესაძლოა დაუჯერებელია მაგრამ,ერთდროულად ხველების წამლის დიდი რაოდენობით მიღებისას ადამიანი განიცდის აღმაფრენას, ჩნდება შეგრძნება სხეული დატოვებისა.იწვევს მიჩვევასა და დამოკიდებულებას,გულისცემისა და სუნთქვის შენელებას განსაკუთრებით სახიფათოა ალკოჰოლთან ერთად მიიღება. შესაძლუა დადგეს ფატალური შედეგი 10

ინჰალატორები საყოფაცხოვრებო პროდუქტების როგორიცაა: წებო, აეროზოლური სპრეი, საწმენდი სითხეების ჩასუნთქვამ თუნდაც ერთხელ შესაძლოა ტვინი დააზიანოს, დაბლოკოს ფილტვები, გამოიწვიოს გულის უკმარისობა ან უკიდურეს შემთხვევაში სიკვდილი. 11

ურეცეპტო წამლები ნარკოტიკული თრობისმისაღწევად ასევეიყენებენ ურეცეპტო წამლებსაც როგორიცაა მაგალითად: პარაცეტამოლი, იბუპროფენი,ნალოქსონი,ფენტალინი, როტადონი, ჰალოპელიდოლი, ანალგინი და სხვა მრავალი. 12

მუსკატის კაკალი დიახ,სანელებლი მუსკატის შემადგენლობაში შემავალმა ქიმიურმა ნივთიერებამ შესაძლოა გამოიწვიოს:აღმაფრენა,გულ ის აჩქარება,თავბრუსხვევა დაღლილობა ან შფოთვა. 13

ვინტი ”ვინტი” (პერვიტინი) არის იაფი ნარკოტიკი და მზადდება სახლის პირობებში, რომელიც თავიდან მოქმედებს როგორც ცენტრალური ნერვული სისტემის სტიმულატორი, მაგრამ თანდათან იწვევს ორგანიზმის ნგრევას, მეხსიერების დაკარგვას, აგრესიას, ფსიქიკურ აშლილობას, გულ-სისხლძარღვთა სისტემის და ტვინის დაზიანებას. ადამიანები, რომლებსაც მიუღიათ მეთამფეტამინი, ამბობენ, რომ დამოკიდებულება ვითარდება პირველივე ინექციიდან. პერვიტინის ხანგრძლივი მიღება იწვევს შეუქცევად პროცესებს, არტერიული წნევის, გულისცემის ძლიერ მომატებას, გულის ინფარქტს, თავის ტვინის სისხლძარღვების გადაგვარებას, ინსულტს, მეხსიერების დაკარგვასა და აზროვნების დაქვეითებას. იგი ასევე აზიანებს თირკმელებს და ფილტვებს. იმის გამო, რომ მეთამფეტამინის კუსტარულად დამზადებისას გამოიყენება ადვილად ფეთქებადი ნივთიერებები, მისი დამზადების პროცესში საფრთხე შეიძლება შეექმნას არა მხოლოდ ნარკოტიკის დამამზადებელს, არამედ მისი ოჯახის წევრებსა და გარშემომყოფთ. ამასთან, ამგვარად შექმნილ ნარკოტიკში რჩება მრავალი ტოქსიკური ნარჩენი, რომელიც უარყოფითად მოქმედებს ადამიანის ორგანიზმზე და უამრავ გართულებას იწვევს. 14

კრაკადილი კრაკადილი რუსულიწარმოშობის კუსტარულად დამზადებული ნარკოტიკია. ჰეროინზე ათჯერ უფრო მეტად ძლიერია და სახიფათოა.იგი იწვევს კანის ლპობას, კანისფერის შეცვლას, ანადგურებს კუნთებს,ორგანოებს, ვენებს, ძვლებს. იყო შემთხვევები როდესაც მის მომხმარებლებს სხეულის ნაწილების ამპუტაცია დასჭირდათ. 15

როგორც ვხედავთ ნარკოტიკებს ძლიერი ზეგავლენის მოხდენა შეუძლიათ ადამიანის ორგანიზმზე და შესაბამისად დგება სავავალო შედეგები. ნარკომანიის წინააღმდეგ ბრძოლას კომპლექსური სახე უნდა ჰქონდეს ამაში ჩართული უნდა იყოს სახელმწიფო,სკოლა,მშობელი და მთლიანად საზოგადოება. კარგი იქნება ჯანსაღი ცხოვრების პოპულარიზაცია და პროპაგანდა მოვახდინოთ გარდატეხის ასაკამდე დაწყებითი კლასებიდანვე,ასევე მოვახდინოთ ცნობიერების ამაღლება თუ რას იწვევს ნარკოდამოკიდებულება და რა შედეგამდე შეიძლება მიგვიყვანოს მან. როგორც ბობ რაილი იტყოდა: "ნარკოტიკები მომავლისა და იმედის მტრები არიან და როდესაც მათ ვებრძვით,ჩვენ ვიბრძვით მომავლისათვის" 16

გამოყენებული ლიტერატურა: https://www.canva.com/design/DAFkacefW94/28vyZLqPeVVSKfGTq9sNA/edit? utm_content=DAFkacefW94&utm_campaign=designshare&utm_med ium=link2&utm_source=sharebutton https://www.canva.com/design/DAFkacIL4c0/Z6R4I1fLMUiQoLHpBoz Pkg/edit? utm_content=DAFkacIL4c0&utm_campaign=designshare&utm_medi um=link2&utm_source=sharebutton https://www.canva.com/design/DAFkaRNvmoI/tEp0bql1KGv9WSiKfT _drw/edit? utm_content=DAFkaRNvmoI&utm_campaign=designshare&utm_me dium=link2&utm_source=sharebutton 17