Ranger PT3 2022 - Geografi

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. PELANGI

PT3Revisi Cepat

Geografi

Tingkatan

1 . 2 . 3 KSSM

Chong Yoon Choi
Rajanderan Subramaniam

(Penulis Buku Teks)

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.Tingkatan 1 4.3 Melakar Peta Malaysia 26

1BAB Arah 5BAB Bumi 27

1

5.1 Sistem Fizikal Bumi 28
5.2
1.1 Arah Mata Angin 2 5.3 Struktur Bumi 30

1.2 Cara Menentukan Arah Mata 5.4 Benua, Lautan, Laut Utama 31
Angin Berpandukan Matahari 3 dan Selat

1.3 Cara Menentukan Arah Mata Kesan Pergerakan Kerak Bumi 33
Angin Menggunakan Kompas 4

1.4 Bearing Sudutan 6 6BAB Bentuk Muka Bumi

38

2BAB Kedudukan 9 6.1 Bentuk Muka Bumi 39
di Malaysia
2.1 Kedudukan Relatif 10
2.2 Latitud dan Longitud 12 6.2 Lokasi Pelbagai Bentuk Muka

Bumi di Malaysia 40

6.3 Kepentingan Pelbagai Bentuk

3BAB Peta Lakar Muka Bumi di Malaysia 48

3.1 Ciri-ciri Peta Lakar 16 7BAB Saliran 53
3.2 Simbol-simbol dalam Peta
17 7.1 Pandang Darat Fizikal 54
Lakar 18 Peringkat Aliran Sungai 56
3.3 Pandang Darat Fizikal dan 19 58
20 7.2 Sungai dan Tasik Utama
Pandang Darat Budaya di Malaysia
3.4 Langkah-langkah Melukis
7.3 Kepentingan Sungai dan
Peta Lakar Tasik Utama di Malaysia

4BAB Lakaran Peta Malaysia 21 8BAB Penduduk di Malaysia 61

4.1 Kedudukan Negeri-negeri di

Malaysia 22 8.1 Taburan Penduduk
di Malaysia
4.2 Kedudukan Ibu Negeri, Ibu 62
8.2 Faktor-faktor yang 64
Negara dan Pusat Pentadbiran Mempengaruhi Taburan
Penduduk di Malaysia
Kerajaan Persekutuan

di Malaysia 24

ii

9BAB Petempatan di Malaysia 66 13.2 Sisa-sisa Domestik 91
di Malaysia

9.1 Jenis-jenis Petempatan 13.3 Kesan-kesan Pembuangan
di Malaysia Sisa Domestik di Malaysia 92
9.2
9.3 Pola Petempatan di Malaysia

Fungsi Petempatan Bandar
dan Luar Bandar
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.67 13.4 Langkah-langkah Mengurangkan
68 Kesan Pembuangan Sisa
Domestik 93
69
Tingkatan 2
BA1B 0 Bentuk Muka Bumi
dan Saliran di 1BAB Skala dan Jarak

Asia Tenggara 72 95

10.1 Negara-negara di Asia 73 1.1 Skala 96
Tenggara 97
1.2 Jarak
10.2 Bentuk Muka Bumi di Asia 98
Tenggara 74 1.3 Menentukan Jarak Sebenar
Menggunakan Skala Peta
10.3 Sungai dan Tasik Utama
di Asia Tenggara 76 2BAB Peta Topografi

BA1B 1 Penduduk dan 103
Petempatan
2.1 Maksud Peta Topografi 104
2.2
di Asia Tenggara 78 Garisan Timuran dan
2.3 Garisan Utaraan
11.1 Taburan Penduduk Asia 2.4 105
Tenggara
79 2.5 Rujukan Grid 106

11.2 Fungsi-fungsi Petempatan Ciri Pandang Darat Fizikal
Bandar Utama di Asia dan Ciri Pandang Darat
Tenggara 81 Budaya 109

Mentafsir Peta Topografi 111

BA1B 2 Sumber Air 84 3BAB Pengaruh Pergerakan
Bumi terhadap Cuaca

12.1 Jenis-jenis Sumber Air 85 dan Iklim 114
12.2 Punca Krisis Air di Malaysia 86
12.3 Kesan Krisis Air di Malaysia 88 3.1 Pergerakan Bumi 115
12.4 Langkah Mengurangkan 3.2 Putaran Bumi 116
89 3.3 Peredaran Bumi 119
Kesan Krisis Air

BA1B 3 Sisa Domestik 90 4BAB Cuaca dan Iklim 123
di Malaysia
124
13.1 Jenis-jenis Sisa Domestik 91 4.1 Jenis dan Ciri Iklim
di Malaysia

iii

4.2 Pengaruh Cuaca dan Iklim 129 7BAB Kepelbagaian Iklim dan
terhadap Kegiatan Manusia Pengaruhnya terhadap
di Malaysia 131
133 Kegiatan Manusia
4.3 Kesan Kegiatan Manusia
terhadap Cuaca dan Iklim di Asia 157
di Malaysia

4.4 Perubahan Cuaca dan Iklim
di Malaysia
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. 7.1 Kepelbagaian Iklim di Asia 158

7.2 Ciri Iklim Mengikut Zon 160
di Asia

5BAB Pengangkutan 7.3 Zon Iklim Sejuk 162
di Malaysia
135 7.4 Zon Iklim Sejuk Sederhana 164

7.5 Zon Iklim Panas Sederhana 166

5.1 Pengangkutan Darat 7.6 Zon Iklim Panas 168
di Malaysia
136

5.2 Pengangkutan Udara dan 140 8BAB Jenis dan Kemajuan 170
Air di Malaysia Pengangkutan di Asia

5.3 Pengangkutan Awam 144 8.1 Jenis Pengangkutan di Asia 171
di Malaysia

5.4 Faktor-faktor yang 8.2 Kemajuan Pengangkutan 177
Mempengaruhi Jaringan di Asia
Pengangkutan di Malaysia
145 8.3 Kesan Pengangkutan terhadap

