Praktis Pintar Sains Thn 6

Date: 14/03/2022
Status: CRC
Book Format: 190mm x 260mm


Praktis Asas Kecemerlangan Spine: Sadle Stiching PRAKTIS PINTAR KSSR
PELANGI

Subjek TAHUN
FRC326042
1 2 3 4 5 6
Bahasa
Melayu ✔ ✔ ✔ ✔ ✔ ✔

Tatabahasa ✔ ✔ ✔ Praktis Asas Kecemerlangan
SAINS
SAINS
SAINS TAHUN Penulisan ✔ ✔ ✔ Praktis PINTAR
6 English ✔ ✔ ✔ ✔ ✔ ✔


Grammar
✔
✔ ✔
SEMAKAN Writing ✔ ✔ ✔
KSSR
Matematik / ✔ ✔ ✔ ✔ ✔ ✔
Siri PRAKTIS PINTAR KSSR menampilkan praktis Mathematics
topikal sebagai bahan tambahan kepada buku teks
dan Pentaksiran Bilik Darjah (PBD). Sains / ✔ ✔ ✔ ✔ ✔ ✔
Science
Praktis yang dimuatkan boleh digunakan sebagai
bahan pengukuhan dan pengayaan, serta sebagai Sejarah ✔ ✔ ✔
pentaksiran formatif untuk mengukur tahap Sains
pembelajaran murid. Konsep KBAT dan i-THINK Pendidikan
turut diterapkan untuk memenuhi keperluan yang Islam ✔ ✔ ✔ ✔ ✔ ✔
terkini. Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Pentaksiran sumatif disediakan juga untuk menilai Pelajaran
pencapaian keseluruhan murid. Siri ini sememangnya Jawi ✔ ✔ ✔ ✔ ✔ ✔
pilihan yang terbaik untuk mempertingkatkan
SAINS
pengajaran dan pembelajaran dalam setiap subjek. SAINS

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 2022
Hak cipta terpelihara. Tiada bahagian daripada terbitan ini boleh diterbitkan semula, disimpan untuk pengeluaran, atau
ditukarkan dalam apa-apa bentuk atau dengan alat apa jua pun, sama ada dengan cara elektronik, sawat, gambar, rakaman
atau sebagainya, tanpa kebenaran daripada Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. terlebih dahulu.
Hanizah binti Ibrahim
Cetakan Pertama 2022 Tahun 6
Nota Pintar


Praktis Topikal TAHUN


Praktis Berteraskan DSKP


Aktiviti PAK-21 6


Pentaksiran Akhir Tahun
W.M: RM7.50 /E.M: RM7.80
FRC326042
ISBN: 978-967-2779-32-2 KBAT & i-THINK
PELANGI SEMAKAN
Dicetak di Malaysia oleh Herald Printers Sdn. Bhd.
Lot 508, Jalan Perusahaan 3, Bandar Baru Sungai Buloh, 47000 Selangor Darul Ehsan. Jawapan Lengkap KSSR
Sila layarihttps://plus.pelangibooks.com/errata/ untuk mendapatkan pengemaskinian bagi buku ini (sekiranya ada).

Aktiviti PAK - 21







Deklamasi Sajak

1. Deklamasikan sajak di bawah. Kemudian, jawab soalan-soalan yang diberikan.

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.

Keindahan Alam
Duhai alam,
Keindahanmu ibarat taman di syurga,
Air sungai mengalir jernih,
Burung-burung berkicau merdu,
Bunga-bunga menebarkan harum yang wangi.

Duhai alam,
Kini, keindahanmu kian pudar,
Akibat sifat kerakusan manusia,
Kehijauan alam bertukar suram,
Haiwan-haiwan kian pupus dan lenyap.

Wahai manusia,
Janganlah kau musnahkan keindahan ini,
Ayuh lakukan pemeliharaan dan pemuliharaan,
Agar generasi datang dapat ikut menikmati,
Betapa indahnya alam ini.





(a) Bina satu peta buih untuk menunjukkan:
• Haiwan-haiwan yang terancam di Malaysia
























i © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






00 PAK21 Praktis Pintar Sains T6.indd 1 15/03/2022 9:58 AM

Sains Tahun 6 Aktiviti PAK-21
(b) Sekumpulan murid telah mengumpulkan maklumat tentang bilangan haiwan di sebuah
hutan. Mereka telah merekodkan maklumat tersebut di dalam jadual seperti di bawah.
Tahun 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2010 2015


Bilangan 900 500 200 150 150 150 270 400 500
haiwan


Berdasarkan jadual di atas,
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
(i) berikan satu inferens untuk menerangkan perubahan bilangan haiwan dari tahun
2000-2015.




(ii) cadangkan langkah-langkah yang boleh dijalankan oleh pihak kerajaan untuk
mengembalikan bilangan asal haiwan tersebut.





