FOCUS KSSM Sejarah Tg1 (2023)

Format 190mm X 260mm Extent : 120pg (6.9 mm) Confirmed (All 4Cpg70gsm) Status CRC Date 3/3

PELANGI BESTSELLER





CC031063
TINGKATAN
1 KSSM FOCUS




Sejarah



Sejarah TINGKATAN




FOCUS KSSM Tingkatan 1 – siri teks rujukan yang lengkap dan padat dengan
ciri-ciri istimewa untuk meningkatkan pembelajaran murid secara menyeluruh. 1
Siri ini merangkumi Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM) yang baharu KSSM
serta mengintegrasikan keperluan Ujian Akhir Sesi Akademik (UASA). Sejarah
• Akashah Ismail
Pastinya satu sumber yang hebat bagi setiap murid!
• Abdul Hakim Samuri

REVISI PENGUKUHAN & CIRI-CIRI
› Infografik PENTAKSIRAN EKSTRA
› Peta Konsep
› Praktis Formatif › Aktiviti PAK-21
› Nota Komprehensif
› Praktis Sumatif › Cabaran KBAT
› Kertas Model UPSA › Info Sejarah
› Kertas Model UASA › Aplikasi Harian
› Jawapan › Resos Digital Kod QR



JUDUL-JUDUL DALAM SIRI INI
• Bahasa Melayu • Matematik • Sejarah TINGKATAN 1
• Tatabahasa • Mathematics • Geografi
Beli eBook • Penulisan • Sains • Pendidikan Islam
• Reka Bentuk dan Teknologi
• Science
• English
di sini! • Bahasa Cina

RESOS DIGITAL
KSSM
› › Info › › Video › › Infografik
› › Kertas Model UPSA
› › Kertas Model UASA

W.M: RM16.95 / E.M: RM17.95
W.M: RM??.?? / E.M: RM??.??
CC031063
ISBN: 978-629-7537-67-2
Menepati Format

PELANGI Pentaksiran UASA

Format: 190mm X 260mm TP Focus 2023 Sej Tg1_pgi CRC














Sejarah TINGKATAN








• Akashah Ismail 1 KSSM
• Abdul Hakim Samuri

FFormat: 190mm X 260mm TV Focus 2023 Sej Tg1_pgii CRC




PENERBITAN PELANGI SDN. BHD. (89120-H)
Ibu Pejabat:
66, Jalan Pingai, Taman Pelangi,
80400 Johor Bahru, Johor Darul Takzim, Malaysia.
Tel: 07-331 6288
E-mel: [email protected]

Pejabat Jualan:
Lot 8, Jalan P10/10, Kawasan Perusahaan Bangi,
Bandar Baru Bangi, 43650 Bangi, Selangor Darul Ehsan, Malaysia.
Tel: 03-8922 3993
Pertanyaan: [email protected]




© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 2023
Hak cipta terpelihara. Tiada bahagian daripada terbitan ini
boleh diterbitkan semula, disimpan untuk pengeluaran, atau
ditukarkan dalam apa-apa bentuk atau dengan alat apa jua
pun, sama ada dengan cara elektronik, sawat, gambar,
rakaman, atau sebagainya, tanpa kebenaran daripada
Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. terlebih dahulu.

ISBN: 978-629-7537-67-2
eISBN: 978-629-7537-68-9 (eBook)


Cetakan Pertama 2023




































Dicetak di Malaysia oleh Herald Printers Sdn. Bhd.
Lot 508, Jalan Perusahaan 3, Bandar Baru Sungai Buloh, 47000 Selangor Darul Ehsan.
Sila layari https://plus.pelangibooks.com/errata/ untuk mendapatkan pengemaskinian bagi buku ini (sekiranya ada).

KANDUNGAN







Bab
Tema Sejarah Kita dan Dunia 4 Mengenali Tamadun 36

Bab Peta Konsep 36
1 Mengenali Sejarah 1 4.1 Maksud Tamadun 37
4.2 Konsep Tamadun 37
Peta Konsep 1
4.3 Ciri-ciri Tamadun Awal Dunia 38
1.1 Pengertian Sejarah 2
Praktis Sumatif 4 42
1.2 Pengertian Sejarah Mengikut Pandangan
Sejarawan 2
1.3 Masa Silam dan Ruang dalam Sejarah 3 Bab Tamadun Awal Dunia 44
1.4 Sumber Sejarah 4 5
1.5 Penyelidikan dalam Sejarah 5 Peta Konsep 44
1.6 Tafsiran dalam Sejarah 7 5.1 Empat Lokasi Tamadun Awal Dunia 45
1.7 Kepentingan Mempelajari Sejarah 7 5.2 Perbandingan Sumbangan Tamadun Awal 50
Praktis Sumatif 1 9 Praktis Sumatif 5 54


Bab Bab Peningkatan Tamadun Yunani
2 Zaman Air Batu 11 6 dan Rom 56

Peta Konsep 11 Peta Konsep 56
2.1 Dunia Kita 12 6.1 Tamadun Yunani 57
2.2 Zaman Air Batu 14 6.2 Peningkatan Pemerintahan dan Pentadbiran
2.3 Garis Masa Zaman Air Batu 15 Tamadun Yunani 58
2.4 Ciri-ciri Zaman Air Batu Akhir 16 6.3 Tamadun Rom 60
2.5 Perubahan Zaman Air Batu Akhir 16 6.4 Peningkatan Seni Bina dalam Tamadun Rom 61
2.6 Kesan Perubahan Zaman Air Batu di Praktis Sumatif 6 64
Asia Tenggara 17
Praktis Sumatif 2 19 Bab Peningkatan Tamadun India
7 dan China 66

Bab Peta Konsep 66
3 Zaman Prasejarah 21 7.1 Tamadun India 67

Peta Konsep 21 7.2 Tamadun China 69
Praktis Sumatif 7 73
3.1 Maksud Zaman Prasejarah 22
3.2 Lokasi Zaman Prasejarah di Dunia 23
3.3 Ciri-ciri Kehidupan Manusia Zaman Prasejarah 25 Bab Tamadun Islam dan 75
3.4 Kesinambungan Sumbangan Zaman Prasejarah 8 Sumbangannya
kepada Kemajuan Kehidupan Manusia 29
Peta Konsep 75
3.5 Zaman Prasejarah di Malaysia 31
8.1 Latar Belakang Masyarakat Arab Sebelum
Praktis Sumatif 3 34 Kedatangan Islam 76



iii






KAND FOC 2023 SEJ TG1 1P.indd 3 03/03/2023 9:15 AM

8.2 Kemunculan dan Perkembangan Tamadun Islam 78 9.3 Kerangka Pelaksanaan Kajian Kes 98
8.3 Ketokohan Nabi Muhammad SAW sebagai 9.4 Contoh Kajian Kes 99
Pemimpin 82
8.4 Sumbangan Tamadun Islam kepada Dunia 84
JAWAPAN 104
8.5 Sumbangan Tamadun Islam dalam Bidang Seni
Bina 89
Praktis Sumatif 8 92 Kertas Model UPSA
(Ujian Pertengahan Sesi Akademik)
http://plus.pelangibooks.com/Resources/
Tema Pelaksanaan Kajian Kes Focus2023/SejarahT1/UPSA.pdf

Bab
9 Panduan Kajian Kes 94 Kertas Model UASA
(Ujian Akhir Sesi Akademik)
Peta Konsep 94
http://plus.pelangibooks.com/Resources/
9.1 Pengenalan 95 Focus2023/SejarahT1/UASA.pdf
9.2 Arahan kepada Murid 96





















































iv






KAND FOC 2023 SEJ TG1 1P.indd 4 03/03/2023 9:15 AM

Sejarah Kita dan Dunia

Bab
2 Zaman Air Batu









PETA KONSEP



Zaman Air Batu


• Tempat tinggal manusia.
• Menjadi habitat kepada berjuta-juta hidupan lain.
Dunia kita • Usia bumi melebihi 4.6 bilion tahun.
• Bumi pada hari ini terdiri daripada tujuh buah benua dan lima lautan.





Tahap Zaman Ciri-ciri Zaman Air Batu Kesan perubahan Zaman
Air Batu Akhir Air Batu


Zaman Miosen • Permukaan air laut membeku • Perubahan paras air laut dengan
• 23 juta – 5 juta. dan paras air laut rendah. kedalaman 100 meter.
• Gunung-gunung yang wujud • Sebahagian besar bumi dilitupi • Membentuk tasik air tawar
pada hari ini telah terbentuk salji. seperti Tasik Dayang Bunting
secara fizikal. • Binatang seperti mamot berbulu, di Malaysia dan Great Lake di
• Suhu dunia panas dan kering. badak, kuda, dan singa. Kanada.
• Tumbuhan rumput dan renek • Kepupusan binatang yang hidup
yang menjalar. pada Zaman Pleistosen dan
• Suhu dunia terlalu sejuk. Dunia bersaiz besar.
Zaman Pliosen
diliputi salji terutama di kawasan • Penghijrahan manusia ke Benua
• 5.3 juta – 2.6 juta. kutub dan benua Eropah. Asia dan Benua Eropah.
• Berlaku penyejukan global • Terdapat manusia yang tinggal • Iklim bumi menjadi sederhana
Zaman Miosen yang lebih di kawasan tanah pamah yang sejuk.
panas. sejuk. Mereka memburu binatang • Terbentuk kawasan kepulauan
• Terbentuk daratan tinggi seperti dan hidup secara nomad. sebagai Pentas Sunda.
di Colorado, Amerika Syarikat
yang dikenali sebagai Grand
Canyon.


Zaman Pleistosen
• 2.5 juta – 10,000 tahun dahulu.
• Berlaku glasier utama sebanyak 11 kali.
• Kebanyakan binatang ketika itu masih kekal hingga kini.

Zaman Holosen
• 10,000 tahun dahulu – masa kini.
• Berlaku kemajuan dalam kehidupan manusia.
• Tamadun manusia terus berkembang dalam bidang
pendidikan, keagamaan dan undang-undang.
Akses kepada
INFOGRAFIK




11






02 FOC 2023 SEJ TG1 2P.indd 11 02/03/2023 4:01 PM

Sejarah Tingkatan 1 Bab 2 Zaman Air Batu

2.1 Dunia Kita
INFO SEJARAH
INFO SEJARAH
1. Dunia merupakan tempat tinggal manusia
dan menjadi habitat kepada berjuta-juta • Geologi ialah bidang ilmu yang mengkaji
hidupan yang lain. pembentukan bumi.
• Paleontologi ialah bidang ilmu yang mengkaji
2. Bumi telah melalui pelbagai perubahan organisma yang hidup di bumi, sisa atau
yang memberi kesan terhadap: fosil yang terawet dalam sedimen binatang,
(a) Rupa bentuk fizikal tumbuhan, dan bentuk hidupan masa lampau. BAB
(b) Iklim
BAB
(c) Cuaca 2
2
(d) Hidupan yang ada Praktis Formatif 2.1
(e) Kedalaman lautan
1. Apakah maksud dunia?
3. Kemajuan sains dan teknologi membantu 2. Berapakah usia bumi?
manusia mengetahui sejarah yang berlaku
kepada bumi sejak jutaan tahun dahulu.

4. Pengetahuan dalam bidang kimia, arkeologi, geologi, fizik, dan paleontologi membantu manusia
membuat penyelidikan tentang perubahan yang berlaku kepada bumi.
5. Usia bumi dianggarkan oleh ahli sains melebihi 4.6 bilion tahun dan telah mengalami perubahan
dari segi fizikal dan iklim semenjak bumi mula terbentuk.
6. Pembentukan fizikal bumi:























7. Iklim telah mempengaruhi perubahan bentuk fizikal bumi menjadi:


• Terdiri daripada gunung, banjaran, bukit, tanah pamah, lembah,
Daratan dan sungai.
• Terdapat tujuh buah benua di dunia.




• Merupakan kawasan air masin yang meliputi 71% bentuk muka
Lautan bumi.
• Terdapat lima lautan di dunia.




12






02 FOC 2023 SEJ TG1 2P.indd 12 02/03/2023 4:01 PM

Sejarah Tingkatan 1 Bab 2 Zaman Air Batu



Amerika
Utara Lautan
Amerika Pasifik
Antartika
Selatan
Lautan
Lautan Artik
Selatan BAB
Benua
BAB
Lautan
Oceania Eropah 2
2


Lautan Lautan
Hindi Atlantik
Asia Afrika





Lautan Artik


Eropah
Amerika Asia
Utara
Lautan Atlantik
Lautan Pasifik
Afrika Utara


Amerika Lautan Hindi
Lautan Pasifik Selatan
Selatan Oceania
Lautan Selatan





Antartika

Benua dan lautan pada hari ini

Aktiviti 1
P
PAK-21
AK
21
-
Tugasan: Lukis benua dan lautan di dunia pada manila kad. Warnakannya dengan menarik. Tandakan
kedudukan Malaysia. Jelaskan keistimewaan kedudukan Malaysia.
Objektif: • Mengetahui benua dan lautan di dunia.
• Menjelaskan kedudukan benua dan lautan di dunia.
• Mensyukuri tinggal di negara yang aman dan makmur.