5.5 Kepentingan Pengangkutan Masyarakat, Ekonomi dan

Darat, Udara dan Air 146 Alam Sekitar 179

5.6 Kepentingan Pengangkutan 9BAB Pemanasan Global

Awam di Malaysia 148 180

5.7 Amalan Pengangkutan 9.1 Maksud Pemanasan Global 181
Lestari 149
9.2 Faktor-faktor Pemanasan
6BAB Telekomunikasi 150 Global 182
di Malaysia
9.3 Kesan-kesan Pemanasan
6.1 Alat Telekomunikasi 151 Global 183
di Malaysia
9.4 Langkah-langkah Mengurangkan
6.2 Kemajuan Alat Kesan Pemanasan Global 185
Telekomunikasi di Malaysia 152
BA1B 0 Teknologi Hijau
6.3 Kepentingan Telekomunikasi 187

di Malaysia 154

6.4 Kesan Telekomunikasi 10.1 Konsep Teknologi Hijau 188
terhadap Pembangunan
Negara 155 10.2 Ciri-ciri Produk Teknologi
Hijau 188
6.5 Penggunaan Alat
Telekomunikasi Secara 10.3 Contoh Produk Teknologi
Beretika 156 Hijau 189

iv

10.4 Kepentingan Teknologi Hijau 190 3.2 Faktor-faktor yang

10.5 Amalan Berkonsepkan Mempengaruhi Kepelbagaian
Teknologi Hijau
191 Tumbuh-tumbuhan Semula

Jadi dan Hidupan Liar 213

Tingkatan 3Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.4BAB Tumbuh-tumbuhan Semula

Jadi di Malaysia 221

1BAB Jadual dan Graf 193 4.1 Jenis dan Taburan Tumbuh-
4.2
tumbuhan Semula Jadi
4.3
1.1 Ciri-ciri dan Kegunaan 4.4 di Malaysia 222
1.2 Jadual 194
1.3 Faktor-faktor yang
1.4 Ciri-ciri dan Kegunaan Graf 195 Mempengaruhi Tumbuh-
tumbuhan Semula
1.5 Langkah-langkah Membina Jadi di Malaysia 228
Jadual 198

Langkah-langkah Membina Kepentingan Tumbuh- 229
Graf Bar Mudah, Graf Garisan tumbuhan Semula Jadi
Mudah dan Graf Gabungan 199 di Malaysia

Mentafsir Jadual, Graf Bar Kesan Kegiatan Manusia
terhadap Tumbuh-tumbuhan
Mudah, Graf Garisan Mudah Semula Jadi di Malaysia 231

dan Graf Gabungan 203

2BAB Carta Pai 205 5BAB Hidupan Liar 232
di Malaysia

2.1 Ciri-ciri dan Kegunaan 206 5.1 Hidupan Liar di Malaysia 233
2.2 Carta Pai 5.2 235
2.3 206 5.3 Kepentingan Hidupan Liar 238
Langkah-langkah Membina 208 di Malaysia 239
Carta Pai 5.4
Kegiatan Manusia yang
Mentafsir Carta Pai Mengancam Hidupan Liar
di Malaysia
3BAB Pengaruh Persekitaran
Fizikal terhadap Usaha Pemeliharaan dan
Pemuliharaan Hidupan Liar
Kepelbagaian di Malaysia

Tumbuh-tumbuhan 6BAB Sumber Semula Jadi
di Malaysia
Semula Jadi dan 243

Hidupan Liar 211

3.1 Faktor-faktor Persekitaran 6.1 Sumber Semula Jadi 244
Fizikal yang Mempengaruhi 6.2 di Malaysia 246
Kepelbagaian Tumbuh-
tumbuhan Semula Jadi dan 212 Taburan Sumber Boleh
Hidupan Liar Baharu dan Sumber Tidak
Boleh Baharu di Malaysia

v

6.3 Kepentingan Sumber Semula BA1B 0 Sumber Hutan

Jadi dalam Pembangunan 281

Ekonomi di Malaysia 250

10.1 Sumber Hutan 282
7BABPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. Kegiatan Ekonomi
di Malaysia 252 10.2 Kepentingan Pengurusan
Sumber Hutan di Malaysia 283

7.1 Jenis Kegiatan Ekonomi 10.3 Usaha Pemeliharaan dan
7.2 di Malaysia
7.3 253 Pemuliharaan Sumber Hutan
Taburan Kegiatan Ekonomi 254
7.4 Utama di Malaysia di Malaysia 284
260
Faktor-faktor yang 266 10.4 Peranan Agensi dalam 287
Mempengaruhi Kegiatan Pengurusan Hutan
Ekonomi di Malaysia di Malaysia

Kepentingan Kegiatan BA1B 1 Kitar Semula 289
Ekonomi di Malaysia

8BAB Tumbuh-tumbuhan Semula 11.1 Elemen Kitar Semula 290
Jadi dan Hidupan Liar
11.2 Kepentingan Amalan Kitar
di Dunia 268 Semula 292

8.1 Tumbuh-tumbuhan 11.3 Amalan Kitar Semula 293
Semula Jadi dan Hidupan di Malaysia
Liar di Dunia
269 11.4 Amalan Kitar Semula
8.2 Kepentingan Tumbuh- 273
tumbuhan Semula Jadi dan di Negara-negara Lain 296
Hidupan Liar di Dunia
Panduan Kerja Lapangan 300

9BAB Sumber Semula Jadi Pelaksanaan Kerja Lapangan 301
Utama dan Kerjasama
Format Penulisan Kerja Lapangan 303
Ekonomi di Dunia 274

Contoh Laporan Kerja Lapangan 304

9.1 Taburan Sumber Semula 275 Pentaksiran Tingkatan 1 & 2 315
9.2 Jadi Utama di Dunia
9.3
9.4 Krisis Sumber Semula Jadi

di Dunia 277 Kertas Model PT3 326

Contoh Kerjasama Ekonomi
Antarabangsa 278

Kepentingan Kerjasama Jawapan 337
Ekonomi Antarabangsa
280

vi

1Bab Arah

Kemahiran Geografi
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Galeri i -THINK

Arah Mata Angin Bearing Sudutan Rakan
Arah mata angin
Guru
Arah mata Arah mata angin
angin utama perantaraan Dinyatakan dalam
unit darjah (0°)
Utara Timur Laut
Timur Tenggara Diberi nilai Bearing Diukur dari
Selatan Barat Daya 0° hingga sudutan arah utara
Barat Barat Laut
360°

Buku Diukur menggunakan
jangka sudut

Laman web

Langkah-langkah Menentukan Arah Menggunakan Kompas

Berdiri menghadap objek yang Letakkan kompas di atas
hendak ditentukan arahnya. permukaan yang rata.

Orientasikan kompas perlahan- Tentukan arah objek itu
lahan sehingga jarum kompas berpandukan kompas yang

menunjuk ke arah utara. telah diorientasikan.

Langkah-langkah Mengukur Bearing Sudutan

Tentukan dua titik yang Lukis garisan Lukis arah mata angin
hendak diukur bearingnya lurus dari X ke Y. melalui titik rujukan.

(titik X dan Y).

Letakkan jangka sudut Ukur sudut mengikut
tepat di atas arah pusingan jam (dari 0°
mata angin.
ke garisan XY).

