Focus SPM KSSM Tg 4.5 - Sejarah

Format: 190mm X 260mm Extent= confirm 408 pgs (17.80mm) 3nd imp_CRC updated


PELANGI BESTSELLER





CC038061
SPM



Tingkatan FOCUS
4∙5
SEJARAH KSSM SPM





FOCUS SPM KSSM Tingkatan 4 • 5 – siri teks SEJARAH SPM
REVISI
REVISI
REVISI
rujukan yang lengkap dan padat dengan ciri-ciri
üInfografik üInfo Sejarah istimewa untuk meningkatkan pembelajaran
üKata Kunci üNota Komprehensif murid secara menyeluruh. Tingkatan
üPeta Konsep üGlosari Siri ini merangkumi Kurikulum Standard
Sekolah Menengah (KSSM) yang baharu serta
mengintegrasikan keperluan Sijil Pelajaran 4∙5
PENGUKUHAN & Malaysia (SPM). Pastinya satu sumber yang
PENGUKUHAN &
hebat bagi setiap murid!
AKSIRAN
PENT
PENTAKSIRAN SEJARAH
üPraktis Formatif üKertas Model SPM REVISI KSSM
üPraktis Sumatif üJawapan Lengkap
PENGUKUHAN
CIRI-CIRI EKSTRA
CIRI-CIRI EKSTRA PENTAKSIRAN
üCabaran KBAT üPAK-21 EKSTRA
üAplikasi Harian üKod QR


JUDUL-JUDUL DALAM SIRI INI:
• Bahasa Melayu • Matematik • Mathematics
• Karangan • Matematik Tambahan • Additional Mathematics Tingkatan 4•
• English • Sains • Science
Dapatkan • Bahasa Cina • Biologi • Biology
versi • Sejarah • Fizik • Physics 5
eBook! • Pendidikan Islam • Kimia • Chemistry
• Pendidikan Seni Visual
KSSM











W.M: RM34.95 / E.M: RM35.95
CC038061
ISBN: 978-967-2930-52-5 FORMAT PENTAKSIRAN
Nazril Aiman • Masariah Mispari BAHARU SPM
Ahmad Mustapha • Dr. Mahdi Shuid mulai 2021
PELANGI R. Sivakumar




CVR_Focus_SPM_Sej.indd All Pages 2/16/21 9:35 AM

Format: 190mm X 260mm TP Focus SPM Sej pgi


















SEJARAH SPM





Tingkatan
4∙5


KSSM


Nazril Aiman
Masariah Mispari
Ahmad Mustapha
Dr. Mahdi Shuid
R. Sivakumar


















































TP_Focus_SPM_1PP.indd i 2/10/21 2:16 PM

Format: 190mm X 260mm CP Focus SPM Sej pgii






PENERBITAN PELANGI SDN. BHD. (89120-H)
Ibu Pejabat:
66, Jalan Pingai, Taman Pelangi,
80400 Johor Bahru, Johor Darul Takzim, Malaysia.
Tel: 07-331 6288 Faks: 07-332 9201
E-mel: [email protected]

Pejabat Jualan:
Lot 8, Jalan P10/10, Kawasan Perusahaan Bangi,
Bandar Baru Bangi, 43650 Bangi, Selangor Darul Ehsan, Malaysia.
Tel: 03-8922 3993 Faks: 03-8926 1223 / 8920 2366
Pertanyaan: [email protected]




© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 2021
Hak cipta terpelihara. Tiada bahagian daripada terbitan ini
boleh diterbitkan semula, disimpan untuk pengeluaran, atau
ditukarkan dalam apa-apa bentuk atau dengan alat apa jua
pun, sama ada dengan cara elektronik, sawat, gambar,
rakaman, atau sebagainya, tanpa kebenaran daripada
Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. terlebih dahulu.


ISBN: 978-967-2930-52-5
eISBN: 978-967-431-641-9 (eBook)


Cetakan Pertama 2021































Dicetak di Malaysia oleh QPS Press Sdn. Bhd.
Lot 52, Jalan 6/2, Seri Kembangan Industrial Area, 43300 Seri Kembangan, Selangor Darul Ehsan.
Sila layari www.ePelangi.com/errata untuk mendapatkan pengemaskinian bagi buku ini (sekiranya ada).