Pembentangan Hasil Sendiri
2. Cari maklumat berkaitan penyakit batuk kering di Internet. Kemudian, jawab soalan-soalan
yang berikut.
(a) Apakah nama lain bagi batuk kering?


(b) Batuk kering berpunca daripada jangkitan bakteria. Apakah nama bakteria tersebut?


(c) Nyatakan empat gejala yang dialami oleh penghidap batuk kering.




(d) Jadual di bawah menunjukkan bilangan kes batuk kering di Negara X selama empat
tahun.
Tahun 2000 2005 2010 2015
Bilangan kes 10 450 16 500 18 450 13 600

(i) Pada tahun berapakah kes penyakit batuk kering mencatatkan rekod yang paling
tinggi?


(ii) Pada pendapat anda, bagaimanakah Negara X dapat menurunkan bilangan kes
batuk kering pada tahun 2015?









© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. ii






00 PAK21 Praktis Pintar Sains T6.indd 2 15/03/2022 9:58 AM

Kandungan





Praktis 7 Kelajuan ...............................48
Aktiviti PAK-21 .......................................................... i

TEMA 1: Inkuiri dalam Sains 7.1 Kelajuan Objek ..............................................49
Praktis Pengukuhan 7 .......................................... 51
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Praktis 1 Kemahiran Saintifik .................1 Online Quick Quiz 3 .............................................53

1.1 Kemahiran Proses Sains .................................2 TEMA 4: Sains Bahan
Praktis Pengukuhan 1.............................................5
Praktis 8 Teknologi Pengawetan
Makanan ..............................54
TEMA 2: Sains Hayat 8.1 Kerosakan Makanan ....................................55
8.2 Pengawetan Makanan .................................55
Praktis 2 Manusia..................................7 Praktis Pengukuhan 8 ..........................................57

2.1 Pembiakan Manusia .......................................9 Praktis 9 Bahan Buangan ...................60
2.2 Sistem Saraf .................................................. 10 9.1 Pengurusan Bahan Buangan ....................... 61
Praktis Pengukuhan 2 .......................................... 12 Praktis Pengukuhan 9 ..........................................64
Praktis 3 Mikroorganisma ................... 16 Online Quick Quiz 4 .............................................66


3.1 Proses Hidup dan Kesan Tindakan TEMA 5: Bumi dan Angkasa
Mikroorganisma .............................................17
Praktis Pengukuhan 3 ..........................................20 Praktis 10 Gerhana ...............................68
Online Quick Quiz 1 ..............................................22
10.1 Fenomena Gerhana Bulan dan
Praktis 4 Interaksi antara Gerhana Matahari ........................................69
Hidupan ...............................23 Praktis Pengukuhan 10 .........................................71
4.1 Interaksi antara Haiwan ..............................25 Praktis 11 Galaksi .................................74
4.2 Interaksi antara Tumbuhan .........................26
Praktis Pengukuhan 4 ..........................................28 11.1 Galaksi Bima Sakti ........................................75
Praktis 5 Pemeliharaan dan Praktis Pengukuhan 11 .........................................77
Pemuliharaan.......................32
5.1 Pemeliharaan dan Pemuliharaan untuk TEMA 6: Teknologi dan Kehidupan Lestari
Keseimbangan Alam ....................................33
Praktis Pengukuhan 5 ..........................................35 Praktis 12 Kestabilan dan Kekuatan....79
Online Quick Quiz 2 .............................................37 12.1 Kestabilan dan Kekuatan Objek dan
Binaan ...........................................................80
Praktis Pengukuhan 12 ........................................83
TEMA 3: Sains Fizikal
Praktis 13 Teknologi ..............................86
Praktis 6 Daya .....................................39 13.1 Kebaikan dan Keburukan Teknologi ...........88

Praktis Pengukuhan 13 ........................................90
6.1 Daya dan Kesannya .................................... 41 Online Quick Quiz 5 ............................................. 91
6.2 Daya Geseran ...............................................42

6.3 Tekanan Udara .............................................43 Pentaksiran Akhir Tahun ........................................93
Praktis Pengukuhan 6 ..........................................44 Jawapan ..................................................................J1









00 KAND Praktis Pintar Sains T6.indd 1 15/03/2022 9:57 AM

Nama: ......................................................................... Kelas: ............................ Tarikh: ............................

TEMA 1
Praktis Inkuiri dalam Sains

1 Kemahiran Saintifik






Halaman Buku Teks: 1 – 12
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.

NOTA PINTAR



1.1 Kemahiran Proses Sains 2. Kemahiran proses sains berkait rapat
dengan kemahiran berfikir.
1. Kemahiran proses sains adalah salah satu
siri kemahiran yang harus dikuasai oleh 3. Peta alir di bawah menunjukkan langkah-
murid untuk mencari jawapan kepada langkah salah satu daripada kemahiran
masalah. proses sains, iaitu mengeksperimen.