1

  Geografi PT3  Bab 1 Arah

1.1 Arah Mata Angin

1. Arah ialah hala tuju sesuatu tempat dari suatu tempat yang lain.

2. Arah sesuatu tempat dapat ditentukan dengan berpandukan:
(a) arah terbit dan terbenam matahari
(b) kumpulan bintang (buruj) pada waktu malam
(c) arah mata angin kompas

3. Terdapat empat arah mata angin utama, iaitu Utara (U), Timur (T), Selatan (S)
dan Barat (B).

4. Di antara keempat-empat arah mata angin, terdapat arah mata angin perantaraan,
iaitu Timur Laut (TL), Tenggara (Tg), Barat Daya (BD) dan Barat Laut (BL).
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.1

Utara Utara

Barat laut Timur laut

Barat Timur Barat Timur

Barat daya Tenggara

Selatan Selatan

Rajah 1.1 Empat arah mata angin utama Rajah 1.2 Lapan arah mata angin

PRAKTIS FORMATIF  1.1

1. Tandakan (✓) pada arah mata angin utama:

(a) Utara (c) Selatan

(b) Tenggara (d) Barat Daya

2. Berdasarkan rajah di bawah, nyatakan arah tempat-tempat yang berikut.

Pusat sumber Tempat Arah
(a) Surau
U (b) Kantin

Pejabat

Bengkel Surau (c) Pejabat
(d) Bengkel

Padang (e) Padang
(f) Pusat sumber

Kantin

2

Geografi PT3  Bab 1 Arah 

1.2 Cara Menentukan Arah Mata Angin
Berpandukan Matahari

1. Bumi berputar pada paksinya mengikut arah dari barat ke timur.

2. Putaran bumi menyebabkan matahari terbit di sebelah timur dan terbenam di
sebelah barat.

3. Hal ini membolehkan kita menentukan arah mata angin berpandukan matahari.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
1
Langkah-langkah Menentukan Arah Mata Angin Berpandukan Matahari

Berdiri di kawasan lapang dengan Anda menghadap ke timur, manakala
menghadap ke arah matahari terbit. belakang anda ialah barat.

Depakan kedua-dua belah Tangan kiri anda menghala ke arah utara dan
tangan anda. tangan kanan anda menghala ke arah selatan.

Rajah 1.3 Cara menentukan arah mata angin menggunakan matahari

PRAKTIS FORMATIF  1.2

Isi tempat kosong dengan jawapan yang tepat.

Jika anda berdiri dengan tangan kanan anda menunjukkan arah timur, iaitu arah

matahari terbit, tangan kiri anda akan menunjukkan arah 1. . Anda

berdiri menghadap ke arah 2. dan arah di belakang anda ialah

3. .

3

  Geografi PT3  Bab 1 Arah

1.3 Cara Menentukan Arah Mata Angin
Menggunakan Kompas

1. Kompas digunakan untuk menentukan arah sesuatu tempat
dengan tepat.

2. Pada permukaan kompas ditandakan dengan lapan arah mata
angin.

3. Jarum kompas yang dibuat daripada magnet sentiasa
menunjukkan arah utara kerana dipengaruhi oleh tarikan
magnet dari Kutub Utara bumi.

4. Kompas mesti diletakkan pada permukaan yang rata dan dijauhi
daripada bahan besi untuk mendapatkan bacaan arah yang lebih
tepat.

5. Kompas mudah dibawa ke mana-mana kerana kecil dan ringan.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.1

Rajah 1.4 Kompas

Langkah-langkah Menentukan Arah Mata Angin Menggunakan Kompas

Berdiri menghadap objek yang hendak Letakkan kompas pada permukaan yang
ditentukan arahnya. rata. Pastikan tidak ada sebarang objek
besi berhampiran.

Baca arah objek dengan berpandukan Orientasikan kompas dengan memusingkan
kompas. Arah pokok ialah barat. kompas secara perlahan-lahan sehingga
jarum kompas menunjuk ke arah utara.

4

Geografi PT3  Bab 1 Arah 

Menentukan Arah Tempat di Kawasan Sekolah Menggunakan Kompas

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.Taman SainsDewan
1Utara
Padang
Barat laut
Timur laut

Barat Timur

Kantin

Makmal komputer

Tenggara

Barat daya
Selatan

Pejabat

Surau

Perpustakaan
Rajah 1.5 Arah tempat-tempat di kawasan sekolah

PRAKTIS FORMATIF  1.3

1. Tandakan (✓) pada pernyataan yang betul tentang kompas.
(a) Kompas magnetik digunakan untuk menentukan arah sesuatu
tempat.
(b) Permukaan kompas ditandakan dengan empat arah mata angin
utama sahaja.
(c) Kompas mesti diletakkan pada permukaan yang rata untuk
mendapatkan bacaan yang tepat.
(d) Kompas perlu diorientasikan supaya jarumnya menghadap ke
arah utara.

2. Mengapakah jarum kompas sentiasa menunjuk ke arah utara?

5

  Geografi PT3  Bab 1 Arah

1.4 Bearing Sudutan

1. Arah sesuatu tempat dapat ditentukan menggunakan bearing.
2. Bearing ialah arah sesuatu objek atau tempat dari suatu titik rujukan.
3. Titik rujukan ialah sesuatu objek atau tempat yang dirujuk untuk menyatakan arah

objek atau tempat yang lain.
4. Bearing dinyatakan dalam unit darjah (°).
5. Bearing sudutan ialah bearing yang diukur dari arah utara, iaitu dari 0° mengikut

arah pusingan jam.
6. Bearing sudutan diukur menggunakan jangka sudut.

Utara
(360°/0°)
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.1

Barat Timur
(270°) (90°)

Selatan Rajah 1.7 Jangka sudut
(180°)

Rajah 1.6 Bearing sudutan diberi nilai 0° hingga 360°

Langkah-langkah Mengukur Bearing Sudutan
A  Mengukur bearing sudutan kurang daripada 180°

Mengukur bearing sudutan dari sekolah ke masjid

Lukis garisan lurus dari Lukis arah mata angin pada
sekolah ke masjid. titik rujukan, iaitu sekolah.

Letakkan jangka sudut tepat Baca nilai sudut dari 0°
di atas arah mata angin. mengikut pusingan jam

Pastikan pusat jangka sudut hingga ke garisan.
terletak pada titik rujukan.

6

Geografi PT3  Bab 1 Arah 
Masjid

U
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
1SekolahMasjid



U
60°

Sekolah

Bearing sudutan dari
sekolah ke masjid
ialah 60°.

B  Mengukur bearing sudutan melebihi 180°
Mengukur bearing sudutan dari sekolah ke bank

Lukis garisan lurus dari Lukis arah mata angin pada
sekolah ke bank. titik rujukan, iaitu sekolah.

Letakkan jangka sudut Ukur sudut dari selatan
di sebelah barat arah hingga ke garisan.

mata angin. Ukurannya ialah 75°.

