TOP ONE SEJARAH TG3

T O P TOP ONE KBSM/KSSM – Sumber IC093060 PELANGI



bahan latihan berkualiti ke arah prestasi
N SEJARAH unggul dalam peperiksaan sekolah dan T T O P
PT3. Termuat dengan ciri-ciri menarik
SEJARAH
serta pelbagai inisiatif digital ke arah
Tingkatan
E KSSM pembelajaran abad ke-21. O N
3

P

O


E
Judul-judul dalam siri ini: TINGKATAN N SEJARAH
Ciri-ciri Istimewa: TOP ONE KBSM/KSSM 1 2 3 4 5

Bahasa Melayu E
English Nadzatul Nazri
Nota SMART Bahasa Cina

Praktis Pengukuhan Mathematics / Matematik
Additional Mathematics / Matematik Tambahan
Praktis PT3 Biology / Biologi

Cabaran KBAT Physics / Fizik SEJARAH Tingkatan
Chemistry / Kimia
Sudut PAK-21 Science / Sains

Panduan Tugasan Geografi Praktis
Sejarah KBAT
Pentaksiran Akhir Pendidikan Islam Topikal 3
Tahun Ekonomi

Prinsip Perakaunan
Jawapan Lengkap Perniagaan

Kurikulum KSSM Baharu
PAK-21 Praktis KSSM
PT3



TINGKATAN 3
www.PelangiBooks.com

• Kedai Buku Online • Perpustakaan Online •



W.M: RM8.35 / E.M: RM8.65
IC093060
ISBN: 978-967-2353-87-4 FORMAT TERKINI
,!7IJ6H2-dfdihe! INFO PT3 2019


PELANGI Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. (89120-H)




04.indd 1 15/11/2019 12:42 PM

T O P









N









E SEJARAH





Nadzatul Nazri





Tingkatan




3










© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 2020
Hak cipta terpelihara. Tiada bahagian daripada terbitan ini boleh
diterbitkan semula, disimpan untuk pengeluaran, atau ditukarkan dalam KSSM
apa-apa bentuk atau dengan alat apa jua pun, sama ada dengan cara
elektronik, sawat, gambar, rakaman atau sebagainya, tanpa kebenaran
daripada Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. terlebih dahulu.


ISBN: 978-967-2353-87-4
Cetakan Pertama 2020


Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. (89120-H)
Lot 8, Jalan P10/10, Kawasan Perusahaan Bangi,
Bandar Baru Bangi, 43650 Bangi, Selangor Darul Ehsan, Malaysia.
Tel: 03-8922 3993 Faks: 03-8926 1223 / 8920 2366 E-mel: [email protected]
Pertanyaan: [email protected]
Dicetak di Malaysia oleh Herald Printers Sdn. Bhd.
Lot 508, Jalan Perusahaan 3, Bandar Baru Sungai Buloh, 47000 Selangor Darul Ehsan.
Sila layari www.ePelangi.com/errata untuk mendapatkan pengemaskinian bagi buku ini (sekiranya ada).








T_pages.indd 1 15/11/2019 11:09 AM

Kandungan





BAB 3.2 Peluasan Kuasa British di Perak, Selangor,
1 Kedatangan Kuasa Barat 1 Negeri Sembilan dan Pahang.......................23

3.3 Pembentukan Negeri-negeri Melayu
Nota SMART .................................................................... 1 Bersekutu .............................................................25
Praktis Pengukuhan ..................................................... 2 3.4 Pentadbiran Negeri-negeri Melayu
1.1 Kestabilan dan Kemakmuran Bersekutu .............................................................26
Negara Kita ........................................................... 2 Praktis PT3 .......................................................................27
1.2 Faktor kedatangan Kuasa Barat ke Praktis i-Think, QQ 30
Negara Kita ........................................................... 3 Sudut PAK-21 ................................................................31
1.3 Persaingan Kuasa Barat untuk
Mendapatkan Tanah Jajahan ......................... 4
1.4 Perbezaan Strategi Kuasa Barat untuk BAB
Menguasai Negara Kita .................................... 5 4 Pentadbiran Negeri-negeri
Praktis PT3 ........................................................................ 6 Melayu Tidak Bersekutu 32
Praktis i-Think, QQ 9 Nota SMART .................................................................. 32
Sudut PAK-21 ................................................................10 Praktis Pengukuhan ................................................... 33
4.1 Pemerintahan Kesultanan Melayu di
BAB Perlis, Kedah, Kelantan, Terengganu
2 Pentadbiran Negeri-negeri 11 dan Johor .............................................................33
Selat
4.2 Peluasan Kuasa British di Perlis, Kedah,
Kelantan dan Terengganu ............................ 33
Nota SMART ...................................................................11 4.3 Peluasan Kuasa British di Johor .................. 34
Praktis Pengukuhan ................................................... 12 4.4 Sistem Pentadbiran Negeri-negeri
2.1 Peluasan Kuasa British di Pulau Melayu Tidak Bersekutu................................. 34
Pinang, Singapura dan Melaka ....................12
2.2 Perjanjian London 1924 dan Kesannya Praktis PT3 ...................................................................... 37
Terhadap Alam Melayu ...................................14 Praktis i-Think, QQ 41
2.3 Pembentukan Negeri-negeri Selat .............15 Sudut PAK-21 ............................................................... 42
2.4 Pentadbiran Negeri-negeri Selat .................15
Praktis PT3 .......................................................................16 BAB
Praktis i-Think, QQ 20 5 Pentadbiran Barat di
Sudut PAK-21 ................................................................22 Sarawak dan Sabah 43

BAB Nota SMART .................................................................. 43
Praktis Pengukuhan ................................................... 43
3 Pentadbiran Negeri-negeri 22 5.1 Latar Belakang Pemerintahan Tempatan
Melayu Bersekutu
di Sarawak dan Sabah .................................... 44
Nota SMART .................................................................. 22 5.2 Peluasan Kuasa Dinasti Brooke di
Praktis Pengukuhan ................................................... 23 Sarawak ................................................................ 44
3.1 Kekayaan Hasil Bumi di Perak, Selangor, 5.3 Peluasan Kuasa Syarikat Borneo Utara
Negeri Sembilan dan Pahang.......................23 British di Sabah ................................................. 45



ii





00 Kand Top 1 Sej Tg3.indd 2 15/11/2019 5:55 PM

5.4 Bentuk Pentadbiran Barat di Sarawak dan 7.3 Penentangan Masyarakat Tempatan
Sabah .................................................................... 46 Terhadap Kuasa Barat ..................................... 67
Praktis PT3 ...................................................................... 47 7.4 Kesan Penentangan Masyarakat
Praktis i-Think, QQ 52 Tempatan ............................................................ 67
Sudut PAK-21 ............................................................... 53 Praktis PT3 ...................................................................... 68
Praktis i-Think, QQ 72
BAB Sudut PAK-21 ............................................................... 73
6 Kesan Pentadbiran Barat
terhadap Ekonomi dan Sosial 54
BAB Kebijaksanaan Raja dan
Nota SMART .................................................................. 54 8 Pembesar Melayu Menangani
Cabaran Barat
74
Praktis Pengukuhan ................................................... 55
6.1 Pengenalan Ekonomi Moden oleh Kuasa Nota SMART .................................................................. 74
Barat di Negara Kita ........................................ 55 Praktis Pengukuhan ................................................... 75
6.2 Kesan Ekonomi Akibat Pentadbiran Barat di 8.1 Reaksi Pemerintah Negeri-negeri Melayu
Negara Kita ......................................................... 56 Utara dan Johor Terhadap Tindakan
6.3 Kesan Sosial Akibat Perkembangan Barat ...................................................................... 76
Ekonomi di Negara Kita ................................. 56 8.2 Tindakan Raja Melayu Menangani Cabaran
6.4 Kesan Sosial Akibat Perkembangan Barat ...................................................................... 76
Ekonomi di Negara Kita ................................. 57 8.3 Usaha Pembesar Melayu dalam Pemodenan
Praktis PT3 ...................................................................... 58 Negeri ................................................................... 77
Praktis i-Think, QQ 62 8.4 Keberkesanan Peranan Pemerintah
Sudut PAK-21 ............................................................... 63 Tempatan dalam Menangani Cabaran
Barat ...................................................................... 77
BAB Praktis PT3 ...................................................................... 78
7 Penentangan Masyarakat 64 Sudut PAK-21 ............................................................... 83
Praktis i-Think, QQ 82
Temaptan

Nota SMART .................................................................. 64
Praktis Pengukuhan ................................................... 65 Panduan Tugasan 84
7.1 Matlamat dan Bentuk Penentangan
Masyarakat Tempatan .................................... 65
7.2 Sistem Pentadbiran Barat Memberikan Kertas Model PT3 86
Kesan Terhadap Kuasa Pemerintahan dan
Kehidupan Masyarakat Tempatan ............. 66 Jawapan J1 – J22



















iii





00 Kand Top 1 Sej Tg3.indd 3 15/11/2019 5:55 PM

FORMAT INSTRUMEN PT3 MULAI TAHUN 2019
MATA PELAJARAN SEJARAH (21)





BIL. PERKARA KETERANGAN


1 Jenis Ujian Bertulis Kerja Kursus
Instrumen (Sekolah)


2 Jenis Item Objektif Aneka Pilihan (OAP)
Subjektif Respons Terhad Tugasan
Subjektif Respons Terbuka


3 Bilangan Bahagian A: Bahagian B: Bahagian C:
Soalan
20 soalan 4 soalan 4 soalan
OAP subjektif subjektif
Satu tugasan
(Jawab (Jawab (Jawab 3
semua semua soalan)
soalan) soalan)


20 markah 50 markah 30 markah
Jumlah
4 100 markah
Markah
Jumlah: 100 markah

5 Wajaran 80% 20%


6 Tempoh
Ujian 2 jam Tingkatan 3


7 Konstruk • Mengingat dan memahami
• Mengaplikasi
• Menganalisis
• Menilai
• Mencipta


Kaedah • Dikotomus
8 Rubrik Penskoran
Penskoran • Analitik




iv




0b Format.indd 4 15/11/2019 5:56 PM

BAB 2 Pentadbiran Negeri-negeri Selat
Campur Tangan dan Penjajahan Kuasa Barat










Nota SMART



Kepentingan Pulau Pinang kepada British



Pusat
pengumpulan
barang






Kepentingan
Pulau Pinang
kepada
Pelabuhan British Pangkalan
persinggahan tentera




Perjanjian Inggeris-Belanda 1824 Pentadbiran Negeri-negeri Selat
• Berundur dari Negeri-negeri Selat
Sumatera.
• Menyerahkan
Bangkahulu kepada SHTI (1826–1857) Pejabat India (1858–1867)
Belanda.
British • Tidak membuka • Diketuai oleh • Undang-Undang British
Gabenor.
dikuatkuasakan.
petempatan baharu
di Kepulauan Riau • Residen Kaunselor • Gagal mentadbir Negeri-
Lingga dan kepulauan dilantik membantu negeri Selat dengan
lain di selatan Gabenor. baik kerana berlaku
Perjanjian Singapura. • Pulau Pinang pemberontakan di India.
Inggeris- menjadi pusat • Tidak memberikan
Belanda pentadbiran perhatian yang sewajarnya
1824 • Mengiktiraf pertama. bagi melindungi pedagang
petempatan British Negeri-negeri Selat.
di Singapura. • Pusat pentadbiran
• Menyerahkan Melaka berpindah ke • Pentadbiran menimbulkan
Singapura pada
rasa tidak puas hati dalam
Belanda dan jajahan takluknya tahun 1832. kalangan saudagar Negeri-
kepada British. negeri Selat.
• Tidak membuka
petempatan baharu
di Tanah Melayu.



11 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 Top 1 Sej Tg3.indd 11 15/11/2019 5:58 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Bab 2 Pentadbiran Negeri-negeri Selat
Praktis Pengukuhan




2.1 Peluasan Kuasa British di Pulau Pinang, Singapura dan Melaka Buku Teks
m.s. 34 & 38



1. Lengkapkan ayat berikut tentang kronologi pendudukan British di Pulau Pinang. TP 2
(a) Perebutan Takhta Kesultanan Kedah

Raja Muda Kerabat Diraja Selangor Edward Monckton

ketenteraan Sultan Muhammad Jiwa Bugis Tunku Abdullah





Krisis perebutan takhta berlaku apabila (i) melantik (ii)
sebagai (iii) Kedah. Pelantikan tersebut tidak dipersetujui oleh
(iv) Kedah. Mereka menentang tindakan sultan dan telah berpakat
dengan (v) di (vi) . Bagi mempertahankan kedaulatan
negeri, Sultan Kedah telah meminta bantuan (vii) daripada SHTI. SHTI
menghantar (viii) untuk berunding dengan Sultan Kedah tetapi rundingan

tidak membuahkan sebarang hasil.




(b) Ancaman Siam


SHTI Siam Gabenor Jeneral Francis Light
Sultan Abdullah ketenteraan bunga emas Pulau Pinang




Semasa pemerintahan (i) Siam menuntut kembali penghantaran
(ii) dari Kedah. Sultan Kedah merasa tergugat dan meminta bantuan
(iii) dengan menawarkan (iv) sebagai pangkalan
dengan syarat bantuan (v) diberikan kepada Kedah dan Kedah dilindungi
daripada ancaman (vi) . Seorang pedagang persendirian yang bernama
(vii) telah diminta untuk menyampaikan syarat-syarat tersebut kepada
(viii) di India.







© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 12





02 Top 1 Sej Tg3.indd 12 15/11/2019 5:58 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Bab 2 Pentadbiran Negeri-negeri Selat
(c) Tipu Helah Francis Light Menduduki Pulau Pinang

SHTI Georgetown Prince of Wales Island petempatan
Francis Light Pulau Pinang Sultan Kedah Sultan Abdullah




Memandangkan lokasi (i) strategik, (ii) memberi
jaminan (iii) akan memenuhi syarat-syarat yang dipohon oleh
(iv) . Pada tahun 1786, (v) menawarkan Francis
Light untuk membuka (vi) di Pulau Pinang sementara menunggu
jawapan daripada SHTI berhubung dengan syarat yang ditawarkan. Francis Light
menamakan Pulau Pinang (vii) dan menamakan petempatan mereka
(viii) .




2. Susunkan isu pewarisan takhta Kesultanan Johor Riau secara kronologi. TP 2


Peristiwa Urutan

(a) Sultan Mahmud III mangkat pada tahun 1812. Tengku Abdul Rahman
hadir semasa pemakaman Almarhum Sultan di Lingga.

(b) Tengku Hussein berundur dan menetap di Riau setelah diketepikan.



Sultan Mahmud III mempunyai dua orang putera, iaitu Tengku Hussein
yang merupakan putera sulung dan putera bongsu Tengku Abdul Rahman. 1

(c) Tengku Abdul Rahman dilantik sebagai Sultan Johor Riau dan
mendapat pengiktirafan orang Bugis dan Belanda.

(d) Tengku Hussein tidak dapat hadir semasa pemakaman Almarhum
Sultan Mahmud kerana berada di Pahang ketika itu.