TP_Focus_SPM_1PP.indd ii 2/8/21 10:36 AM

KANDUNGAN








TINGKATAN 4


Bab 3.3 Perang Dunia Kedua 35
1 Warisan Negara Bangsa 1 3.4 Perang Dunia Kedua di Asia 37
Pasifik
3.5 Faktor Kedatangan Jepun
1.1 Latar Belakang Negara Bangsa ke Negara Kita 40
Sebelum Kedatangan Barat 2
1.2 Ciri-ciri Negara Bangsa 3.6 Dasar Pendudukan Jepun 41
di Negara Kita
Kesultanan Melayu Melaka 3
1.3 Keunggulan Sistem Pentadbiran 3.7 Perjuangan Rakyat Menentang 44
Pendudukan Jepun
dan Undang-undang 4
1.4 Peranan Pemerintah dan Rakyat 7 3.8 Perkembangan Gerakan
Nasionalisme Tempatan dan
Peta Konsep 8 Pendudukan Jepun 47
Praktis Sumatif 1 9 3.9 Keadaan Negara Kita Selepas
Kekalahan Jepun 49
Peta Konsep 52
Bab
2 Kebangkitan Nasionalisme 11 Praktis Sumatif 3 54
Bab
2.1 Maksud Nasionalisme 12 4 Era Peralihan Kuasa British
2.2 Perkembangan Idea di Negara Kita 56
Nasionalisme di Barat 13 4.1 British Military Administration 57
2.3 Perkembangan
Nasionalisme di Asia 15 4.2 Gagasan Malayan Union 57
2.4 Perkembangan Nasionalisme 4.3 Reaksi Penduduk Tempatan
di Asia Tenggara 17 terhadap Malayan Union 61
2.5 Kesedaran Nasionalisme 4.4 Penyerahan Sarawak kepada
di Negara Kita 21 Kerajaan British 66
2.6 Faktor Kemunculan Gerakan 4.5 Reaksi Penduduk Tempatan
Nasionalisme 21 terhadap Penyerahan Sarawak 67
2.7 Perkembangan Nasionalisme 22 4.6 Penyerahan Sabah kepada 70
Kerajaan British
2.8 Kesan Perkembangan
Nasionalisme 25 4.7 Reaksi Penduduk Tempatan 71
terhadap Penyerahan Sabah
Peta Konsep 27
Peta Konsep 73
Praktis Sumatif 2 28
Praktis Sumatif 4 74
Bab Konflik Dunia dan Pendudukan
3 Jepun di Negara Kita 30 Bab Persekutuan Tanah Melayu
5 1948 76
3.1 Nasionalisme di Negara Kita
Sebelum Perang Dunia 31 5.1 Latar Belakang Penubuhan
3.2 Latar Belakang Perang Dunia 32 Persekutuan Tanah Melayu 1948 77



iii





KANDUNGAN.indd 3 19/02/2021 4:11 PM

5.2 Faktor Penubuhan Persekutuan 8.2 Proses Pilihan Raya Umum
Tanah Melayu 1948 80 Pertama 118
5.3 Ciri-ciri Persekutuan Tanah 8.3 Penubuhan Majlis Perundangan
Melayu 1948 82 Persekutuan (MPP) 123
5.4 Kesan Penubuhan Persekutuan 8.4 Peranan Kabinet Pertama
Tanah Melayu 1948 83 Persekutuan Tanah Melayu 124
Peta Konsep 84 Peta Konsep 126

Praktis Sumatif 84 Praktis Sumatif 8 127

Bab Ancaman Komunis dan Bab
6 Perisytiharan Darurat 87 9 Perlembagaan Persekutuan 129
Tanah Melayu 1957

6.1 Kemasukan Pengaruh Komunis 9.1 Usaha Rundingan Kemerdekaan 130
di Negara Kita 88 9.2 Peranan Suruhanjaya
6.2 Ancaman Komunis di Negara Perlembagaan Persekutuan
Kita 89 Tanah Melayu 132
6.3 Usaha Menangani Ancaman 9.3 Langkah Penggubalan
Komunis 92 Perlembagaan Persekutuan
6.4 Kesan Zaman Darurat Tanah Melayu yang Merdeka 133
terhadap Negara Kita 97 9.4 Perjanjian Persekutuan Tanah
Peta Konsep 98 Melayu 136

Praktis Sumatif 6 99 Peta Konsep 138
Praktis Sumatif 9 139
Bab
7 Usaha ke Arah Kemerdekaan 101 Bab