7

  Geografi PT3  Bab 1 Arah U

MAIBANK Sekolah
75°
Bank
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
1

Bearing sudutan dari Kuiz
sekolah ke bank ialah 255°
Apakah alat yang sesuai
(180° + 75°). untuk mengukur bearing?

PRAKTIS FORMATIF  1.4

1. Isi tempat kosong dengan jawapan yang tepat.

(a) Bearing sudutan diukur dari arah mengikut arah .

(b) Bearing sudutan diberi nilai hingga .

(c) Bearing sudutan ditentukan menggunakan .

2. Cari bearing sudutan tempat-tempat yang berikut dari titik Y.

(a) U (b) U

Y Sekolah

Y

Klinik

Bearing sudutan klinik dari Y Bearing sudutan sekolah dari Y

ialah . ialah .



8

3Bab Pengaruh Persekitaran Fizikal terhadap
Kepelbagaian Tumbuh-tumbuhan
Semula Jadi dan Hidupan Liar

Geografi Fizikal: Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar

Galeri i -THINK
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
3SKFaeekpmteuolblraa-gfJaaaikadtniordTauynmanbHguidhMu-pteaummnpbeLuniahgraanruhiHTPeuidnmgubapuarhun-hLtuIiamkrlbimuhtaenrhSaedmauplaKeJpaedlibadgaanian

Bahan rujukan Guru Iklim Gurun Iklim Monsun
Panas Tropika
Bentuk muka Jenis iklim seperti
bumi Tumbuhan Hutan
Faktor Gurun Panas Monsun
penghubung Tropika

Tanih Faktor- Iklim
faktor
persekitaran Iklim seperti Iklim
fizikal Laurentia Siberia

Saliran Hutan Pokok Hutan
Daun Luruh Konifer

Rakan Internet

Pengaruh Tanih terhadap Kepelbagaian Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan
Hidupan liar

Jenis tanih Chernozem seperti Permafrost seperti Aridisols
Hutan Tundra Gurun Panas
Faktor penghubung Rumput Steppe

Latosol seperti Podzol seperti Terra rossa
Hutan Konifer
Hutan Hujan Tropika Hutan
Hutan Monsun Tropika Mediterranean

211

  Geografi PT3  Bab 3 Pengaruh Persekitaran Fizikal terhadap Kepelbagaian Tumbuhan dan Hidupan Liar

Faktor-faktor Persekitaran Fizikal yang

3.1 Mempengaruhi Kepelbagaian Tumbuh-tumbuhan
Semula Jadi dan Hidupan Liar

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.Bentuk muka bumiSaliran

• Kepelbagaian ciri dan ketinggian • Ciri pola sungai serta cawangannya dan
permukaan bumi diukur dari aras laut kuantiti air mengalir di sesuatu kawasan
seperti tanah pamah, paya, dataran tinggi, di permukaan bumi seperti sungai, tasik,
bukit, gunung dan gurun. kolam dan paya.

• Dibahagikan kepada kawasan bersaliran
baik dan bersaliran buruk.

Tanih Iklim

• Lapisan paling atas di permukaan bumi; • Kombinasi elemen-elemen seperti suhu,
terhasil daripada bahan organik dan bahan hujan, angin, awan, cahaya matahari dan
bukan organik. tekanan udara di sesuatu kawasan dalam
jangka masa yang panjang, iaitu antara 30
• Setiap jenis tanih berbeza dari segi hingga 35 tahun.
warna, tekstur, struktur, ketebalan dan
3 kandungan mineral.

PRAKTIS FORMATIF  3.1

1. Senaraikan empat faktor persekitaran fizikal yang mempengaruhi kepelbagaian
tumbuh-tumbuhan semula jadi dan hidupan liar di dunia.

212

Geografi PT3  Bab 3 Pengaruh Persekitaran Fizikal terhadap Kepelbagaian Tumbuhan dan Hidupan Liar 

Faktor-faktor yang Mempengaruhi

3.2 Kepelbagaian Tumbuh-Tumbuhan Semula
Jadi dan Hidupan Liar

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.Bentuk Muka Bumi
3
Bentuk muka Hutan Lokasi tumbuh-tumbuhan semula jadi dan
bumi hidupan liar

Tanah pamah Hutan Hujan Malaysia
(Ketinggian Tropika • Meranti, jelutong, merbau, cengal dan seraya
kurang daripada • Gajah, harimau, badak sumbu, musang, arnab, tapir,
10 meter dari
aras laut) monyet, pelanduk, landak, tenggiling, ular, burung

Brazil (Amazon)
• Pokok wimba, Brazilian mahogany, lapuna, ficus,

getah
• Puma, jaguar, anakonda, ikan pirana

Hutan Monsun Thailand, Laos, Myanmar, Filipina, India dan
Tropika Bangladesh
• Jati, cendana, pyinkado, inkanyin, mahagoni,

damar, sal
• Harimau, gajah, cerpelai, musang, burung murai

Hutan Konifer Kanada (Tanah pamah di Tasik Great St. Lawrence)
• Pokok pain, fir, sprus, cedar
• Karibu, tupai, burung hantu

Tanah tinggi Hutan Gunung • Pokok bantut, rendah dan renek seperti oak,
(Melebihi 180 • Jenis palma, paku pakis, laurel, lumut, kulampair
meter dari aras
laut) tumbuh- • Hidupan liar seperti tupai, serigala, kambing
tumbuhan gunung dan llama
berbeza
mengikut Banjaran Crocker (Malaysia)
ketinggian • Orkid, rhododendron buxifolium, kulampair, lumut,
selepas
1 200 meter periuk kera, paku pakis, halia liar
• Tupai, summit rat, leopard cat, binturong, katak

pokok Kinabalu, beruang matahari, whitehead’s
trogon

Banjaran Himalaya (India)
• Lumut, kulampair, barberry, cedar, birch, juniper,

Himalayan pine
• Himalayan serow, yak, Eurasian kingfisher, rhesus

monkey, snow leopard, Asiatic brown bear,
Eurasian brown bear

213

  Geografi PT3  Bab 3 Pengaruh Persekitaran Fizikal terhadap Kepelbagaian Tumbuhan dan Hidupan Liar

Pinggir laut Hutan Pantai • Semak samun, jemerlang laut, bintangor laut,
• Pulau, pantai mengkuang laut, tapak kuda, kelapa, bakau

berpasir, • Anjing laut, siput, ketam, umang-umang, udang,
pantai ular
berlumpur,
paya air
masin
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.NegaraKawasan Hutan Pantai
Malaysia
Pulau Redang, Pulau Rembia, Pulau
Tioman