Peta Alir



Mengenal pasti masalah Membuat hipotesis Merancang eksperimen















Melakukan eksperimen Mengumpul data Menganalisis data














Mentafsirkan data Membuat kesimpulan Membuat laporan








1 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






01 Praktis Pintar Sains T6.indd 1 15/03/2022 10:00 AM

Sains Tahun 6 Praktis 1 Kemahiran Saintifik

1.1 Kemahiran Proses Sains

A Memerhati
Rajah di bawah menunjukkan dua batang pokok bunga, R dan S yang ditanam dalam dua
situasi yang berbeza. TP 1 TP 2 TP 3




Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Kotak








R S
Nyatakan pemerhatian yang dapat direkodkan selepas seminggu bagi kedua-dua pokok
itu.

Pokok R : .
Pokok S : .


B Mengelas
Rajah di bawah menunjukkan beberapa jenis haiwan. Kelaskan haiwan-haiwan tersebut
dengan betul. TP 1 TP 2 TP 3










Harimau Malaya Mamot Panda Dodo










Quagga Dinosaur Badak sumbu Orang utan
Haiwan pupus Haiwan terancam











© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 2






01 Praktis Pintar Sains T6.indd 2 15/03/2022 10:00 AM

Sains Tahun 6 Praktis 1 Kemahiran Saintifik

C Mengukur dan menggunakan nombor
Satu penyiasatan telah dijalankan untuk mengukur isi padu sebiji batu seperti ditunjukkan
dalam rajah di bawah. TP 1 TP 2 TP 3






Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.



47 m
38 m

Air
Batu

Berapakah isi padu batu tersebut?

Isi padu batu ialah .


D Membuat inferens
Jadual di bawah menunjukkan berat tangkapan ikan yang direkodkan selama beberapa
bulan di sebuah negeri pantai timur oleh seorang nelayan. TP 1 TP 2 TP 3

Bulan Oktober November Disember
Berat tangkapan ikan 500 kg 400 kg 250 kg

Berdasarkan pemerhatian tersebut, berikan satu inferens tentang berat tangkapan ikan pada
bulan Disember.








E Meramal
Rajah di bawah menunjukkan dua buah pasu, W dan X yang disemai dengan jumlah biji
benih yang berbeza bilangannya. TP 1 TP 2 TP 3







Pasu W Pasu X
Ramalkan pokok pada pasu manakah yang akan tumbuh dan hidup dengan lebih subur.




3 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






01 Praktis Pintar Sains T6.indd 3 15/03/2022 10:00 AM

Sains Tahun 6 Praktis 1 Kemahiran Saintifik

F Menggunakan perhubungan ruang dan masa
Rajah di bawah menunjukkan tiga jenis kenderaan. TP 1 TP 2 TP 3








Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.

Perahu Kapal laut Kapal layar
Jika ketiga-tiga kenderaan tersebut berlepas secara serentak dan menuju ke satu destinasi
yang sama, tuliskan susunan kenderaan yang tiba daripada paling awal ke paling lambat.




G Mentafsir data

Carta palang di bawah menunjukkan jumlah pesakit Bilangan pesakit
demam denggi yang direkodkan di sebuah klinik demam denggi
kesihatan di sebuah kampung. TP 1 TP 2 TP 3






Bulan
Jan Feb Mac April
1. Apakah yang boleh diperhatikan tentang jumlah pesakit pada bulan Februari?



2. Berdasarkan pola yang direkodkan selama empat bulan tersebut, apakah aktiviti yang
mungkin telah dijalankan oleh penduduk kampung tersebut?




H Mendefinisi secara operasi

Rajah di bawah menunjukkan satu penyiasatan yang dijalankan untuk menyiasat tentang
mikroorganisma. TP 1 TP 2 TP 3

Belon
mengembang


Air yang
mengandungi
mikroorganisma
Apakah definisi secara operasi yang menunjukkan bahawa mikroorganisma bernafas di
dalam penyiasatan tersebut?




© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 4






01 Praktis Pintar Sains T6.indd 4 15/03/2022 10:00 AM

Sains Tahun 6 Praktis 1 Kemahiran Saintifik





Praktis Pengukuhan 1


KBAT
Soalan Objektif 4. Rajah 2 menunjukkan keadaan beberapa
KBAT ekor ikan di dalam sebuah akuarium kecil.
Menganalisis
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
1.1 Kemahiran Proses Sains
1. Berdasarkan pernyataan di bawah,
apakah kemahiran saintifik yang telah
Ali lakukan?