13






02 FOC 2023 SEJ TG1 2P.indd 13 02/03/2023 4:01 PM

Sejarah Tingkatan 1 Bab 2 Zaman Air Batu

2.2 Zaman Air Batu


1. Zaman Air Batu merupakan garis masa
geologi yang menunjukkan suhu bumi
menurun pada tahap membeku dalam
jangka masa yang lama.
2. Air batu tebal yang dikenali sebagai lapisan
ais menutupi Kutub Utara dan Kutub BAB
Selatan. Lapisan ais ini menyebabkan
BAB
kawasan air batu menjadi luas di kawasan 2
2
kutub dan pergunungan.
3. Pada akhir Zaman Air Batu, bumi mengalami Zaman Air Batu merupakan zaman ketika
proses pengglasieran (kecairan air batu). air batu menutupi permukaan bumi.
Terdapat tiga tahap berlakunya glasier:

Tahap Pertama 900 – 600 juta tahun Praktis Formatif 2.2

Tahap Kedua 250 – 80,000 juta tahun 1. Apakah maksud Zaman Air Batu?
2. Bilakah berakhirnya Zaman Air Batu?
Tahap Ketiga 10,000 juta tahun

4. Zaman Air Batu berakhir apabila iklim dunia berubah kepada suhu panas.

Tahap Zaman Air Batu

1. Zaman Air Batu terbahagi kepada empat tahap utama.
Tahap / Tempoh Huraian
Zaman Miosen • Gunung-ganang yang wujud pada hari ini terbentuk secara fizikal.
23 juta – 5 juta tahun • Wujud mamalia, hidupan di laut, dan di air.
• Suhu dunia panas dan kering.
Zaman Pliosen • Berlaku penyejukan global Zaman Miosen yang lebih panas.
5.3 juta – 2.6 juta tahun • Penyejukan dan pengeringan alam sekitar global pada masa itu
menyumbang kepada penyebaran padang rumput dan savana.
• Terbentuk jambatan darat Panama antara Amerika Utara dan
Amerika Selatan yang menggalakkan penghijrahan tumbuhan dan
haiwan ke habitat baharu.
• Terbentuk dataran tinggi seperti di Colorado, Amerika Syarikat
yang dikenali sebagai Grand Canyon.
Zaman Pleistosen • Berlaku glasier utama sebanyak 11 kali.
2.5 juta – 10,000 tahun • Manusia mengetahui cara membuat api.
• Kebanyakan binatang yang ada ketika itu masih kekal hingga kini.
• Manusia telah sampai ke Australia melalui jalan darat dari Asia
Tenggara (Pentas Sunda) sekitar 50,000 tahun dahulu.
Zaman Holosen • Berlaku kemajuan dalam kehidupan manusia.
10,000 tahun kini • Manusia mengetahui cara mendapatkan makanan melalui kegiatan
pertanian.
• Roda dan tulisan kunieform dicipta kira-kira 5,500 tahun dahulu.
• Tamadun manusia terus berkembang dalam pelbagai bidang
seperti pendidikan, pentadbiran, keagamaan, dan undang-undang.



14






02 FOC 2023 SEJ TG1 2P.indd 14 02/03/2023 4:01 PM

Sejarah Tingkatan 1 Bab 2 Zaman Air Batu
Aktiviti 2
Aktiviti 2 INFO SEJARAH
INFO SEJARAH
PAK-21
P AK - 21
Teori Milankovitch menyatakan bahawa
Tugasan: Cari video tentang Zaman Air Batu dari pusingan bumi mengelilingi matahari telah
laman sesawang. Bentuk satu kumpulan menyebabkan berlaku pelbagai perkembangan
(4–5 orang) dan hasilkan lakonan yang pada Zaman Air Batu. Setiap kitaran bumi
menunjukkan kehidupan pada Zaman menghampiri matahari akan menyebabkan
Air Batu. Persembahkan di hadapan kelas. suhu bumi menjadi panas dan berlaku kecairan
air batu.
Objektif: • Mengetahui tentang Zaman Air Batu. BAB
• Memahami ciri-ciri Zaman Air Batu. Praktis Formatif 2.3
BAB
• Mensyukuri kesenangan yang 2
2
dinikmati dalam kehidupan pada 1. Bilakah bermulanya hidupan di bumi?
2. Namakan hidupan yang hidup pada 500 juta
masa kini. tahun dahulu.

2.3 Garis Masa Zaman Air Batu

1. Menurut ahli paleontologi, hidupan di bumi bermula semenjak 545 juta tahun dahulu.
2. Kepelbagaian spesies binatang berkait rapat dengan perubahan iklim dan peringkat zaman
yang dilaluinya.
3. Kewujudan hidupan mengikut garisan masa:

2 juta tahun
5.2 juta tahun
500 juta tahun
25 juta tahun



Eurypterids
Trilobite Crinoid Dipterus Coiled Cephaloped Stegosaurus
Stone-lily






12,000 tahun
Diatryma Hyracotherium Deinotherium


INFO SEJARAH
INFO SEJARAH
Spesies Dinosaur




Velocraptor Stegosourus Plesiosourus Dilophosourus
Pterosour
Archocopteryx Parasourolohus



Spinosourus
Brochoourus Allosourus
Triceratops Tyranosourus Rex Apatosourus


15






02 FOC 2023 SEJ TG1 2P.indd 15 02/03/2023 4:01 PM

Sejarah Tingkatan 1 Bab 2 Zaman Air Batu
5. Suhu di benua utara dan selatan masih
2.4 Ciri-ciri Zaman Air Batu Akhir sejuk, namun Benua Asia mulai panas.
Keadaan tersebut menyebabkan manusia
1. Bumi mengalami cuaca panas sejak 8,500 berhijrah ke Benua Asia.
tahun dahulu.
2. Kecairan air batu berlaku apabila suhu Praktis Formatif 2.4
dunia meningkat.
1. Bagaimanakah suhu pada Zaman Air Batu
3. Kecairan air batu menyebabkan: Akhir?
(a) Paras air laut dunia meningkat. 2. Apakah jenis tumbuhan yang wujud pada BAB
(b) Terbentuk tasik dan pulau. Zaman Air Batu Akhir?
BAB
(c) Memisahkan haiwan dan tumbuhan di 2
2
kawasan yang berbeza.
(d) Berakhirnya Zaman Air Batu Akhir. Praktis Formatif 1 1
• Mencipta
4. Ciri-ciri Zaman Air Batu Akhir: Andaikan anda dipilih menyertai ekspedisi ke
(a) Aras laut Benua Antartika. Apakah persediaan yang anda
• Permukaan air laut membeku. lakukan?
• Paras air laut rendah.
• Pulau-pulau bersambung dengan
tanah besar.
• Memudahkan manusia dan binatang 2.5 Perubahan Zaman Air Batu Akhir
bermigrasi.
(b) Ciri fizikal bumi 1. Glasier telah mengubah bentuk fizikal bumi.
• Permukaan air laut membeku. Air batu yang cair dari tanah tinggi dan
• Menyebabkan sebahagian besar gunung akan membawa batu dan tanah
bumi dilitupi salji. semasa menuruni tanah tinggi. Lebihan air
(c) Binatang yang dibawa akan melimpahi ke kawasan
• Binatang seperti mamot berbulu, laut. Kesannya berlaku perubahan paras
badak, kuda, dan singa tinggal di air laut dengan kedalaman 100 meter.
kawasan tanah pamah yang sejuk.
2. Kecairan air batu membentuk tasik air
tawar seperti Tasik Dayang Bunting di
Malaysia dan Great Lakes di Kanada. Bentuk
saliran sungai turut berubah kepada bentuk
yang wujud pada hari ini.

3. Kepupusan binatang yang hidu pada Zaman
Pleistosen seperti mamot, sloth, dan
harimau bertaring.
Mamot
(d) Tumbuhan
• Tumbuhan utama ialah rumput dan
tumbuhan renek yang menjalar.
(e) Suhu
• Suhu dunia terlalu sejuk.
• Dunia dilitupi salji terutama di
kawasan kutub dan benua Eropah.
(f) Kehidupan manusia
• Terdapat manusia yang tinggal di Harimau bertaring Sloth
kawasan tanah pamah yang sejuk. 4. Manusia perlu menyesuaikan aktiviti harian
• Mereka memburu binatang dan dengan perubahan iklim. Mereka berhijrah
hidup secara nomad.
dari Benua Afrika ke Benua Asia dan Benua


16






02 FOC 2023 SEJ TG1 2P.indd 16 02/03/2023 4:01 PM

Sejarah Tingkatan 1 Bab 2 Zaman Air Batu
Eropah. Penghijrahan ini disebabkan suhu (d) Contoh, bahasa Melayu digunakan
di Benua Asia dan Benua Eropah tidak lagi oleh penduduk di Malaysia, Indonesia,
terlalu sejuk. selatan Thailand, dan selatan Filipina.
5. Iklim bumi berubah daripada terlalu 6. Kecairan air batu pada akhir Zaman Holosen
sejuk kepada sederhana sejuk. Kegiatan menyebabkan terbentuknya sungai dan
radiasi bumi yang berlaku daripada tasik di Asia Tenggara.
sinaran matahari menjadi penyebab utama (a) Sungai mengalirkan air ke dalam tasik
peningkatan suhu bumi. dan laut.
(b) Contoh sungai terbesar ialah Sungai BAB
Sunda Utara.
BAB
Praktis Formatif 2.5 (c) Aliran sungai yang mengalir telah 2
2
menenggelamkan kawasan tanah
1. Namakan dua tasik air tawar yang terdapat di
Malaysia. rendah di sepanjang tepi pantai.
2. Apakah kesan radiasi bumi? (d) Perkembangan ini telah membentuk
Selat Melaka, Teluk Siam, dan Laut
Jawa.
7. Perubahan pada akhir Zaman Holosen di
2.6 Kesan Perubahan Zaman Air Asia Tenggara telah memberi kesan kepada:
Batu di Asia Tenggara (a) Bentuk fizikal dan hidupan di Asia
Tenggara.
1. Kesan perkembangan Zaman Air Batu Akhir: (b) 13% mamalia dunia bersaiz besar dan
(a) Kenaikan paras air laut di Pentas Sunda. sederhana mendiami kawasan Aisa
(b) Pergerakan manusia di sekitarnya. Tenggara.
2. Sejak 17,000 – 20,000 tahun dahulu, paras (c) Kepupusan binatang bersaiz besar
air laut naik antara 100 hingga 120 meter. seperti pachycrocuta dan stegodon.
3. Ketika itu, Pentas Sunda merupakan daratan
yang mempunyai kawasan tanah rendah di
antara pulau-pulau yang wujud pada hari
ini.
4. Kepulauan Sumatera, Jawa, dan Borneo
terletak di atas Pentas Sunda. Kawasan yang
dihubungkan melalui daratan seluas 3.2
juta kilometer persegi menyatukan Burma
(Myanmar), Thailand, Laos, Kemboja,
Vietnam, Semananjung Tanah Melayu,
Borneo, dan Singapura. Pachycrocuta
5. Pada 10,000 tahun dahulu, Asia Tenggara
merupakan kawasan tanah luas terbentang
yang menghubungkan daratan dengan
kepulauan dikenali sebagai Pentas Sunda.
(a) Pentas Sunda menjadi tunjang
kebenuaan di Asia Tenggara.
(b) Negara-negara di Asia Tenggara
memiliki ciri-ciri fizikal dan hidupan
yang hampir sama.
(c) Manusia di Asia Tenggara mempunyai
persamaan dari segi kepercayaan, asal
usul keturunan, bahasa, dan budaya. Stegodon




17






02 FOC 2023 SEJ TG1 2P.indd 17 02/03/2023 4:01 PM

Sejarah Tingkatan 1 Bab 2 Zaman Air Batu
8. Alam sekitar ialah alam di sekeliling kita 9. Perkara yang akan berlaku sekiranya kita
seperti: tidak menjaga alam sekitar:
(a) Berlaku pencemaran sungai, laut, dan
udara.
(b) Ancaman kepupusan terhadap flora
dan fauna.

10. Cara menjaga alam sekitar:


Sungai BAB
Menanam
BAB
Hutan pokok 2
2
Mengurangkan Mengitar
penggunaan semula
elektrik barang


Cara menjaga
Tumbuh-tumbuhan
alam sekitar
Praktis Formatif 2.6 Mengadakan Mengurangkan
kempen
penggunaan
1. Mengapakah berlaku pencairan air batu? kesedaran beg plastik
2. Apakah kesan kepada Pentas Sunda selepas
pencairan air batu? Mengetatkan
undang-undang
Praktis Formatif 1 2
• Mencipta
Isu-isu alam
Mengapakah kita harus bersyukur dengan alam sekitar di
ciptaan Tuhan? Malaysia
INFO

Aktiviti 3
Aktiviti 3
P AK - 21
PAK-21
Baca petikan akhbar di bawah.














Sumber: Sinar Harian (7 Okt. 2010)

Tugasan: Berdasarkan petikan akhbar tersebut, hasilkan sebuah poster bertemakan “Cintai Alam Sekitar”.
Objektif: • Mengetahui kepentingan alam sekitar kepada manusia.
• Menjelaskan kepentingan memelihara dan memulihara alam sekitar.
• Memupuk semangat menghargai dan mencintai alam sekitar.



18






02 FOC 2023 SEJ TG1 2P.indd 18 02/03/2023 4:01 PM

Sejarah Tingkatan 1 Bab 2 Zaman Air Batu

Praktis Sumatif 2



BAHAGIAN A

Arahan: Pilih jawapan yang tepat.