Indonesia Pulau Raja Ampat, Kepulauan Bangka
Selatan, Pantai Barat Sumatera

Thailand Koh Samui, Pantai Phra Ae, Pulau
Phi Phi

Australia Pantai Whitehaven, Teluk Wineglass

Amerika Teluk Hanauma, Pantai Coast Guard
Syarikat

Hutan Pantai (Pulau Tioman)

Hutan Konifer (Kanada)

3

Hutan Hujan Tropika (Amazon)

Hutan Gunung (Banjaran Himalaya)
Rajah 3.1 Kepelbagaian tumbuh-tumbuhan semula jadi di dunia

214

Geografi PT3  Bab 3 Pengaruh Persekitaran Fizikal terhadap Kepelbagaian Tumbuhan dan Hidupan Liar 

Saliran

Saliran

Sistem saliran seperti sungai dan tasik kebiasaannya mempengaruhi
jenis dan taburan tumbuh-tumbuhan semula jadi dan hidupan liar.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
3Bersaliran baikBersaliran buruk

Ciri-ciri Ciri-ciri
• Kawasan yang kering atau tidak • Kawasan yang sentiasa lembap,

bertakung air atau tidak berair bertakung air atau berair
• Kawasan tanah pamah, beralun dan • Kawasan tanah rendah paya air tawar,

cerun bukit paya air masin dan pinggir laut
• Tanihnya subur untuk pelbagai tumbuh- • Sinonim dengan tumbuh-tumbuhan

tumbuhan semula jadi semula jadi dan hidupan liar yang dapat
• Kawasan yang kering sesuai didiami hidup di kawasan yang berair sepanjang
masa
oleh pelbagai spesies hidupan liar

Tumbuh-tumbuhan semula jadi Tumbuh-tumbuhan semula jadi
• Hutan Hujan Tropika • Hutan Paya Air Tawar
• Hutan Monsun Tropika • Hutan Paya Air Masin
• Hutan Konifer • Mengkuang, pokok nipah, pokok bakau
• Hutan Mediterranean
Hidupan liar
Hidupan liar • Memerang, siput, biawak, ular, buaya,
• Rusa, kijang, moose, gajah, monyet,
burung shoebill, umang-umang, ketam,
badak sumbu, harimau, mink, lynx ikan

Lokasi Hutan Paya Air Tawar dan Hutan Paya Air Masin

Negara Hutan Paya Air Tawar Hutan Paya Air Masin
Malaysia
• Tasik Bera • Kuala Gula
Thailand • Meludam • Teluk Murudu
Brazil • Delta Rajang • Teluk Lahad Datu
Australia
• Lembah Menam Chao Phraya • Pulau Phi Phi
• Toh Daeng • Wilayah Phang Nga

• Patanal Matogrossense • Teluk Santos
• Pulau Sao Vicente

• Kakadu National Park Northern • Darwin Shore
Territory • Daintree River

• Barman Forest

215

  Geografi PT3  Bab 3 Pengaruh Persekitaran Fizikal terhadap Kepelbagaian Tumbuhan dan Hidupan Liar

Tanih

Jenis tanih Ciri-ciri Tumbuh-tumbuhan Hidupan liar
semula jadi

Tanih • Tanih hitam • Padang rumput hawa Contoh: Coyote, bobcat,
chernozem di kawasan sederhana jenis Steppe badger, Saiga antelope
beriklim Steppe
• Sesuai untuk rumput,
• Beku pada tumbuhan bunga-bungaan
musim sejuk dan renek

• Akar pendek merebak di
permukaan tanah yang
beku pada musim sejuk

• Contoh: Big bluestem
grass, buffalo grass,
switchgrass
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Tanih • Tanih beku di • Hutan Tundra Contoh: Musang Artik,
permafrost kawasan yang • Tumbuhan yang tahan arnab Artik, lemming,
sangat sejuk karibu, beruang kutub
hidup dalam keadaan
• Kurang subur, sejuk melampau
sejuk dan • Contoh: Liken, lumut,
membeku kulampair, willow, birch,
sepanjang tahun health

Tanih • Kawasan gurun • Sesuai untuk tumbuh- • Kurang aktif pada
aridisols panas tumbuhan yang tahan waktu siang yang panas
panas dan kering
• Tanih kering • Mencari makanan pada
dan tandus • Akar yang panjang untuk waktu malam
menyerap air di dalam
tanah • Contoh: Unta, musang
fennec, oryx, rusa
• Contoh: Kaktus, akasia gazelle, tikus jerboa
bantut dan kurma

Tanih • Berpasir, liat • Hutan Hujan Tropika dan • Habitat dan sumber
latosol atau lembap Hutan Monsun Tropika makanan bagi pelbagai
spesies hidupan liar
• Berwarna • Tumbuh padat, lurus dan
merah atau tinggi • Contoh: Gajah, harimau,
kuning cerpelai, monyet,
• Pelbagai spesies tumbuhan beruang matahari,
• Contoh: Jati, mahogani, kancil, tapir

cendana, cengal, merbau

Tanih • Nipis, berasid • Hutan Konifer Contoh: Lynx, moose,
podzol dan beku • Akar yang pendek dan elk, brown bear, harimau
Siberia
3 tidak menerjah jauh ke
dalam tanah
• Contoh: Cedar, pain,
birch, fir, sprus

Tanih terra • Tanah liat dan • Hutan Mediterranean Contoh: Rusa, landak,
• Hutan bangkut serigala, helang
rossa pasir • Hutan pokok tirus di

• Warna merah kawasan tanah tinggi
• Contoh: Rosemary,
atau coklat
lavender, pain
kemerahan

216

Geografi PT3  Bab 3 Pengaruh Persekitaran Fizikal terhadap Kepelbagaian Tumbuhan dan Hidupan Liar 

Iklim
A  Iklim Gurun Panas

Iklim Gurun Panas

Kawasan
Gurun Arab di Asia Barat:
Jordan, Iraq, Qatar, Kuwait, Oman, Arab Saudi, Emiriah Arab Bersatu, Yaman
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
3Tumbuh-tumbuhanIklimHidupan liar
semula jadi

• Rumput alfalfa Suhu • Musang fennec
• Caper • Panas dan kering sepanjang tahun • Oryx
• Saltbushes • Min suhu tahunan tinggi: 25°C • Unta
• Ghaf • Suhu waktu siang: 32°C hingga • Tikus jerboa
• Kaktus • Labah-labah
• Akasia bantut 36°C • Rusa gazelle
• Semak samun • Langit cerah dan tidak berawan • Serigala
• Suhu waktu malam sangat sejuk:
Kaktus Oryx
kira-kira 5°C
• Julat suhu tahunan besar: 17°C

hingga 20°C

Hujan
• Hujan tahunan sangat sedikit,

kurang 250 mm
• Hujan turun sekali sekala dalam

setahun
• Angin Timuran dari kawasan darat

adalah angin kering dan tidak
membawa hujan

Akasia bantut Pokok caper Rusa gazelle

Rajah 3.2 Contoh tumbuh-tumbuhan dan hidupan liar di kawasan Gurun Panas

217

  Geografi PT3  Bab 3 Pengaruh Persekitaran Fizikal terhadap Kepelbagaian Tumbuhan dan Hidupan Liar