Ali mendapati pokok di dalam pasu Rajah 2
A telah layu manakala pokok di
dalam pasu B masih subur selepas Selepas seminggu, didapati jumlah ikan
seminggu. yang masih hidup di dalam akuarium
telah berkurangan. Apakah inferens yang
A Membuat inferens dapat dibuat?
B Membuat hipotesis A Berlaku persaingan untuk
C Membuat pemerhatian mendapatkan makanan dan ruang.
D Membuat kesimpulan B Ikan di dalam akuarium itu telah
membesar.
2. Antara berikut, yang manakah mewakili
pernyataan di bawah? C Ikan menyorok di celah-celah batu di
dalam akuarium.
Jumlah sampah yang terhasil D Ikan melompat keluar dari akuarium.
di suatu kawasan bergantung
kepada jumlah penduduknya. 5. Rajah 3 menunjukkan pengelasan haiwan
berdasarkan cara pembiakan.
A Kesimpulan C Inferens
B Hipotesis D Pemerhatian Haiwan

3. Bagaimanakah objek-objek dalam Rajah 1
dikelaskan? Kelawar Cicak
Ikan paus Ayam

X Y
Rajah 3

Antara berikut, yang manakah mewakili
X dan Y?

X Y
Rajah 1
A Burung hantu Tikus
A Mengikut warna objek B Burung layang-layang Serigala
B Mengikut sifat objek
C Mengikut berat objek C Penguin Kuda
D Mengikut bentuk objek D Kambing Semut



5 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






01 Praktis Pintar Sains T6.indd 5 15/03/2022 10:00 AM

Sains Tahun 6 Praktis 1 Kemahiran Saintifik

Soalan Subjektif


1. Rajah 1.1 menunjukkan dua keadaan pokok yang berbeza.
1.1




Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.





Pokok A Pokok B
Rajah 1.1

(a) Tulis satu pemerhatian yang dapat diperhatikan berdasarkan rajah di atas.



(b) Berdasarkan pemerhatian yang telah dibuat, nyatakan satu sebab (inferens). KBAT Menganalisis




Jumlah air yang disiram mempengaruhi pertumbuhan tumbuhan.

(c) Bina satu hipotesis daripada pernyataan di atas.





(d) Rajah 1.2 menunjukkan tiga batang pokok yang mendapat keperluan asas yang berbeza.

Kotak hitam

Minyak



Lubang
udara

P P Q R
Rajah 1.2
Ramalkan pokok yang manakah akan KBAT Menganalisis
(i) hidup subur selepas dua minggu.



(ii) mati selepas dua minggu.






© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 6






01 Praktis Pintar Sains T6.indd 6 15/03/2022 10:00 AM

Nama: ......................................................................... Kelas: ............................ Tarikh: ............................

TEMA 2
Praktis Sains Hayat

4 Interaksi antara Hidupan






Halaman Buku Teks: 51 – 66
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.

NOTA PINTAR



4.1 Interaksi antara Haiwan 6. Persaingan pula adalah interaksi antara
organisma untuk mendapatkan keperluan
1. Interaksi antara haiwan ialah bentuk hidup yang sama.
hubungan yang berlaku dalam intraspesies
(antara spesies yang sama) dan interspesies 7. Terdapat dua jenis persaingan iaitu:
(antara spesies yang berlainan) untuk (a) Persaingan intraspesies
mendapatkan keperluan asas.
(b) Persaingan interspesies

2. Jenis interaksi antara haiwan :
8. Persaingan intraspesies ialah hubungan
(a) Mangsa-pemangsa antara haiwan yang bersaing untuk
(b) Persaingan mendapatkan keperluan hidup yang sama
(c) Simbiosis (makanan, air, tempat tinggal, pasangan)
yang berlaku dalam spesies yang sama.
3. Interaksi mangsa-pemangsa ialah hubungan
antara haiwan yang memakan haiwan lain 9. Persaingan interspesies ialah hubungan
dan juga haiwan yang kena makan. antara haiwan yang bersaing untuk
mendapatkan keperluan hidup yang sama
4. Haiwan yang memburu haiwan lain untuk (makanan, air, tempat tinggal) yang berlaku
dimakan dipanggil sebagai pemangsa, dalam spesies yang berlainan.
manakala haiwan yang diburu atau dimakan
dinamakan sebagai mangsa.

5. Contoh hubungan mangsa-pemangsa ialah
hubungan antara ular dan tikus. Ular ialah
pemangsa manakala tikus ialah mangsa.
Intraspesies Interspesies

10. Faktor persaingan antara haiwan:
(a) Intraspesies – Makanan
– Tempat tinggal
– Air
– Pasangan
(b) Interspesies – Makanan
– Tempat tinggal
– Air



23 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






04 Praktis Pintar Sains T6.indd 23 15/03/2022 10:02 AM

Sains Tahun 6 Praktis 4 Interaksi antara Hidupan


11. Simbiosis antara haiwan Peta Pokok
Simbiosis

Komensalisme Parasitisme Mutualisme
• Memberi manfaat kepada • Memberi manfaat kepada • Memberi manfaat kepada
satu pihak tetapi satu satu pihak sahaja dan kedua-dua pihak.
pihak lagi tidak mendapat merugikan satu pihak lain. • Contoh:
manfaat atau kesan buruk. • Contoh:
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
• Contoh: Sengkenit
Ikan jerung Buran
Umang-
umang
Kucing
Ikan remora