10 Pemasyhuran Kemerdekaan 141
7.1 Latar Belakang Idea Negara
Merdeka 102 10.1 Pengertian Kemerdekaan 142
7.2 Jawatankuasa Hubungan 10.2 Persediaan Menyambut
Antara Kaum 104 Pemasyhuran Kemerdekaan
7.3 Sistem Ahli 105 Negara 143
7.4 Sistem Pendidikan Kebangsaan 107 10.3 Detik Pemasyhuran
7.5 Penubuhan Parti Politik 110 Kemerdekaan Negara 146
Peta Konsep 113 10.4 Kesan Kemerdekaan terhadap
Negara Kita 148
Praktis Sumatif 7 114
10.5 Prinsip Kedaulatan Persekutuan
Tanah Melayu 151
Bab
8 Pilihan Raya 116 Peta Konsep 153
Praktis Sumatif 10 154
8.1 Perkembangan Pilihan Raya
di Persekutuan Tanah Melayu 117 Kertas Pentaksiran Tingkatan 4 156






iv





KANDUNGAN.indd 4 19/02/2021 4:11 PM

TINGKATAN 5



Bab Bab
1 Kedaulatan Negara 166 4 Sistem Persekutuan 212


1.1 Konsep Kedaulatan 167 4.1 Latar Belakang Sistem
1.2 Ciri Negara yang Berdaulat 170 Persekutuan di Negara Kita 213
1.3 Kepentingan Mewujudkan 4.2 Kuasa Kerajaan Persekutuan dan
Negara Berdaulat 171 Kerajaan Negeri 214
1.4 Langkah Mempertahankan 4.3 Kerjasama Kerajaan Persekutuan
Kedaulatan 172 dan Kerajaan Negeri 216
Peta Konsep 176 4.4 Faktor yang Mnegukuhkan 223
Sistem Persekutuan
Praktis Sumatif 1 177 Peta Konsep 224
Bab
2 Perlembagaan Persekutuan 179 Praktis Sumatif 4 225


2.1 Latar Belakang Sejarah Bab
Perlembagaan Persekutuan 180 5
2.2 Sejarah Penggubalan Pembentukan Malaysia 227
Perlembagaan Persekutuan 182
2.3 Ciri Utama Perlembagaan 5.1 Konsep Gagasan Malaysia 228
Persekutuan 183 5.2 Perkembangan Idea dan Usaha 229
Pembentukan Malaysia
2.4 Pindaan Perlembagaan
Persekutuan 1963 dan 1965 186 5.3 Reaksi Tempatan dan Negara Jiran
terhadap Pembentukan Malaysia 232
Peta Konsep 188 5.4 Langkah Pembentukan Malaysia 235

Praktis Sumatif 2 189 5.5 Perjanjian Julai 1963 dan Peristiwa
Bab Raja Berperlembagaan dan Pengisytiharan Malaysia 239
3 Demokrasi Berparlimen 191 5.6 Konfrontasi dan Usaha 240
Menangani

3.1 Latar Belakang Pemerintahan Peta Konsep 243
Beraja dan Demokrasi Praktis Sumatif 245
Berparlimen 192
3.2 Sejarah dan Kedudukan
Institusi Majlis Raja-Raja 195 Bab Cabaran Selepas
3.3 Yang di-Pertuan Agong dan 6 Pembentukan Malaysia 248
Raja dalam Perlembagaan
Persekutuan 197 6.1 Cabaran Dalaman Malaysia 249
3.4 Amalan Demokrasi dan 6.2 Pemisahan Singapura 250
Pengasingan Kuasa 202 6.3 Menangani Ancaman Komunis 252
3.5 Keunikan Amalan Demokrasi 6.4 Isu Pembangunan dan Ekonomi 257
Berparlimen di Negara Kita 206 6.5 Tragedi Hubungan antara Kaum 258
Peta Konsep 208 Peta Konsep 260
Praktis Sumatif 3 209 Praktis Sumatif 6 261






v





KANDUNGAN.indd 5 19/02/2021 4:11 PM

Bab Membina Kesejahteraan 9.6 Malaysia dalam Persatuan
Negara-Negara Asia Tenggara
7 Negara 263 (ASEAN) 309
9.7 Malaysia dalam Pergerakan
7.1 Perpaduan dan Integrasi Negara-Negara Tanpa Pihak
Nasional 264 (NAM) 312
7.2 Dasar Pendidikan Kebangsaan 267 9.8 Malaysia dalam Pertubuhan
7.3 Bahasa Melayu sebagai Bahasa Kerjasama Islam (IOC) 313
Ilmu dan Bahasa Perpaduan 271 Peta Konsep 316
7.4 Dasar Kebudayaan Kebangsaan 272
7.5 Sukan sebagai Alat Perpaduan 274 Praktis Sumatif 9 317
7.6 Rukun Negara sebagai Tonggak
Kesejahteraan Negara 277 Bab
Peta Konsep 279 10 Kecemerlangan Malaysia 319
di Persada Dunia
Praktis Sumatif 7 280
10.1 Malaysia dalam Isu Global
Bab Membina Kemakmuran Kontemporari 320
8 Negara 282 10.2 Peranan Malaysia dalam
Hubungan ekonomi
Antarabangsa 323
8.1 Pembentukan Dasar Ekonomi
Baru (DEB) 283 10.3 Pelibatan Rakyat dalam Isu
8.2 Pelaksanaan Dasar Ekonomi Kemanusiaan dan Keamanan 326
Baru (DEB) 284 10.4 Usaha Mengekalkan Kelestrian
8.3 Pembentukan Dasar Global 330
Pembangunan Nasional (DPN) 287 10.5 Wawasan Menuju Masa
8.4 Pelaksanaan Dasar Hadapan 332
Pembangunan Nasional (DPN) 289 Peta Konsep 336
8.5 Pencapaian Dasar Ekonomi Baru Praktis Sumatif 10 337
(DEB) dan Dasar Pembangunan
Nasional (DPN 292
Kertas Model SPM 339
Peta Konsep 296
Praktis Sumatif 8 297 Jawapan 351