B  Iklim Monsun Tropika

Iklim Monsun Tropika

Kawasan
India, Sri Lanka, Pakistan, Bangladesh, Thailand, Vietnam, Myanmar, Filipina, Kemboja
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Tumbuh-tumbuhan Iklim Hidupan liar
semula jadi
• Satu musim kering dan satu • Harimau bintang
• Jati musim lembap yang nyata • Rusa
• Cendana • Monyet
• Mahogani Suhu • Kera
• Cengal • Suhu tinggi dan sekata • Cerpelai
• Inkanyin • Beruang matahari
• Pyinkado sepanjang tahun • Burung murai
• Paku pakis • Suhu antara 24°C hingga 27°C • Burung bangau
• Buluh • Binturong
• Rotan sepanjang tahun • Biawak
• Julat suhu tahunan besar, iaitu
Paku pakis Binturong
6°C

Hujan
• Hujan lebat hampir sepanjang

tahun
• Hujan tahunan antara 1 000 mm

hingga 2 000 mm
• Hujan lebat antara bulan Mei

hingga September

Angin
• Angin monsun dari laut ke darat

(angin lembap) membawa hujan
lebat pada musim panas
• Angin monsun dari darat ke laut
(angin kering) menyebabkan
musim kering

3

Buluh

Monyet

Burung murai
Rajah 3.3 Contoh tumbuh-tumbuhan dan hidupan liar di Hutan Monsun Tropika

218

Geografi PT3  Bab 3 Pengaruh Persekitaran Fizikal terhadap Kepelbagaian Tumbuhan dan Hidupan Liar 

C   Iklim Siberia

Iklim Siberia

Kawasan
Kawasan yang luas di Eropah dan utara Asia, Rusia, Poland, Jerman
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
3Tumbuh-tumbuhanIklimHidupan liar
semula jadi
Suhu • Martens
• Pain merah • Musim panas singkat, suhu • Lynx
• Dahurian larch • Siberian wolf
• Paper birch antara 15°C hingga 20°C • Beruang kutub
• Pain putih • Musim sejuk sangat sejuk, • Harimau Siberia
• Fir • Mink
• Sprus suhunya antara -17°C hingga • Karibu
• Larch -5°C • Lemming
• Cedar • Julat suhu tahunan sangat • Elk
besar, iaitu 30°C hingga 50°C • Musk
Cedar • Musim bunga dan musim luruh • Tupai merah
adalah singkat
Lynx
Hujan
• Hujan tahunan kira-kira 500 mm
• Hujan lebat (maksimum) pada

musim panas
• Salji turun pada musim sejuk

Angin
• Angin barat daya di selatan

Siberia membawa udara panas
dari Asia Tengah dan Timur
Tengah

Paper birch

Elk
Rajah 3.4 Contoh tumbuh-tumbuhan dan hidupan liar di kawasan beriklim Siberia

219

  Geografi PT3  Bab 3 Pengaruh Persekitaran Fizikal terhadap Kepelbagaian Tumbuhan dan Hidupan Liar

D  Iklim Laurentia

Kawasan Tumbuh-tumbuhan Hidupan liar
• Kanada Timur semula jadi • Chipmunk
• Timur Laut Amerika • Maple • Canadian lynx
• Fir • Wood duck
Syarikat • Yellow birch • Northern flicker
• China (utara) • Beech • Canadian goose
• Manchuria • Beaver
• Korea Utara
• Jepun (utara)
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Maple Beaver

Suhu Iklim Angin Arus
Hujan
• Arus sejuk
• Musim panas sederhana • Hujan turun • Angin monsun merendahkan
panas dan suhu antara sepanjang tahun Barat Laut suhu di kawasan
21°C hingga 26°C bertiup dari pantai China,
• Hujan lebat pada darat Jepun, Korea
• Musim sejuk sangat musim panas Utara dan
sejuk dan suhu antara • Ketika ini, Siberia
-6°C hingga 10°C • Salji turun pada musim dingin
musim sejuk adalah kering
• Min suhu tahunan antara
9°C hingga 17°C • Hujan tahunan
antara 500 mm
• Julat suhu tahunan hingga 1 000 mm
antara 20°C hingga 30°C

PRAKTIS FORMATIF  3.2

3 1. Berikan dua contoh tumbuh-tumbuhan semula jadi di kawasan:

(a) bersaliran baik (b) bersaliran buruk

2. Nyatakan jenis tumbuh-tumbuhan semula jadi di kawasan yang mempunyai jenis tanih

yang berikut:

(a) tanih chernozem (d) tanih latosol

(b) tanih podzol (e) tanih aridisol

(c) tanih permafrost

3. Namakan jenis tumbuh-tumbuhan di kawasan beriklim

(a) Monsun Tropika (b) Gurun Panas

220

Jawapan

Tingkatan 1

1BAB Arah
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. 3BAB Peta Lakar

PRAKTIS FORMATIF 3.1

PRAKTIS FORMATIF 1.1 1. Tajuk, arah mata angin, pemidang, simbol dan petunjuk.
2. Tajuk menerangkan kawasan yang digambarkan
1. (a) ✓ (c) ✓
dalam peta lakar.
2. (a) Timur (d) Barat (Terima jawapan murid yang sesuai)

(b) Selatan (e) Tenggara PRAKTIS FORMATIF 3.2

(c) Barat Laut (f) Utara

PRAKTIS FORMATIF 1.2 1. (a) Rumput
(b) Landasan kereta api

1. barat (c) Kuil
2. utara (d) Hospital
3. selatan
2. Dapat membaca dan memahami peta dengan
mudah, dapat menggambarkan lebih banyak ciri

PRAKTIS FORMATIF 1.3 dalam peta.
(Terima jawapan murid yang sesuai)
1. (a) ✓ (c) ✓ (d) ✓

2. Dipengaruhi oleh tarikan magnet dari Kutub Utara PRAKTIS FORMATIF 3.3

bumi. 1. (a) ✓ (c) ✓ (d) ✓

PRAKTIS FORMATIF 1.4 2. B.P. – Balai Polis Hosp. – Hospital
P.P. – Pejabat Pos B.B. – Balai Bomba
1. (a) utara, pusingan jam Sek. – Sekolah
(b) 0°, 360°
(c) jangka sudut PRAKTIS FORMATIF 3.4

2. (a) 110° 1. (a) Tulis tajuk dan lukis pemidang.
(b) 285° (b) Pilih dan lukis simbol dan singkatan perkataan
yang sesuai.
2BAB Kedudukan (c) Lengkapkan peta dengan arah mata angin dan
petunjuk.