Sejarah Johor Sejarah Kesultanan Johor Riau
INFO INFO









13 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 Top 1 Sej Tg3.indd 13 15/11/2019 5:58 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Bab 2 Pentadbiran Negeri-negeri Selat
2.2 Perjanjian London 1824 dan Kesannya Terhadap Alam Melayu Buku Teks
m.s. 42 – 45


3. Nyatakan syarat-syarat Perjanjian London 1824 serta kesannya. TP 2


(a) Syarat-syarat perjanjian (b) Kesan-kesan perjanjian



























Perjanjian
London 1824
INFO

4. Huraikan perpecahan yang dialami oleh kerajaan Johor berikutan Perjanjian London 1824. TP 2


(a) Kedudukan Singapura (b) Kesultanan Riau Lingga









(c) Kesultanan Pahang










© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 14





02 Top 1 Sej Tg3.indd 14 15/11/2019 5:58 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Bab 2 Pentadbiran Negeri-negeri Selat
2.3 Pembentukan Negeri-negeri Selat Buku Teks
m.s. 47

5. Lengkapkan rajah di bawah dengan menyatakan kepentingan pembentukan Negeri-negeri Selat kepada
British. TP 2


(a) (d)





(b) (e)
Kepentingan
pembentukan
Negeri-negeri
Selat



(c) (f)





2.4 Pentadbiran Negeri-negeri Selat Buku Teks
m.s. 49

6. Nyatakan peranan Majlis Eksekutif dan Majlis Perundangan. TP 4


Pejabat Tanah Jajahan di London



Gabenor Negeri-negeri Selat





(a) Majlis Eksekutif (b) Majlis Perundangan











15 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 Top 1 Sej Tg3.indd 15 15/11/2019 5:58 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Bab 2 Pentadbiran Negeri-negeri Selat
Praktis PT3




Bahagian A


Pilih jawapan yang paling tepat.
1. Maklumat berikut berkaitan dengan lokasi di 4. Mengapakah kerabat diraja Kedah menentang
Pulau Pinang. Sultan Muhammad Jiwa (1710 – 1778)?
A Strategi merampas kuasa
X
B Tidak setuju dengan pelantikan Raja
• Pelabuhan paling awal di buka di Pulau Muda
Pinang. C Menentang kerjasama sultan dengan
• Sering dikunjungi oleh pedagang- British
pedagang Arab. D Membentuk kerajaan baharu dengan
orang Bugis
Di manakah lokasi X? 5. Apakah peranan British dalam Surat Kew?
A Batu Uban A Memberi bantuan ketenteraan
B Pantai Acheh B Menjaga tanah jajahan Belanda
C Pulau Jerejak C Menjamin kemenangan Belanda
D Georgetown
D Berkongsi mentadbir tanah jajahan
2. Berikutan kejayaan Belanda mengusir 6. Mengapakah Stamford Raffles mengiktiraf
Portugis dari Melaka, apakah peranan yang Tengku Hussein sebagai Sultan Johor Riau?
dimainkan oleh Melaka?
A Pelabuhan entrepot A Menegakkan keadilan
B Menghormati Tengku Hussein
B Pangkalan tentera Belanda C Memelihara kedaulatan Singapura
C Kubu pertahanan sultan Melaka D Membolehkan beliau menduduki
D Pusat pengumpulan hasil negeri Melayu
Singapura
3. Rajah berikut berkaitan dengan peranan 7. Perjanjian berikut berkaitan dengan
Pulau Pinang.
kedudukan Singapura.
Pulau Pinang Tahun Perjanjian

2 Ogos 1824 John Crawfurd, Sultan
Hussein, Temenggung
Pusat pengumpulan X Abdul Rahman
barang
Bagaimanakah perjanjian tersebut membawa
kesan ke atas Singapura?
Pelabuhan persinggahan A Gabenor Singapura pertama dilantik
B Singapura dimajukan sebagai pelabuhan
Apakah X? entrepot
A Pusat bandar raya C British menguasai Singapura buat selama-
B Pusat pentadbiran lamanya
C Pangkalan tentera D British dibenarkan menaikkan bendera
D Pusat kebudayaan Union Jack di Singapura



© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 16





02 Top 1 Sej Tg3.indd 16 15/11/2019 5:58 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Bab 2 Pentadbiran Negeri-negeri Selat
8. Maklumat berikut berkaitan dengan 12. Siapakah yang mengetuai pentadbiran Negeri-
pendudukan Singapura oleh British. negeri Selat sejurus pembentukannya?
A Residen
Belanda membantah pendudukan B Gabenor
Singapura oleh British kerana mendakwa C Gabenor Jeneral
Singapura berada di bawah lingkungan D Residen Kaunselor
pengaruhnya.
13. Mengapakah pentadbiran Negeri-negeri Selat
Bagaimanakah penyelesaian tersebut dicapai? oleh Pejabat India menimbulkan rasa tidak
A Perlumbaan senjata puas hati dalam kalangan saudagar Negeri-
B Menandatangani perjanjian negeri Selat?
C Menjalinkan persahabatan A Tidak melindungi saudagar Negeri-negeri
D Merujuk kepada Sultan Johor Selat
B Tiada undang-undang berkaitan Negeri-
9. Antara berikut, yang manakah kesan negeri Selat
Perjanjian Inggeris-Belanda 1824 kepada C Menjadikan Negeri-negeri Selat tempat
British? pengumpulan pedagang
I Menguasai Betawi D Pentadbiran Negeri-negeri Selat diketuai
II Mengambil alih Melaka oleh pembesar tempatan
III Meluaskan kuasa ke Tanah Melayu 14. Antara berikut, yang manakah faktor-faktor
IV Mengukuhkan kuasa di Kepulauan Riau yang menyebabkan Negeri-negeri Selat
Lingga dipindahkan dari Pejabat India ke Pejabat
A I dan II C II dan III Tanah Jajahan di London pada tahun 1867?
B I dan IV D III dan IV
I Cukai pelabuhan
10. Maklumat berikut berkaitan dengan Negeri- II Peranan Gabenor
negeri Selat. III Status pentadbiran
IV Pembuangan banduan
• Pulau Pinang A I dan II
• Singapura B I dan IV
• Melaka C II dan III
D III dan IV
Apakah persamaan negeri-negeri tersebut
sebelum dibentuk Negeri-negeri Selat? 15. Apakah iktibar yang diperoleh daripada
A Pusat keagamaan peluasan kuasa British di negara kita?
B Pelabuhan perdagangan A Pemimpin yang berkaliber wajar kita
C Pangkalan tentera British contohi
D Pusat kebudayaan Alam Melayu B Strategi yang baik menjamin kemakmuran
negara
11. Apakah matlamat British membentuk Negeri- C Keistimewaan yang ada di negara kita
negeri Selat? mesti digadaikan
A Menyebarkan tamadun D Pentadbiran bersistematik penting bagi
B Menguasai Selat Melaka melindungi kepentingan negara kita
C Mengatasi perdagangan Belanda
D Menggalakkan perdagangan antarabangsa










17 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 Top 1 Sej Tg3.indd 17 15/11/2019 5:58 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Bab 2 Pentadbiran Negeri-negeri Selat
Bahagian B


1. Sebelum peluasan kuasa British, Pulau Pinang adalah salah sebuah wilayah Kesultanan Kedah.
(a) Terangkan kepentingan Pulau Pinang pada masa itu.









[3 markah]

(b) British tertarik dengan Pulau Pinang kerana kedudukannya yang strategik mampu memenuhi
keperluan British pada masa itu.
Nyatakan tiga kepentingan Pulau Pinang kepada British.

(i)

(ii)

(iii)
[3 markah]


(c) Perebutan takhta Kesultanan Kedah telah memberi peluang kepada Francis Light untuk menduduki
Pulau Pinang melalui tipu muslihat.
Apakah iktibar yang anda peroleh daripada peristiwa-peristiwa tersebut?













[4 markah]

2. Perjanjian London 1824 ditandatangani pada 17 Mac 1824 di London, England antara pihak British
dan Belanda.
(a) Nyatakan faktor pakatan British-Belanda.










[3 markah]



© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 18





02 Top 1 Sej Tg3.indd 18 15/11/2019 5:58 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Bab 2 Pentadbiran Negeri-negeri Selat
(b) Jelaskan syarat-syarat yang dipersetujui dalam Perjanjian London 1824.










[3 markah]
(c) Berdasarkan pengetahuan sejarah anda, terangkan kesan Perjanjian London 1824 terhadap
penduduk di Alam Melayu?










[4 markah]

3. Pada tahun 1826, Pulau Pinang, Singapura dan Melaka digabungkan dalam satu unit pentadbiran
yang dikenali sebagai Negeri-negeri Selat.
(a) Nyatakan dua matlamat pembentukan Negeri-negeri Selat.
(i)

(ii)
[2 markah]
(b) Apakah kepentingan pembentukan Negeri-negeri Selat kepada British?












[4 markah]
(c) Pada pendapat anda, bagaimanakah negeri-negeri Melayu yang berhampiran dapat memanfaatkan
pembentukan Negeri-negeri Selat bagi mengukuhkan kedudukan ekonomi mereka?












[4 markah]


19 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 Top 1 Sej Tg3.indd 19 15/11/2019 5:58 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Bab 2 Pentadbiran Negeri-negeri Selat
Bahagian C


1. Lokasi Pulau Pinang di pertengahan laluan perdagangan antarabangsa dapat memenuhi keperluan
British di Alam Melayu.
(a) Bagaimanakah Pulau Pinang dapat memenuhi keperluan ekonomi British pada abad ke-18?
[6 markah]
(b) Huraikan peristiwa yang membawa pengukuhan kuasa British di Pulau Pinang sehingga berjaya
menduduki Seberang Perai pada tahun 1800. [6 markah]
(c) Francis Light telah menduduki Pulau Pinang melalui tipu muslihatnya.
Apakah iktibar yang anda peroleh daripada peristiwa tersebut? [8 markah]


2. Pakatan British-Belanda telah menyaksikan termeterainya Perjanjian London atau Perjanjian Inggeris-
Belanda pada 17 Mac 1824.
(a) Nyatakan perkara-perkara yang dipersetujui dalam Perjanjian London 1824. [6 markah]
(b) Perjanjian London 1824 membawa kesan yang ketara ke atas Alam Melayu.
Buktikan pernyataan tersebut. [6 markah]
(c) Perjanjian London 1824 menunjukkan bahawa persetujuan antara dua kuasa Barat membawa
kesan yang buruk kepada Alam Melayu.
Bagaimanakah kita dapat memastikan supaya peristiwa seumpama tidak berulang? [8 markah]





Cabaran KBAT


Pendudukan Pulau Pinang oleh British menyaksikan tipu muslihat yang digunakan oleh Francis Light
berjaya memerangkap pemerintah negeri Kedah pada masa itu.
Pada pendapat anda, apakah usaha-usaha yang dapat kita lakukan supaya peristiwa seumpama tidak
berlaku pada hari ini? KBAT Menganalisis





















Praktis i-THINK
https://bit.ly/36LpNn6




© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 20





02 Top 1 Sej Tg3.indd 20 15/11/2019 5:58 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Bab 2 Pentadbiran Negeri-negeri Selat


SUDUT PAK–21








Rocket Writing

Bab 2 Pentadbiran Negeri-negeri Selat



Subtopik 2.4 Pentadbiran Negeri-negeri Selat


Di akhir pelajaran, murid-murid dapat menyatakan faktor-faktor pemindahan
Hasil pentadbiran Negeri-negeri Selat ke Pejabat Tanah Jajahan London secara lisan
Pembelajaran
dan bertulis.

Untuk memberi pendedahan kepada murid mengenai faktor-faktor pemindahan
Objektif
pentadbiran Negeri-negeri Selat ke Pejabat Tanah Jajahan London.


1. Setiap murid dikehendaki menyediakan kertas kosong untuk menulis.
2. Dalam masa lima minit, murid-murid dikehendaki mencatatkan fakta-
fakta berikut:
“Mengapakah pentadbiran Negeri-negeri Selat dipindahkan dari Pejabat
India ke Pejabat Tanah Jajahan London?”

3. Murid-murid boleh bertukar-tukar jumlah dan mutu isi jawapan selepas
lima minit.

4. Murid-murid juga dapat menyemak ketepatan isi jawapan bersama-
sama atau bersama guru.

Aktiviti























21 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 Top 1 Sej Tg3.indd 21 15/11/2019 5:58 PM

Jawapan



BAB 1 Kedatangan Kuasa Barat (b) Francis Light melakukan tipu helah kepada Sultan
Kedah.
(c) Menerusi Perjanjian Inggeris-Belanda 1824, British
berjaya mendapatkan Melaka, manakala Belanda
memperoleh Bangkahulu.
Praktis Pengukuhan (d) James Brooke mendesak Sultan Brunei dan
menuntut diiktiraf sebagai Raja Sarawak.
1. (a) perdagangan (e) British mendesak Sultan Perak, Sultan Selangor,
(b) pelabuhan Yamtuan Seri Menanti dan Sultan Pahang memeterai
(c) muara sungai perjanjian untuk menerima naungan British.
(d) Melaka
(e) mengumpul Praktis PT3
(f) syahbandar
2. (a) timbang Bahagian A
(b) menyukat
(c) timbangan 1. A 2. C 3. D 4. D 5. B 6. A
(d) pikul 7. B 8. A 9. C 10. A
(e) India
(f) gelen Bahagian B
3. (a) barter 1. (a) (i) Sistem pemerintahan beraja yang mantap
(b) mata wang diwarisi daripada Kesultanan Melayu Melaka.
(c) emas (ii) Negara mempunyai sistem perundangan yang
4. (a) Barang mewah dari China. tersendiri.
(b) Memenuhi keperluan perdagangan dengan China. (iii) Negara menjalinkan hubungan luar dalam
(c) Sebagai tempat berlindung sementara menunggu bentuk ekonomi, politik dan sosial.
peralihan angin monsun. (b) (i) Kegiatan melombong bijih timah, emas dan
(d) Gospel, Gold dan Glory perak dijalankan oleh masyarakat tempatan.
(e) Mendapatkan bahan mentah dan mencari pasaran (ii) Negara kita juga kaya dengan hasil hutan
baharu. seperti kayu-kayan / kapur barus / rotan /
5. (a) Permintaan getah asli meningkat. damar / getah jelutung / kayu gaharu / kayu
(b) Industri mengetin makanan di Amerika Syarikat. cendana.
(c) Pembukaan Terusan Suez. (iii) Selain itu, negara kita juga kaya dengan hasil
(d) Menjimatkan kos kerana dapat membawa muatan laut seperti sirip ikan yu / timun laut / rumpai laut /
yang lebih banyak. mutiara.
(e) Ciptaan telegraf. (iv) Masyarakat tempatan menghasilkan kraf tangan
yang indah dan menarik daripada sumber alam.
6. (a) Perancis (v) Tikar dan bakul dianyam daripada daun
(b) Rusia mengkuang / daun pandan / daun nipah / buluh.
(c) Jerman (vi) Masyarakat Melayu mahir dalam pertukangan
(d) James Brooke kayu / membuat perahu / membuat perabot
(e) Amerika Syarikat daripada rotan / menempa alat senjata tradisional.
(f) SBUB (vii) Di Sarawak, terdapat kegiatan menenun kain
(g) Belanda pua dan menyulam selendang.
(h) Portugis (Mana-mana tiga)
(i) Sepanyol (c) (i) Meningkatkan pengetahuan.
(j) British (ii) Menggalakkan kita berfikir.
7. (a) BENAR (iii) Mewujudkan daya saing.
(b) SALAH (iv) Menjadi manusia bertatasusila.
(c) BENAR (v) Mahir membaca / menulis / mengira.
(d) SALAH (Mana-mana empat)
(e) BENAR 2. (a) (i) Portugis
(f) BENAR (ii) Belanda
8. (a) Kejadian lanun merompak kapal dagang British (iii) British
di Selangor dan menyerang rumah api di Tanjung (b) (i) Perancis meluaskan kuasanya di Indochina /
Rachado menjadi alasan untuk British campur merancang untuk membina terusan di
Segenting Kra.
. tangan.


J1 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 1 15/11/2019 6:08 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Jawapan
(ii) Rusia berhasrat membuka petempatan di Ujung • Menjimatkan kos.
Salang. • Persaingan untuk meluaskan wilayah pengaruh
(iii) Belanda berusaha mendapatkan seluruh dan tanah jajahan wujud di antara kuasa-kuasa
Kepulauan Hindia Timur. Barat.
(iv) Portugis berusaha mendapatkan Timor Leste. • Kuasa-kuasa Barat beranggapan bahawa
(v) Sepanyol menakluk Kesultanan Sulu. pemilikan tanah jajahan yang luas membawakan
(vi) British menjadikan Kesultanan Brunei sebagai sanjungan yang tinggi kepada negara mereka.
sebuah negeri naungannya. • Ciptaan telegraf membolehkan ahli perniagaan di
(Mana-mana tiga) benua Eropah dan Amerika Syarikat menghubungi
(c) (i) Mengeratkan perpaduan. ejen dan wakil mereka di Tanah Melayu dengan
(ii) Mengamalkan prinsip Rukun Negara. cepat.
(iii) Taat setia kepada raja dan negara. • Kuasa Barat berhasrat mengembangkan pengaruh
(iv) Tidak menimbulkan kekacauan. dan tamadun mereka ke seberang laut.
(v) Mematuhi undang-undang negara. • Penggunaan slogan “Beban Orang Putih” membawa
(vi) Menguatkan jati diri. maksud adalah menjadi tugas dan tanggungjawab
(Mana-mana empat) mereka membawakan kesejahteraan kepada
penduduk di wilayah yang dijajah oleh mereka.
Bahagian C • Kuasa Perancis pula menggunakan slogan “Tugas
Menyebarkan Tamadun” yang menganggap
1. (a) • Mendapatkan hasil bumi seperti rempah-ratus / penduduk luar Eropah mundur.
minyak wangi / emas / perak / batu permata / (c) Pengajaran yang diperoleh daripada usaha dan
gading / hasil hutan. perjuangan masyarakat dahulu:
• Mendapatkan barangan mewah dari China seperti • Kita hendaklah sentiasa menghargai kestabilan
teh / sutera / tembikar di negara kita. dan kemakmuran negara yang kita miliki.
• China memerlukan barangan dari Kepulauan • Kita hendaklah mempertahankan kestabilan dan
Melayu seperti rempah-ratus / bijih timah / perak kemakmuran negara yang diperjuangkan oleh
/ emas. masyarakat terdahulu.
• Memerlukan pusat pengumpulan barang di • Kita hendaklah mencontohi semangat juang dan
Kepulauan Melayu yang terletak di tengah-tengah pengorbanan masyarakat terdahulu.
laluan perdagangan di antara India dan China. • Kita hendaklah bersyukur dengan keamanan /
• Mendapatkan pelabuhan persinggahan sebagai kestabilan yang wujud pada hari ini.
tempat perlindungan sementara menunggu • Kita hendaklah berusaha memajukan
peralihan angin monsun. pembangunan negara.
• Memudahkan kapal berlabuh / mengisi bekalan air • Kita hendaklah sentiasa mengambil berat terhadap
/ makanan / kemudahan membaiki kapal sebelum perkembangan dunia semasa.
meneruskan pelayaran ke Canton, China.
• Menyebarkan agama Kristian 2. (a) • Menggunakan strategi yang lebih bersifat diplomasi
• Matlamat penjajahan mereka dapat diungkapkan • Disebabkan isu dan faktor setempat.
sebagai Kekayaan, Keagamaan dan Kemasyhuran • Parti Konservatif mengambil alih pucuk pimpinan
(Gold, Gospel and Glory). kerajaan Britain dari Parti Liberal pada tahun
(b) • Kemunculan perusahaan kereta dan ciptaan tayar 1873.
meningkatkan permintaan terhadap getah asli oleh • Kerajaan baharu menukar dasar tidak campur
kuasa Barat. tangan kepada dasar campur tangan.
• Kuasa Barat juga berusaha mendapatkan getah • Dasar campur tangan bermaksud kerajaan British
asli untuk perusahaan penebat barangan elektrik. melibatkan diri secara langsung dalam pentadbiran
• Kesuburan tanah dan kekayaan hasil bumi. di negeri-negeri Melayu.
• Negara kita juga kaya dengan hasil bumi seperti • Dasar ini merupakan hasil desakan daripada
bijih timah, bijih besi, emas, petroleum dan arang pedagang-pedagang Negeri-negeri Selat untuk
batu yang diperlukan oleh kuasa Barat. melindungi kepentingan mereka.
• Pengenalan industri mengetin makanan / mengetin • Andrew Clarke sengaja mencari alasan untuk
minuman / membuat bumbung rumah / tong memaksa pemerintah tempatan menerima
minyak memerlukan penggunaan bijih timah. naungan / campur tangan British.
• Harga bijih timah melambung tinggi di pasaran (b) • Memanipulasi masalah pewarisan takhta
Kesultanan Johor untuk menduduki Singapura
dunia.
• Pembukaan Terusan Suez mempercepatkan pada tahun 1819.
urusan perdagangan. • Menggunakan perebutan takhta di Perak pada
• Perdagangan di antara Alam Melayu dan benua tahun 1871 untuk campur tangan di Perak.
Eropah menjadi semakin pesat. • Menggunakan serangan lanun ke atas kapal
• Ciptaan kapal wap (pada abad ke-19) dapat dagangnya berhampiran Kuala Langat untuk
campur tangan di Selangor.
membawa muatan yang lebih banyak.
• Perjalanan menjadi lebih cepat. • Menggunakan isu serangan rumah api Tanjung
Rachado sebagai alasan untuk campur tangan di
• Penghantaran barang dagangan menjadi lebih Selangor.
mudah dan murah.
• Mengambil kesempatan untuk campur tangan
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J2