1. Maklumat berikut berkaitan dengan Zaman Air 5. Bilakah bermulanya perkembangan tamadun
Batu. manusia dalam bidang pendidikan dan BAB
pentadbiran?
BAB
Berjuta-juta tahun dahulu, bumi telah A Zaman Pliosen C Zaman Holosen
mengalami beberapa perubahan. 2
2
B Zaman Miosen D Zaman Pleistosen
Apakah kesan yang wujud daripada perubahan 6. Apakah tumbuhan utama pada Zaman Air Batu
tersebut? Akhir?
I Pemerintah A Kaktus C Paku pakis
II Perbandaran B Rumput D Pokok pain
III Hidupan yang ada
IV Rupa bentuk fizikal 7. Antara berikut, yang manakah kesan perubahan
A I dan II C II dan III iklim kepada kehidupan manusia?
B I dan IV D III dan IV I Terus menetap di kawasan Kutub
II Berpindah ke Benua Afrika yang lebih panas
2. Gambar berikut menunjukkan binatang yang III Menyesuaikan aktiviti harian dengan
hidup pada Zaman Air Batu. perubahan iklim
IV Berhijrah dari Benua Afrika ke Benua Asia
dan Benua Eropah
A I dan II C II dan III
B I dan IV D III dan IV
8. Antara berikut, yang manakah terletak di atas
Pentas Sunda?
I Laos
II Singapura
III Arab Saudi
Apakah binatang tersebut? IV Amerika Syarikat
A Sloth A I dan II C II dan III
B Dipterus B I dan IV D III dan IV
C Stegosaurus
D Wolly mammoth 9. Kecairan air batu pada akhir Zaman Holosen
menyebabkan terbentuknya tasik air tawar
seperti
3. Antara berikut, yang manakah merupakan A Tasik Kenyir
benua? B Tasik Perdana
I Artik III Amerika Utara C Tasik Putrajaya
II Eropah IV Atlantik Selatan D Tasik Dayang Bunting
A I dan II C II dan III
B I dan IV D III dan IV 10. Apakah iktibar daripada perkembangan Zaman
Air Batu?
4. Apakah yang berlaku pada Zaman Pliosen? A Berbangga dengan sumber alam
A Pembentukan Grand Canyon B Bekerjasama memajukan ekonomi
B Pengenalan cara membuat api C Bersyukur dengan kemakmuran negara
C Penciptaan roda dan sistem tulisan D Berusaha mengekalkan kelestarian alam
D Penghijrahan manusia ke Benua Asia sekitar



19






02 FOC 2023 SEJ TG1 2P.indd 19 02/03/2023 4:01 PM

Sejarah Tingkatan 1 Bab 2 Zaman Air Batu
BAHAGIAN B

1. Gambar berikut menunjukkan Zaman Air Batu. BAB










BAB
2







(a) Nyatakan empat tahap Zaman Air Batu. [4 markah] 2
(b) Senaraikan tiga ciri-ciri Zaman Air Batu [3 markah]
(c) Berikan cadangan anda untuk mengekalkan kelestarian alam sekitar. [3 markah]
Menganalisis

BAHAGIAN C

1. (a) Jelaskan ciri-ciri Zaman Air Batu:
(i) Zaman Miosen [3 markah]
(ii) Zaman Pliosen [3 markah]

(b) Berdasarkan gambar berikut, terangkan perubahan Zaman Air Batu Akhir terhadap bentuk fizikal bumi.

















Glasier Tasik
[6 markah]

(c) Jelaskan kegiatan manusia yang boleh menyebabkan berlakunya peningkatan suhu bumi dan cadangkan
langkah untuk mengatasi masalah tersebut. [8 markah]
Menganalisis








20






02 FOC 2023 SEJ TG1 2P.indd 20 02/03/2023 4:01 PM

Sejarah Kita dan Dunia

Bab
6 Peningkatan Tamadun Yunani


dan Rom





PETA KONSEP




Peningkatan Tamadun
Yunani dan Rom


Tamadun Yunani
Berkembang di Semenanjung Greece dan di
pulau-pulau sekitarnya yang dikelilingi Laut
Aegean dan Laut Mediterranean. Petempatan
manusia wujud sekitar 1 000 – 800 SM dan
membentuk negara-kota atau polis. Polis yang
terkenal ialah Athens, Sparta, dan Corinth.

Lokasi dan
perkembangannya

Tamadun Rom
Terletak di Lembah Latium berhampiran Sungai
Tiber. Lembah Latium menjadi kawasan
pertanian dan sumber air utama serta laluan
utama kapal.Terbahagi kepada Zaman Beraja,
Zaman Republik, dan Zaman Empayar.
Mencapai kegemilangan pada era Pax Romana.

Peningkatan tamadun











Pemerintahan dan pentadbiran Kemajuan seni bina
dalam tamadun Yunani dalam tamadun Rom
Monarki Oligarki Aristokrasi
Colosseum, Pantheon, Akueduk, Amfiteater,
Jalan raya, Tembok pertahanan, dan
Tirani Demokrasi Tempat mandi awam




Akses kepada
INFOGRAFIK




56






06 FOC 2023 SEJ TG1 2P.indd 56 02/03/2023 4:07 PM

Sejarah Tingkatan 1 Bab 6 Peningkatan Tamadun Yunani dan Rom


6.1 Tamadun Yunani THRACE Laut Hitam
MACEDONIA

1. Tamadun Yunani berkembang di Semenanjung U
Greece dan di pulau-pulau sekitarnya yang Laut
dikelilingi Laut Aegean dan Laut Mediterranean. Corinth Aegean
GREECE
2. Keadaaan cuaca yang sederhana menyebabkan Olympia Athens
orang Yunani sering melakukan kegiatan di luar Sparta
rumah seperti perdebatan dan sukan.
3. Kedudukan berhampiran laut menyebabkan orang CRETE Laut Mediterranean
Yunani terkenal sebagai pelayar yang handal.
PETUNJUK
4. Petempatan manusia di Yunani telah wujud sekitar Tamadun Yunani
1,000 – 800 SM dan membentuk negara-kota atau Negara Kota
polis. Lokasi tamadun Yunani
5. Ciri-ciri polis:
(a) Merupakan gabungan bandar utama, bandar kecil, dan kampung.
(b) Menjadi ibu kota dan pusat tumpuan masyarakat.
(c) Memiliki jumlah penduduk yang ramai dan wilayah yang luas.
(d) Dianggap sebagai tanah suci kurniaan Dewa dan setiap warganegara bertanggungjawab
mempertahankan negara.
6. Polis yang terkenal ialah Athens, Sparta, dan Corinth.
Praktis Formatif 6.1
Polis Keluasan wilayah (km persegi) Jumlah penduduk
1. Apakah kepentingan polis dalam
Athens 2 650 40 000 tamadun Yunani?
2. Namakan dua pusat pentadbiran di
Sparta 8 400 16 000 Malaysia yang mempunyai ciri yang
Corinth 880 10 000 sama seperti polis.

7. Di tengah-tengah polis, terdapat acropolis.

Dilengkapi rumah ibadat,
Pusat komuniti yang bangunan kerajaan, istana, BAB
dilindungi oleh kubu. dan rumah bangsawan.
BAB
6
Lokasi paling strategik Terdapat kawasan lapang, 6
dari segi keselamatan, iaitu agora yang menjadi
pentadbiran, dan pasar awam dan tempat
komunikasi. pertemuan masyarakat.


Penduduk berhampiran Di luar acropolis,
acropolis terlibat aktif terdapat kampung yang
dalam urusan pentadbiran menjalankan pertanian dan
negara. penternakan.



Acropolis ialah kawasan tertinggi yang menempatkan bangunan kerajaan dan keagamaan.
Agora ialah tempat pertemuan atau pusat ekonomi bagi sesebuah negara kota.



57






06 FOC 2023 SEJ TG1 2P.indd 57 02/03/2023 4:07 PM

Sejarah Tingkatan 1 Bab 6 Peningkatan Tamadun Yunani dan Rom


6.2 Peningkatan Pemerintahan dan
Pentadbiran Tamadun Yunani Praktis Formatif 1 1

1. Tamadun Yunani meninggalkan sumbangan • Menganalisis
dalam aspek pemerintahan dan pentadbiran Apakah kelebihan sistem demokrasi berbanding
sistem lain?
yang diwarisi oleh kerajaan moden masa
kini.
2. Terdapat lima sistem pemerintahan yang diamalkan di negara-kota Athens:
(a) Sistem monarki
• Sistem beraja berasaskan keturunan. Raja dibantu oleh Konsul yang terdiri daripada
golongan bijak pandai.
(b) Sistem oligarki
• Pemerintahan oleh sebahagian kecil golongan yang memiliki kuasa.
(c) Sistem aristokrasi
• Pemerintahan oleh golongan bangsawan.
(d) Sistem tirani
• Pemerintahan oleh golongan yang zalim (diktator) dan menindas rakyat.
(e) Sistem demokrasi
• Pemerintahan yang dipilih oleh rakyat melalui pengundian.

Perkembangan Sistem Demokrasi di Athens
1. Perubahan bentuk sistem pemerintahan di Athens
berlaku disebabkan:
(a) Memantapkan dan melancarkan hal-ehwal
pentadbiran sedia ada.
(b) Memperlihatkan kematangan politik penduduk
Athens yang berusaha memajukan aspek
pemerintahan negara.
2. Perkembangan sistem demokrasi di Athens:
(a) Diasaskan oleh Solon pada tahun 594 SM.
(b) Merupakan demokrasi langsung, iaitu setiap Solon Pericles
warganegara Athens terlibat secara langsung dalam perbincangan dan perdebatan bagi
menentukan dasar dan peraturan di Athens termasuk soal ekonomi, politik, dan sosial.
(c) Pada zaman pemerintahan Pericles (495 – 429 SM), penekanan diberi kepada kuasa rakyat BAB
bagi memantapkan sistem demokrasi.
BAB
Ciri-ciri Sistem Demokrasi di Athens Demokrasi 6
6
di Athens
1. Badan pentadbiran di Athens terdiri daripada:
INFO
Dewan Perhimpunan


Majlis Majistret Juri


Dewan Perhimpunan (c) Bersidang sekurang-kurangnya tiga
kali dalam sebulan.
1. Keanggotaan Dewan Perhimpunan: (d) Semua warganegara dibenarkan
(a) Terdiri daripada warganegara lelaki menghadiri perhimpunan.
Athens. (e) Boleh mengemukakan pandangan
(b) Memegang jawatan selama enam tentang dasar pentadbiran.
bulan hingga setahun.

58






06 FOC 2023 SEJ TG1 2P.indd 58 02/03/2023 4:07 PM

Sejarah Tingkatan 1 Bab 6 Peningkatan Tamadun Yunani dan Rom

2. Fungsi Dewan Perhimpunan: Majistret
(a) Melantik Ahli Majlis.
(b) Mahkamah orang awam. 1. Majistret merupakan badan yang
(c) Menggubal undang-undang. melaksanakan dasar yang telah ditetapkan.
(d) Menerima duta dari negara asing. Fungsinya sama seperti perkhidmatan
(e) Mengeluarkan deklarasi peperangan. awam pada masa kini.
(f) Menjalin perjanjian dengan negara
lain. 2. Keanggotaan Majistret:
(g) Membincangkan hal kewangan dan (a) Terdiri daripada warganegara Athens.
percukaian. (b) Dianggotai oleh 6 000 orang ahli.
(c) 200 – 500 orang merupakan hakim.
(d) 10 orang jeneral tentera merupakan
Praktis Formatif 1 2 ahli.
• Mengaplikasi
3. Fungsi Majistret:
Terangkan badan pentadbiran di Malaysia yang
mempunyai fungsi yang sama dengan Dewan (a) Merupakan kakitangan kerajaan.
Perhimpunan. (b) Melaksanakan dasar yang diputuskan
oleh Majlis.
(c) Mengurus hal pendidikan, percukaian,
Majlis dan sebagainya.

1. Majlis merupakan jawatankuasa yang Juri
mengendalikan urusan dan perbincangan
tentang pemerintahan dan pentadbiran. 1. Merupakan badan yang bertanggungjawab
Dikenali juga sebagai Majlis 500. dalam hal berkaitan dengan keadilan.
2. Keanggotaan Majlis: 2. Keanggotaan Juri:
(a) Dilantik oleh Dewan Perhimpunan. (a) Dianggotai oleh 101 – 1,001 orang
(b) Keahlian selama dua tahun. berdasarkan tahap serius kes yang
(c) Terdiri daripada 500 orang dengan dibicarakan.
dipecahkan kepada 10 jawatankuasa (b) Perbicaraan akan diketuai oleh
(Prytany) yang setiap satunya Pengerusi.
dianggotai oleh 50 orang.
(d) Pengerusi akan dipilih pada setiap kali 3. Fungsi Juri:
persidangan diadakan. (a) Juri menjadi pemutus kepada sesuatu
kes.
3. Fungsi Majlis: (b) Pesalah akan merayu terus kepada
(a) Melaksanakan keputusan Dewan warganegara. BAB
BAB
Perhimpunan. (c) Kuasa pengadilan terletak pada
(b) Bertanggungjawab mengendalikan warganegara Athens. 6
6
jabatan-jabatan kerajaan.
(c) Kuasa Majlis tidak boleh mengatasi 4. Kes-kes kecil akan diselesaikan di
kuasa Dewan Perhimpunan. mahkamah tempatan dan kes besar akan
diselesaikan di Mahkamah Athens.
Aktiviti 1
Aktiviti 1
PAK-21
P AK - 21
Tugasan: Lakonkan situasi Dewan Perhimpunan dalam Praktis Formatif 6.2
negara-kota, Athens. Pilih satu isu untuk 1. Mengapakah masyarakat Athens
dibentang dan dibahas oleh ahli perwakilan. memilih sistem demokrasi berbanding
sistem pemerintahan yang lain?
Objektif: • Mengetahui ciri-ciri sistem demokrasi. 2. Sejauh manakah amalan demokrasi
• Mengaplikasi amalan sistem demokrasi. diamalkan di Malaysia?
• Memupuk amalan toleransi dan musyawarah.