PRAKTIS FORMATIF 2.1 4BAB Lakaran Peta Malaysia

1. (a) Harish duduk di hadapan Jaafar. PRAKTIS FORMATIF 4.1
(b) Daniel duduk di sebelah kanan Jaafar.
(c) Jian duduk di sebelah kiri Jaafar. 1. (a) Laut China Selatan
(d) Suresh duduk di belakang Jaafar. (b) Singapura
(c) Pahang
2. (a) Hotel terletak di belakang masjid.
(b) Sekolah terletak di sebelah kiri masjid. 2. Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur, Wilayah
Persekutuan Labuan, Wilayah Persekutuan
PRAKTIS FORMATIF 2.2 Putrajaya

1. Garisan Khatulistiwa PRAKTIS FORMATIF 4.2

2. Garisan Tarikh Antarabangsa 1. (a) Kota Bharu (c) Kuching
(b) Kangar (d) Bandaraya Melaka
3. A: 55°U 50°B
B: 40°U 45°T 2. Putrajaya
C: 0° 20°B
D: 30°S 45°T

337

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.   Geografi PT3  Jawapan PRAKTIS FORMATIF 7.2

5BAB Bumi 1. (a) Sarawak (c) Selangor
(b) Kedah (d) Sabah
PRAKTIS FORMATIF 5.1
1. Atmosfera, litosfera, hidrosfera, biosfera 2. Tasik Bera
2. Sumber air kepada hidupan di permukaan
PRAKTIS FORMATIF 7.3
bumi, habitat pelbagai jenis hidupan akuatik, 1. (a) Sungai Bernam (c) Sungai Muda
membekalkan air untuk pengairan.
3. Habitat kepada manusia, haiwan dan tumbuhan, (b) Sungai Endau
tanih subur untuk kegiatan pertanian, pelbagai
mineral dan batuan menggalakkan aktiviti 2. Tasik buatan manusia sesuai dijadikan tapak
perlombongan. penjanaan kuasa hidroelektrik yang membekalkan
tenaga elektrik. Tasik buatan manusia juga sesuai
PRAKTIS FORMATIF 5.2 dijalankan kegiatan penternakan ikan dalam
1. Kerak bumi, mantel, teras bumi sangkar. Pelbagai aktiviti rekreasi juga dijalankan
2. sial, sima di tasik buatan.

PRAKTIS FORMATIF 5.3 (Terima jawapan murid yang sesuai)
1. Benua Asia
2. (a) ✓ (c) ✓ 8BAB Penduduk di Malaysia
PRAKTIS FORMATIF 5.4
1. Pertembungan plat dan pencapahan plat PRAKTIS FORMATIF 8.1
2. Pembentukan gunung lipat dan pembentukan
1. Sebaran penduduk di sesuatu kawasan
gunung berapi 2. (c) ✓ (d) ✓

6BAB Bentuk Muka Bumi PRAKTIS FORMATIF 8.2
1. Dataran Kedah-Perlis, Dataran Kelantan, Dataran
PRAKTIS FORMATIF 6.1
1. Tanah tinggi, tanah pamah, pinggir laut dan saliran Kerian
2. China Selatan, Laut Sulu, Laut Sulawesi 2. Banyak peluang pekerjaan, tanah pamah yang
PRAKTIS FORMATIF 6.2
1. Gunung Kinabalu rata, kemudahan infrastruktur yang lengkap
2. Dataran Kedah-Perlis, Dataran Kelantan, Dataran (Terima jawapan murid yang sesuai)

Johor 9BAB Petempatan di Malaysia
(Terima jawapan murid yang sesuai)
3. (a) ✓ (b) ✓ (f) ✓ PRAKTIS FORMATIF 9.1
PRAKTIS FORMATIF 6.3
1. Cameron Highlands, Genting Highlands, Bukit Fraser 1. Jumlah penduduk melebihi 10 000 orang,
2. Jalan pengangkutan dari kawasan pedalaman ke kemudahan asas lengkap, petempatan berciri moden

bandar, kegunaan domestik 2. Pertanian, penternakan, perikanan

7BAB Saliran PRAKTIS FORMATIF 9.2
1. (Terima jawapan murid yang sesuai)
PRAKTIS FORMATIF 7.1 2. Pola petempatan berpusat mempunyai susun atur
1. Tasik ladam, tetambak, delta
2. Hakisan rumah yang rapat dan padat. Pola petempatan
berkelompok mempunyai susun atur rumah yang
rapat dalam satu kelompok dan terancang.

PRAKTIS FORMATIF 9.3
1. Bandar perindustrian, bandar pelancongan, bandar

pelabuhan
(Terima jawapan murid yang sesuai)
2. Kampung Boyan di Sarawak, Kampung Badang di

Kelantan, Kota Marudu di Sabah
(Terima jawapan murid yang sesuai)

338

BAB10 Bentuk Muka Bumi dan Saliran Geografi PT3  Jawapan 
di Asia Tenggara
2. Menjejaskan kesihatan manusia, kekurangan
PRAKTIS FORMATIF 10.1 bekalan air, kepupusan flora dan fauna

1. 11 PRAKTIS FORMATIF 12.4
2. Malaysia Timur, Indonesia, Filipina, Singapura, 1. Mengekalkan kawasan tadahan air, penggunaan