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 2 15/11/2019 6:08 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Jawapan
di Negeri Sembilan berikutan konflik antara (c) (i) Pulau Pinang
pembesar di Sungai Ujong. (ii) Francis Light
• Menduduki Pulau Pinang melalui tipu helah Francis (iii) SHTI
Light. (iv) Sultan Kedah
• Menggunakan peristiwa pembunuhan warga (v) Sultan Abdullah
British di Pekan untuk membuat ugutan agar (vi) petempatan
Pahang menerima Residen British. (vii) Prince of Wales Island
• James Brooke mendesak Sultan Brunei untuk (viii) Georgetown
mengiktiraf beliau sebagai Raja Putih Sarawak. 2. (a) 2
(c) Usaha-usaha yang dapat dilakukan bagi menghadapi (b) 5
cabaran:
• Sentiasa berwaspada terhadap perkembangan (c) 4
dunia luar. (d) 3
• Mengambil berat terhadap perkembangan dalam 3. (a) (i) British bersetuju untuk berundur dari Sumatera.
negara. (ii) Menyerahkan Bangkahulu kepada Belanda.
• Tidak melakukan kekacauan sehingga kuasa luar (iii) Tidak membuka petempatan baharu di
dapat mengambil kesempatan. Kepulauan Riau Lingga dan kepulauan lain di
selatan Singapura.
• Menghormati negara jiran. (iv) Belanda mengiktiraf petempatan British di
• Menjalinkan hubungan baik dengan negara jiran. Singapura.
• Rakyat sentiasa menuntut ilmu. (v) Menyerahkan Melaka dan jajahan takluknya
• Memantapkan sistem ekonomi / sistem pendidikan. kepada British.
• Mewujudkan kestabilan dalam negara. (vi) Berjanji tidak membuka petempatan baharu di
• Menguatkan jati diri. Tanah Melayu.
• Mengeratkan perpaduan rakyat. (b) (i) Alam Melayu terbahagi kepada dua lingkungan
pengaruh Barat.
Cabaran KBAT (ii) Empayar Kesultanan Johor Riau berpecah.
(iii) British berjaya menguasai Selat Melaka dan
Tanah Melayu.
Apa yang dapat dilakukan oleh rakyat Malaysia ialah 4. (a) (i) Singapura menjadi tanah jajahan British.
menguatkan jati diri. KIta boleh menanamkan semangat (ii) Pemerintah Johor memindahkan pusat
patriotisme dengan mengamalkan prinsip-prinsip Rukun pentadbiran Johor ke Johor Bahru.
Negara dalam kehidupan seharian. Kita juga dapat menimba (b) (i) Pada tahun 1911, Belanda menghapuskan
ilmu supaya dapat menilai yang baik daripada yang buruk. institusi Kesultanan Riau Lingga (yang diterajui
Selain itu, kita juga perlu menyokong perkembangan media oleh Sultan Abdul Rahman).
hiburan tempatan. (ii) Wilayah Riau Lingga kemudian diperintah
(Mana-mana jawapan yang munasabah) secara langsung oleh Belanda melalui Residen
Riau.
BAB 2 Pentadbiran Negeri-negeri Selat (c) (i) Bendahara Tun Ali cuba membebaskan Pahang
daripada Kesultanan Johor Riau.
(ii) Bendahara Tun Ali mengisytiharkan Pahang
sebagai negeri yang bebas dan berdaulat hasil
permuafakatan dengan pembesar Pahang pada
Praktis Pengukuhan tahun 1853.
5. (a) British dapat menjimatkan kos pentadbiran.
1. (a) (i) Sultan Muhammad Jiwa (b) Pentadbiran negeri Pulau Pinang, Singapura dan
Melaka dapat diseragamkan.
(ii) Tunku Abdullah (c) British dapat menguasai keseluruhan Selat Melaka
(iii) Raja Muda sebagai laluan utama perdagangan di Alam Melayu.
(iv) Kerabat Diraja (d) Taraf pelabuhan bebas Negeri-negeri Selat berjaya
(v) Bugis menarik kedatangan pedagang tempatan dan kapal-
kapal dagang dari Alam Melayu serta pedagang luar
(vi) Selangor dari Alam Melayu seperti Arab, India, China, Eropah
(vii) ketenteraan dan Amerika.
(viii) Edward Monckton (e) Negeri-Negeri Selat dijadikan pusat pengumpulan
hasil bumi Alam Melayu terutama bijih timah
(b) (i) Sultan Abdullah bertujuan mengimbangi perdagangan British
(ii) bunga emas dengan China serta menyaingi pelabuhan-pelabuhan
(iii) SHTI Belanda di Alam Melayu.
(iv) Pulau Pinang (f) Negeri-negeri Selat menjadi pintu masuk bagi buruh
(v) ketenteraan luar untuk pembangunan ekonomi British di negeri-
(vi) Siam negeri Melayu.
(vii) Francis Light 6. (a) Mengurus hal pentadbiran.
(b) Menggubal undang-undang.
. (viii) Gabenor Jeneral


J3 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 3 15/11/2019 6:08 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Jawapan
Praktis PT3 3. (a) (i) Menjimatkan perbelanjaan.
(ii) Menyeragamkan pentadbiran.

(b) (i) British dapat menguasai Selat Melaka sebagai
Bahagian A laluan utama perdagangan di Alam Melayu.
(ii) Taraf pelabuhan bebas Negeri-negeri Selat
1. A 2. D 3. C 4. B 5. B 6. D berjaya menarik kedatangan pedagang
7. C 8. B 9. C 10. B 11. B 12. B tempatan dan luar Alam Melayu.
13. A 14. B 15. D (iii) Negeri-negeri Selat menjadi pusat pengumpulan
hasil bumi Alam Melayu.
Bahagian B (iv) Hasil bumi Alam Melayu penting untuk
mengimbangi perdagangan British dengan
1. (a) (i) Tempat persinggahan bagi pedagang-pedagang China.
dari Lingga yang berdagang dengan Kedah. (v) Dapat menyaingi pelabuhan Belanda di Alam
(ii) Menjadi pelabuhan dagang bagi daerah Melayu.
serantau khususnya dengan Acheh di (vi) Negeri-negeri Selat menjadi pintu masuk
Sumatera.
(iii) Batu Uban sering dikunjungi oleh pedagang bagi buruh luar untuk mempercepatkan
pembangunan ekonomi British.
Arab / pelabuhan paling awal dibuka di Pulau (viii) Negeri-negeri Selat berkembang dengan pesat
Pinang. berikutan penanaman modal oleh pelabur luar.
(iv) Petempatan Batu Uban dibuka oleh orang (Mana-mana empat)
Melayu dari Sumatera pada tahun 1759. (c) (i) Menjalinkan perdagangan dengan Negeri-
(Mana-mana tiga) negeri Selat.
(b) (i) Sebagai pusat pengumpulan barang. (ii) Membekalkan hasil bumi yang diperlukan oleh
(ii) Pelabuhan persinggahan sementara menunggu Negeri-negeri Selat.
peralihan angin monsun. (iii) Memajukan perdagangan negeri-negeri Melayu
(iii) Sebagai pangkalan tentera. seiring dengan kemajuan ekonomi Negeri-
(c) (i) Bersatu teguh bercerai kita roboh. negeri Selat.
(ii) Perbalahan sesama sendiri hanya membuka (iv) Mengajak pelabur-pelabur Negeri-negeri Selat
ruang kepada campur tangan kuasa luar. untuk melaburkan modal di negeri-negeri
(iii) Pemimpin yang berwibawa mengutamakan Melayu.
rakyat. (v) Memajukan perlombongan bijih timah di negeri
(iv) Pemerintah yang bijaksana menjamin Melayu.
kesejahteraan rakyat. (vi) Mendapatkan barangan dari luar melalui
(v) Sentiasa berwaspada terhadap ancaman kuasa pelabuhan Negeri-negeri Selat.
luar. (vii) Mewujudkan daya saing dalam kalangan
(Mana-mana empat) pengusaha negeri-negeri Melayu.
2. (a) (i) Menamatkan pertikaian British dan Belanda (viii) Menjadikan kemajuan ekonomi Negeri-negeri
berkaitan Singapura. Selat sebagai inspirasi / iktibar.
(ii) Meneruskan dasar persahabatan British dan (Mana-mana empat)
Belanda di Eropah.
(iii) Mencari penyelesaian untuk perdamaian. Bahagian C
(b) (i) British bersetuju untuk berundur dari Sumatera.
(ii) British menyerahkan Bangkahulu kepada 1. (a) • Peranan sebagai pusat pengumpulan barang
Belanda. • British memerlukan barangan dari China seperti
(iii) British berjanji tidak akan membuka petempatan teh.
baharu di Kepulauan Riau Lingga dan • China tidak memerlukan barangan British
kepulauan lain di selatan Singapura. (sebaliknya memerlukan barangan dari Kepulauan
(iv) Belanda mengiktiraf petempatan British di Melayu seperti rempah ratus, bijih timah dan emas
Singapura. sebagai tukaran).
(v) Belanda menyerahkan Melaka dan jajahan • British memerlukan pusat untuk mengumpulkan
takluknya kepada British. barangan tersebut.
(vi) Belanda berjanji tidak akan membuka • Peranan sebagai pusat persinggahan
petempatan baharu di Tanah Melayu. • Pelayaran kapal dagang di antara India dan China
(Mana-mana tiga) melalui Kepulauan Melayu bergantung kepada
(c) (i) Penduduk di Tanah Melayu berada di bawah tiupan angin monsun Barat Daya dan monsun
lingkungan pengaruh British. Timur Laut.
(ii) Pemerintah / rakyat empayar Kesultanan Johor • British memerlukan pelabuhan persinggahan bagi
Riau mengalami perpecahan. kapal dagang mereka yang menggunakan laluan
(iii) Pemerintah / penduduk di Pahang perdagangan ini.
mengisytiharkan kebebasan daripada kekuasaan • Pelabuhan persinggahan membolehkan kapal
empayar Johor Riau. dagang British mendapatkan bekalan makanan
(iv) Penguasaan British di Selat Melaka semakin dan minuman serta kemudahan membaiki kapal
jelas. sementara menunggu peralihan angin monsun.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J4





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 4 15/11/2019 6:08 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Jawapan
• Berfungsi sebagai pangkalan tentera • Negeri-negeri Tanah Melayu menjadi wilayah
• British berperang dengan Perancis. pengaruh British.
• Pangkalan tentera laut British yang terletak di • Hindia Timur (Kepulauan Indonesia) menjadi
pantai barat India (Bombay) sukar untuk mengawal wilayah Belanda.
petempatan British di pantai timur India. • Berlaku perpecahan pada empayar Kesultanan
• British memerlukan sebuah pangkalan tentera Johor Riau.
yang dapat mempertahankan petempatannya di • Singapura menjadi tanah jajahan British.
India daripada ancaman tentera Perancis. • Belanda menghapuskan institusi Kesultanan Riau
(b) • Siam menakluk Patani dan mengancam kesultanan Lingga (yang diterajui oleh Sultan Abdul Rahman).
Kedah pada tahun 1786. • Pemerintahan wilayah Riau Lingga diletak bawah
• Sultan Abdullah meminta bantuan ketenteraan Residen Riau.
SHTI (seperti yang dijanjikan oleh Francis Light) • Bendahara Ali mengisytiharkan Pahang berdaulat.
• Permintaan baginda ditolak. • Membebaskan diri daripada Kesultanan Johor
• Alasan SHTI tidak terlibat dalam perjanjian Riau.
tersebut. • Penguasaan Selat Melaka oleh British.
• Sultan Abdullah menyedari dirinya tertipu. • British berjaya menguasai perdagangan di Selat
• Cuba mengusir British / Francis Light dari Pulau Melaka.
Pinang. • British dapat meluaskan kuasanya ke negeri-
• Angkatan Sultan Abdullah tewas di Seberang negeri Melayu tanpa halangan kuasa Barat yang
Perai. lain.
• Francis Lights mendapat bantuan ketenteraan (c) Langkah bagi memastikan peristiwa seumpama tidak
SHTI. berulang:
• Sultan Abdullah terpaksa menandatangani • Bijak menyusun strategi.
perjanjian 1791. • Memahami muslihat kuasa luar.
• Pendudukan British di Pulau Pinang diiktiraf secara • Sentiasa menimba ilmu pengetahuan.
rasmi. • Mendedahkan diri kepada perkembangan
• (George Leith) Gabenor Pulau Pinang mendesak antarabangsa.
Sultan Dziauddin menandatangani Perjanjian • Menjalinkan hubungan diplomatik.
Persahabatan dan Perikatan pada tahun 1800. • Memelihara kestabilan negara.
• Perjanjian membolehkan British menduduki • Memelihara perpaduan negara.
Seberang Perai. • Menghormati perlembagaan negara.
(c) Iktibar yang diperoleh daripada peristiwa tersebut: • Mentaati raja dan pemerintah.
• Sentiasa berwaspada terhadap ancaman /
kemaraan kuasa luar.
• Sentiasa meningkatkan ilmu pengetahuan bagi Cabaran KBAT
mengelakkan daripada terpedaya.
• Memelihara kedaulatan negeri / negara adalah Usaha yang perlu diambil oleh kita supaya peristiwa tersebut
tanggungjawab semua rakyat. tidak berulang lagi seperti sentiasa cakna dengan tindakan
• Bersatu teguh bercerai kita roboh. / strategi kuasa luar. Kita perlu memupuk permuafakatan
• Menghargai / mempertahankan keistimewa yang sesama warganegara bagi menghadapi ancaman kuasa luar
ada di negara kita. dan sentiasa mengukuhkan perpaduan demi kepentingan
• Pentadbiran yang sistematik menjamin kepentingan negara. Janganlah bermusuhan sesama sendiri kerana
/ kedaulatan negara. keadaan tersebut hanya menguntungkan kuasa luar.
(Mana-mana jawapan yang munasabah)
2. (a) • British bersetuju berundur dari Indonesia /
Sumatera.
• British menyerahkan Bangkahulu kepada Belanda.
• British bersetuju tidak akan membuka petempatan BAB 3 Pentadbiran Negeri-negeri Melayu
baharu di Kepulauan Riau Lingga / dan kepulauan Bersekutu
lain di selatan Singapura.
• Belanda mengiktiraf petempatan British di
Singapura. Praktis Pengukuhan
• Belanda menyerahkan Melaka (dan jajahan
takluknya) kepada British. 1. (a) Larut
• Belanda bersetuju tidak membuka petempatan (b) Lembah Kinta
baru di Tanah Melayu. (c) Jugra
(b) • Pembahagian Alam Melayu kepada dua lingkungan (d) Lukut
pengaruh Barat.
• Selat Melaka dan Selat Singapura dijadikan 2. (a) Rompakan kapal dagang British di perairan
berhampiran Kuala Langat.
sempadan. (b) Serangan ke atas rumah api di Tanjung Rachado.
• Memisahkan wilayah pengaruh British dan wilayah (c) Kematian seorang warga British yang bernama Goh
. pengaruh Belanda di Alam Melayu. Hui berhampiran istana Sultan Pahang di Pekan.