4.2 Interaksi antara Tumbuhan
1. Faktor persaingan antara tumbuhan.
Faktor persaingan antara tumbuhan
Peta Pokok


Ruang Nutrien Air Cahaya matahari











2. Simbiosis antara tumbuhan
Simbiosis Peta Pokok


Komensalisme Parasitisme
• Berinteraksi dengan cara menumpang pada • Berinteraksi dengan cara menumpang pada
pokok lain untuk mendapatkan keperluan pokok lain untuk mendapatkan keperluan
asas seperti sumber air dan cahaya asas seperti nutrien dan air.
matahari. • Interaksi ini membahayakan pokok yang
• Interaksi ini tidak membahayakan pokok ditumpanginya
yang ditumpanginya. • Contoh:
• Contoh:
Pokok
Batang Orkid liar dedalu
pokok
Batang Pokok
pokok mangga
Pokok paku
tanduk rusa
Rafflesia




© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 24






04 Praktis Pintar Sains T6.indd 24 15/03/2022 10:02 AM

Sains Tahun 6 Praktis 4 Interaksi antara Hidupan

4.1 Interaksi antara Haiwan

A Nyatakan mangsa dan pemangsa dalam interaksi mangsa pemangsa yang ditunjukkan di
bawah. TP 1
1. 2.



Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.













B Padankan gambar dengan jenis hubungan simbiosis yang betul. TP 4


Jenis hubungan simbiosis


1.



Parasitisme







2.



Komensalisme








3.
Sengkenit

Mutualisme


Kucing




25 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






04 Praktis Pintar Sains T6.indd 25 15/03/2022 10:02 AM

Sains Tahun 6 Praktis 4 Interaksi antara Hidupan

C Nyatakan faktor persaingan antara haiwan-haiwan dalam rajah di bawah. TP 2
1. 2.








Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.











3. 4.






















4.2 Interaksi antara Tumbuhan

A Lengkapkan peta bulatan di bawah dengan empat faktor persaingan antara tumbuhan.
TP 3 Peta Bulatan







Faktor
persaingan
antara
tumbuhan









© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 26






04 Praktis Pintar Sains T6.indd 26 15/03/2022 10:03 AM

Sains Tahun 6 Praktis 4 Interaksi antara Hidupan

B Tiga buah pasu telah disediakan seperti dalam rajah di bawah. Dua biji benih telah ditanam
di dalam Pasu A, empat biji benih di dalam Pasu B dan lapan biji benih di dalam Pasu C.
Anak-anak benih tersebut dibiarkan selama seminggu.


Kacang hijau Kacang hijau Kacang hijau



Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Tanah Tanah
lembap lembap
Pasu A Pasu B Pasu C

Buat lakaran pada graf di bawah untuk menunjukkan ketinggian anak benih yang tumbuh
selepas seminggu. KBAT Menganalisis
Ketinggian anak benih














Pasu
Pasu A Pasu B Pasu C

C Lukis dengan betul arah akar dan pucuk pokok pada rajah di bawah. Kemudian nyatakan
kesimpulan. KBAT Menganalisis TP 5
1. 2.


Matahari






Tanah lembap Tanah kering



Kesimpulan : Kesimpulan :













27 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






04 Praktis Pintar Sains T6.indd 27 15/03/2022 10:03 AM

Sains Tahun 6 Praktis 4 Interaksi antara Hidupan





Praktis Pengukuhan 4



Antara berikut, faktor yang manakah yang
Soalan Objektif menyebabkan anak-anak pokok di dalam
Bekas Q lebih tinggi berbanding Bekas P?
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
1. Rajah 1 menunjukkan keadaan pokok A Kuantiti udara
bunga yang ditanam oleh Razak.
B Jarak di antara pokok
C Jumlah pendedahan cahaya Matahari
D Jumlah air

3. Antara berikut, yang manakah benar
tentang komensalisme?
A Komensalisme membawa manfaat
kepada kedua-dua haiwan.
B Komensalisme tidak memberi manfaat
Rajah 1 kepada mana-mana spesies.
C Komensalisme membawa manfaat
Apakah yang akan terjadi jika Razak kepada satu spesies tetapi tidak pada
tidak menyiram pokok bunga itu selama yang lain.
seminggu? D Komensalisme memberi manfaat
A Bilangan rumput semakin bertambah kepada satu spesies sahaja dan
B Daun pokok akan luruh merugikan satu spesies yang lain.
C Daun pokok akan bergulung KBAT
D Pokok itu akan tumbuh lebih tinggi 4. Rajah 3 menunjukkan carta palang bagi
KBAT ketinggian empat jenis tumbuhan.
Menganalisis
2. Rajah 2 menunjukkan suatu eksperimen Ketinggian tumbuhan
yang telah dijalankan oleh sekumpulan
murid. Sebanyak 20 biji benih disemai
di dalam Bekas P dengan jarak 5 mm
manakala 20 biji benih disemai di dalam
Bekas Q dengan jarak 5 cm. Kedua-dua
bekas ini disiram setiap hari. Selepas 3
minggu, didapati ketinggian anak-anak P Q R S Tumbuhan
pokok di dalam Bekas Q lebih tinggi Rajah 3
berbanding Bekas P.
Tumbuhan yang manakah perlu ditanam
bersama untuk mengelakkan persaingan
terhadap cahaya Matahari?
A P dan Q
P Q B R dan S
Rajah 2 C Q dan R
D P, R dan S




© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 28






04 Praktis Pintar Sains T6.indd 28 15/03/2022 10:03 AM

Sains Tahun 6 Praktis 4 Interaksi antara Hidupan

Soalan Subjektif

1. Sekumpulan murid menjalankan penyiasatan untuk mengkaji interaksi antara haiwan dengan
4.1 meletakkan jumlah ikan yang berbeza di dalam dua buah bekas seperti yang ditunjukkan
dalam Gambar foto 1.1. Jumlah makanan yang diberikan adalah sama banyak di dalam
kedua-dua bekas tersebut. Keputusan penyiasatan dicatatkan dalam Jadual 1.


Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.









Bekas A Bekas B
Gambar foto 1.1

Bekas A B
Berat ikan selepas seminggu (g) 10 15
Jadual 1
(a) Apakah jenis interaksi yang berlaku pada ikan dalam bekas A?



(b) Berdasarkan pemerhatian di bekas A, berikan satu inferens yang boleh dinyatakan.






(c)
Berat ikan di dalam bekas A menjadi lebih ringan apabila dua ekor ikan lagi dimasukkan
ke dalam bekas itu dan dibiarkan selama dua minggu.


Berdasarkan pernyataan di atas, berikan inferens kamu. KBAT Menganalisis






(d) Gambar foto 1.2 menunjukkan sebahagian kambing
yang diternak oleh Pak Ali. Pak Ali mendapati sebahagian
kambingnya kurus dan sebahagian lagi gemuk.
Terangkan sebab hal ini boleh terjadi. KBAT Menilai






Gambar foto 1.2


29 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






04 Praktis Pintar Sains T6.indd 29 15/03/2022 10:03 AM

Sains Tahun 6 Praktis 4 Interaksi antara Hidupan
2. Jadual 2 di bawah menunjukkan purata berat buah yang dihasilkan di kebun Pak Yahya

4.2 mengikut bilangan pokok di dalam satu ekar kebun.







Jadual 2
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
(a) Padankan maklumat berikut dengan pemboleh ubah yang betul.


Maklumat Pemboleh ubah



Pemboleh ubah dimanipulasikan
Jenis pokok


Pemboleh ubah bergerak balas
Bilangan pokok dalam satu
ekar kebun
Pemboleh ubah dimalarkan


(b) Ramalkan purata berat buah yang dihasilkan jika 300 pokok ditanam dalam satu ekar
kebun. KBAT Menganalisis



(c) Berdasarkan jawapan kamu di 2(b), nyatakan satu inferens yang dapat dibuat.






(d) Apakah pemerhatian lain yang dapat dibuat tentang pokok di kebun yang mempunyai
200 batang pokok?






(e) Bagaimanakah cara untuk menjadikan berat purata buah di kebun yang mempunyai
200 batang pokok menjadi lebih berat? KBAT Mengaplikasi












© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 30






04 Praktis Pintar Sains T6.indd 30 15/03/2022 10:03 AM

Sains Tahun 6 Praktis 4 Interaksi antara Hidupan

Praktis KBAT





1. Rajah di bawah menunjukkan keadaan pokok-pokok di dalam sebuah hutan hujan
tropika.


Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.











(a) Mengapakah pokok-pokok di dalam hutan hujan tropika biasanya sangat tinggi?






(b) Bagaimanakah interaksi antara tumbuhan memberikan kesan kepada hidupan
lain?






(c) Bagaimanakah tumbuhan kecil yang menjalar boleh hidup di kawasan hutan ini?





(d) Adakah tumbuhan juga menghadapi persaingan interspesies dan intraspesies
seperti haiwan?






(e) Rajah di bawah menunjukkan satu ladang kelapa sawit.
Mengapakah para pekebun biasanya menanam
tanamannya berbaris-baris pada jarak tertentu?