59






06 FOC 2023 SEJ TG1 2P.indd 59 02/03/2023 4:07 PM

Sejarah Tingkatan 1 Bab 6 Peningkatan Tamadun Yunani dan Rom

Pemerintahan dan Pentadbiran di Sparta

1. Sparta mengamalkan sistem monarki terhad.
2. Ciri-ciri sistem monarki terhad:
(a) Dua orang raja memerintah Sparta bagi mengelak
pembolotan dan salah guna kuasa.
(b) Kedua-dua raja berasal daripada keluarga Eurypontids
dan Agiads.
(c) Raja akan dibantu oleh Dewan Perhimpunan dan Majlis.
(d) Dewan Perhimpunan terdiri daripada 10 000 ahli dan
lima pegawai dilantik sebagai Ephors yang memastikan
raja tidak memerintah secara mutlak.
(e) Majlis mempunyai 28 ahli dewasa yang berumur melebihi
60 tahun dan menjadi ahli seumur hidup. Kerajaan ketenteraan di Sparta
3. Sparta merupakan kerajaan ketenteraan. Buktinya:
(a) Kanak-kanak seawal umur 7 tahun dan kaum wanita dilatih menjadi anggota tentera.
(b) Kaum wanita menjalani latihan fizikal seperti berlari, bertinju, menari, dan menyanyi di
khalayak ramai.
(c) Menekankan aspek disiplin dan taat setia dalam kalangan warganegara Sparta.
(d) Warganegara Sparta sanggup berkorban demi mempertahankan kedaulatan negara-kota.
(e) Melalui siri peperangan Sparta-Persia pada tahun 490 - 449 SM, Sparta berjaya mengalahkan
Persia dalam pertempuran di Salamis pada tahun 480 SM.

6.3 Tamadun Rom
U
1. Tamadun Rom muncul sebagai kuasa paling kuat di
Maditerranean apabila mengalahkan kuasa seperti Etruscan, Laut Adriatik
Macedonia, Seleucid, dan Mesir. ETRURIA S. Tibe r
Rom
2. Rom membentuk empayar yang luas berpusat di Rom, Itali.
Pompei
3. Lokasi tamadun Rom: Laut
(a) Terletak di Lembah Latium berhampiran Sungai Tiber. Etruscan
Laut
(b) Lembah Latium menjadi kawasan pertanian dan sumber Ionian
air utama serta laluan utama kapal belayar ke laut. SICILY BAB
Syracuse
BAB
4. Tamadun Rom boleh dibahagikan kepada tiga zaman:
Lokasi tamadun Rom 6
6
Zaman Tempoh masa
Zaman Beraja 753 - 509 SM
Zaman Republik 509 - 27 SM
VIDEO
Zaman Empayar 27 - 476 SM

5. Tamadun Rom mencapai tahap kegemilangan pada era Pax Romana (27 – 180 SM). Pax Romana
penting kerana selama 200 tahun keamanan wujud dalam tamadun Rom yang berkembang
meliputi tiga buah benua, iaitu Asia, Afrika, dan Eropah.
6. Masyarakat tamadun Rom terbahagi kepada: Praktis Formatif 6.3
(a) Patrician – golongan atasan.
(b) Plebian – petani, artisan, dan peniaga. 1. Nyatakan kedudukan tamadun Rom.
(c) Golongan hamba. 2. Apakah kepentingan Lembah Latium?



60






06 FOC 2023 SEJ TG1 2P.indd 60 02/03/2023 4:07 PM

Sejarah Tingkatan 1 Bab 6 Peningkatan Tamadun Yunani dan Rom


6.4 Peningkatan Seni Bina dalam Tamadun Rom

Pendidikan
1. Faktor kemajuan seni bina Rom: Kepakaran
(a) Kepakaran – Arkitek seperti Marco Vitruvius yang
mengarang buku On Architecture pada 46 SM. Dasar
(b) Pendidikan – Melahirkan warganegara yang mahir pemerintahan
dalam bidang seni bina. Kewangan
(c) Dasar pemerintahan – Marcus Visanius Agrippa
menggalakkan perkembangan seni bina. Teknologi
(d) Kewangan – Kerajaan Rom memberi bantuan Sumber alam
kewangan agar projek seni bina berjalan lancar.
(e) Teknologi – Gabungan teknologi Yunani-Rom Buruh
seperti penggunaan simen, penekanan aspek
ketahanan, dan nilai estetika.
(f) Sumber alam dan buruh – Golongan hamba menjadi buruh.
2. Ciri-ciri pembinaan bangunan dalam tamadun Rom:
(a) Penggunaan siling (e) Kubah berbentuk bulat
(b) Tiang gaya Yunani (f) Batu dilepa dengan simen
(c) Penggunaan marmar (g) Hiasan dalaman yang menarik
(d) Saiz binaan yang besar (h) Bumbung dengan struktur melengkung
Colosseum
1. Berfungsi sebagai tempat mengadakan persembahan dan
pertandingan bersaiz besar seperti acara gladiator.
2. Binaan ini dimulakan oleh Raja Vespian pada tahun 72 Masihi dan
siap pada tahun 80 Masihi semasa pemerintahan anaknya, Titus.
3. Ciri-ciri Colosseum:
(a) Tinggi mencapai 50 meter panjang, lebar 156 meter, dan luas Colosseum
keseluruhan bangunan 2.5 hektar.
(b) Luas kawasan arena ialah 85 meter x 54 meter yang mampu memuatkan kira-kira 50 000
orang.
(c) Terdapat 80 pintu masuk dan tempat duduk penonton dibina bertingkat-tingkat.

Pantheon BAB
BAB
1. Binaan kubah terbesar di dunia berfungsi sebagai tempat penyembahan dewa dewi masyarakat 6
6
Rom.
2. Dibina pada tahun 27 SM oleh Marcus Visanius Agrippa namun musnah terbakar pada tahun
80 Masihi. Maharaja Hadrian membina semula pada tahun 125 Masihi.

3. Ciri-ciri Pantheon:
(a) Dipengaruhi seni bina Yunani, iaitu di bahagian hadapan
mempunyai tiang yang kukuh.
(b) Kubah besar bersaiz diameter 43 meter.
(c) Dinding dibina daripada batu-bata yang dilepa dengan simen.
Simen diperbuat daripada campuran air, kapur, dan abu
gunung berapi yang dikenali sebagai Pozzolana.
(d) Puncaknya mempunyai ruang terbuka yang dikenali sebagai
Oculus berukuran 13 meter lebar bagi membolehkan cahaya Pantheon
masuk menyinari ruang dalam Pantheon.


61






06 FOC 2023 SEJ TG1 2P.indd 61 02/03/2023 4:07 PM

Sejarah Tingkatan 1 Bab 6 Peningkatan Tamadun Yunani dan Rom

Amfiteater
1. Merupakan Colosseum mini atau gelanggang terbuka yang digunakan untuk membuat
persembahan seni dan acara gladiator.
2. Kewujudan Amfiteater membuktikan cara hidup masyarakat Rom yang meminati aktiviti di luar
rumah.

3. Terdapat kira-kira 230 Amfiteater dalam tamadun Rom.
Amfiteater terkenal:
(a) El Djem, Tunisia boleh memuatkan 16 000 orang.
(b) Arles, Perancis boleh memuatkan 20 000 orang.
4. Ciri-ciri Amfiteater:
(a) Berbentuk lingkaran.
(b) Mempunyai pelbagai saiz
(c) Jumlah kapasiti penonton berbeza.
Amfiteater
Akueduk
1. Akueduk berfungsi membekalkan air ke:
(a) Tempat mandi awam.
(b) Rumah kediaman di sekitar bandar dalam empayar
Rom.
(c) Binaan utama seperti Colosseum semasa diadakan
acara gladiator.
2. Perkembangan akueduk:
(a) Akueduk pertama dibina pada tahun 312 SM di Aqua
Appia sepanjang 16 kilometer.
(b) Marcus Visanius Agrippa merupakan jurutera yang Akueduk
bertanggungjawab membina Aqua Virgo yang dibina pada tahun 19 SM.
(c) Akueduk terkenal ialah Pont du Gard di Perancis yang mempunyai tiga tingkat.
3. Akueduk dibina berdasarkan kajian mendalam terhadap mutu sumber air yang ada, aliran air,
dan lokasi.

Tembok Pertahanan BAB
BAB
BAB
1. Tembok pertahanan berfungsi: 6
6
6
(a) Melindungi tamadun Rom daripada serangan musuh.
(b) Menjadi sempadan atau pemisah antara kawasan Rom dan kawasan bukan Rom.
2. Perkembangan tembok pertahanan:
(a) Bermula pada tahun 100 Masihi.
(b) Menggunakan batu yang disusun memanjang.
(c) Mencapai ketinggian sehingga lima meter.
(d) Terdapat kubu kecil dalam jarak sebatu (1.6 kilometer) setiap
satu yang dikenali sebagai Milecastel untuk menempatkan
tentera yang mengawal tembok tersebut.
(e) Tembok terkenal ialah Tembok Hadrian yang dibina oleh
Maharaja Hadrian pada tahun 122 Masihi sepanjang 117
meter dan tinggi lima meter. Tembok Hadrian





62






06 FOC 2023 SEJ TG1 2P.indd 62 02/03/2023 4:07 PM

Sejarah Tingkatan 1 Bab 6 Peningkatan Tamadun Yunani dan Rom

Jalan Raya Rom
1. Jalan raya di Rom mula dibina pada tahun 500 SM bertujuan
untuk:
(a) Menghubungkan bandar-bandar utama.
(b) Memudahkan pergerakan tentera.
(c) Menjadi sistem pangangkutan utama.
2. Ciri-ciri jalan raya Rom:
(a) Dibina secara berlapis-lapis.
(b) Menggunakan batu besar, batu kecil, dan batu kerikil.
(c) Tahan dan kuat untuk menahan beban dan pergerakan
pasukan tentera. Jalan raya Rom
(d) Luasnya kira-kira empat kaki (1.3 meter) tebal dan 20 kaki (6.7 meter) lebar.
(e) Terdapat batu tanda bagi menunjukkan jarak satu kawasan dengan kawasan lain.
(f) Di tepi jalan raya, terdapat longkang untuk mengalirkan air agar tidak bertakung di atas
jalan raya.

Tempat Mandi Awam
1. Orang Rom percaya mandi melambangkan kehidupan bertamadun dan penting untuk kebersihan
dan kesihatan.
2. Tempat mandi awam yang terkenal ialah Caracalla dibina
oleh Maharaja Caracalla pada abad ke-3 Masihi dan boleh
memuatkan sehingga 1 500 orang.
3. Ciri-ciri tempat mandi awam:
(a) Boleh digunakan oleh setiap orang.
(b) Dikenakan bayaran tertentu.
(c) Dilengkapi tandas, ruang mandi, ruang mengurut,
perpustakaan, bilik berehat, dan bilik bersenam.
(d) Ruang mandi terbahagi kepada mandi air panas, mandi
air sejuk, mandi suam, dan mandi wap.
Tempat mandi awam

Praktis Formatif 6.4


1. Bagaimanakah masyarakat tamadun Rom
mampu menghasilkan seni bina yang Seni bina
mengagumkan? Rom
2. Cadangkan dua cara untuk menghasilkan seni INFO VIDEO
bina bertaraf dunia.


Aktiviti 2
Aktiviti 2
P AK - 21
PAK-21
Tugasan: Hasilkan album bergambar dengan penerangan ringkas yang menunjukkan seni bina dalam tamadun
Rom. Dapatkan maklumat tersebut daripada pelbagai sumber seperti laman sesawang, majalah,
dan buku.
Objektif: • Mengetahui seni bina dalam tamadun Rom.
• Menjelaskan fungsi seni bina tersebut.
• Menghargai warisan yang ditinggalkan oleh tamadun dunia.




63






06 FOC 2023 SEJ TG1 2P.indd 63 02/03/2023 4:07 PM

Sejarah Tingkatan 1 Bab 6 Peningkatan Tamadun Yunani dan Rom


Praktis Sumatif 6



BAHAGIAN A

Arahan: Pilih jawapan yang tepat.

1. Gambar berikut menunjukkan Acropolis di 6. Jadual berikut menunjukkan lokasi tamadun
Athens. Rom.
Huraian Huraian

Sungai X Terletak di Lembah Latium

Apakah X?
A Sungai Tiber
B Sungai Tigris
Apakah fungsi kawasan tersebut? C Sungai Pompei
A Ibu kota D Sungai Euphrates
B Pelabuhan
C Pasar awam 7. Antara berikut, yang manakah ciri-ciri pembinaan
D Kawasan pertanian bangunan dalam tamadun Rom?
I Saiz yang besar
2. Negara-kota yang manakah mempunyai paling
ramai penduduk? II Tiang gaya Yunani
A Athens III Penggunaan air dan cahaya
B Sparta IV Mempunyai tingkap yang banyak
C Corinth A I dan II
D Olympia B I dan IV
C II dan III
3. Apakah aspek utama yang ditekankan bagi D III dan IV
memantapkan sistem demokrasi semasa
pemerintahan Pericles?
A Kuasa rakyat 8. Apakah sumbangan Raja Vespian kepada
kerajaan Rom?
B Hak mutlak raja
C Perluasan kuasa A Membina tembok pertahanan
B Memulakan pembinaan Colosseum
D Disiplin ketenteraan BAB
C Membaik pulih kerosakan Akueduk
BAB
4. Antara berikut, yang manakah peranan Dewan D Memperkenalkan seni bina Amfiteater
Perhimpunan? 6
6
I Menggubal undang-undang 9. Apakah fungsi binaan Akueduk dalam tamadun
II Membuat deklarasi peperangan Rom?
III Mengendalikan jabatan kerajaan A Menyalurkan air bersih
IV Menjatuhkan hukuman kepada pesalah B Menyembah dewa-dewi
A I dan II C II dan III C Mengairi kawasan pertanian
B I dan IV D III dan IV D Mengadakan acara gladiator
5. Apakah bukti kerajaan Sparta mementingkan
ketenteraan? 10. Seni bina Rom yang manakah menjadi inspirasi
A Pemerintah diketuai oleh Jeneral tentera pembinaan stadium pada masa kini?
B Kaum wanita terlibat dalam pentadbiran A Pantheon
C Hanya kaum lelaki boleh menjadi tentera B Akueduk
D Kanak-kanak dan kaum wanita dilatih menjadi C Colosseum
tentera D Pozzolana