J5 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 5 15/11/2019 6:08 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Jawapan
(d) Selangor menerima perlindungan British. (ii) Mendesak Sultan Selangor untuk menerima
(e) Sultan gagal mengawal / mewujudkan keselamatan. perlindungan British berikutan serangan ke atas
(f) Perdagangan British tergugat. rumah api di Tanjung Rachado.
(g) Pahang dikehendaki menerima perlindungan British. (iii) Mendesak Sultan Pahang menerima
(h) Sultan Pahang dikehendaki bertanggungjawab ke perlindungan berikutan kematian warga British
atas kematian rakyat British / Sultan Pahang gagal berhampiran istana baginda di Pekan, Pahang.
mewujudkan keadilan dan ketenteraman awam. (c) (i) Khazanah kekayaan sumber alam adalah
3. (a) Raja Abdullah diiktiraf sebagai Sultan Perak. anugerah Tuhan yang tiada nilai tandingnya.
(b) Raja Ismail dibenarkan memakai gelaran Raja Muda (ii) Kita hendaklah menghargai sumber kekayaan
dan diberikan sebuah jajahan kecil untuk ditadbir. negara.
(c) Sultan Perak menerima seorang Residen British (iii) Setiap rakyat bertanggungjawab
yang akan menasihati baginda dalam semua hal mempertahankan sumber kekayaan negara.
pentadbiran kecuali yang berkaitan dengan agama (iv) Pencerobohan kuasa luar menyebabkan kita
Islam dan adat Melayu. kehilangan sumber alam / kekayaan negara.
(e) Ngah Ibrahim diakui sebagai Orang Kaya Menteri (v) Kita perlu bijak menguruskan sumber alam /
Larut dan menerima seorang Penolong Residen. kekayaan negara.
(f) British berkuasa penuh ke atas pungutan cukai di (vi) Menjaga kekayaan alam / ekonomi negara
Perak. tanggungjawab kita.
4. (a) ✓ (e) ✗ (Mana-mana empat)
(b) ✗ (f) ✗ 2. (a) (i) Raja Abdullah diiktiraf sebagai Sultan Perak.
(c) ✓ (g) ✓ (ii) Raja Ismail dibenarkan memakai gelaran Sultan
Muda dan diberikan sebuah jajahan kecil untuk
(d) ✗ (h) ✓ ditadbir.
5. (a) garis panduan yang jelas untuk menjalankan tugas (iii) Sultan menerima seorang Residen British
(b) Majlis Mesyuarat Negeri yang menasihati baginda dalam semua hal
(c) pentadbiran dan pungutan cukai pentadbiran kecuali yang berkaitan dengan
(d) mempunyai undang-undang sendiri agama Islam dan adat Melayu.
(e) tidak seimbang (iv) Ngah Ibrahim diakui sebagai Orang Kaya
(f) memudahkan eksploitasi ekonomi Menteri Larut dan menerima seorang Penolong
(g) pasukan keselamatan sendiri Residen.
(h) mengharapkan bantuan luar (v) British berkuasa penuh ke atas pungutan cukai
(i) Negeri-negeri Melayu di Perak.
(j) Beban kewangan negeri Pahang (Mana-mana tiga)
6. (a) Mendapatkan sokongan Raja-raja Melayu terhadap (b) (i) Kedudukan sultan dan pembesar negeri
dikekalkan.
Negeri-negeri Melayu Bersekutu.
(b) Pesuruhjaya Tinggi British, Raja-raja Melayu, (ii) Sultan tidak lagi membuat undang-undang
Residen Jeneral, Residen British seperti sebelumnya tetapi mesti menerima
nasihat Residen.
(c) Kuala Kangsar dan pada tahun 1897
(iii) Sultan dan pembesar kehilangan kuasa dalam
pentadbiran dan pungutan cukai.
Praktis PT3 (iv) Residen mengambil alih pentadbiran peringkat
negeri daripada pembesar-pembesar.
(v) Sistem birokrasi Barat menggantikan sistem
Bahagian A pentadbiran tradisional.
1. A 2. B 3. B 4. C 5. C (vi) Pelbagai jabatan kerajaan seperti Jabatan
Cukai / Jabatan Kehakiman / Jabatan Polis /
6. A 7. D Jabatan Tanah dan Ukur dibentuk.
Bahagian B (c) (i) Majlis Mesyuarat Negeri dikuasai oleh British.
(ii) Penduduk tempatan dikenakan kadar cukai
1. (a) (i) Andrew Clarke campur tangan di Perak yang tinggi.
berikutan Perang Larut dan Perang Saudara. (iii) Pemilik tanah dikehendaki mendaftarkan
(ii) British menyelesaikan Perang Klang dengan pemilikan tanah mereka di Pejabat Tanah dan
memihak kepada Raja dan pembesar yang Ukur.
boleh membawa keuntungan kepada mereka. (iv) Penduduk tempatan yang melanggar undang-
(iii) British membantu Dato’ Kelana mengalahkan undang dikenakan hukuman penjara oleh
Dato’ Syahbandar di Sungai Ujong. Hasilnya Jabatan Kehakiman.
British menguasai pungutan cukai di Sungai (v) Penduduk tempatan dikehendaki memperoleh
Linggi. kebenaran Residen untuk meneroka tanah.
(b) (i) Mendesak Sultan Selangor untuk menerima (Mana-mana empat)
pelindungan British berikutan peristiwa 3. (a) (i) Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang
rompakan ke atas kapal dagang British digabungkan untuk membentuk sebuah
berhampiran Kuala Langat. persekutuan.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J6





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 6 15/11/2019 6:08 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Jawapan
(ii) Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Bersekutu • Memperkenalkan kaedah / teknologi baharu.
diketuai oleh seorang Residen Jeneral. • Meluaskan pemasaran bahan galian di pasaran
(iii) Raja-raja Melayu menerima nasihat Residen antarabangsa.
Jeneral dalam semua hal ehwal pentadbiran • Menggalakkan rakyat melabur dalam bidang
kecuali yang berkaitan dengan agama Islam perlombongan.
dan adat Melayu. • Memberi galakan kepada rakyat yang berkecimpung
(iv) Kuala Lumpur menjadi pusat pentadbiran / melabur dalam bidang perlombongan.
Negeri-negeri Melayu Bersekutu. • Menggalakkan pelaburan asing dalam bidang
(v) Negeri-negeri Melayu Bersekutu dikenali perlombongan.
sebagai Persekutuan 1896.
(Mana-mana tiga) 2. (a) • Mengatasi kelemahan Sistem Residen
(b) (i) Mengatasi kelemahan sistem residen. • Residen tidak diberikan garis panduan yang jelas
(ii) Menyeragamkan pentadbiran. untuk melaksanakan tugas mereka.
(iii) Menjamin keselamatan negeri. • Residen menjadi semakin berkuasa dalam Majlis
(iv) Menangani masalah kewangan Pahang. Mesyuarat Negeri.
(Mana-mana tiga) • Raja dan pembesar tidak berpuas hati kerana
kehilangan kuasa dalam pentadbiran dan
(c) (i) Ahli Durbar dianggotai oleh Raja-raja Melayu. pungutan cukai.
(ii) Durbar dapat dilihat sebagai tanggungjawab
bersama-sama oleh Raja-raja Melayu untuk • Menyeragamkan pentadbiran
melindungi orang Melayu. • Negeri masing-masing mempunyai undang-
(iii) Raja-raja Melayu dapat membincangkan undang sendiri.
masalah yang dihadapi oleh orang Melayu. • Kemajuan ekonomi antara negeri tidak seimbang.
(iv) Kedudukan institusi kesultanan dapat • Menjamin keselamatan negeri
dipertahankan. • Penggabungan membolehkan Negeri-negeri
(v) Raja-raja Melayu dapat memainkan peranan Melayu Bersekutu mempunyai pasukan
dengan lebih berkesan. keselamatan sendiri.
(Mana-mana empat) • Keamanan dapat dipelihara tanpa mengharapkan
bantuan luar.
Bahagian C • Menangani masalah kewangan Pahang
• British menggabungkan negeri Perak, Selangor
1. (a) • Diusahakan oleh orang Melayu. dan Negeri Sembilan yang kaya dengan bijih
• Di lembah sungai. timah.
• Bagi kegunaan sendiri. • Perak, Selangor dan Negeri Sembilan dapat
• Selebihnya diperdagangkan. membantu mengurangkan bebas kewangan
• Perlombongan dijalankan di bawah pengawasan negeri Pahang.
pembesar Melayu. (b) • Negeri-negeri Melayu Bersekutu (NNMB) diketuai
• Lombong dimiliki oleh pembesar Melayu. oleh Residen Jeneral.
• Membekalkan semua keperluan perbelanjaan • Residen Jeneral bertanggungjawab kepada Majlis
dalam perlombongan. Mesyuarat Negeri dan Pesuruhjaya Tinggi Negeri-
• Pembesar Melayu memperoleh kawasan pegangan negeri Melayu Bersekutu yang juga merupakan
melalui surat tauliah daripada sultan. Gabenor Negeri-negeri Selat.
• Perdagangan bijih timah punca pendapatan utama. • Majlis Mesyuarat Negeri ditubuhkan setelah British
• Sebahagian daripada hasil diserah kepada sultan. berjaya campur tangan dalam pentadbiran negeri
(b) • Longgokan bijih timah ditemui di Larut. Melayu.
• Long Jaafar dan anaknya Ngah Ibrahim • Majlis ini dipengerusikan oleh Raja Melayu.
memajukan perlombongan bijih timah di Klian • Peranan pentadbiran Raja-raja Melayu diambil
Pauh dan Klian Baru. alih oleh Residen Jeneral setelah pembentukan
• Dengan membawa masuk pelombong Cina. NNMB.
• Kuala Sepetang berkembang menjadi pelabuhan • Kuasa pentadbiran Raja-raja melayu semakin
yang penting. terhakis kerana terpaksa patuh kepada nasihat
• Lembah Kinta muncul menjadi pengeluar bijih Residen Jeneral.
timah dunia yang utama. • Pada tahun 1909, British menubuhkan Majlis
• Perkembangan perlombongan bijih timah Mesyuarat Persekutuan.
mewujudkan bandar-bandar baharu • Majlis ini berkuasa meluluskan undang-undang di
• seperti Ipoh / Gopeng / Batu Gajah / Kampar. Negeri-negeri Melayu Bersekutu.
• Pada tahun 1870-an, Sultan Ismail memajukan • Penubuhan Majlis Mesyuarat Persekutuan
kawasan perlombongan baharu. menjejaskan kewibawaan Raja-raja Melayu.
• Membawakan kemunculan bandar Papan / • Mereka hanya merupakan ahli biasa dalam majlis.
Pangkalan Peguh. • Membolehkan British mengawal undang-undang
(c) Usaha dilaksanakan bagi meningkatkan kemajuan dan kewangan persekutuan.
perusahaan perlombongan: • Memberi kuasa pentadbiran kepada Pesuruhjaya
. • Meningkatkan R&D dalam bidang perlombongan. Tinggi British.


J7 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 7 15/11/2019 6:08 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Jawapan
(c) Usaha untuk memelihara kestabilan dan keamanan (c) ✗
negara: (d) ✗
• Menghormati antara satu sama lain.
• Mengeratkan perpaduan. (e) ✓
• Menghormati undang-undang negara. (f) ✗
• Tidak menimbulkan kekacauan. 7. (a) Birokrasi Barat
• Memelihara keharmonian dalam masyarakat. (b) Pengenalan jabatan baharu / Perwujudan pasukan
• Bersemangat patriotik. polis / Penubuhan mahkamah sivil
(c) Kuasa raja dan pembesar berkurangan
Cabaran KBAT (d) Pegawai tadbir British dibawa masuk meningkat

Sistem Residen yang diperkenalkan pada tahun 1874 telah Praktis PT3
membawa perubahan dalam aspek pentadbiran, ekonomi
ataupun sosial apabila tiada garis panduan yang jelas tentang
bidang kuasa residen. Kuasa Raja-raja Melayu turut terhakis Bahagian A
apabila Raja-raja Melayu terpaksa menerima nasihat Residen
British. Pengaruh pembesar Melayu turut terjejas apabila 1. A 2. B 3. A 4. C 5. C
peranan pembesar Melayu diambil alih oleh pegawai British. 6. C 7. C 8. B 9. A 10. B
British turut memperkenalkan pelbagai jenis cukai baharu 11. D 12. C 13. C 14. C
yang menyebabkan kehidupan rakyat semakin tersepit.
(Mana-mana jawapan munasabah) Bahagian B
1. (a) (i) Menjaga keamanan.
BAB 4 Pentadbiran Negeri-negeri Melayu (ii) Mempertahankan kedaulatan negeri.
(iii) Menyerahkan sebahagian hasil cukai kepada
Tidak Bersekutu kerajaan.
(iv) Menyediakan tenaga kerja
(Mana-mana tiga)
Praktis Pengukuhan (b) (i) Pemerintahan diketuai oleh sultan.
(ii) Pemerintahan dibantu oleh pembesar.
1. (a) ✗ (d) ✗ (iii) Pemerintahan disokong oleh undang-undang
(b) ✓ (e) ✓ yang kemas serta teratur.
(c) ✓ (f) ✗ (iv) Wilayah dibahagi dan diletakkan di bawah
2. • • pengawasan pembesar daerah.
• • (v) Di setiap daerah, diwujudkan mukim-mukim
• • yang dikendalikan oleh Penghulu.
• • (Mana-mana tiga)
3. (a) ekonomi komersial (c) (i) Mematuhi adat / undang-undang sedia ada.
(b) pertanian (ii) Menyokong dasar pemerintah.
(c) pembesar negeri (iii) Menguatkan jati diri.
(d) pemodenan (iv) Mengeratkan perpaduan.
(v) Menzahirkan sokongan terhadap pemerintah.
(e) infrastruktur (Mana-mana empat)
(f) komited
4. (a) longgar 2. (a) (i) Perkembangan ekonomi komersial / pertanian
komersial yang pesat.
(b) pentadbiran (ii) Pemodenan dalam bidang pentadbiran, sosial
(c) perjanjian dan infrastruktur.
(d) Pesuruhjaya Tinggi (iii) Pemerintah bijak dan cekap dalam pentadbiran.
(e) Gabenor Negeri-negeri Selat (iv) Golongan pentadbir / pembesar komited dalam
(f) puncak kuasa pelaksanaan tugas.
(g) Negeri-negeri Melayu Bersekutu Mana-mana tiga)
(h) beraja (b) (i) Menandatangani perjanjian dengan Sultan Ali
5. (a) Perlis / Kedah / Kelantan / Terengganu dan Temenggung Ibrahim pada tahun 1855
(b) Perlis / Kedah yang menjelaskan bahawa sekiranya jajahan
(c) Perlis / Kedah / Kelantan / Terengganu Kesang hendak dijual oleh sultan, Kesang
(d) Johor hendaklah terlebih dahulu ditawarkan kepada
(e) Terengganu / Johor pihak British.
(f) Perlis / Kedah / Kelantan / Terengganu / Johor (ii) Menandatangani Perjanjian Setia dengan Johor
(g) Kedah / Johor pada tahun 1885 yang menyebut bahawa
Johor hanya akan menerima seorang ejen
6. (a) ✓ yang peranannya menyamai seorang pegawai
(b) ✓ Konsul dan lebih rendah daripada Penasihat.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J8





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 8 15/11/2019 6:08 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Jawapan
(iii) Mengawal hal ehwal luar Johor melalui (v) Menghormati undang-undang.
Perjanjian Setia 1885. (vi) Tidak menimbulkan kekacauan.
(iv) Gabenor Negeri-negeri Selat mencadangkan (Mana-mana empat)
kepada British untuk menempatkan Residen
British di Johor. Bahagian C
(v) Menawarkan pinjaman sebanyak 200 000 dolar 1. (a) • Kedudukan yang strategik
kepada Johor untuk membiayai pembinaan • Kedudukan Perlis, Kedah, Kelantan dan
landasan kereta api.
Terengganu penting kepada perdagangan British.
(vi) Memaksa Sultan Ibrahim menandatangani • Kedudukan Kelantan dan Terengganu adalah
perjanjian dengan Gabenor Negeri-negeri Selat
pada 12 Mei 1914 untuk menukarkan jawatan strategik kerana terletak di laluan perdagangan
di antara Siam dengan Singapura.
Konsul kepada Penasihat Am British.
(Mana-mana tiga) • Menghalang kemasukan kuasa Barat lain.
• Kemaraan kuasa Barat ini menggugat serta