Brunei Darussalam dan Timor Leste air secara bijak dan berhemah, pendidikan alam
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. sekitar
PRAKTIS FORMATIF 10.2 2. Menutup pili air semasa menggosok gigi, guna
pakai air yang telah digunakan
1. tua
2. gunung berapi BAB13 Sisa Domestik
3. Laos
4. Lembah Menam Chao Phraya PRAKTIS FORMATIF 13.1
1. Bahan buangan yang dibuang dari kawasan
PRAKTIS FORMATIF 10.3
perumahan
1. Kawasan pelancongan, membekalkan air untuk 2. Sisa makanan, sisa kebun
kegunaan domestik dan pengairan tanaman
PRAKTIS FORMATIF 13.2
BAB11 Penduduk dan Petempatan
di Asia Tenggara 1. sisa pepejal, sisa cecair
2. Minyak masak terpakai, racun serangga, air
PRAKTIS FORMATIF 11.1
kumbahan
1. Singapura 2. padat
PRAKTIS FORMATIF 13.3
PRAKTIS FORMATIF 11.2 1. Menjadi tempat penularan wabak penyakit,
1. Pusat pentadbiran, pusat pelancongan,
menjejaskan pemandangan kawasan perumahan
pusat perindustrian, pusat pengangkutan dan 2. Pembuangan sampah ke dalam longkang
perhubungan, pusat pendidikan
2. Kawasan perbandaran yang merebak sehingga dan sungai menyebabkan aliran air tersekat.
menggabungkan bandar-bandar lain di dalamnya, Apabila hujan lebat, jumlah air meningkat
jumlah penduduk melebihi satu juta orang sehingga melimpah keluar dan menyebabkan
banjir kilat.
BAB12 Sumber Air
PRAKTIS FORMATIF 13.4
PRAKTIS FORMATIF 12.1 1. Pengurangan, penggunaan semula dan kitar semula
1. (a) ✓ (c) ✓ (d) ✓ 2. (a) Bekas pensel (c) Pasu bunga
2. Kerana air permukaan masih banyak (b) Bingkai gambar
(Terima jawapan murid yang sesuai)
Tingkatan 2
PRAKTIS FORMATIF 12.2
1BAB Skala dan Jarak
1. Fenomena kemarau, penebangan hutan,
pembuangan sampah sarap ke dalam sungai PRAKTIS FORMATIF 1.1

2. Pertambahan penduduk menyebabkan permintaan 1. Skala ialah nisbah jarak di atas peta berbanding
terhadap bekalan air meningkat. Kekurangan dengan jarak sebenar di atas permukaan bumi
air untuk memenuhi permintaan menyebabkan
penduduk menghadapi krisis air. 2. (a) Skala lurus
(b) Skala penyata
(Terima jawapan murid yang sesuai) (c) Pecahan wakilan

PRAKTIS FORMATIF 12.3 3. (a) 1 cm di atas peta mewakili 1 km di atas
permukaan bumi
1. Sekatan air akibat kekurangan bekalan air bersih
(b) 1 cm di atas peta mewakili 2 km di atas
permukaan bumi

339

  Geografi PT3  Jawapan

(c) 1 cm di atas peta bersamaan dengan (c) Sumber air (saliran paip air) dan pengangkutan
50 000 cm atau 0.5 km di atas permukaan bumi (jeti, pangkalan bot)

PRAKTIS FORMATIF 1.2 3. (a) Petempatan berjajar
(b) Petempatan berjajar
1. (a) Jarak mutlak (b) Jarak relatif (c) Petempatan berselerak
(d) Petempatan berselerak atau berkelompok
2. Jarak mutlak memberikan ukuran jarak yang tetap
dan tidak berubah. Jarak relatif memberikan ukuran 4. Sekolah, klinik dan rumah ibadat
yang tidak tetap dan berubah-ubah. 5. Kawasan dalam Peta 2.3 boleh dimajukan sebagai
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
PRAKTIS FORMATIF 1.3 Jarak sebenar kawasan pertanian kerana terdapat tanah beralun
(km) yang sesuai untuk penanaman getah dan kelapa
1. Jarak pada peta 2.0 sawit. Tanah pamah sesuai untuk penanaman padi.
(cm) Saliran yang baik dapat menggalakkan penanaman
6.2 padi dua kali setahun.
(a) 2.0
(b) 6.2 5.5 3BAB Pengaruh Pergerakan Bumi
(c) 5.5 terhadap Cuaca dan Iklim

2BAB Peta Topografi PRAKTIS FORMATIF 3.1

PRAKTIS FORMATIF 2.1 1. Putaran bumi dan peredaran bumi
2. Putaran bumi ialah pusingan bumi pada paksinya.
1. Tajuk, skala, petunjuk, simbol, garisan grid
2. Simbol dan singkatan Peredaran bumi merujuk bumi beredar mengelilingi
matahari mengikut orbit bujur.
PRAKTIS FORMATIF 2.2
PRAKTIS FORMATIF 3.2
1. garisan grid
2. garisan timuran, garisan utaraan 1. putaran bumi
2. barat ke timur
PRAKTIS FORMATIF 2.3 3. 23½°
4. 24 jam
1. kedudukan 2. rujukan grid 5. Kejadian siang dan malam, pembiasan angin lazim,

PRAKTIS FORMATIF 2.4 perbezaan waktu tempatan dan kejadian pasang
surut
1. fizikal, budaya Ciri pandang darat
2. Ciri pandang darat budaya PRAKTIS FORMATIF 3.3

fizikal Kegiatan ekonomi 1. peredaran bumi
Bentuk muka bumi Pengangkutan dan 2. matahari, orbit
Tumbuhan-tumbuhan perhubungan 3. 365¼ hari atau satu tahun
semula jadi Guna tanah 4. Kejadian empat musim di kawasan beriklim
Saliran Petempatan
Kemudahan sosial sederhana, gerhana bulan dan gerhana matahari,
perihelion dan afelion
PRAKTIS FORMATIF 2.5
4BAB Cuaca dan Iklim di Malaysia
1. (a) Mengenal pasti ciri pandang darat fizikal dan
ciri pandang darat budaya PRAKTIS FORMATIF 4.1

(b) Menghubungkaitkan ciri pandang darat fizikal 1. Iklim Khatulistiwa
dan ciri pandang darat budaya 2. (a) 27°C, 1°C hingga 3°C

(c) Menentukan taburan penduduk, pola (b) 2 600 mm
petempatan, kedudukan dan arah sesuatu ciri (c) Angin monsun: Monsun Timur Laut dan

2. (a) Tanaman getah di kaki bukit yang beralun Monsun Barat Daya
dan bersaliran baik Angin tempatan: Bayu laut dan bayu darat

(b) Petempatan dan jalinan perhubungan dan PRAKTIS FORMATIF 4.2
pengangkutan dibina di kawasan yang rata,
penanaman padi di kawasan rendah yang 1. Pertanian, pembalakan dan perikanan
bersaliran baik

340

Revisi Cepat PT3 KC117052 Ranger
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Nota Padat BHearlwamaranna! Tingkatan PT3 Revisi Cepat
Galeri i-THINK
1 . 2 . 3 KSSM
Praktis Formatif
• Bahasa Melayu
Pentaksiran Tingkatan 1 & 2 • English
• Matematik
Kertas Model PT3 • Mathematics
• Sains
Jawapan • Science
• Sejarah
KOD QR Info & Video ✔ Geografi Geografi
• Reka Bentuk dan Teknologi
Dapatkan • Pendidikan Islam
versi
eBook!

www.PelangiBooks.com W.M: RM18.95 / E.M: RM18.95
PelangiBookswww. .com• Kedai Buku Online • Perpustakaan Online •
KC117052
• Kedai Buku Online • Perpustakaan Online • ISBN: 978-967-2457-08-4

PELANGI Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. (89120-H)
PELANGI Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. (89120-H)