64






06 FOC 2023 SEJ TG1 2P.indd 64 02/03/2023 4:07 PM

Sejarah Tingkatan 1 Bab 6 Peningkatan Tamadun Yunani dan Rom

BAHAGIAN B

1. Gambar berikut menunjukkan Dewan Perhimpunan di Athens.






















(a) Nyatakan tiga fungsi Dewan Perhimpunan. [3 markah]
(b) Senaraikan tiga ciri-ciri keanggotaan Dewan Perhimpunan. [3 markah]
(c) Berikan cadangan anda untuk memantapkan sistem pemerintahan di Malaysia.
Menganalisis
[4 markah]




BAHAGIAN C

1. (a) Jelaskan fungsi badan pentadbiran berikut di Athens:
(i) Juri [3 markah]
(ii) Majistret [3 markah]

(b) Berdasarkan gambar berikut, terangkan ciri-ciri seni bina berikut. BAB




BAB
6




6
Colosseum Akueduk
[6 markah]
(c) Jelaskan pengajaran yang boleh diambil daripada dasar pemerintah Rom. [8 markah]
Menilai










65






06 FOC 2023 SEJ TG1 2P.indd 65 02/03/2023 4:07 PM

JAWAPAN





maju. Terdapat juga unsur bias dan berat sebelah dalam tafsiran
Bab
1 Mengenali Ilmu Sejarah sejarah untuk menjaga kepentingan bangsa masing-masing.
(Mana-mana jawapan yang sesuai diterima)
Praktis Formatif 1.1 Praktis Formatif 1.6
1. Maksud Sejarah menurut Kamus Dewan ialah asal usul, 1. (i) Masyarakat akan mendapat fakta sejarah yang palsu.
keturunan, salasilah, dan peristiwa yang benar-benar (ii) Wujud salah faham dan buruk sangka antara kaum.
berlaku pada waktu yang lampau, kisah, riwayat, tawarikh, (iii) Masyarakat tidak mendapat iktibar dan pengajaran
kajian, atau pengetahuan mengenai peristiwa yang telah daripada peristiwa sejarah.
lalu. (Mana-mana jawapan yang sesuai diterima)
2. Perkataan Yunani yang merujuk kepada sejarah ialah 2. Sejawaran yang jujur dan bertanggungjawab akan memilih,
Historia. mentafsir, dan membandingkan fakta bagi mendapatkan
kebenaran sesuatu maklumat. Sejarawan tidak akan
Praktis Formatif 1.2 berat sebelah dan menyokong mana-mana pihak demi
1. Sejarah membicarakan perkara tentang masyarakat kepentingannya. Sejarawan akan mematuhi dan tidak
manusia, peradaban dunia dan perubahan-perubahan yang melanggar etika penulisan demi memastikan maklumat
berlaku pada sifat-sifat masyarakat itu. yang disampaikan tepat dan benar.
2. (i) Abdul Rahim Kajai Praktis Formatif 1.7
(ii) Buyong Adil
1. Sejarah dianggap subjek yang membosankan kerana
Praktis Formatif 1.3 menghafal tarikh dan peristiwa. Pengajaran Sejarah tidak
1. Kronologi bermaksud berurutan mengikut masa kejadian. menarik dan hanya di dalam kelas. Murid tidak dapat
2. Alaf bermaksud tempoh masa seribu tahun. Abad menghayati peristiwa sejarah.
bermaksud tempoh masa seratus tahun. 2. Cara meminati subjek Sejarah di sekolah ialah dengan
mengadakan perbincangan dalam kumpulan, membuat
Praktis Formatif 1.4 nota sejarah dalam bentuk peta minda, menghasilkan buku
skrap tentang peristiwa sejarah, dan membuat mini album
1. Sumber sejarah disimpan di muzium, arkib, dan
perpustakaan. tentang tokoh-tokoh sejarah.
2. (i) Muzium Negara Malaysia (Mana-mana jawapan yang sesuai diterima)
(ii) Muzium Negeri Sabah
(iii) Muzium Samudera, Melaka Praktis Formatif 1 3
(Mana-mana jawapan yang sesuai diterima)
Cara mengelakkan diri daripada menjadi “buta sejarah” ialah
Praktis Formatif 1 1 mengetahui peristiwa sejarah negara dengan membaca karya
sejarah, ensiklopedia, surat khabar, melayari laman sesawang,
menonton dokumentari di televisyen, dan menonton filem
Sejarawan memilih kaedah penyelidikan sejarah dengan cara patriotik.
menentukan tajuk dan skop kajian sejarah yang ingin dikaji. (Mana-mana jawapan yang sesuai diterima)
Contohnya jika dia ingin mengkaji tentang kehidupan manusia
Zaman Prasejarah, dia boleh menggabungkan kaedah bertulis 1
dan kaedah arkeologi. Sumber maklumat yang didapati daripada Praktis Sumatif
kaedah bertulis dan kaedah arkeologi itu akan menguatkan lagi
kajian yang dibuatnya. BAHAGIAN A
(Mana-mana jawapan yang sesuai diterima) 1. A 2. B 3. B 4. D 5. B
6. A 7. B 8. A 9. B 10. A
Praktis Formatif 1.5
BAHAGIAN B
1. Arkeologi bermaksud kaji purba mengenai asal-usul
sesuatu kebudayaan (terutamanya kebudayaan manusia 1. (a) (i) Tahap pertama – Persediaan
Zaman Prasejarah) dengan cara-cara penggalian dan (ii) Tahap kedua – Rakaman temu bual
penghuraian kesan-kesan tinggalan prasejarah. (iii) Tahap ketiga – Memproses rakaman
2. Kaedah lisan (temu bual dengan guru atau kakitangan (b) (i) Mempunyai pengalaman.
sekolah) dan kaedah bertulis (majalah sekolah). (ii) Terlibat dalam peristiwa tersebut.
(iii) Mempunyai maklumat tentang peristiwa tersebut.
(c) Kelemahan
Praktis Formatif 1 2 (i) Wujud unsur tokok tambah seperti mitos, dongeng
dan legenda.
Perbezaan tafsiran dalam sejarah sering wujud dalam kalangan (ii) Orang sumber mungkin memberi maklumat yang
sejarawan Barat dengan sejarawan tempatan disebabkan berat sebelah atau kurang tepat.
pandangan yang berlainan. Selain itu, penggunaan sumber Cara mengatasi
sejarah yang berbeza juga boleh menimbulkan tafsiran yang (iii) Fakta yang diterima haruslah dipilih, ditafsir
berbeza. Sejarawan Barat juga sering menggunakan propaganda (iv) Fakta hendaklah dibandingkan dengan sumber
dan menonjolkan kelebihan mereka sebagai kuasa besar yang bertulis bagi memastikan kebenarannya.



104






JAW FOC 2023 SEJ TG1.indd 104 03/03/2023 9:11 AM

Sejarah Tingkatan 1 Jawapan

2. (a) (i) Perbezaan tujuan penulisan. Famosa, Bangunan Sultan Abdul Samad dan Stadium
(ii) Pemilihan sumber yang pelbagai. Merdeka. Warisan kebangsaan ini perlu dipelihara
(iii) Perbezaan ideologi dan pandangan. kerana mempunyai seribu satu makna di sebaliknya.
(b) (i) Menggalakkan penggunaan pelbagai sumber. Warisan negara menjadi daya tarikan pelancong sama
(ii) Mendorong berfikiran terbuka dan kritis. ada pelancong domestik mahupun antarabangsa.
(iii) Menilai peristiwa yang sama dari sudut yang Pengekalan tinggalan penjajah menggamit hati
berbeza. pelancong untuk melihat sendiri tentang keunikan seni
(c) (i) Sejarawan hendaklah menjalankan kajian secara bina masyarakat lama. Warisan negara juga dapat
menyeluruh. memupuk semangat patriotik dalam jiwa generasi
(ii) Sejarawan perlu jujur dan bertanggungjawab pada kini dan akan datang. Usaha memelihara
semasa memilih, mentafsir, dan membandingkan warisan negara ini dapat mengenang sejarah penting
fakta bagi mendapatkan kebenaran sesuatu yang berlaku di negara kita seperti Stadium Merdeka
peristiwa sejarah. yang menjadi saksi peristiwa kemerdekaan negara.
(iii) Sejarawan tidak harus berat sebelah Sekiranya bangunan ini tidak dipelihara kemungkinan
dan menyokong mana-mana pihak yang besar generasi muda akan melupakan sejarah penting
berkepentingan. negara.
(iv) Sejarawan harus mematuhi etika penulisan demi
memastikan maklumat yang disampaikan kepada
masyarakat betul dan tepat. Bab
BAHAGIAN C 2 Zaman Air Batu
1. (a) (i) Sumber primer Praktis Formatif 2.1
Sumber ini bersifat asli, belum ditafsir, belum
diolah, atau diterbitkan. Contohnya, fosil, artifak, 1. Dunia bermaksud tempat tinggal manusia dan berjuta-juta
fail rasmi jabatan, surat peribadi, diari, manuskrip, hidupan yang lain.
batu bersurat, dokumen rasmi dan keterangan 2. Bumi dianggarkan melebihi 4.6 bilion tahun.
lisan.
(ii) Sumber sekunder Praktis Formatif 2.2
Bahan yang telah diolah dan diterbitkan. Bahan 1. Zaman Air Batu ialah garis masa geologi yang menunjukkan
tersebut tersebar kepada umum. Contohnya suhu bumi menurun pada tahap membeku dalam jangka
risalah, akhbar, buku, majalah, jurnal dan masa yang lama.
ensiklopedia. 2. Zaman Air Batu berakhir apabila berlaku perubahan iklim
(b) Kaedah arkeologi suhu panas.
Kaedah arkeologi digunakan untuk mengkaji rangka
manusia Perak Man. Merupakan kajian secara saintifik Praktis Formatif 2.3
untuk mencari maklumat daripada bahan tinggalan 1. Hidupan di bumi bermula sejak 545 juta tahun dahulu.
sejarah. Menggunakan kaedah gali cari atau ekskavasi
terhadap bahan tinggalan sejarah. Proses aktiviti gali 2. Trilobite, Eurypterids, dan Crinoid Stone-lily.
cari di tapak penemuan ialah membuat perancangan Praktis Formatif 2.4
grid, iaitu penandaan kawasan di tapak arkeologi
dilakukan. Setiap petak grid akan diberikan nombor 1. Suhu dunia terlalu sejuk. Salji menutupi kawasan kutub
rujukan. Menandakan kawasan berdasarkan pelan. dan Benua Eropah.
Melakukan ekskavasi, iaitu proses mengumpulkan 2. Tumbuhan yang wujud ialah rumput dan tumbuhan
data dengan mencatatkan semua penemuan. Kerja- renek yang menjalar.
kerja di makmal arkeologi melibatkan pemunggahan
dan pengisihan. Pengisihan dibuat mengikut jenis
artifak atau lapisan tanah di tapak artifak yang ditemui. Praktis Formatif 1 1
Melakukan pembersihan sebelum membuat kajian.
Membuat katalog bagi setiap artifak dengan nombor Jika dipilih ke Benua Antartika, saya akan membuat persediaan
pengenalan dan membuat analisis bagi mendapatkan dari segi mental dan fizikal. Saya akan membawa bekalan ubat
maklumat tentang sesuatu artifak. untuk memastikan aspek kesihatan diri terjamin. Saya juga akan
Kaedah arkeologi bawah air memastikan peralatan kajian berada dalam keadaan baik dan
Kaedah arkeologi bawah air digunakan untuk mengkaji lengkap. Saya juga akan membuat kajian dan mendapatkan
kapal karam. Arkeologi bawah air ialah kajian saintifik maklumat daripada mereka yang pernah menjejakkan kaki di
tentang sejarah peninggalan manusia yang terdampar Benua Antartika.
di dasar laut, sungai atau tasik. Peralatan menyelam (Mana-mana jawapan yang sesuai diterima)
digunakan untuk membantu ahli arkeologi bekerja Praktis Formatif 2.5
di dalam air. Paip udara digunakan untuk menyedut
mendapan yang menutupi hasil penemuan. Fotografi 1. (i) Tasik Bera
dibuat untuk merekod butiran ekskavasi. Grid (ii) Tasik Dayang Bunting
ekskavasi untuk merekod lokasi penemuan dengan (iii) Tasik Kenyir
tepat. Kaedah arkeologi bawah air hampir sama (iv) Tasik Chini
seperti di daratan. Perbezaanya ialah menggunakan (Mana-mana dua)
peralatan khusus yang biasanya dikendalikan oleh 2. Kesan radiasi bumi menyebabkan bumi mengalami
pakar, teknologi dari luar negara serta melibatkan kos perubahan iklim daripada terlalu sejuk kepada
yang tinggi. sederhana sejuk. Radiasi bumi yang berlaku daripada
(c) Warisan sejarah negara merupakan khazanah penting sinaran matahari dan pemanasan pada bumi
yang diwarisi sejak zaman-berzaman seperti A menyebabkan peningkatan suhu bumi.