(c) (i) Sikap jujur dalam menjalankan tugas mencabar penguasaan British di negeri-negeri
memastikan pencapaian matlamat. Melayu.
(ii) Perpaduan mengukuhkan kedudukan negeri. • Kemakmuran dan kekayaan sumber hasil
(iii) Sikap bertanggungjawab pembesar penting • Hasil pertanian dan penternakan Perlis dan
memastikan kedaulatan negeri. Kedah menjadi sumber bekalan makanan yang
(iv) Kewibawaan pemimpin penting dalam diperlukan bagi memenuhi permintaan penduduk
perjuangan maruah bangsa. Pulau Pinang.
(v) Kerajaan yang stabil menjamin kesejahteraan • Aktiviti pembuatan Kelantan dan Terengganu
rakyat. seperti pertukangan dan pembinaan kapal penting
(Mana-mana empat) untuk pedagang Singapura.
3. (a) (i) Tidak ditadbir sebagai satu unit pentadbiran • Menghubungkan Burma dengan Pulau Pinang
yang tunggal. • Pembinaan landasan kereta api, rangkaian jalan
(ii) Pentadbiran bersifat longgar. raya dan telegraf di antara Burma dan Pulau
(iii) Tidak terdapat perjanjian khas dalam Pinang membolehkan British memiliki rangkaian
pembentukan Negeri-negeri Melayu Tidak perhubungan terus dengan India.
Bersekutu. • Beban Orang Putih mewajarkan peluasan
(iv) Pengenalannya adalah lebih kepada langkah pengaruhnya
membezakan pentadbirannya dengan Negeri- (b) • Perjanjian Burney 18 Jun 1826
Negeri Melayu Bersekutu / Persekutuan 1896. • British mengiktiraf Kedah sebagai jajahan Siam.
(v) Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu diletak • Sultan Kedah tidak dibenarkan tinggal di Pulau
bawah kawalan Pesuruhjaya Tinggi Negeri- Pinang, Seberang Perai dan Perak.
negeri Melayu Bersekutu / Gabenor Negeri- • British akan menghalang Kedah daripada
negeri Selat. melancarkan serangan ke atas Siam.
(vi) Kedudukannya tetap sebagai negeri-negeri • Siam mengiktiraf pendudukan British di Pulau
Melayu pemerintahan beraja yang bebas dan Pinang dan Seberang Perai.
berkuasa autonomi. • Perjanjian Sulit / Perjanjian Inggeris-Siam pada 6
(vii) Raja-raja Melayu di Negeri-negeri Melayu Tidak April 1897.
Bersekutu mempunyai kuasa yang lebih besar • British mengakui pertuanan Siam ke atas Perlis,
berbanding dengan kuasa Raja-raja Melayu di Kedah, Kelantan dan Terengganu.
Negeri-negeri Melayu Bersekutu / Persekutuan • Siam tidak akan menyerahkan negeri-negeri
1896. tersebut kepada kuasa Barat yang lain.
(Mana-mana tiga) • Perjanjian Sempadan British-Siam 29 November
(b) (i) Pentadbiran negeri berlandaskan Undang- 1899
Undang Bagi Diri Kerajaan Terengganu 1911. • Sempadan di antara negeri Perak, Kelantan,
(ii) Penasihat British terlibat secara langsung dalam Terengganu, Pahang dan Kedah ditentukan.
pentadbiran di samping melibatkan pembesar • Pengisytiharan British-Siam 6 Oktober 1902 /
tempatan. Perjanjian 1902.
(iii) Pentadbiran kerajaan dilaksanakan melalui • Siam akan mengawal hubungan luar negeri
Jemaah Menteri dan Majlis Mesyuarat Negeri. Kelantan dan Terengganu.
(iv) Kakitangan perkhidmatan awam terdiri daripada • Negeri-negeri tersebut tidak boleh menyerahkan
orang Melayu. konsesi kepada kuasa asing tanpa izin Siam.
(v) Penglibatan pegawai Eropah dalam pentadbiran (c) Cara anda memberi reaksi terhadap perjanjian-
dihadkan. janjian tersebut:
(Mana-mana tiga) • Menzahirkan sokongan ke atas pemerintah.
(c) (i) Menzahirkan sokongan untuk mempertahankan • Membuat bantahan secara rasmi.
institusi kesultanan. • Mengadakan rapat umum untuk menunjukkan
(ii) Menguatkan jati diri. bantahan.
(iii) Berusaha menyatupadukan rakyat. • Menghantar wakil untuk berunding dengan British.
. (iv) Sentiasa berwaspada terhadap perkembangan • Membuat bantahan melalui karya persuratan.
dalam dan luar negeri. • Menyatupadukan rakyat jelata.

J9 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 9 15/11/2019 6:08 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Jawapan
2. (a) • Pembentukan Negeri-negeri Melayu Tidak
Bersekutu tidak mengubah kedudukan sultan BAB Pentadbiran Barat di Sarawak dan
dan raja. 5
• Sultan kekal sebagai puncak kuasa dalam Sabah
pentadbiran negeri.
• Sultan masih berkuasa dalam hal berkaitan Praktis Pengukuhan
dengan agama Islam dan adat istiadat Melayu.
• Kedudukan pembesar kekal meskipun bidang 1. (a) Kelabit
kuasanya telah berubah. (b) adat
• Pembesar tidak lagi mengutip cukai dan pajak (c) Tuai Rumah
seperti sebelumnya dan mereka diberikan elaun (d) kebolehan peribadi
dan pencen.
• Sistem pentadbiran tradisional diteruskan (e) orang tengah
(f) Tua Kapung
• Jemaah Menteri dan Majlis Mesyuarat Negeri serta
peraturan yang terdapat dalam Undang-Undang 2. (a) ✓
Tubuh Kerajaan diteruskan. (b) ✓
• Pembesar Melayu menjadi peneraju sistem (c) ✗
pentadbiran negeri. (d) ✓
• Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu mempunyai (e) ✓
sistem perkhidmatan awam sendiri. (f) ✗
• Kerajaan Kedah membuat perjanjian dengan (g) ✓
(h) ✓
kerajaan British yang menyatakan bahawa semua
jawatan perkhidmatan awam hendaklah diisi 3. (a) laluan perdagangan
dengan pegawai Melayu Kedah. (b) Pulau Pahlawan
(b) • Dasar pentadbiran ditentukan oleh Penasihat (c) China
British. (d) Kepulauan Sulu
• Pelaksanaan Birokrasi Barat mengurang / (e) Australia
menghadkan kuasa sultan dan pembesar. (f) barat dan timur
• Jabatan-jabatan kerajaan yang baharu (g) angin monsun
diperkenalkan di setiap negeri. (h) Teluk Gaya
• Pasukan polis diwujudkan untuk menjaga (i) pasaran antarabangsa
keamanan. (j) China
• Urusan pentadbiran negeri mula mengamalkan (k) lembah
cara Barat. (l) pertanian komersial
• Mahkamah sivil ditubuhkan. 4. (a) Penasihat British
• Pegawai-pegawai British dibawa masuk sebagai
pegawai tadbir kerajaan. (b) diakui British
(c) Usaha bagi memastikan perubahan dalam (c) adat resam
pentadbiran akibat peluasan kuasa British di NNMTB (d) adil dan saksama
tidak mengancam kedaulatan negeri: (e) menyerahkan
• Mengeratkan perpaduan. 5. (a) Pembahagian wilayah
• Menguatkan jati diri. (b) Pengekalan golongan elit tempatan
• Tidak menimbulkan kekacauan dalam negeri. (c) Pentadbiran berhierarki
• Berwaspada terhadap dasar baharu British. (d) Pentadbiran berasaskan kaum
• Menzahirkan sokongan terhadap sultan. (e) Perundangan
• Menghargai jasa pemimpin. 6. (a) amanah
• Mengambil berat terhadap perkembangan semasa. (b) Eropah
• Menguatkan semangat patriotisme. (c) Datu
(d) Charles Vyner Brooke
Cabaran KBAT (e) memungut cukai

Pengajaran yang diperoleh ialah kita hendaklah sentiasa Praktis PT3
bersedia mempertahankan negara daripada ancaman kuasa
luar dan kita hendaklah bersatu padu bagi menangkis Bahagian A
kemaraan kuasa luar. Selain itu, kita hendaklah menjiwai
usaha pemimpin terdahulu mempertahankan maruah bangsa. 1. B 2. A 3. D 4. B 5. A 6. D
Kita juga janganlah bersengketa sehingga keadaan dapat 7. A 8. C 9. B 10. B 11. C 12. B
dimanipulasikan oleh kuasa luar untuk kebaikan mereka.
(Mana-mana jawapan munasabah) 13. C 14. D



© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J10





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 10 15/11/2019 6:08 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Jawapan
Bahagian B (c) (i) Sabah ditadbir oleh sebuah syarikat
perdagangan.
1. (a) (i) Pemerintahan berpusat di sekitar Sungai (ii) Pegawai tadbir terdiri daripada orang Eropah.
Sarawak. (iii) Kehidupan rakyat menjadi susah.
(ii) Keturunan Datu Merpati Jepang menguasai (iv) Undang-undang baru / Barat dilaksanakan.
pentadbiran. (v) Cukai baharu diperkenalkan.
(iii) Memakai gelaran Datu Patinggi / Datu (Mana-mana empat)
Bendahara (Datu Bandar) / Datu Temenggung. 3. (a) (i) Mengekalkan golongan elit tempatan dalam
(iv) Mereka menjadi wakil bagi pihak Sultan Brunei. pentadbiran.
(v) Mereka mentadbir tanpa campur tangan (ii) Melaksanakan pentadbiran berhierarki.
Kesultanan Brunei. (iii) Mengamalkan pentadbiran berasaskan kaum.
(Mana-mana dua) (iv) Melaksanakan undang-undang Barat dan
(b) (i) Dijalankan di kawasan yang kuasa Sultan tempatan.
Brunei dan Sulu agak lemah. (Mana-mana tiga)
(ii) Bergantung kepada kemampuan individu untuk (b) (i) Pada peringkat awal, Sabah dibahagikan
memerintah kawasan yang dikuasainya. kepada dua Residensi, iaitu Residensi Pantai
(iii) Ketua Bebas muncul dari sikap keberanian / Timur dan Residensi Pantai Barat.
kepewiraan seseorang tokoh yang mencabar (ii) Pada tahun 1922, kawasan pentadbiran
kewibawaan Sultan di kawasannya. dibahagiakan kepada lima residensi, iaitu
(iv) Mereka mempunyai pertalian keluarga dengan Kudat, Pantai Barat, Pedalaman, Pantai Timur
Sultan Brunei / Sultan Sulu. dan Tawau.
(v) Mereka mempunyai undang-undang tersendiri (iii) Setiap Residensi diketuai oleh Residen.
dan tidak mengiktiraf kuasa lain. (iv) Terdapat 17 daerah pula diketuai oleh Pegawai
(vi) Mereka bertanggungjawab menjalankan Daerah.
pentadbiran di kawasan masing-masing. (v) Pegawai Daerah dibantu oleh Penolong
(Mana-mana empat) Pegawai Daerah.
(c) (i) Dikuasai oleh Kesultanan Brunei dan (vi) Biasanya jawatan Residen, Pegawai Daerah
Kesultanan Sulu. dan Penolong Pegawai Daerah berbangsa
(ii) Mempunyai perkembangan sejarah sosiopolitik Inggeris atau Eropah.
yang sama. (Mana-mana tiga)
(iii) Masyarakat berpegang kuat kepada adat. (c) (i) Memantapkan ekonomi negara.
(iv) Penduduk pelbagai etnik. (ii) Menyedari kepentingan mempertahankan
(v) Terdapat kawasan di mana pengaruh kekayaan negara.
Kesultanan Brunei / Sulu lemah. (iii) Mewujudkan daya saing dalam ekonomi global.
(Mana-mana empat) (iv) Sentiasa berwaspada terhadap ancaman kuasa
2. (a) (i) Sabah terletak di tengah-tengah laluan luar.
perdagangan di antara China dan Singapura. (v) Mengambil berat terhadap perkembangan dunia
(ii) Sabah terletak di berhampiran dengan laluan semasa.
Pulau Pahlawan yang merupakan laluan (Mana-mana empat)
maritim bagi kapal-kapal dagang untuk belayar
ke China dan Jepun. Bahagian C
(iii) Sabah terlibat dalam perdagangan dari 1. (a) • Kawasan Sungai Sarawak merupakan kawasan
Kepulauan Sulu hingga New Guinea dan ekonomi yang penting di Sarawak.
Australia. • Sultan Brunei menghantar Pengiran Indera
(iv) Pelabuhan-pelabuhan di sepanjang pantai barat Mahkota sebagai pembesar ke kawasan ini untuk
dan timur Sabah merupakan pelabuhan semula menguasai kekayaan ekonomi.
jadi yang strategik. • Pengiran Indera Mahkota mendirikan pusat
(v) Kapal dagang dapat berlabuh dengan selamat pentadbiran di Kuching.
daripada tiupan angin monsun. • Pentadbiran Pengiran menimbulkan perbalahan
(vi) Antara pelabuhan utama termasuklah di Teluk pembesar tempatan
Gaya. • kerana mengenakan cukai yang tinggi
(Mana-mana tiga) • di samping melaksanakan kerahan tenaga.
(b) (i) SBUB bersetuju menerima penasihat British. • Datu Patinggi Ali memimpin penentangan
(ii) SBUB mesti melantik pegawai tadbir daripada • untuk membebaskan Sarawak daripada
pegawai yang diakui British. cengkaman Pengiran Indera Mahkota.
(iii) SBUB perlu memelihara adat resam, agama • Sultan Brunei menghantar Pengiran Raja Muda
dan undang-undang penduduk tempatan. Hashim untuk menyelesaikan masalah.
(iv) SBUB hendaklah memerintah Sabah dengan • Pengiran Raja Muda Hashim gagal memujuk Datu
adil dan saksama. Patinggi dan pembesar Melayu.
(v) SBUB tidak dibenarkan menyerahkan Sabah • Pangiran Raja Muda Hashim meminta bantuan
. kepada pihak lain tanpa kebenaran British. James Brooke.
(Mana-mana tiga)

J11 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 11 15/11/2019 6:08 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Jawapan
• Datu Patinggi Ali bersetuju untuk berunding • Pada tahun 1861, James Brooke memperoleh
dengan James Brooke. kawasan Sungai Rajang
(b) • Strategi rundingan • Melibatkan Oya, Mukah, Tatau dan Bintulu.
• Berunding dengan Pengiran Raja Muda Hashim • Setelah berjaya membantu menghapuskan
• untuk menamatkan kekacauan di Sarawak. kebangkitan orang tempatan.
• Pengiran Raja Muda Hashim menawarkan • Pada tahun 1883, Charles Brooke mendapatkan
Sarawak. Baram dan seluruh lembangan Sungai Baram
• Strategi ugutan daripada Sultan Brunei.
• Pertama, mengugut akan menyerang kedudukan • Pada tahun 1885, Charles Brooke memperoleh
Pengiran Raja Muda Hashim di Kuching apabila kawasan di Sungai Trusan.
pengiran berdolak-dalik dan tidak bersetuju • Pada tahun 1890, Charles Brooke memperoleh
dengan rundingan tersebut. Limbang apabila penduduk Limbang bersetuju
• Tindakan tersebut menyebabkan Pengiran untuk menyertai Sarawak.
Raja Muda Hashim bersetuju menyerahkan • Pada 12 Januari 1905, kerajaan Sarawak
pemerintahan Sarawak kepada James Brooke. memperoleh hak ke atas Lawas (yang sebelum
• Kedua, mengugut Sultan Brunei, iaitu Sultan Omar ini dimiliki oleh SBUB).
Ali Saifuddin apabila tiba di istana Sultan Brunei (b) • Memperoleh bantuan dan sokongan daripada
dengan diiringi oleh angkatan tentera laut tentera laut British.
British. • Menggunakan kapal perang HMS Dido untuk
• Sultan Brunei bersetuju menyerahkan Sarawak menghancurkan kubu orang Iban di Sungai
kepadanya. Saribas dan Sungai Skrang.
• Strategi Perjanjian • Menentang kebangkitan orang tempatan.
• Perjanjian 1841, James Brooke memerintah • Menganggap orang Iban dan penduduk tempatan
Sarawak dan menguasai hasilnya. yang bangkit menentangnya sebagai lanun.
• Perjanjian 1842, James Brooke menguasai • Memperoleh sokongan sebahagian masyarakat
Sarawak dari kawasan Tanjung Datu ke Sungai tempatan.
Samarahan. • Mengambil kesempatan daripada pertelingkahan
• James Brooke menguasai semua hasil pendapatan yang wujud dalam masyarakat tempatan.
kawasan tersebut. • Di Mukah, konflik berlaku di antara Pengiran
• Strategi ketenteraan Matusin dan Pengiran Ersat.
• James Brooke mendapatkan bantuan angkatan • Brooke memberi sokongan kepada Pengiran
tentera laut British melalui sokongan kapal HMS Matusin sehingga berjaya memecahkan kekuatan
Dido untuk melancarkan strategi ketenteraan di masyarakat tempatan di Mukah.
Sarawak. • Menghapuskan tokoh tempatan yang menentang
• HMS Dido digunakan untuk memerangi ancaman kedudukannya.
lanun yang mengganggu perdagangan dan • James Brooke berjaya menyingkir tokoh tempatan
ketenteraman Sarawak. yang menentangnya.
(c) Kekacauan yang berlaku perlu dijadikan iktibar: • Sharif Masahor dituduh terlibat dalam pakatan
• Perpecahan rakyat membuka ruang kepada menyingkirkan Brooke
campur tangan kuasa luar. • dibuang negeri ke Singapura.
• Perpaduan rakyat menjamin keutuhan • Datu Patinggi Abang Abdul Ghafur bin Abang
pemerintahan. Qahar dibuang negeri ke Melaka.
• Sentiasa berwaspada terhadap kuasa luar. • Memperkukuhkan pertahanan Sarawak.
• Memelihara kedaulatan negara tanggungjawab • James Brooke mendirikan benteng dan kubu yang
kita semua. dilengkapi dengan meriam.
• Sentiasa menguatkan jati diri bagi menghadapi • Membina kubu di Sungai Skrang pada tahun 1849.
cabaran kuasa luar. • Bagi memerhati pergerakan kaum Iban Skrang
• Rakyat hendaklah menghormati undang-undang selepas berakhirnya Perang Beting Maru.
negara. • Mendapatkan sokongan kewangan daripada
2. (a) • James Brooke memperoleh kawasan Kuching pemodal Eropah.
pada tahun 1841. • Antaranya ialah Baroness Angela Burdett-Counts.
• Kemudian merangkumi kawasan dari Tanjung Datu (c) Usaha bagi menjamin hak dan kepentingan
ke Sungai Samarahan. penduduk temaptan Sarawak:
• Sejak tahun 1840-an, James Brooke berjaya • Menjalankan tugas dengan jujur.
menguasai Batang Lupar dan Sungai Saribas. • Memastikan pentadbiran Brooke telus.
• Pada tahun 1853, James Brooke menggunakan • Memastikan dasar baharu tidak menjejaskan hak
lanun sebagai alasan. dan kepentingan penduduk tempatan.
• Berjaya menghapuskan penentangan orang Iban • Menjadi perantaraan penduduk tempatan dengan
di Saribas dan Batang Lupar. pentadbir / kerajaan Brooke.
• James Brooke memperoleh Sadong, Batang • Memastikan pentadbiran tempatan tidak terancam.
Lupar, Saribas dan Kalaka. • Memastikan perpaduan rakyat tidak terjejas.



© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J12





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 12 15/11/2019 6:08 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Jawapan
Cabaran KBAT (h) ✓
(i) ✗
(j) ✓
Setuju. Dapat mengembalikan keamanan dan mengelakkan
ekonomi Sarawak terjejas. Selain itu, James Brooke PT3
mempunyai angkatan tentera. Usaha yang dijalankan sebelum Praktis
ini gagal mencapai matlamat.
Tidak setuju. Pengiran bertindak tanpa memeriksa latar Bahagian A
belakang James Brooke. Pengiran juga mengenepikan
pembesar tempatan semasa membuat keputusan. Malahan, 1. A 2. D 3. B 4. B 5. A 6. A
Pengiran membuat keputusan sebelum berusaha mencari 7. B 8. B 9. D 10. D 11. B 12. A
penyelesaian yang lain. Pengiran bertindak sesuka hati. 13. C 14. B 15. B
(Mana-mana jawapan munasabah)
Bahagian B
BAB 6 Kesan Pentadbiran Barat Terhadap 1. (a) (i) Memerlukan modal yang besar untuk tujuan

Ekonomi dan Sosial eksport.
(ii) Memerlukan tanah yang luas untuk keperluan
tanaman ladang.
Praktis Pengukuhan (iii) Menggunakan teknologi moden.
(iv) Menggunakan tenaga kerja yang ramai.
1. (a) bijih timah (v) Menghasilkan barangan dalam skala yang
(b) kapal korek besar untuk dieskport.
(c) antimoni (Mana-mana tiga)
2. (a) Mata wang perak Sepanyol. (b) (i) Pada tahun 1912, kapal korek digunakan di
(b) Mengeluarkan wang kertas di bawah Ordinan VIII. Batu Gajah, Perak.
(c) Mata wang kerajaan Melayu terhapus. (ii) Kaedah perlombongan bijih timah bawah tanah
(d) Memudahkan modal dari luar negara disalurkan ke diperkenalkan oleh Pahang Consolidated
Tanah Melayu. Company Limited.
(e) Melindungi kapal dagang dan muatan yang dibawa. (iii) Teknologi melebur bijih timah diperkenalkan
3. (a) Di Selangor, British membina jalan raya yang oleh Eastern Smelting Company dan Straits
menghubungkan Kuala Lumpur dengan Pelabuhan Trading Company.
Klang (Port Swettenham). Jalan raya yang lebih (iv) Kilang melebur antimoni didirikan di Bau dan
lebar dibina kerana peningkatan penggunaan Kuching.
kenderaan bermotor seperti lori, bas, kereta dan (v) Terowong diwujudkan di Tanjung Kubong,
basikal pada tahun 1902. Menjelang tahun 1911, Labuan untuk melombong arang batu.
jalan raya dibina bagi menghubungkan bandar- (Mana-mana tiga)
bandar besar, kawasan yang mempunyai potensi (c) (i) Sentiasa menuntut ilmu pengetahuan.
sumber ekonomi dan pelabuhan.
(b) Masalah bentuk muka bumi dan kos membina jalan (ii) Mewujudkan semangat ingin memajukan diri.
raya yang tinggi menghalang pembinaan jalan raya (iii) Mewujudkan semangat daya saing.
di negeri ini. Di Sarawak, terdapat jalan raya pendek (iv) Tanamkan minat membaca.
yang tidak berturap dibina di Kuching dan Miri. (v) Sentiasa mengikut perkembangan teknologi
(c) Di Sabah, SBUB membina jalan raya untuk negara luar.
kepentingan ekonomi mereka. Jalan raya dibina (Mana-mana empat)
adalah menghubungkan bandar yang sedia wujud 2. (a) (i) Sistem kontrak
di sebelah pantai barat. Menjelang tahun 1941, (ii) Sistem kangani
terdapat kira-kira 165 kilometer jalan raya berturap
di Sabah. Kebanyakan jalan tersebut hanya terdapat (b) (i) Jabatan Kerja Raya (Public Works Department)
di sekitar bandar Jesselton, Sandakan, Kudat, Lahad ditubuhkan pada tahun 1872.
Datu dan Tawau. (ii) Jabatan Pertanian ditubuhkan pada 1905
4. (a) Perkembangan bandar untuk memajukan tanaman ekonomi dan
(b) Pembentukan masyarakat berbilang kaum membangunkan industri getah.
(c) Perkembangan pendidikan (iii) Institut Penyelidikan Getah Malaya (RRIM)
(d) Perkhidmatan kesihatan ditubuhkan pada 1926 untuk menjalankan
penyelidikan getah.
(e) Pembinaan penjara (iv) Jabatan Parit dan Tali Air ditubuhkan pada
5. (a) ✓ 1931 bagi meningkatkan keberkesanan sistem
(b) ✓ pengairan.
(c) ✗ (v) Jabatan Pos dan Telegraf / Jabatan Kereta Api
(d) ✓ Tanah Melayu ditubuhkan untuk melicinkan
(e) ✓ sistem pengangkutan dan perhubungan.
(f) ✓ (Mana-mana empat)
(g) ✓

J13 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 13 15/11/2019 6:08 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Jawapan
(c) (i) Mewujudkan perkhidmatan yang mesra • The Anglo Saxon Petroleum Company melabur
pelanggan. dalam perlombongan petroleum di Sarawak pada
(ii) Memahami keperluan penduduk tempatan. tahun 1882.
(iii) Melaksanakan tugas tanpa menyusahkan • Petroleum dijumpai di Miri dan kilang menapis
penduduk tempatan. minyak didirikan di Lutong, Miri pada tahun 1910.
(iv) Pegawai tidak mementingkan diri sendiri. • Di Sabah, perlombongan emas diusahakan oleh
(v) Pegawai mengelakkan rasuah. orang Cina di Sungai Segama.
(vi) Pegawai menjalankan tugas dengan gigih / • Perlombongan arang batu diusahakan di
telus. Silimpopon, Sandakan dan Labuan oleh Syarikat
(Mana-mana empat) Cowie Harbour Coal.
3. (a) (i) Berlaku perkembangan bandar. (b) • Di negeri-negeri Melayu, perusahaan getah
(ii) Pembentukan masyarakat berbilang kaum. berkembang pesat pada awal abad ke-20
berikutan kejatuhan harga kopi.
(iii) Perkembangan pendidikan vernakular.
(iv) Perkembangan perkhidmatan kesihatan • Antara pelabur Eropah yang melabur dalam
industri getah ialah Guthrie / Sime Darby / United
(Mana-mana tiga) Plantations / Harrisons & Crossfield / Boustead
(b) (i) Membina hospital kerajaan yang pertama di Buttery Estate.
Taiping Perak pada tahun 1878. • Mereka banyak melabur dalam pembukaan ladang
(ii) Mendirikan hospital di Selangor, Negeri getah di Perak / Selangor / Negeri Sembilan /
Sembilan, Pahang dan Kuala Lumpur pada Johor.
akhir tahun 1890-an. • Di Sarawak, Dinsati Brooke tidak meggalakkan
(iii) Mendirikan hospital untuk memberi rawatan pelaburan ladang getah oleh syarikat asing.
kepada pekerja asing. • Hanya Syarikat Borneo Berhad diberi kebenaran
(iv) Menubuhkan Institut Penyelidikan Perubatan mengusahakan tanaman getah.
di Kuala Lumpur pada tahun 1900 untuk • Ladang-ladang getah telah diwujudkan di Dahan,
menjalankan penyelidikan saintifik terhadap Bidi dan Sungai Samarahan.
penyakit tropika seperti beri-beri dan malaria. • Di Sabah, getah ditanam di Taman Percubaan
(v) Menubuhkan Sanitary Board pada tahun 1890- Kerajaan di Sandakan pada tahun 1882.
an untuk mengawasi kebersihan dan kesihatan • SBUB melabur modal dalam penanaman getah di
bandar Kuala Lumpur.
Bongaya, Sungai Labuk.
(vi) Menubuhkan Jabatan Kesihatan untuk • Jesselton merupakan pusat perdagangan getah
mengawasi aspek kesihatan penduduk bandar yang penting.
pada tahun 1911. • Antara syarikat getah di Sabah ialah British
(Mana-mana empat) North Borneo Para Rubber / British North Borneo
(c) (i) Menjaga pemakanan diri. Company / Langkon Borneo Rubber Company
(ii) Sentiasa bersenam Limited.
(iii) Mendapatkan rawatan perubatan apabila jatuh (c) Cara kerajaan memajukan bidang ekonomi bagi
sakit. menjana keuntungan
(iv) Mengambil berat terhadap kebersihan • Menggalakkan rakyat bergiat dalam ekonomi
persekitaran. moden.
(v) Sentiasa membaca tentang kesihatan diri. • Mencari pasaran dunia yang lebih luas.
(Mana-mana empat) • Mengadakan kempen / pameran di peringkat
Bahagian C persada dunia.
• Mengurang / menghapuskan cukai eksport.
1. (a) • Di negeri-negeri Melayu, emas dilombong secara • Menggalakkan penyelidikan dalam bidang ini.
komersial di Raub, Pahang. • Menghasilkan mutu getah yang lebih baik.
• Arang batu dilombong di batu Arang, Selangor. • Menghasilkan barangan buatan bijih timah dan
• Bijih timah dilombong di daerah Lukut, Sungai getah.
Ujong, Larut dan Klang. • Memberi pinjaman modal kepada petani moden.
• Pada tahun 1888, British membuka lombong bijih 2. (a) • Mula diperkenalkan pada akhir abad ke-19.
timah bawah tanah di Sungai Lembing, Pahang.
• Kawasan lombong bijih timah baharu seterusnya • Bertujuan mengeksploitasi kekayaan ekonomi di
negara kita.
dibuka di Ampang, Kuala Lumpur dan Lembah
Kinta (Perak). • Fasa pertama pada tahun 1885 – 1896
• Di Sarawak, orang Cina mengusahakan • Menghubungkan kawasan lombong dengan
perlombongan emas di Bau pada tahun pelabuhan
1820-an. • bagi memudahkan bijih timah dieksport.
• Perlombongan emas diusahakan oleh Syarikat • Landasan kereta api juga mengubungkan bandar-
Borneo Berhad. bandar utama.
• Perlombongan antimoni diusahakan oleh Syarikat • Fasa kedua pada tahun 1897 – 1909
Borneo Berhad di Bau dan Kuching. • Menghubungkan utara dan selatan Tanah Melayu
• Syarikat Borneo Berhad melombong arang batu berikutan pembentukan Negeri-negeri Melayu
di Sadong. Bersekutu.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J14





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 14 15/11/2019 6:08 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Jawapan
• Fasa ketiga pada tahun 1910 – 1931
• Menghubungkan seluruh Tanah Melayu setelah BAB 7
British berjaya meluaskan pengaruhnya ke Negeri- Penentangan Masyarakat Tempatan
negeri Melayu Tidak Bersekutu.
• Penggunaan kereta api diperluaskan daripada
mengangkut bahan mentah kepada membawa Praktis Pengukuhan
penumpang.
• Di Sarawak, landasan kereta api menghubungkan 1. (a) Pasir Salak
Bau dengan Kuching pada tahun 1917. (b) sultan
• Di Sabah, pembinaan landasan kereta api bermula (c) Residen British
di Bukau pada tahun 1896. (d) cukai baharu
• Pada tahun 1900, landasan kereta api dibina untuk (e) Sultan Abdullah
menghubungkan Beaufort dengan Jesselton dan
Tenom. (f) J.W.W. Birch
• Pembinaan landasan kereta api bertumpu di (g) perisytiharan
kawasan pantai barat untuk kegiatan pembukaan (h) Dato’ Sagor
ladang getah. (i) Seputum
(b) • Di negeri-negeri Melayu, sistem perhubungan (j) Raja Ismail
diperkenalkan di kawasan kegiatan ekonomi / 2. (a) Pegawai Majistret / Pemungut Hasil
pusat pentadbiran / pelabuhan. (b) hilang kuasa pentadbiran / Dato’ Setia Perkasa
• Berkembang ke kawasan petempatan. Pahlawan Semantan
• Talian telegraf dipasang untuk menghubungkan (c) surat pengisytiharan
Kuala Lumpur dan Melaka pada tahun 1886. (d) pentadbiran / Datu Temenggung / menghapuskan
• Sejak tahun 1880-an, perkhidmatan pos telah kebangkitan pemimpin tempatan
bermula di Kuala Lumpur. (e) Mat Salleh / mencabar kuasa dan kewibawaan
• Di Sarawak, perkhidmatan telekomunikasi 3. (a) Dato’ Maharaja Lela / Sharif Masahor
diperkenalkan untuk melicinkan pentadbiran di (b) Yamtuan Antah / Rentap / Mat Sator
samping menguruskan kegiatan ekonomi. (c) Dol Said
• Pada tahun 1897, perkhidmatan telegraf (d) Haji Abdul Rahman Limbong
diwujudkan antara bandar Kuching dan Singapura. (e) Yamtuan Antah / Rentap
• Di Sabah, perkhidmatan telegraf dan radio (f) Haji Abdul Rahman Limbong
diperkenalkan di bandar-bandar besar. (g) Dato’ Maharaja Lela
• Kemudahan ini membolehkan Sabah berhubung (h) Tok Janggut / Mat Salleh
dengan negara lain.
(c) Langkah yang perlu dilaksanahan bagi mengelakkan 4. (a) ✓
salah guna media sosial: (b) ✗
• Mendidik rakyat tentang cara penggunaan yang (c) ✓

(d) ✓
betul. (e) ✗
• Pihak berkuasa mengenakan tindakan undang-
undang ke atas mereka yang menyalahguna
media sosial. Praktis PT3
• Mengadakan kempen kesedaran untuk
menggunakan media sosial dengan betul.
• Melatih remaja / belia berhemah semasa Bahagian A
menggunakan media sosial. 1. D 2. A 3. D 4. A 5. B 6. A
• Menjalankan kempen berbudi bahasa. 7. A 8. A 9. D 10. C 11. A 12. B
• Memastikan rakyat celek ICT / penggunaan media 13. D
sosial.
• Ibu bapa perlu memantau penggunaan telefon Bahagian B
bimbit dalam kalangan anak-anak.
• Pihak penerbitan televisyen perlu menapis cerita 1. (a) (i) Mempertahankan hak dan kepentingan
yang berunsurkan negatif. pemerintah tempatan.
(ii) Mengembalikan / mengekalkan sistem
Cabaran KBAT (iii) pentadbiran tradisional. baharu yang
peraturan
Membantah
menyusahkan penduduk tempatan.
Usaha-usaha yang perlu dilakukan bagi memastikan ekonomi (Mana-mana dua)
negara kita kukuh di persada dunia ialah menyahut saranan (b) (i) • Melancarkan penentangan bersama-sama
kerajaan untuk bergiat dalam bidang ekonomi komersial / Tok Gajah dan Mat Kilau.
bergiat dalam bidang perindustrian, mengambil bahagian • Menawan Kuala Tembeling dan Jeram
dalam promosi hasil pengeluaran Malaysia di dalam dan di Ampai.
luar negara, mengambil berat / melibatkan diri dalam R&D (ii) • Penentangan mencetuskan Perang Pahang.
dan menanamkan semangat daya saing / jati diri. • British mengalami kerugian.
(Mana-mana jawapan munasabah)