31 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






04 Praktis Pintar Sains T6.indd 31 15/03/2022 10:03 AM

JAWAPAN





Aktiviti PAK - 21 E Pasu W
1. (a) F Kapal laut, kapal layar, perahu.
Tapir G 1. Jumlah pesakit paling banyak.
2. Gotong-royong membasmi tempat pembiakan nyamuk
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
aedes.
Orang
Dugong utan H Saiz belon semakin membesar.
Haiwan yang
terancam di
Malaysia
Praktis Pengukuhan 1
Soalan Objektif
Badak Penyu
1. C 2. C 3. D 4. A 5. D
(b) (i) Bilangan haiwan dari tahun 2000 – 2015 semakin Soalan Subjektif
meningkat kerana aktiviti pemuliharaan telah
dijalankan di hutan tersebut. 1. (a) Pokok A subur manakala pokok B telah layu.
(ii) • Menanam semula pokok yang ditebang untuk (b) Pokok A subur kerana mendapat air dan cahaya
menggantikan habitat yang telah musnah. matahari/ Pokok B layu kerana tidak mendapat air.
• Mewujudkan pusat rehabilitasi haiwan (c) Semakin banyak air disiram, semakin banyak
• Mengenakan tindakan undang-undang pertambahan tinggi tumbuhan semasa tumbesaran.
terhadap pemburu dan penyeludup haiwan (d) (i) Pokok P
secara haram. (ii) Pokok Q dan R
2. (a) Tuberkulosis
(b) Mycobacterium tuberculosis
(c) Batuk berdarah, demam, berat badan menurun, Praktis
berpeluh pada waktu petang dan malam (Mana-mana 2 Manusia
jawapan lain yang boleh diterima)
(d) (i) 2010 2.1 Pembiakan Manusia
(ii) Negara X telah mengambil langkah-langkah untuk
mencegah penyakit batuk kering, menjalankan A 1. Zakar 2. Testis
kempen gaya hidup yang sihat dan memastikan 3. Tiub Fallopio 4. Uterus
pesakit yang menghidap batuk kering memakai 5. Ovari 6. Faraj
penutup hidung dan mulut.
B 1. (b) 2. (c) 3. (f) 4. (d) 5. (e) 6. (a)
C 1. (e) 2. (b) 3. (h) 4. (a) 5. (d) 6. (g)
8. (f)
Praktis 1 Kemahiran Saintifik 2.2 7. (c) Sistem Saraf


1.1 Kemahiran Proses Sains A 1. Sistem saraf pusat
2. Sistem saraf periferi
A Pokok R: Hidup subur 3. Otak
Pokok S: Mati/layu 4. Saraf tunjang
5. Saraf, otak, saraf tunjang
B Haiwan pupus Haiwan terancam
B 1. Otak
Dodo Panda 2. Saraf tunjang
Mamot Badak sumbu 3. Sistem saraf pusat
Dinosaur Orang utan 4. Sistem saraf periferi
Quagga Harimau Malaya 5. Menerima maklumat, mengkoordinasi
6. Menghantar maklumat, sistem saraf pusat
C 47 ml – 38 ml
= 9 ml C 1. 3 2. 3 4. 3 6. 3

D Berlaku musim tengkujuh/Musim laut bergelora


J1 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






15 JAW Praktis Pintar Sains T6.indd 1 15/03/2022 10:13 AM

Sains Tahun 6 Jawapan

F (a) (i) Ditumbuhi kulapuk
Praktis Pengukuhan 2 (ii) Tiada kulapuk/ masih elok
(b) Suhu
Soalan Objektif
(c) Kehadiran air, udara, nutrien dan keasidan yang
1. A 2. C 3. D 4. B 5. D sesuai
6. D 7. B 8. D 9. B 10. B
G 1. Roti, keju dan tempe
Soalan Subjektif 2. Roti dan tempe: fungi
Keju: bakteria
1. (a) P: Sel pembiakan perempuan (ovum)
Q: Sel pembiakan lelaki (sperma)
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
(b) Praktis Pengukuhan 3
Q Soalan Objektif
P 1. A 2. B 3. D 4. A 5. C
(c) P: Ovari, Q: Testis 6. D 7. C
(d) (i) Proses persenyawaan
(ii) Satu sperma bergabung dengan ovum untuk Soalan Subjektif
menghasilkan zigot 1. (a) Berat yis dan keadaan doh selepas 30 minit
2. (a) (i) Sistem saraf pusat (b) Tandakan (3) pada (ii)
(ii) sistem saraf periferi (c) Doh membesar kerana yis bernafas dan menghasilkan
(b) 2, 5, 3, 1, 4 gas.
(c) Tangan Kavin akan disengat oleh lebah. (d) Semakin banyak gula, semakin besar saiz doh.
(d) Makan makanan yang berkhasiat / Minum air 2. (a) (i) Jenis susu
secukupnya / Bersenam / Tidur yang cukup / Memakai (ii) Bilangan tompokan hitam selepas empat hari
alat keselamatan ketika melakukan aktiviti fizikal / (b) Semakin bertambah bilangan hari, semakin bertambah
Memakai topi keledar ketika menunggang motosikal bilangan tompokan hitam.
Praktis KBAT (c) (i) Epal ditumbuhi kulat
(ii) Epal berubah warna dan tekstur