105






JAW FOC 2023 SEJ TG1.indd 105 03/03/2023 9:11 AM

Sejarah Tingkatan 1 Jawapan

Praktis Formatif 2.6 penebangan pokok, pembakaran hutan, kegiatan
perindustrian, pembalakan haram dan pelepasan
1. Peningkatan suhu menyebabkan berlaku pencairan air karbon dioksida. Cadangan untuk mengatasi masalah
batu. tersebut ialah penggunaan teknologi hijau, penanaman
2. Pentas Sunda ditenggelami air dan membentuk Kepulauan pokok, penguatkuasaan undang-undang alam sekitar
Melayu. yang lebih ketat dan memupuk nilai cinta akan alam
sekitar kepada masyarakat.
Praktis Formatif 1 2
Kita harus bersyukur dengan alam ciptaan Tuhan kerana
dapat hidup dengan aman, makmur, sihat, dan bebas daripada Bab
bencana alam seperti gempa bumi. 3 Zaman Prasejarah
(Mana-mana jawapan yang sesuai diterima)

Praktis Sumatif 2 Praktis Formatif 3.1
1. Zaman Prasejarah dikaji melalui kaeadah arkeologi
BAHAGIAN A menggunakan kaedah gali cari atau ekskavasi.
2. Kita mengkaji Zaman Prasejarah untuk mengetahui ciri
1. D 2. D 3. C 4. A 5. C kehidupan manusia masa lampau, mengetahui teknologi
6. B 7. D 8. A 9. D 10. D
yang digunakan pada Zaman Prasejarah, dan mencontohi
BAHAGIAN B semangat berusaha manusia Zaman Prasejarah.
(Mana-mana jawapan yang sesuai diterima)
1. (i) Zaman Miosen
(ii) Zaman Pliosen Praktis Formatif 3.2
(iii) Zaman Pleistosen 1. Penemuan rangka manusia Perak Man membuktikan
(iv) Zaman Holosen Zaman Prasejarah di Lenggong, Perak.
(b) (i) Suhu bumi menurun pada tahap membeku dalam
jangka masa yang lama. 2. Lokasi Zaman Prasejarah di Thailand ialah Ban Chiang.
(ii) Air batu tebal yang dikenali sebagai lapisan ais
menutupi Kutub Utara dan Kutub Selatan. Praktis Formatif 1 1
(iii) Lapisan ais ini menyebabkan kawasan air batu
menjadi luas di kawasan kutub dan pergunungan. Manusia Zaman Prasejarah meneruskan kelangsungan hidup
(c) (i) Mengamalkan kitar semula. dengan cara berpindah-randah untuk mencari makanan dan
(ii) Mengurangkan penggunaan beg plastik. mencipta peralatan daripada batu, tanah liat, dan logam untuk
(iii) Menggunakan air dan elektrik dengan berhemah. memudahkan kegiatan harian mereka.
BAHAGIAN C Praktis Formatif 3.3
1. (a) (i) Zaman Miosen 1. Manusia Zaman Logam hidup menetap di dalam
Berlaku 23 juta hingga 5 juta tahun dahulu. rumah, mencipta perlatan daripada besi dan gangsa,
Gunung-ganang terbentuk secara fizikal. Wujud menjalankan pelbagai kegiatan ekonomi seperti bercucuk
mamalia, hidupan di laut dan di air. Suhu dunia tanam, menternak, dan menangkap ikan, berdagang,
panas dan kering. dan mengamalkan pengkhususan pekerjaan. Mereka
(ii) Zaman Pliosen mempunyai kepercayaan dan pegangan hidup tertentu
Berlaku 5.3 juta hingga 2.6 juta tahun dahulu. serta wujud sistem pentadbiran yang sistematik.
Berlaku penyejukan global Zaman Miosen yang 2. Kegiatan perdagangan dijalankan secara tukar barang
lebih panas. Penyejukan dan pengeringan alam (sistem barter).
sekitar global pada masa itu menyumbang
kepada penyebaran padang rumput dan savana. Praktis Formatif 1 2
Terbentuk jambatan darat Panama antara Amerika
Utara dan Amerika Selatan yang mendorong Nilai yang boleh kita contohi daripada manusia Zaman Prasejarah
penghijrahan tumbuhan dan haiwan ke habitat ialah gigih mengharungi kehidupan yang serba kekurangan,
baharu. Terbentuk dataran tinggi seperti di kreatif menghasilkan pelbagai peralatan, inovatif memanfaatlkan
Colorado, Amerika Syarikat yang dikenali sebagai sumber alam dan persekitaran, berusaha menyusun kehidupan
Grand Canyon. yang lebih baik dan selesa, serta tidak mudah berputus asa
(b) Glasier meneruskan kehidupan walaupun berada dalam kesusahan.
Glasier telah mengubah bentuk fizikal bumi. Air batu
yang cair dari kawasan tanah tinggi dan gunung akan Praktis Formatif 3.4
membawa batu dan tanah semasa menuruni tanah 1. Tanaman yang ditanam pada Zaman Neolitik ialah padi,
tinggi. Lebihan air yang dibawa akan melimpahi ke gandum, dan barli.
kawasan laut. Kesannya berlaku perubahan paras air 2. Mayat diurus dengan teliti dan sempurna serta
laut dengan kedalaman 100 meter. dikebumikan bersama-sama dengan pelbagai peralatan.
Tasik
Kecairan air batu membentuk tasik air tawar seperti Praktis Formatif 3.5
Tasik Dayang Bunting di Malaysia dan Great Lakes di
Kanada. Bentuk saliran sungai turut berubah kepada 1. Gua Niah, Gua Cha, dan Gunung Runtuh.
bentuk yang wujud pada hari ini. 2. Bukti tingggalan di Gua Niah ialah lukisan gua dan
(c) Kegiatan manusia yang boleh menyebabkan berlakunya tembikar.
peningkatan suhu bumi ialah pembakaran terbuka,



106






JAW FOC 2023 SEJ TG1.indd 106 03/03/2023 9:11 AM

Sejarah Tingkatan 1 Jawapan


Praktis Sumatif 3 Bab
4 Mengenali Tamadun
BAHAGIAN A
1. C 2. B 3. A 4. B 5. A Praktis Formatif 4.1
6. B 7. D 8. A 9. D 10. D
1. Kehidupan manusia berubah disebabkan sikap inovatif dan
BAHAGIAN B kreatif masyarakat utnuk meningkatkan diri.
1. (a) (i) Hidup secara nomad dan dalam kelompok kecil. 2. Kemajuan kebendaan bermaksud pencapaian dalam
(ii) Menggunakan peralatan batu, kayu dan tulang penciptaan seni bina seperti bangunan dan empangan,
sistem ekonomi seperti percukaian dan kewangan, serta
haiwan. hasil cipta seperti membuat ukiran, kertas, dan lukisan.
(iii) Bergantung sepenuhnya pada sumber alam
semula jadi Praktis Formatif 4.2
(b) (i) Lukisan gua 1. Tamadun ialah keadaan kehidupan insan bermasyarakat
(ii) Tembikar dan manik yang mencapai taraf kehalusan tatasusila dan kebudayaan
(iii) Peralatan batu dan logam yang luhur bagi seluruh masyarakatnya.
(c) (i) Mewartakan lokasi Zaman Prasejarah. 2. Sarjana Barat mementingkan lahiriah kerana masyarakat
(ii) Membina galeri dan muzium arkeologi. bertamadun diukur melalui pencapaian dalam ilmu,
(iii) Membuat dokumentari tentang lokasi Zaman teknologi, ekonomi, struktur politik, kemasyarakatan, dan
Prasejarah. petempatan di bandar. Menurut pandangan Barat, tamadun
(iv) Menjadikan lokasi Zaman Prasejarah sebagai merupakan suatu sistem masyarakat yang memperkasakan
tempat pelancongan. sistem politik, ekonomi, sosial, kesenian, dan kebudayaan
seperti kesenian, penulisan, undang-undang, dan
BAHAGIAN C perbandaran.
1. (a) (i) Kepercayaan Praktis Formatif 4.3
Melakukan ritual bagi mewujudkan hubungan baik
dengan kuasa alam dan amalan penyembahan. 1. Organisasi sosial masyarakat tamadun awal berbentuk
piramid.
Wujud kepercayaan kehidupan selepas mati dan
mayat diuruskan dengan teliti serta dikebumikan 2. Pengkhususan pekerjaan telah mewujudkan lebih banyak
peluang pekerjaan baharu dan membentuk kelas sosial
dengan sempurna. berasaskan jenis pekerjaan.
(ii) Organisasi sosial
Hidup menetap dan sistem sosial lebih baik. Praktis Sumatif 4
Terdapat ketua yang dipilih daripada kalangan
mereka. Bermulanya pembahagian sosial, BAHAGIAN A
iaitu wujud kelas atasan dan kelas bawahan.
Kemunculan organisasi sosial membentuk 1. D 2. C 3. A 4. D 5. B
kehidupan yang lebih baik. 6. C 7. D 8. D 9. A 10. D
(b) Peralatan Zaman Batu BAHAGIAN B
Manusia Zaman Prasejarah menggunakan peralatan
daripada batu, kayu dan tulang dalam kehidupan 1. (a) (i) Firaun
mereka. Peralatan manusia Zaman Prasejarah dalam (ii) Golongan agama
bentuk ringkas, sedia ada dan kasar pembuatannya. (iii) Golongan bangsawan
Peralatan yang dicipta lebih mengutamakan fungsi. (b) (i) Buruh
Peralatan gangsa dan besi dicipta apabila manusia (ii) Pembantu rumah
mula mengetahui tentang campuran logam, acuan, (iii) Tentera paksaan
dan suhu pembakaran. (c) (i) Peningkatan jumlah penduduk
Peralatan masa kini (ii) Keperluan penduduk yang pelbagai.
Pedang, parang, cangkul, keris, kapak, dan tombak (iii) Kemampuan dan kemahiran penduduk yang
merupakan peralatan besi yang dicipta dan masih berbeza.
digunakan hingga kini. Manusia moden pada hari (iv) Iklim dan bentuk muka bumi yang mempengaruhi
ini menggunakan pelbagai peralatan moden dan aktiviti harian.
mempunyai pelbagai fungsi seperti mesin dan jentera. BAHAGIAN C
Seiring dengan perkembangan teknolgi masa kini,
pelbagai peralatan dicipta untuk memudahkan tugas 1. (a) (i) Pertanian dan perdagangan
dan kehidupan manusia. Kegiatan pertanian dalam tamadun awal telah
(c) Inovasi membolehkan sesuatu pekerjaan menjadi meningkatkan kehidupan masyarakat. Pembinaan
lebih mudah. Inovasi menjimatkan masa. Tugas saliran, pengenalan kincir air, penciptaan pelbagai
menjadi lebih cekap dan produktif. Membolehkan kerja peralatan dan pembinaan teres di tanah tinggi
dilakukan di mana-mana dan pada bila-bila masa telah menggalakkan kegiatan pertanian. Lebihan
sahaja. Menjamin kualiti kerja yang lebih baik. Inovasi daripada hasil pertanian telah mewujudkan
mempelbagaikan jenis peralatan untuk memudahkan kegiatan perdagangan yang terbahagi kepada
tugas dan memberikan keselesaan kepada kehidupan perdagangan tempatan dan perdagangan jarak
manusia. jauh.



107






JAW FOC 2023 SEJ TG1.indd 107 03/03/2023 9:11 AM

Sejarah Tingkatan 1 Jawapan

(ii) Agama dan kepercayaan
Masyarakat tamadun awal mempercayai banyak Praktis Sumatif 5
tuhan. Mereka menyembah tuhan bulan, matahari,
ibu dan sungai. Institusi agama diwujudkan BAHAGIAN A
untuk menguruskan upacara keagamaan seperti 1. D 2. D 3. A 4. C 5. C
korban binatang atau memberi makanan kepada 6. C 7. D 8. A 9. D 10. D
kuasa roh. Tempat ibadat yang besar dibina bagi
menghormati tuhan. Masyarakat Mesir Purba BAHAGIAN B
mempercayai kehidupan selepas mati. 1. (a) (i) Mohenjo-Daro
(b) Bandar Mohenjo-Daro (ii) Harappa
Ciri bandar Mohenjo-Daro ialah susun atur bangunan (b) (i) Jalan raya dibina selebar 30 kaki.
dan kediaman sistematik. Rumah mempunyai perigi, (ii) Sistem paip dan pembentungan yang canggih.
tandas, dan bilik mandi. Pembinaan sistem perparitan (iii) Dikelilingi dinding bata tebal sepanjang 4.8
dan pembentungan. Terdapat kemudahan seperti kilometer.
pasar, rumah ibadat dan kawasan kediaman. Kota (iv) Dinding memisahkan daerah perumahan antara
atau tembok dibina untuk mengelak serangan luar dan satu sama lain.
menjadi kawasan sempadan. (c) (i) Memberikan keselesaan hidup.
Bandar Putrajaya (ii) Mengelakkan bencana alam.
Bandar Putrajaya merupakan sebuah bandar raya (iii) Menyediakan pelbagai kemudahan.
pintar dan terancang yang dibina dalam taman. (iv) Menjadikan suasana aman dan harmoni.
Bandar Putrajaya mempunyai ciri futuristik dan budaya BAHAGIAN C
tempatan. Wetland Putrajaya telah dibina untuk
menyingkirkan sedimen dan membersihkan aliran 1. (a) (i) Terletak di barat daya Asia. Mesopotamia
permukaan yang tercemar sebelum memasuki tasik. bermaksud tanah di antara dua sungai, iaitu
Putrajaya mengandungi pusat pentadbiran kerajaan, Sungai Tigris dan Sungai Euphrates yang mengalir
kawasan perumahan, kemudahan ruang komersial, dari kawasan pergunungan Turki sehingga tanah
kemudahan rekreasi dan rumah ibadat. Kedua-dua pamah di Iraq.
bandar tersersebut mempunyai persamaan fungsi, (ii) Tamadun Indus terletak di Lembah Sungai Indus,
iaitu menjadi pusat kegiatan politik, ekonomi dan di barat laut dan utara India. Kawasan ini dikelilingi
kebudayaan serta tumpuan penduduk. Banjaran Makran, pergunungan Baluchistan,
(c) Cadangan untuk menjadikan bandar di negara kita Punjab dan Rajasthan di bahagian timur, serta
sebagai tempat yang selesa, sihat dan selamat ialah Kathiawar dan Gujerat di bahagian tenggara.
dengan menanam pokok agar persekitaran hijau, (b) Sumbangan tamadun Mesir Purba dalam seni bina
menjaga kebersihan, menjalin hubungan baik antara ialah pembinaan sfink, piramid dan tempat ibadat.
penduduk pelbagai kaum, kerjasama erat antara Piramid dibina sebagai kawasan perkuburan raja Mesir.
agensi swasta dan kerajaan, dilengkapi kemudahan Sumbangan tamadun Mesir Purba dalam teknologi
dan perkhidmatan awam yang moden dan lengkap, ialah pembinaan terusan dan pengairan, pengenalan
sistem perparitan yang terurus, kadar jenayah yang sistem kalendar 365 hari, perkembangan pesat dalam
rendah dan kawalan anggota keselamatan seperti bidang perubatan, kemajuan matematik, geometri dan
bomba dan polis. astronomi, penghasilan kertas yang dipanggil papirus
dan penciptaan dakwat hitam dan pengenalan tulisan
hieroglif untuk menulis teks agama, peristiwa dan
dokumen penting.
Bab
5 Tamadun Awal Dunia (c) Kebijaksanaan pemerintah dalam mentadbir kerajaan.
Kepentingan keamanan dalam negeri. Sokongan padu
rakyat terhadap pemerintah. Mengamalkan nilai kreatif
Praktis Formatif 5.1 dan inovatif. Memanfaatkan sumber alam dengan
baik. Menjalin hubungan baik dengan kuasa luar.
1. Kesuburan tanah untuk kegiatan pertanian, sesuai untuk Mengukukhan ketenteraan dan memajukan ekonomi.
petempatan, membekalkan sumber air dan makanan
(ikan), serta kemudahan pengangkutan dan perhubungan.
2. Kebijaksanaan pemerintah, kekayaan sumber alam, Bab
keamanan dalam negeri, perpaduan rakyat, kerjasama 6 Peningkatan Tamadun Yunani dan Rom
rakyat dengan pemerintah, dan hubungan baik dengan
kuasa luar.
Praktis Formatif 6.1
Praktis Formatif 5.2
1. Polis merupakan ibu kota dan menjadi pusat tumpuan
1. Terdapat sistem paip dan pembentungan yang canggih, penduduk.
dikelilingi dinding yang tebal untuk mengelakkan banjir, 2. (i) Putrajaya (ii) Nusajaya.
jalan raya yang lebar, dan benteng keselamatan di dalam
kota untuk melindungi keluarga diraja. Praktis Formatif 1 1
2. Sumbangan tamadun awal menjadi inspirasi kepada
perkembangan dan peningkatan kehidupan manusia. Iktibar Sistem demokrasi memberi kuasa kepada rakyat untuk terlibat
yang diperoleh daripada kegemilangan tamadun masa lalu dalam pemerintahan dan pentadbiran negara. Sistem demokrasi
ialah pentingnya keamanan dan perpaduan, nilai kreatif tidak memberi pemerintah berkuasa secara mutlak dan
dan inovatif, gigih berusaha meningkatkan kehidupan, dan menindas rakyat.
saling bekerjasama antara rakyat dan pemerintah. (Mana-mana jawapan yang sesuai diterima)