J15 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 15 15/11/2019 6:08 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Jawapan
• British menawan semula Jeram Ampai • untuk memansuhkan Perjanjian Pangkor.
dengan menghantar Kolonel Walker. • Usaha mereka gagal.
• Dato’ Bahaman, Tok Gajah dan Mat Kilau • Sultan Abdullah dan pembesar Melayu Perak
berundur ke Kelantan dan Terengganu. mengadakan beberapa mesyuarat sulit
(c) (i) Mereka mempertahankan hak / kedudukan • untuk menghapuskan J.W.W. Birch.
pemerintah / pembesar / raja. • Pada 2 November 1875, J.W. W Birch ke Pasir
(ii) Usaha mereka mengembalikan / mengekalkan Salak
sistem pentadbiran tradisional. • Untuk menampal surat pengisytiharan mengambil
(iii) Mereka menentang sistem cukai yang hak memungut cukai oleh British.
menyusahkan penduduk tempatan. • Diiringi oleh Leftenan Abbott, Mat Arshad /
(iv) British melaksanakan dasar pentadbiran yang jurubahasanya.
tidak adil. • Dato’ Maharaja dan pengikutnya mengambil
2. (a) (i) James Brooke telah menuduh Rentap sebagai peluang untuk membunuh J.W. W. Birch.
lanun. • J.W. W. Birch dibunuh pada 2 November 1875.
(ii) James Brooke juga cuba menghapuskan (c) Sebab kegagalan:
petempatan orang Iban. • Penentangan bersifat setempat.
(b) (i) • Mat Salleh menentang tindakan SBUB • Tidak meluas ke seluruh negeri.
mengambil alih hak memungut cukai • Sokongan tidak menyeluruh.
sehingga menyebabkan pembesar tempatan • Penentangan tidak mendapat sokongan pihak
kehilangan kuasa. istana.
• Beliau cuba mengadakan rundingan dengan • Kelemahan teknologi digunakan.
SBUB tetapi gagal kerana Gabenor Beaufort • Senjata Barat lebih canggih.
menganggap Mat Salleh mengancam • Kelemahan strategi masyarakat tempatan.
kepentingan SBUB. • British berjaya mengatasi kebangkitan dengan
(ii) • Mat Salleh membina kubu di Ranau. pelbagai strategi.
• Pada bulan Julai 1897, Mat Salleh menyerang • Kerjasama British dengan Belanda.
pusat pentadbiran British di Pulau Gaya. • British menggunakan istana untuk memadamkan
• Pada November 1897, beliau menyerang kebangkitan masyarakat tempatan.
Ambong.
• Pada tahun 1898, Mat Salleh dibenarkan 2. (a) • Nama sebenar Haji Abdul Rahman bin Abdul
mentadbir daerah Tambunan setelah Cowie Hamid bin Haji Abdul Qadir.
mengadakan rundingan dengan beliau di • Berasal dari Patani
Menggatal. • Dilahirkan pada tahun 1868 / meninggal dunia di
• Pada tahun 1899, SBUB telah memungkiri Makkah pada tahun 1929.
janji dan mengambil alih pentadbiran • Memohon Lesen Wakil (pleader) untuk menjadi
Tambunan. wakil kepada tertuduh.
• Tentera SBUB juga menyerang kubu Mat • Bertindak sebagai peguam untuk mewakili
Salleh di Teboh, Tambunan. penduduk Ulu Telemong
• Pada tahun 1900, Mat Salleh terkorban • menentang pihak kerajaan yang diwakili oleh
dalam pertempuran di Tambunan. renjer hutan.
(c) (i) Mereka mempertahankan maruah bangsa. • Memohon lesen pleader untuk membela petani
(ii) Mengembalikan hak dan kepentingan pembesar Terengganu di mahkamah
tempatan. • dengan menggunakan hujah agama.
(iii) Menunjukkan semangat tidak putus asa. • Menurut beliau, tanah yang diusahakan oleh petani
(iv) Tindakan mereka mementingkan masyarakat adalah “Hak Allah SWT“.
setempat. • Petani bebas mengerjakan tanah tersebut tanpa
perlu membayar cukai kepada British.
Bahagian C • Sistem percukaian yang diperkenalkan oleh British
berlawanan dengan hukum syarak.
1. (a) • Dasar British menghakis kuasa raja / pembesar. • Menuntut hak mengerjakan tanah ditetapkan
• Dasar British menjejaskan / menyulitkan kehidupan mengikut hukum agama Islam.
masyarakat setempat.
• British mengenakan kadar cukai yang tinggi. • Kegagalan pihak peguam cara (pendakwa)
dan hakim menjelaskan pertanyaan Haji Abdul
• Peraturan baharu membebankan penduduk Rahman
setempat. • menyebabkan perbicaraan ditangguhkan.
• Dasar pentadbiran cukai bersifat menindas. • Perbicaraan diakhiri dengan keputusan berpihak
• Kedaulatan raja / negeri terhakis. kepada Haji Abdul Rahman Limbong.
• Maruah bangsa tercabar. (b) • Kebangkitan Tahun 1922 berlaku di Kuala
• Pentadbiran tradisional digantikan dengan Telemong
pentadbiran Barat. • Petani menentang peraturan baharu
(b) • Pada 16 Oktober 1874 Sultan Abdullah dan • dengan membersihkan tanah tanpa mendapatkan
pembesar Perak mengupah R.C. Woods pas kebenaran.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J16





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 16 15/11/2019 6:08 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Jawapan
• Dalam Kebangkitan 1925, seramai 300 hingga 500 Mengulangi kenyataan bahawa penghantaran bunga
orang petani berkumpul di Kuala Telemong emas bukan menandakan Terengganu adalah
• untuk membersihkan 200 ekar tanah milik Tengku jajahan Siam tetapi sebagai tanda persahabatan.
Nik Maimunah (d) Tabal
• dan 400 ekar tanah kerajaan tanpa mendapatkan Reaksi pemerintah – Sultan Muhammad IV menolak
pas kebenaran. Perjanjian Bangkok semasa J.S. Mason dan wakil
• Kebangkitan Tahun 1928 berlaku di Marang, Kuala Siam datang menghadap baginda di Kota Bharu
Telemong dan Kuala Berang. untuk memaklumkan persetujuan di antara Siam
• Golongan petani mengisytiharkan perang ke atas dan British melaksanakan Perjanjian Bangkok.
British. 2. (a) Meadow Frost
• Menduduki Balai Polis dan bangunan kerajaan. (b) Perjanjian Perlis-British
• Mengibarkan bendera merah di Kuala Berang. (c) Majlis Mesyuarat Negeri Perlis
• Haji Abdul Rahman Limbong ditangkap dan (d) perjanjian lain
dibicarakan di Kuala Terengganu. (e) W.G. Maxwell
• Beliau dijatuhi hukuman buang negeri ke Makkah (f) Tunku Mahmud
• atas kesalahan menghasut. (g) identiti negeri
(c) Sebab generasi muda perlu mengenali pejuang- (h) wakil British
pejuang yang menentang pentadbiran British:
• Menjadi inspirasi untuk memajukan diri. (i) J.L. Humphreys
• Mencontohi semangat juang mereka. (j) Sultan Muhammad II
• Menyedarkan diri bahawa kita tidak boleh 3. (a) Wan Muhammad Saman
mengharapkan orang lain untuk mempertahankan (b) Muhammad Salleh bin Perang
kedaulatan negara. (c) Dato’ Abdul Rahman bin Andak
• Mengingatkan diri supaya sentiasa mengeratkan 4. (a) ✓
perpaduan. (b) ✓
• Menguatkan jati diri. (c) ✓
• Meningkatkan semangat patriotisme. (d) ✗
• Menghargai perjuangan tokoh tempatan. (e) ✗
• Menghargai kemerdekaan yang diperoleh. (f) ✓
(g) ✓
Cabaran KBAT (h) ✓
Menyatupadukan penduduk, menguatkan jati diri dan Praktis PT3
mengamalkan prinsip Rukun Negara. Selain itu, tidak
menimbulkan kekacauan / huru-hara / ketegangan dalam
masyarakat. Menanamkan semangat cinta akan negara / Bahagian A
mengukuhkan semangat patriotisme dan sentiasa menuntut
ilmu serta mengikuti perkembangan dunia. 1. B 2. C 3. B 4. D 5. B 6. A
(Mana-mana jawapan munasabah) 7. C
Bahagian B
BAB 8 Kebajiksanaan Raja dan Pembesar 1. (a) (i) Sultan tidak boleh menyerahkan negeri dan
Melayu Menangani Cabar Barat kerajaan Johor kepada kuasa luar.
(ii) Menteri-menteri dan Jemaah Pangkuan
Kerajaan tidak boleh menyerahkan negeri
Praktis Pengukuhan kepada kerajaan luar.
(iii) Jemaah Menteri hendaklah terdiri daripada
1. (a) wilayah Pujoh, Sungai Perlis bangsa Melayu, rakyat Johor dan beragama
Reaksi pemerintah – Raja Syed Alwi Jamalullail Islam.
membantah langkah Siam mengambil wilayah Pujoh (iv) Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan mestilah teridiri
untuk dimasukkan ke wilayah Setul. daripada rakyat Johor.
(b) Sadao, Setul, Siam (v) Agama Islam sebagai agama negeri selama-
Reaksi pemerintah – Sultan Abdul Hamid Halim Shah lamanya.
menegaskan sempadan baharu di antara Kedah (vi) Raja dan Kerajaan Johor mengekalkan
dengan Siam harus ditentukan mengikut kriteria hubungan baik dengan kerajaan lain terutama
sempadan yang sedia ada. Baginda menyatakan British.
tidak akan memaafkan pihak yang menjual negeri (Mana-mana tiga)
Kedah seperti menjual seekor kerbau. (b) (i) Menyediakan asas yang kukuh bagi negeri
(c) Sultan Zainal Abidin III Johor untuk mengimbangi kuasa British /
Reaksi pemerintah – Menegaskan bahawa Siam mempertahankan identiti negeri.
tidak mempunyai sebarang hak ke atas Terengganu. (ii) Perlembagaan digubal untuk membentuk
kerajaan yang berteraskan demokrasi.

J17 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 17 15/11/2019 6:08 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Jawapan
(iii) Membantutkan usaha British untuk campur (iv) Usaha mempertahankan maruah bangsa /
tangan di Johor. kedaulatan negeri tanggungjawab setiap rakyat.
(iv) Memelihara kedaulatan negeri Johor. (v) Sokongan rakyat menjamin kejayaan usaha
(Mana-mana tiga) pemodenan.
(c) (i) Negara menjadi aman / tidak berlaku huru-hara. (Mana-mana empat)
(ii) Menjamin kesinambungan kerajaan. Bahagian C
(iii) Menentukan corak kerajaan.
(iv) Mempertahankan kedaulatan / kemerdekaan 1. (a) • Melalui Durbar 1903 di Kuala Lumpur, Sultan
negara. Perak / Sultan Idris Murshidul Adzam / Shah
2. (a) (i) Pembangunan sosioekonomi mengkritik pemusatan kuasa di tangan Residen
(ii) Pembangunan pertanian Jeneral.
(iii) Pembangunan bandar • Mendesak dilaksanakan langkah mengembalikan
(iv) Kemajuan pentadbiran dan pendidikan kuasa kepada institusi raja.
(v) Peranan Ahli Majlis Mesyuarat Persekutuan • Menuntut menambah bilangan pegawai Melayu
(vi) Kepimpinan tempatan di Sarawak dan Sabah dalam perkhidmatan kerajaan persekutuan.
(Mana-mana tiga) • Dilantik ke jawatan yang lebih tinggi.
(b) (i) Mengarahkan bendera Union Jack dikibarkan • Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan / Tuanku
lebih rendah daripada bendera negeri Johor. Muhammad ibni Yamtuan Antah menuntut
(ii) Menetapkan penggunaan bahasa Melayu bahasa Melayu digunakan sebagai bahasa rasmi
dalam penulisan rasmi kerajaan. Persekutuan.
(iii) Mewajibkan pegawai British yang berkhidmat di • Dalam Durbar 1932 di Pekan, Pahang, Sultan
Johor memakai pakaian rasmi kerajaan Johor. Perak / Sultan Iskandar Shah mendesak supaya
(c) (i) Menunjukkan pemuafakatan membawakan British mengembalikan kuasa pemerintahan
hasil. kepada Raja-raja Melayu dan Majlis Negeri.
(ii) Mempertahankan kesinambungan warisan • Dalam semua aspek pemerintahan negeri.
bangsa. • Dalam Durbar 1937 di Klang, Selangor, Yang di-
(iii) Usaha mereka bertujuan menjamin Pertuan Besar Negeri Sembilan / Tuanku Abdul
kesejahteraan hidup masyarakat tempatan. Rahman menggesa British mengembalikan
(iv) Mengelakkan masyarakat tempatan daripada peluang perkhidmatan kepada tenaga buruh dari
ditindas oleh kuasa penjajah. rumpun Alam Melayu.
(v) Memberi kesedaran bahawa pemeliharaan • Sultan Pahang / Sultan Abu Bakar Riayatuddin
Al-Muazzam Shah mendesak British memberikan
kedualatan negara tanggungjawab kita semua.
(Mana-mana empat) perhatian kepada masalah orang Melayu yang
tidak mempunyai pekerjaan atau tanah.
3. (a) (i) Johor terkenal sebagai pengeluar gambir dan • Durbar 1939 di Seri Menanti, Negeri Sembilan,
lada hitam dunia yang penting. Sultan Selangor / Sultan Hishamuddin Alam
(ii) Perak terkenal sebagai pengeluar bijih timah Shah mencadangkan penubuhan Malay Girls
utama dunia. School.
(iii) Di Kedah, Perdana Menteri Wan Muhammad • Yang sama taraf dengan Malay College Kuala
Saman berjaya menjadikan Kedah sebagai Kangsar.
negeri jelapang padi semasa pemerintahan • Bagi meningkatkan pendidikan kaum wanita.
Sultan Abdul Hamid Halim Shah. (b) • Menjalinkan hubungan baik dengan kerajaan
(iv) Di Sarawak, muncul pelabuhan seperti Negeri-negeri Selat.
Kota Batu, Sandakan, Kuching, Santubong, • British mengekalkan kawasan Teluk Belanga di
Banjarmasin, Kutei dan Sambas. Singapura sebagai milik Kesultanan Johor.
(v) Pada awal tahun 1820-an, Sarawak merupakan • Berkunjung ke London untuk bertemu dengan Ratu
pengeksport utama emas, antimoni dan sagu. Victoria.
(vi) Sabah terkenal sebagai pengeluar hasil hutan • Dikurniakan gelaran Maharaja Johor pada tahun
seperti kapur barus dan sarang burung serta 1868.
hasil laut seperti mutiara dan sirip ikan yu. • Diberi kepercayaan menyelesaikan pertikaian di
(Mana-mana tiga) negeri-negeri Melayu.
(b) (i) Melambatkan peluasan kuasa British. • Meredakan tekanan Gabenor Negeri-negeri Selat.
(ii) Mencapai kemajuan pendidikan. • Menubuhkan Lembaga Penasihat Johor di London.
(iii) Penubuhan Rejimen Askar Melayu Diraja. • Melantik ahli dari kalangan pegawai British yang
(iv) Mewujudkan Pegawai Tadbir Melayu. berpengaruh.
(v) Institusi Beraja dipertahankan. • Membantu baginda dalam pentadbiran.
(Mana-mana tiga) • Menasihati baginda dalam hal pentadbiran negeri.
(c) (i) Permuafakatan mengukuhkan perpaduan. (c) Iktibar diperoleh daripada kesepakatan dan
(ii) Bulat air kerana pembetung, bulat manusia kebijaksanaan Raja-raja serta pembesar negeri:
kerana muafakat. • Permuafakatan pemerintah membawa kesentosaan
(iii) Bersatu kita teguh bercerai kita roboh. kepada rakyat.



© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J18





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 18 15/11/2019 6:08 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Jawapan
• Sikap berani dan kebijaksanaan asas penting
kepada seseorang pemimpin. Cabaran KBAT
• Rakyat mesti memberi sokongan kepada pemimpin
yang bertanggungjawab. Tidak melakukan kekacauan, mengamalkan prinsip Rukun
• Rakyat hendaklah bersatu padu memberi Negara, menanamkan semangat patriotisme, menyambut
sokongan kepada Raja / Pembesar. hari keputeraan raja denga meriah dan menangkis sebaran
• Mempertahankan kedaulatan negara maklumat palsu berkaitan raja dalam media sosial.
tanggungjawab kita semua. (Mana-mana jawapan munasabah)
• Rakyat hendaklah menghargai pengorbanan Raja
/ pembesar. PT3 Kertas Model
• Rakyat hendaklah taat setia kepada Raja /
pemimpin. Bahagian A
• Rakyat hendaklah melindungi negeri / negara.
2. (a) • Pada 15 Julai 1909, British menghantar W.G. 1. B 2. A 3. D 4. A 5. B
Maxwell sebagai Penasihat British di Kedah. 6. C 7. D 8. B 9. C 10. C
• Berlaku pergeseran antara Penasihat British dan 11. D 12. A 13. A 14. A 15. B
Majlis Mesyuarat Negeri Kedah. 16. C 17. D 18. C 19. D 20. B
• Majlis Mesyuarat Negeri Kedah diterajui oleh
Tunku Mahmud. Bahagian B
• Enggan menerima Penasihat British. 1. (a) • Menekankan aspek pemahaman perundangan
• Tindakan W.G. Maxwell mencampuri urusan yang diasaskan oleh Han Fei Zi.
pentadbiran negeri ditentang. • Mengutamakan ketegasan undang-undang bagi
• Majlis Mesyuarat Negeri Kedah menganggap mengawal tingkah laku manusia.
tindakan W.G. Maxwell menuntut surat rasmi (b) • Lulus peperiksaan perkhidmatan awam.
melalui residen Jeneral / ditulis dalam bahasa • Mengekalkan ajaran Konfiusianisme.
Inggeris sebagai melampau. • Membezakan golongan elit daripada golongan
• W.G. Maxwell mengenepikan nama Kedah dalam rakyat jelata.
surat rasmi. • Memilih pegawai kerajaan.
• Tindakan W.G. Maxwell mengibarkan Union • Memupuk nilai moral dan etika.
Jack di kediamannya dianggap mencabar identiti (c) • Memberi tumpuan semasa guru mengajar.
Kedah.
• Konflik membawa kepada Perjanjian Kedah-British • Sentiasa membuat ulangkaji.
• Memahami isi pelajaran.

pada 1 November 1923.
• Kedah menjadi naungan British. • Sering melibatkan diri dalam perbincangan.