1. (a) Menghasilkan sel pembiakan perempuan yang Praktis KBAT
dipanggil ovum.
(b) (i) Tidak boleh Dia mungkin akan sakit perut
(ii) Tanpa ovari, sel pembiakan perempuan tidak
dapat dihasilkan dan proses persenyawaan tidak Praktis 4 Interaksi antara Hidupan
boleh berlaku.
Praktis 3 Mikroorganisma 4.1 Interaksi antara Haiwan
A 1. 2.
Proses Hidup dan Kesan Pemangsa Pemangsa
Tindakan Mikroorganisma
3.2

A Tandakan (3) pada 2
Mangsa Mangsa
B (a) Fungi
(i) Yis (ii) Kulat B 1. Komensalisme 2. Mutualisme
(b) Protozoa 3. Parasitisme
(i) Paramecium (ii) Amoeba
(c) Alga C 1. Persaingan untuk mendapatkan makanan
(i) Fitoplankton (ii) Spirogyra 2. Persaingan untuk mendapatkan pasangan
(d) Bakteria 3. Persaingan untuk mendapatkan air
(i) E. coli (ii) Streptococcus 4. Persaingan untuk mendapatkan tempat tinggal/ kawasan
(e) Virus Interaksi antara Tumbuhan
(i) HIV (ii) Influenza 4.2
C 1. Fungi (kulapuk) A Ruang, Cahaya matahari, Air, Nutrien
2. Pertumbuhan/ Pembiakan B Ketinggian anak benih
3. Fungi membiak dengan kehadiran air.
4. (i) Yis (ii) Tapai/ Tempe
D 1. 3 2. 3 3. 7 4. 7 5. 3
E 1. Fungi 4. Bakteria
2. Virus 5. Fungi
3. Protozoa 6. Alga Pasu A Pasu B Pasu C Pasu


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J2






15 JAW Praktis Pintar Sains T6.indd 2 15/03/2022 10:13 AM

Date: 14/03/2022
Status: CRC
Book Format: 190mm x 260mm


Praktis Asas Kecemerlangan Spine: Sadle Stiching PRAKTIS PINTAR KSSR
PELANGI
Subjek TAHUN
FRC326042
1 2 3 4 5 6
Bahasa
Melayu ✔ ✔ ✔ ✔ ✔ ✔

Tatabahasa ✔ ✔ ✔ Praktis Asas Kecemerlangan
SAINS
SAINS
Reserved.
SAINS TAHUN Penulisan ✔ ✔ ✔ Praktis PINTAR
6 English ✔ ✔ ✔ ✔ ✔ ✔

Grammar
✔
✔ ✔
SEMAKAN Writing ✔ ✔ ✔
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights
KSSR
Matematik / ✔ ✔ ✔ ✔ ✔ ✔
Siri PRAKTIS PINTAR KSSR menampilkan praktis Mathematics
topikal sebagai bahan tambahan kepada buku teks
dan Pentaksiran Bilik Darjah (PBD). Sains / ✔ ✔ ✔ ✔ ✔ ✔
Science
Praktis yang dimuatkan boleh digunakan sebagai
bahan pengukuhan dan pengayaan, serta sebagai Sejarah ✔ ✔ ✔
pentaksiran formatif untuk mengukur tahap Sains
pembelajaran murid. Konsep KBAT dan i-THINK Pendidikan
turut diterapkan untuk memenuhi keperluan yang Islam ✔ ✔ ✔ ✔ ✔ ✔
terkini.
Pentaksiran sumatif disediakan juga untuk menilai Pelajaran
pencapaian keseluruhan murid. Siri ini sememangnya Jawi ✔ ✔ ✔ ✔ ✔ ✔
pilihan yang terbaik untuk mempertingkatkan
SAINS
pengajaran dan pembelajaran dalam setiap subjek. SAINS

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 2022
Hak cipta terpelihara. Tiada bahagian daripada terbitan ini boleh diterbitkan semula, disimpan untuk pengeluaran, atau
ditukarkan dalam apa-apa bentuk atau dengan alat apa jua pun, sama ada dengan cara elektronik, sawat, gambar, rakaman
atau sebagainya, tanpa kebenaran daripada Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. terlebih dahulu.
Hanizah binti Ibrahim
Cetakan Pertama 2022 Tahun 6
Nota Pintar


Praktis Topikal TAHUN


Praktis Berteraskan DSKP

Aktiviti PAK-21 6


Pentaksiran Akhir Tahun
W.M: RM7.50 /E.M: RM7.80
FRC326042
ISBN: 978-967-2779-32-2 KBAT & i-THINK
PELANGI SEMAKAN
Dicetak di Malaysia oleh Herald Printers Sdn. Bhd.
Lot 508, Jalan Perusahaan 3, Bandar Baru Sungai Buloh, 47000 Selangor Darul Ehsan. Jawapan Lengkap KSSR
Sila layarihttps://plus.pelangibooks.com/errata/ untuk mendapatkan pengemaskinian bagi buku ini (sekiranya ada).