108






JAW FOC 2023 SEJ TG1.indd 108 03/03/2023 9:11 AM

Sejarah Tingkatan 1 Jawapan

(v) Menjalin perjanjian dengan negara lain.
Praktis Formatif 1 2 (vi) Membincangkan hal kewangan dan percukaian.
(Mana-mana tiga)
Badan pentadbiran di Malaysia yang mempunyai fungsi yang (b) (i) Anggotanya terdiri daripada semua warganegara
sama dengan Dewan Perhimpunan di Athens ialah Dewan lelaki Athens.
Rakyat. Ahli Dewan Rakyat dikenali sebagai ahli Parlimen. (ii) Memegang jawatan selama enam bulan hingga
Satu pilihan raya diadakan setiap lima tahun untuk memilih setahun.
wakil-wakil ke Dewan Rakyat. Tugas utama Dewan Rakyat ialah (iii) Bersidang sekurang-kurangnya tiga kali sebulan.
menggubal dan meluluskan undang-undang pada peringkat (c) (i) Menolak amalan rasuah.
Dewan Rakyat. (ii) Mengundi dalam pilihan raya.
(iii) Memilih pemerintah yang berwibawa.
Praktis Formatif 6.2 (iv) Tidak terlibat dalam demontrasi dan rusuhan.
1. Masyarakat Athens memilih sistem demokrasi kerana BAHAGIAN C
sistem tersebut melibatkan semua warganegara Athens
dalam perbincangan dan perdebatan bagi menentukan 1. (a) (i) Juri menjadi pemutus kepada sesuatu kes.
dasar dan peraturan yang berkaitan dengan Athens Pesalah akan merayu terus kepada warganegara.
termasuk hal ehwal ekonomi, sosial, dan politk. Hal ini Kuasa pengadilan terletak pada warganegara
dapat mengelakkan pembolotan kuasa pemerintah dan Athens.
menghindar perasaan tidak puas hati rakyat. (ii) Merupakan kakitangan kerajaan. Melaksanakan
2. Amalan demokrasi di Malaysia ialah kebebasan dasar-dasar yang diputuskan oleh Majlis.
asasi, pembentukan parti-parti politik, sistem pilihan Mengurus hal pendidikan, percukaian dan
raya, pengasingan kuasa pemerintah kepada badan sebagainya.
perundangan, badan pelaksana, dan badan kehakiman. (b) Colosseum
Tempat mengadakan persembahan dan pertandingan
Praktis Formatif 6.3 gladiator. Ketinggian mencapai 50 meter, lebar 156
meter dan luas 2.5 hektar. Luas kawasan arena ialah
1. Tamadun Rom terletak di Lembah Latium berhampiran 85 meter × 54 meter. Mampu memuatkan kira-kira
Sungai Tiber. 50 000 orang pada satu-satu masa. Mempunyai sistem
2. Lembah Latium merupakan kawasan pertanian, pengurusan penonton yang setanding dengan stadium
membekalkan sumber air utama, dan menjadi laluan utama pada zaman moden. Terdapat 80 pintu masuk dan
kapal belayar ke laut. tempat duduk penonton dibina bertingkat-tingkat.
Akueduk
Praktis Formatif 6.4 Berfungsi membekalkan air ke rumah kediaman di
sekitar bandar dalam empayar Rom. Air dari Akueduk
1. Masyarakat tamadun awal mampu membina binaan yang juga disalurkan ke tempat mandi awam dan binaan
mengagumkan disebabkan: utama seperti Colosseum semasa diadakan acara
(a) Kepakaran – Arkitek seperti Marco Vitruvius yang gladiator. Dibina berdasarkan kajian mendalam
mengarang buku On Architecture pada 46 SM. terhadap mutu sumber air yang ada, aliran alir, dan
(b) Pendidikan – Melahirkan warganegara yang mahir lokasinya. Akueduk pertama dibina pada tahun 312 SM
dalam bidang seni bina. di Aqua Appia sepanjang 16 kilometer. Akueduk
(c) Dasar pemerintahan – Marcus Visanius Agrippa terkenal ialah Pont du Gard di Perancis yang
menggalakkan perkembangan seni bina. mempunyai tiga tingkat.
(d) Kewangan – Kerajaan Rom memberi bantaun (c) Pengajaran yang boleh diambil daripada pemerintah
kewangan agar projek seni bina berjalan lancar. Rom ialah pemerintah Rom seorang yang bijaksana,
(e) Teknologi – Gabungan teknologi Yunani-Rom seperti berwawasan dan mementingkan kesejahteraan rakyat.
penggunaan simen, penekanan aspek ketahanan, dan Pemerintah Rom turut meningkatkan taraf hidup
nilai estetika. rakyat, menjamin kestabilan politik dan memakmurkan
(f) Sumber alam dan buruh – Golongan hamba menjadi negara. Pemerintah Rom mementingkan ilmu
tenaga buruh. pengetahuan dan melahirkan rakyat Rom yang mahir
2. Menawarkan lebih banyak kursus seni bina di institusi dalam pelbagai bidang.
pengajian tinggi / Menjalinkan kerjasama dengan pakar
luar negara / Membina bangunan bercirikan pengaruh
tempatan / Mengadakan pertandingan / Menawarkan Bab
pinjaman kepada syarikat pembinaan tempatan. 7 Peningkatan Tamadun India dan China
(Mana-mana jawapan yang sesuai diterima)
Praktis Sumatif 6 Praktis Formatif 1 1
BAHAGIAN A
Menghormati kedaulatan negara lain, melanggar hak asasi
1. A 2. A 3. A 4. A 5. D manusia, mematuhi piagam PBB, mengelakkan kematian,
6. A 7. A 8. B 9. A 10. C mengelakkan kemusnahan alam, dan mengekalkan keamanan
BAHAGIAN B sejagat.
1. (a) (i) Melantik Ahli Majlis. Praktis Formatif 7.1
(ii) Menggubal undang-undang. 1. Menyatukan kerajaan-kerajaan kecil, membentuk empayar,
(iii) Menerima duta dari negara asing. meluaskan kawasan takluk, mendapatkan bahan mentah,
(iv) Membuat deklarasi peperangan.
menguasai perdagangan, dan menyebarkan budaya.


109






JAW FOC 2023 SEJ TG1.indd 109 03/03/2023 3:05 PM

Sejarah Tingkatan 1 Jawapan

2. Mencetuskan peperangan, membawa kematian, Membolehkan seseorang menerima penghormatan.
mendatangkan kecederaan, memusnahkan harta benda, Meningkatkan taraf hidup yang lebih baik. Melahirkan
menjejaskan keamanan, dan menghapuskan budaya pelajar dan sarjana yang bertanggungjawab menjadi
tempatan. pentadbir dalam kerajaan.
(c) Kepentingan sistem peperiksaan ialah mengukur
Praktis Formatif 1 2 keberkesanan proses pengajaran-pembelajaran,
menilai pencapaian murid, menggalakkan persaingan
Pemerintah tidak melantik terus pegawai kerajaan disebabkan antara murid, mengilap bakat semula jadi, menjadi
ingin memilih calon yang benar-benar layak, mengelak pilih dorongan untuk mencapai kejayaan, memperbaiki
kasih, dan mengamalkan ketelusan serta adil kepada semua kelemahan, meningkatkan taraf pendidikan dan
rakyat. mendapatkan kenaikan pangkat.
Praktis Formatif 7.2
1. Menguji kefahaman, menilai kebolehan, membandingkan Bab
tingkat pencapaian seseorang, dan memperbaiki 8 Tamadun Islam dan Sumbangannya
kelemahan.
2. Mengurangkan persaingan antara murid, murid akan malas
belajar, murid tidak mempunyai motivasi untuk mencapai
kejayaan, dan guru tidak dapat menilai kejayaan proses Praktis Formatif 1 1
pengajaran-pembelajaran.
(Mana-mana jawapan yang sesuai diterima) Menguatkan keimanan, mengamalkan ajaran agama,
menerapkan nilai-nilai murni dalam kehidupan, mendengar
Praktis Sumatif 7 nasihat ibu bapa dan guru, dan mengukuhkan jati diri.
(Mana-mana jawapan yang sesuai diterima)
BAHAGIAN A Praktis Formatif 8.1
1. B 2. D 3. D 4. A 5. A 1. Yahudi, Hunafa’, Majusi, Wathani, Nasrani, dan animisme.
6. D 7. B 8. B 9. C 10. A
2. Wanita menjadi pemuas nafsu lelaki. Seorang lelaki boleh
BAHAGIAN B mengahwini beberapa wanita. Malah, anak perempuan
1. (a) (i) 9,000 tentera bergajah ditanam hidup-hidup kerana dibimbangi akan menjatuhkan
(ii) 30,000 kavairi maruah keluarga.
(iii) 600,000 infantri Praktis Formatif 8.2
(b) Jumlah nyawa yang terkorban begitu besar.
Seramai 150,000 orang telah kehilangan harta 1. Pelantikan khalifah penting kepada umat Islam kerana
benda dan 100,000 orang telah terbunuh. Keadaan khalifah menjadi pengganti yang akan melaksanakan
tersebut memberi kesedaran kepada Asoka. Dasar tanggungjawab pemerintahan dan pentadbiran kerajaan
pemerintahannya berubah menjadi lebih toleran dan selepas kewafatan Nabi Muhammad SAW.
bertanggungjawab. 2. Kebijaksanaan pemimpin, kestabilan politik dan
(c) (i) Meningkatkan kemahiran ketenteraan. kemakmuran ekonomi negara.
(ii) Menggunakan teknologi pensenjataan canggih.
(iii) Menjalin kerjasama ketenteraan dengan negara Praktis Formatif 8.3
jiran. 1. Sifat terpuji Nabi Muhammad SAW ialah siddiq (berkata
(iv) Mengadakan latihan ketenteraan dengan negara benar), amanah (dipercayai), tabliq (menyampaikan), dan
maju. fatanah (bijaksana).
BAHAGIAN C 2. Bijaksana dalam membuat keputusan, sabar dan tidak
berputus asa, berfikiran strategik, berhemah dalam
1. (a) Matlamat sistem pendidikan dalam tamadun China tindakan, berwawasan jauh, mengamalkan kepemimpinan
ialah untuk memilih pegawai kerajaan, memupuk nilai cemerlang, mementingkan musyawarah, bertoleransi,
moral dan etika dan lulus peperiksaan perkhidmatan bersifat pemaaf, dan menekankan kemurnian akhlak.
awam. Sistem pendidikan bertujuan mengekalkan
ajaran Konfusianisme. Selain itu, membezakan Praktis Formatif 8.4
golongan elit dengan golongan rakyat. Malahan,
membolehkan negara ditadbir dengan cekap dan 1. Baitulmal berfungsi seperti perbendaharaan negara yang
berkesan. mengurus kewangan untuk pembangunan negara.
(b) Ciri-ciri sistem peperiksaan perkhidmatan awam ialah 2. Meningkatkan mutu dan produktiviti, mewujudkan tenaga
peperiksaan yang kompetitif dan mencabar. Melarang manusia yang pakar dan mahir, melahirkan masyarakat
sebarang bentuk perubahan demi mengekalkan minda kelas pertama, memperkukuh ekonomi, dan menjadi
keaslian tradisi China. Mengekalkan tradisi dan budaya asas kemajuan bidang lain.
China khususnya ajaran Konfusianisme. Hanya lelaki (Mana-mana jawapan yang sesuai diterima)
dibenarkan menduduki peperiksaan tanpa mengira
status sosial dan latar belakang. Dijalankan dengan
ketat, calon akan dikurung sebelum peperiksaan Praktis Formatif 1 2
berlangsung dan mereka yang meniru akan dikenakan
hukuman. Mereka yang lulus dengan cemerlang akan Iktibar daripada tokoh ilmuan Islam ialah mencintai ilmu
diserapkan dalam sistem perkhidmatan kerajaan. pengetahuan, rajin berusaha, bijaksana, melakukan penyelidikan,
Kepentingan sistem peperiksaan perkhidmatan awam serta berusaha meningkatkan kemajuan diri, agama, dan negara.
ialah menaikkan nama keluarga, kaum dan kampung. (Mana-mana jawapan yang sesuai diterima)