• Menguasai bahasa Melayu.
• Kedah berjaya mengekalkan identiti sebagai negeri
Melayu. 2. (a) • Pelabuhan Johor Lama / Batu Sawar / Panchor
• Menggunakan bahasa Melayu dalam pentadbiran mudah dimudiki oleh kapal besar kerana Sungai
/ perundangan. Johor lebar dan dalam.
• Menggunakan kalendar Hijrah. • Lokasinya di selatan Selat Melaka membolehkan
• Cuti umum pada hari Jumaat. Johor mengawal lalu lintas kapal dagang dari
• Keutamaan pelantikan pegawai Melayu dalam Timur dan Barat
pentadbiran. • Pelabuhan Riau menjadi tumpuan para pedagang
(b) • Mewujudkan Jabatan Perbendaharaan luar kerana terletak di persimpangan lalu lintas
maritim.
• Jabatan Tanah dan Ukur (b) • Pelbagai kemudahan disediakan di pelabuhan
• Jabatan Audit untuk memudahkan pedagang.
• Pejabat Pos Besar dan Telekom • Urusan jual beli dipermudahkan dengan
• Mahkamah Keadilan penggunaan mata wang.
• Pasukan Polis Kedah • Cukai pelabuhan yang dikenakan terhadap
• Dapat mengembangkan sistem politik yang pedagang adalah berpatutan.
tersusun. • Pelaksanaan sistem naungan memudahkan
• Mempunyai pegawai berpengalaman. pedagang untuk mendapatkan surat kebenaran
(c) Peranan anda untuk mengekalkan kedaulatan dan kuasa Belanda.
kemerdekaan negari: • Orang Laut ditugaskan untuk mengawal pelabuhan
• Menzahirkan taat setia kepada sultan / raja. / menunda kapal dagang / menunjuk arah /
• Mematuhi undang-undang. mengawal keselamatan di perairan Johor dan
• Tidak menimbulkan kekacauan / ketegangan. Selat Melaka.
• Mempertahankan institusi kesultanan / raja. (c) • Menghasilkan barangan bermutu tinggi.
• Memelihara keamanan negeri. • Mengadakan pameran barangan di persada dunia.
• Mengeratkan perpaduan. • Mengurangkan / menghapuskan cukai eksport.
• Mengamalkan sikap toleransi. • Mewujudkan daya saing untuk menghasilkan
• Memupuk perpaduan. barangan bermutu.
• Menggalakkan / meningkatkan R&D barangan.

J19 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 19 15/11/2019 6:08 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Jawapan
3. (a) • Mengetuai pentadbiran pada peringkat negeri. F4 Seorang syeikh yang dilantik sebagai ketua
• Menjadi lambang kedaulatan negeri. mestilah disukai ahli kabilah, matang,
• Pentadbiran dan pelaksanaan perintah berani, sanggup mempertahankan
baginda dibantu oleh kaum kerabat diraja dan puaknya dan pandai berpidato.
pembesar. F5 Di kawasan Makkah terdapat kaum Arab
(b) (i) • Adat Temenggung Quraisy yang mentadbir dan memajukan
• Adat Perpatih perdagangan.
(ii) • Hukum Kanun Melaka / Undang-Undang [Mak. 3m]
Melaka (ii) F1 Kaum Badwi menternak secara nomad.
• Undang-Undang Laut Melaka Antara binatang ternakan termasuklah
• Undang-Undang 99 Perak unta, kambing dan biri-biri.
• Hukum Kanun Pahang F2 Mereka berpindah-randah untuk mencari
(c) • Memelihara kestabilan politik. rumput dan air bagi binatang ternakan.
• Mengawasi tingkah laku anggota masyarakat. F3 Mengamalkan sistem tukar barang,
• Menangani gejala sosial. memerlukan binatang ternakan dan
• Mewujudkan keharmonian dalam masyarakat. hasil ternakan dengan barang keperluan
• Memelihara warisan budaya. mereka seperti pakaian dan kurma.
4. (a) • Melibatkan modal yang besar. F4 Kaum Hadhari keluar berdagang secara
kafilah.
• Menggunakan tanah yang luas untuk perladangan. F5 Pada peringkat awalnya, masyarakat
• Pengeluaran dalam skala yang besar. Yaman memasarkan hasil dagangan dari
• Menggunakan tenaga buruh yang ramai. Hadramaut dan India serta membawanya
• Menggunakan teknologi moden. ke Syam dan Mesir.
(b) • Emas dilombong secara komersial di Raub, [Mak. 3m]
Pahang. (b) F1 Binaan kukuh / selamat / tahan lama.
• Arang batu dilombong di Batu Arang, Selangor. F2 Pembinaan berunsurkan luahan perasaan /
• Bijih timah dilombong di daerah Lukut / Sungai hening / aman.
Ujong / Larut / Klang. F3 Mempunyai ruang cahaya untuk keselesaan
• Pada tahun 1888, British membuka lombong bijih beribadat.
timah bawah tanah di Sungai Lembing, Pahang.
• Kawasan lombong baharu kemudian dibuka di F4 Terdapat ruang memisahkan lelaki dan wanita.
kawasan Ampang / Kuala Lumpur / Lembah Kinta. F5 Reka bentuk ruang sesuai dengan iklim
• Di Sarawak, emas dilombong di Bau. setempat.
• Antimoni dilombong di Bau / Kuching. F6 Terdapat pembinaan menara / mihrab / mimbar.
F7 Menggalakkan perhiasan yang indah.

• Arang batu dilombong di Sadong.
• Petroleum diusahakan di Miri. F8 Menghasilkan keunikan reka bentuk.
• Kilang menapis minyak didirikan di Lutong, Miri. F9 Mempunyai elemen estetika.
• Emas dilombong di Sungai Segama. F10 Binaan bagunan diperindah dengan pelbagai
• Arang batu dilombong di Silimpopon / Sandakan ukiran arabes / motif /kaligrafi / geometri /
/ Labuan. cakerawala.
(c) • Gunakan pendapatan untuk membina prasarana F11 Bertujuan memberikan keselesaan dan
yang lebih baik. ketenangan.
• Tumpukan pembangunan di luar bandar. F12 Menyesuaikan reka bentuk dengan iklim
• Menghulurkan bantuan kepada yang setempat.
memerlukannya. F13 Menerima budaya setempat.
• Hapuskan amalan rasuah. F14 Disesuaikan dengan faktor geografi seperti
• Menggalakkan rakyat melibatkan diri dalam bentuk muka bumi / cuaca / keadaan angin /
perdagangan / ekonomi moden. suhu.
• Melatih rakyat berdikari / tidak terlalu bergantung [Mak. 6m]
kepada kerajaan. (c) F1 Negara menjadi huru-hara / kacau bilau.
• Melaksanakan dasar pembangunan yang F2 Ekonomi negara terbantut.
melibatkan orang ramai. F3 Ilmu pengetahuan tidak berkembang.
F4 Masyarakat dikongkong.
Bahagian C F5 Kanak-kanak tidak berminat untuk ke sekolah.
F6 Gejala sosial berleluasa.
5. (a) (i) F1 Kaum Hadhari tinggal di kota dengan
menjalankan perniagaan dan memiliki F7 Wanita dipandang rendah.
binatang ternakan. F8 Semangat assabiah menyebabkan perpaduan
F2 Kaum Badwi hidup secara nomad dengan tidak dapat dipupuk
memelihara binatang ternakan. 6. (a) F1 Kepemimpinan Raja yang berwibawa.
F3 Mengamalkan sistem kabilah yang diketuai F2 Sumber kekuasaan Sultan Melaka dapat dilihat
seorang syeikh. melalui keturunan Raja Palembang.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J20





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 20 15/11/2019 6:08 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Jawapan
F3 Kepemimpinan pemerintah Kesultanan Melayu 7. (a) F1 Pentadbiran pada peringkat permulaan / awal
Melaka yang berdaulat dan berwibawa pembentukan.
menyebabkan pemerintahannya diterima oleh F2 Diketuai oleh Gabenor.
rakyat. F3 Residen Konsular dilantik.
F4 Pemerintahan diiktiraf oleh kuasa luar. F4 Membantu Gabenor dalam urusan pentadbiran.
F5 Sistem pentadbiran yang cekap. F5 Pulau Pinang menjadi pusat pentadbiran
F6 Berasaskan Sistem Pembesar Empat Lipatan. pertama.
F7 Sistem pentadbiran tersusun dan berkesan. F6 Pusat pentadbiran berpindah ke Singapura
F8 Pembesar mewujudkan sistem pentadbiran pada tahun 1832.
yang berkesan. F7 Lokasi Singapura lebih strategik.
F9 Di peringkat pentadbiran pusat, pembesar F8 Singapura juga lebih maju berbanding dengan
berempat merupakan tonggak utama Pulau Pinang.
pentadbiran. F9 Pentadbiran berpindah ke Pejabat India setelah
F10 Sistem perundangan yang mantap. SHTI dibubarkan.
F11 Hukum Kanun Melaka [Mak. 6m]
F12 Undang-Undang Laut Melaka (b) F1 Tiada wakil Negeri-negeri Selat dalam Majlis
[Mak. 6m] Perundangan di India
(b) F1 Peluasan melalui penaklukan. F2 walaupun undang-undang Negeri-negeri Selat
F2 Dilakukan untuk menjalin keselamatan dan diluluskan dalam majlis tersebut.
kemakmuran kerajaan. F3 Pejabat India gagal mengawal masalah
F3 Kawasan taklukan di Semenanjung Tanah rompakan terhadap kapal dagang.
Melayu ialah seperti Kuala Linggi, Beruas / F4 Juga gagal menyelesaikan pertelingkahan
Pahang / Terengganu / Kelantan. kumpulan Cina di Negeri-negeri Selat.
F4 Kawasan taklukan di Sumatera adalah Siak / F5 Pejabat India mahu menjadikan mata wang
Rokan / Kampar / Rupat. rupee India sebagai mata wang rasmi Negeri-
F5 Peluasan melalui perkahwinan. negeri Selat.
F6 Perkahwinan berlaku antara Sultan Melaka F6 Merugikan pedagang kerana nilainya lebih kecil
dengan puteri diraja kerajaan lain. daripada mata wang Dolar Sepanyol.
F7 Mengukuhkan lagi hubungan persahabatan dan F7 Pejabat India bercadang mengenakan cukai
kekeluargaan. pelabuhan di Negeri-negeri Selat.
F8 Perkahwinan Sultan Mansur Shah dengan F8 Cadangan bakal menjejaskan kemakmuran
puteri Majapahit, Raden Galuh Cendera Kirana, taraf pelabuhan bebas Negeri-negeri Selat.
menyebabkan pengaruh Melaka semakin F9 Pejabat India menjadikan Negeri-negeri Selat
meluas. tempat buangan banduan.
F9 Peluasan melalui naungan. F10 Tindakan menjejaskan imej Negeri-negeri Selat
F10 Pemerintah kerajaan lain rela bernaung di sebagai pusat perdagangan.
bawah Kesultanan Melayu Melaka. [Mak. 6m]
F11 Raja yang berada di bawah naungan Melaka (c) F1 Penting bagi kita mempertahankan
ditabalkan oleh Sultan Melaka. keistimewaan yang sedia ada di negara kita.
F12 Antara kerajaan yang rela bernaung dibawa F2 Kita perlu memastikan kekayaan ekonomi
Melaka ialah Lingga / Patani / Kedah. negara tidak dieksploitasi oleh pihak luar.
[Mak. 6m] F3 Pentadbiran yang sistematik penting untuk
(c) F1 Mengukuhkan hubungan dengan kerajaan yang melindungi kepentingan negara.
ditakluk. F4 Urus tadbir yang baik oleh pemimpin menjamin
F2 Menyekat pengaruh kuasa serantau seperti kesejahteraan hidup rakyat.
Siam / Majapahit / Pasai. F5 Usaha meningkatkan ilmu mampu menghadapi
F3 Membolehkan kerajaan Melayu Melaka cabaran kuasa asing.
menerima hadiah / ufti. F6 Mengukuhkan ekonomi negara bagi
F4 Mendapat bekalan seperti hasil pertanian / mengelakkan campur tangan kuasa luar.
rempah-ratus / bijih timah untuk diperdagangkan F7 Perancangan yang strategik menangkis cabaran
di pelabuhan Melaka. kuasa luar.
F5 Dapat menguasai perdagangan di Selat Melaka. F8 Pemimpin hendaklah bijak menyusun strategi
F6 Berlaku asimilasi budaya tempatan. menghadapi cabaran luar.
F7 Membolehkan kerajaan Melaka menyebarkan 8. (a) F1 Kedudukan Perlis, Kedah, Kelantan dan
agama Islam. Terengganu strategik.
F8 Mengembangkan Islam ke Pahang / Kelantan F2 Terletak di laluan perdagangan di antara Siam
/ Perak / timur Sumatera / Patani. dengan Singapura.
[Mak. 8m] F3 Penting untuk perdagangan British.



J21 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 21 15/11/2019 6:08 PM

Sejarah Ting. 3 KSSM Jawapan
F4 Negeri Perlis, Kedah, Kelantan dan Terengganu F6 Kelima-lima negeri dalam Negeri-Negeri Melayu
merupakan penampan usaha kuasa-kuasa Tidak Bersekutu tetap kedudukannya sebagai
Barat lain untuk campur tangan. negeri-negeri Melayu pemerintahan beraja.
F5 Kemaraan kuasa Barat ini menggugat serta F7 Negeri bebas dan berkuasa autonomi.
mencabar penguasaan British di negeri-negeri F8 Raja-raja Melayu mempunyai kuasa yang lebih
Melayu. besar berbanding dengan kuasa Raja-raja
F6 Kemakmuran dan kekayaan sumber hasil. Melayu di Negeri-negeri Melayu Bersekutu /
F7 Bagi Perlis dan Kedah, hasil pertanian dan Persekutuan 1896.
penternakan menjadi sumber bekalan makanan F9 Usaha British menggabungkan kedua-dua
F8 diperlukan bagi memenuhi permintaan sistem pentadbiran gagal kerana ditentang oleh
penduduk Pulau Pinang. raja-raja Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu.
F9 Bagi Kelantan dan Terengganu, aktiviti F10 Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Tidak
pembuatan seperti pertukangan dan Bersekutu yang berasingan dengan Negeri-
pembinaan kapal. negeri Melayu Bersekutu (Persekutuan 1896)
F10 Penting untuk membekalkan barang dagangan berterusan hingga Perang Dunia Kedua.
kepada pedagang Singapura. [Mak. 6m]
F11 Menghubungkan Burma dengan Pulau Pinang. (c) F1 Menzahirkan sokongan terhadap institusi
F12 Pembinaan landasan kereta api, rangkaian kesultanan.
jalan raya dan telegraf di antara Burma dan F2 Menguatkan jati diri.
Pulau Pinang membolehkan British memiliki F3 Menjaga keterampilan diri untuk dihormati oleh
rangkaian perhubungan terus dengan India. orang lain.
F13 Penting bagi perdagangan dan keselamatan F4 Mengambil berat terhadap perkembangan
British. semasa.
F14 British mendapati Siam telah melakukan F5 Tidak menimbulkan kekacauan.
kekejaman di negeri-negeri Perlis, Kedah, F6 Mengeratkan perpaduan.
Kelantan dan Terengganu. F7 Mempertahankan institusi kesultanan.
F15 Bagi mewajarkan peluasan pengaruhnya ke F8 Mengenakan hukuman terhadap individu
negeri-negeri tersebut, British menggunakan menghina institusi kesultanan.
slogan “Beban Orang Putih”.
[Mak. 6m]
(b) F1 Tidak ditadbir sebagai satu unit pentadbiran
yang tunggal.
F2 Pentadbirannya bersifat longgar. Contoh Jawapan Tugasan
F3 Tidak terdapat perjanjian khas dalam https://bit.ly/2O0JqPx
pembentukan Negeri-negeri Melayu Tidak
Bersekutu.
F4 Pengenalannya sebagai Negeri-negeri Melayu
Tidak Bersekutu adalah lebih kepada langkah
membezakan pentadbirannya dengan Negeri-
negeri Melayu Bersekutu (Persekutuan 1896). Jawapan i-Think
F5 Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu diletak https://bit.ly/2O0jdRj
bawah kawalan Pesuruhjaya Tinggi Negeri-
negeri Melayu Bersekutu / Gabenor Negeri-
negeri Selat.























© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J22





12 Jaw Top 1 Sej Tg3.indd 22 15/11/2019 6:08 PM

T O P TOP ONE KBSM/KSSM – Sumber IC093060 PELANGI



bahan latihan berkualiti ke arah prestasi
N SEJARAH unggul dalam peperiksaan sekolah dan T T O P
PT3. Termuat dengan ciri-ciri menarik
SEJARAH
serta pelbagai inisiatif digital ke arah
Tingkatan
E KSSM pembelajaran abad ke-21. O N
3

P

O


E
Judul-judul dalam siri ini: TINGKATAN N SEJARAH
Ciri-ciri Istimewa: TOP ONE KBSM/KSSM 1 2 3 4 5

Bahasa Melayu E
English Nadzatul Nazri
Nota SMART Bahasa Cina

Praktis Pengukuhan Mathematics / Matematik
Additional Mathematics / Matematik Tambahan
Praktis PT3 Biology / Biologi

Cabaran KBAT Physics / Fizik SEJARAH Tingkatan
Chemistry / Kimia
Sudut PAK-21 Science / Sains

Panduan Tugasan Geografi Praktis
Sejarah KBAT
Pentaksiran Akhir Pendidikan Islam Topikal 3
Tahun Ekonomi

Prinsip Perakaunan
Jawapan Lengkap Perniagaan

Kurikulum KSSM Baharu
PAK-21 Praktis KSSM
PT3



TINGKATAN 3
www.PelangiBooks.com

• Kedai Buku Online • Perpustakaan Online •



W.M: RM8.35 / E.M: RM8.65
IC093060
ISBN: 978-967-2353-87-4 FORMAT TERKINI
,!7IJ6H2-dfdihe! INFO PT3 2019


PELANGI Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. (89120-H)




04.indd 1 15/11/2019 12:42 PM