110






JAW FOC 2023 SEJ TG1.indd 110 03/03/2023 9:11 AM

Sejarah Tingkatan 1 Jawapan

Praktis Formatif 8.5 BAHAGIAN C
1. Mempunyai ruang solat utama yang ditutupi kubah 1. (a) (i) Syura ialah mesyuarat yang diadakan untuk
setengah lingkaran dan mempunyai banyak menara di sisi mencapai keputusan mengikut suara ahli yang
masjid. terbanyak (suara majoriti). Dibuat secara muafakat.
2. Tempat imam membaca khutbah atau memberi ceramah. Diamalkan sejak zaman Nabi Muhammad SAW
Kedudukannya tinggi untuk membolehkan imam mengadap dan diteruskan oleh pemerintah Islam selepasnya.
jemaah. (ii) Merupakan konsep masyarakat. Melalui konsep
ummah, masyarakat disatukan tanpa mengira
Praktis Sumatif 8 keturunan dan agama. Setiap anggota masyarakat
bertanggungjawab untuk bekerjasama demi
BAHAGIAN A memajukan negara.
(b) Masjid Moti
1. A 2. C 3. B 4. C 5. B Binaan pintu gerbang besar. Berfungsi sebagai pintu
6. B 7. A 8. A 9. A 10. C masuk utama. Bumbung berbentuk bawang. Dibina
BAHAGIAN B lengkung yang menirus.
Masjid Sultan Ahmet
1. (a) (i) Hidup secara nomad Pembinaan kubah sebagai struktur utama bumbung.
(ii) Memelihara binatang ternakan Ruang solat utama ditutupi kubah setengah lingkaran
(iii) Mengamalkan sistem tukar barang dan mempunyai banyak menara di sekeliling
(b) (i) Wathani masjid. Berfungsi menjamin keselamatan dengan
(ii) Majusi memperkukuh strukturnya yang lebar.
(iii) Nasrani (c) Iktibar yang boleh diambil daripada kegemilangan
(iv) Animisme tamadun Islam ialah kita hendaklah mencintai ilmu
(v) Hunafa’ pengetahuan, mengamalkan akhlak mulia dan
(vi) Yahudi mengamalkan syura serta bermuafakat. Selain itu,
(Mana-mana empat) kita hendaklah mengukuhkan perpaduan, bantu-
(c) (i) Mematuhi suruhan agama. membantu dan cinta akan tanah air.
(ii) Mengelak daripada terlibat dengan gejala sosial.
(iii) Mengamalkan nilai-nilai murni dalam kehidupan.
(iv) Meningkatkan ilmu pengetahuan dan kemahiran.













































111






JAW FOC 2023 SEJ TG1.indd 111 03/03/2023 9:11 AM

GLOSARI




A





Abad Jangka waktu seratus tahun.
Alaf Tempoh masa 1 000 tahun.
Aristokrasi Sistem pemerintahan oleh golongan bangsawan yang kaya.
Astronomi Satu bidang ilmu yang mengkaji secara saintifik sistem galaksi meliputi planet, bulan, dan bintang.
Antikuiti Merupakan objek / barang purba seperti bangunan atau karya-karya seni yang lazimnya berusia lebih
dari 100 tahun atau dalam usia masa tertentu.
Arkeologi Merupakan kaji purba menge nai asal-usul sesuatu kebudayaan (terutamanya kebudayaan manusia
prasejarah) dengan cara-cara penggalian dan penghuraian kesan-kesan tinggalan prasejarah.
Arkib Tempat menyimpan rekod umum dan dokumen-dokumen sejarah sesebuah negara.
Artifak Peralatan atau barang buatan manusia peninggalan zaman dahulu.
Azan Kalimat-kalimat tertentu yang dilaungkan untuk memanggil orang bersembahyang.

D





Dekad Jangka masa sepuluh tahun.
Demokrasi Sistem pemerintahan yang ditadbir oleh wakil yang dipilih oleh rakyat.
Diktator Sistem pemerintahan berkuasa mutlak atau mempunyai kuasa yang tidak terbatas.
Diorama Merupakan model skala atau binaan kecil sesebuah set yang direka untuk menunjukkan situasi atau
gambaran sebenar.

H





Hadarah Kehidupan di bandar yang penuh dengan tatasusila, kesopanan, dan moral yang tinggi.
Hijrah Merupakan perkataan Arab yang bermaksud berpindah. Jika dikaitkan dengan tamadun Islam, hijrah
merujuk kepada perpindahan orang Islam dari Makkah ke Madinah.

J





Jati diri Rangkuman nilai, budaya, bahasa, pegangan, dan fahaman sesuatu kaum.
Jahiliah Berasal daripada perkataan Arab yang bermaksud bodoh, jahil, atau dungu.



112






GLOSARI FOC 2023 SEJ TG1.indd 112 03/03/2023 9:12 AM

Sejarah Tingkatan 1 Glosari
K




Kerajaan Badan yang diberi kuasa untuk menguruskan pentadbiran, menjaga keamanan, mempertahankan
kedaulatan, dan menjalin hubungan dengan kuasa luar.
Kerajaan Bani Umaiyah Merupakan kerajaan Islam yang pertama yang diasaskan oleh Muawiyah bin Abu
Sufyan selepas pemerintahan Khulafa al-Rasyidin.
Kerajaan Bani Abbasiyah Diasaskan selepas Revolusi Abbasiyah berjaya menumbangkan kerajaan Bani
Umaiyah.
Kerajaan Turki Uthmaniyah Kerajaan Islam yang diasaskan oleh Uthman bin Ertughrul dan mampu bertahan
selama 600 tahun.
Khalifah Berasal daripada perkataan Arab yang bermaksud pengganti.
Kronologi Berurutan mengikut masa kejadian.

M





Madinah Merupakan sebuah kota yang penting bagi pedagang Arab sebelum kemunculan Islam di Makkah.

Masihi Zaman selepas kelahiran Nabi Isa a.s.
Masyarakat Sekumpulan manusia yang hidup bersama.
Menara Tempat muazzin melaungkan azan dan dibina tinggi bertujuan untuk memanggil orang ramai melakukan
sembahyang berjemaah di masjid.
Mimbar Tempat di dalam masjid di mana imam (ketua solat) berdiri untuk memberi khutbah.

Mihrab Sebuah ceruk di dinding sebuah masjid yang menunjukkan kiblat, iaitu arah Kaabah di mana orang Islam
harus menghadapnya sewaktu sembahyang.
Muhajirin Orang Islam Makkah yang berhijrah ke Madinah.

Muazzin Perkataan daripada bahasa Arab yang merujuk kepada bilal, tukang bang atau azan.

P





Patriotisme Semangat cinta akan tanah air.
Pentas Sunda Tanah daratan yang luas. Apabila Pentas Sunda ditenggelami air laut, maka terbentuklah
Kepulauan Melayu.
Piagam Perjanjian, persetujuan, atau pakatan bertulis tentang sesuatu.
Pemuliharaan Merupakan proses atau usaha melindungi, memelihara serta memulihkan agar dapat digunakan
selama-lamanya.
Pemeliharaan Penjagaan sesuatu barangan secara tersusun dan mempunyai langkah-langkah penjagaannya
bagi mengatasi kerosakan atau kemusnahan.
Politeisme Penyembahan lebih daripada satu Tuhan.



113






GLOSARI FOC 2023 SEJ TG1.indd 113 03/03/2023 9:12 AM

Sejarah Tingkatan 1 Glosari
S





Sebelum Masihi Zaman selepas kelahiran Nabi Isa AS.
Seni bina Bidang seni untuk mendirikan bangunan, reka bentuk dan reka letak yang dibina oleh manusia.
Semangat assabiyah Semangat kesukuan yang melampau.
Sistem barter Pertukaran barang dengan barang yang melibatkan dua pihak tanpa menggunakan wang.

Sistem kabilah Sistem yang berasaskan keturunan.
Sumber primer Sumber yang bersifat asli, belum diolah, atau dicetak.
Sumber sekunder Sumber yang telah diolah, dicetak, dan disebar kepada umum.
Syajaratun Bermaksud pohon atau pokok, salasilah, riwayat, keturunan, dan asal usul.
Syura Mesyuarat yang diadakan untuk mencapai keputusan secara muafakat.
T






Tamadun Keadaan masyarakat manusia yang dicirikan atau didasarkan pada taraf kemajuan kebendaan serta
perkembangan pemikiran.
Tirani Merupakan satu bentuk pemerintahan yang zalim dan menggunakan kuasa sewenang-wenangnya.
Taman Tergantung Babylon Taman bunga yang dibina oleh Raja Chaldea dalam tamadun Mesopotamia.
Tembok Hadrian Dibina pada tahun 122 Masihi oleh Maharaja Hadrian yang panjangnya kira-kira 117 kilometer.
Tempat mandi awam Dibina dalam tamadun Rom yang dilengkapi pelbagai kemudahan seperti tandas, ruang
mandi, perpustakaan, bilik berehat, dan bilik bersenam.

Z





Zaman Prasejarah Zaman awal yang mana masa dan tempoh sebelum sejarah ditulis dan penulisan sejarahnya
bergantung kepada hasil penyelidikan dan bukti-bukti arkeologi.
Zaman Logam Zaman ini dikategorikan sebagai Zaman Gangsa dan Zaman Besi berdasarkan bahan-bahan
yang digunakan untuk kegiatan harian. Zaman ini merupakan titik perubahan bermulanya zaman teknologi baharu
dalam penggunaan peralatan harian dan senjata.
Zaman Mesolitik Merupakan peringkat Zaman Prasejarah, iaitu pertengahan zaman batu antara Zaman Paleolitik
dan Zaman Neolitiik.
Zaman Neolitik Merupakan pe ringkat Zaman Prasejarah, iaitu peringkat akhir zaman batu apabila manusia mula
tinggal menetap, bercucuk tanam, dan men ternak.
Zaman Paleolitik Merupakan peringkat Zaman Prasejarah, iaitu peringkat awal yang memperlihatkan
penggunaan batu sebagai peralatan harian dan manusia zaman ini hidup berpindah-randah.
Zaman keemasan Pencapaian atau kemajuan tertinggi dalam bidang tertentu yang dicapai oleh sesebuah
pemerintahan.
Zaman Jahiliah Zaman kegelapan masyarakat Arab yang berlaku sekitar tahun 300 Masihi.


114






GLOSARI FOC 2023 SEJ TG1.indd 114 03/03/2023 9:12 AM

Catatan

















































































115






GLOSARI FOC 2023 SEJ TG1.indd 115 03/03/2023 9:12 AM

Catatan

















































































116






GLOSARI FOC 2023 SEJ TG1.indd 116 03/03/2023 9:12 AM

Format 190mm X 260mm Extent : 120pg (6.9 mm) Confirmed (All 4Cpg70gsm) Status CRC Date 3/3

PELANGI BESTSELLER




CC031063
TINGKATAN
1 KSSM FOCUS




Sejarah


Sejarah TINGKATAN




FOCUS KSSM Tingkatan 1 – siri teks rujukan yang lengkap dan padat dengan
ciri-ciri istimewa untuk meningkatkan pembelajaran murid secara menyeluruh. 1

Siri ini merangkumi Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM) yang baharu KSSM
serta mengintegrasikan keperluan Ujian Akhir Sesi Akademik (UASA). Sejarah
• Akashah Ismail
Pastinya satu sumber yang hebat bagi setiap murid!
• Abdul Hakim Samuri

REVISI PENGUKUHAN & CIRI-CIRI

› Infografik PENTAKSIRAN EKSTRA
› Peta Konsep › Praktis Formatif › Aktiviti PAK-21
› Nota Komprehensif
› Praktis Sumatif › Cabaran KBAT
› Kertas Model UPSA › Info Sejarah
› Kertas Model UASA › Aplikasi Harian
› Jawapan › Resos Digital Kod QR



JUDUL-JUDUL DALAM SIRI INI
• Bahasa Melayu • Matematik • Sejarah TINGKATAN 1
• Tatabahasa • Mathematics • Geografi
Beli eBook • Penulisan • Sains • Pendidikan Islam
• Reka Bentuk dan Teknologi
• Science
• English
di sini! • Bahasa Cina
RESOS DIGITAL

KSSM
› › Info › › Video › › Infografik
› › Kertas Model UPSA

› › Kertas Model UASA

W.M: RM16.95 / E.M: RM17.95
W.M: RM??.?? / E.M: RM??.??
CC031063
ISBN: 978-629-7537-67-2
Menepati Format

PELANGI Pentaksiran UASA