Bab
9 Dasar Luar Malaysia 299


9.1 Latar Belakang Dasar Luar 300
9.2 Asas Penggubalan Dasar Luar 301
9.3 Malaysia dalam Pertubuhan
Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) 303
9.4 Malaysia dalam Komanwel 306
9.5 Cabaran Mengukuhkan
dasar Luar 308










vi





KANDUNGAN.indd 6 19/02/2021 4:11 PM

Tingkatan 4
Bab TEMA : PEMBINAAN NEGARA
Sejarah SPM Bab 2 Kebangkitan Nasionalisme
Tajuk 9 : Nasionalisme di Malaysia Sebelum Perang Dunia Kedua
2 Kebangkitan Nasionalisme









KATA KUNCI



Nasionalisme
Revolusi Keagungan
Gerakan Islah
Pan-Islamisme
Gerakan Propaganda
Pemulihan Meiji
Kemerdekaan
Golongan intelektual
Penulisan kreatif
Persatuan




























Perkembangan idea nasionalisme di Barat telah mempengaruhi kebangkitan nasionalisme
di Asia dan Asia Tenggara termasuklah di negara kita. Perkembangan nasionalisme di
negara kita tercetus daripada pelbagai faktor yang seterusnya memberikan kesan
kepada usaha membina tamadun bangsa dan negara.
Apakah idea nasionalisme di Barat yang mempengaruhi perkembangan nasionalisme
di Asia dan Asia Tenggara? Apakah matlamat nasionalisme di Asia Tenggara?
Bagaimanakah nasionalisme digerakkan di negara kita?








11





02 Fokus Sejarah Ting 4.indd 11 19/02/2021 4:15 PM

Sejarah SPM Bab 2 Kebangkitan Nasionalisme

2.1 Maksud Nasionalisme


1. Nasionalisme bermaksud perasaan cinta yang mendalam terhadap bangsa dan negara.
2. Nasionalisme juga diertikan sebagai semangat kebangsaan yang berkaitan dengan perjuangan
menentang penjajahan dan pembelaan terhadap bangsa dan negara.
3. Nasionalisme juga bermaksud gerakan untuk mencapai kebebasan politik, ekonomi dan sosial
daripada penguasaan orang asing.
4. Idea nasionalisme berbeza antara negara dengan zaman kerana berkait rapat dengan pengalaman T
T
i
i
n
n
sejarah dan pengaruh sekeliling seperti keturunan, agama, bahasa dan adat resam. g
g
k
k
5. Nasionalisme ialah gerakan untuk melahirkan perasaan kekitaan dengan menggunakan a
a
t
t
a
persamaan kebudayaan dan pengalaman sejarah yang bertujuan membebaskan bangsa dan n
a
n
4 negara daripada penjajahan. 4
6. Gerakan ini menuju matlamat yang sama, Praktis Formatif 1
iaitu membina bangsa yang bersatu dan 1. Berdasarkan pendapat tokoh dan sejarawan,
negara berdaulat. rumuskan maksud nasionalisme.
Pendapat Tokoh
Tokoh Tafsiran berkaitan nasionalisme
• Nasionalisme merupakan satu gerakan yang meletakkan kesetiaan seseorang
hanya kepada negara atau bangsanya.
Hans Kohn

• Kebangkitan nasionalisme Melayu lebih kepada kesedaran dan ketegasan
diri pada dekad terakhir sebelum Perang Dunia Kedua disebabkan ancaman
terhadap kepentingan orang Melayu dan faktor ekonomi.
• Nasionalisme juga timbul akibat kebimbangan masyarakat terhadap sekularisme
dan imperialisme Barat yang melanda Tanah Melayu.
Profesor William R. Roff


• Kita hendak menzahirkan suatu bangsa yang lebih tegap dan kuat, boleh
berdiri di atas tapak kaki kita sendiri dan mengambil tempat yang sebenar di
sisi bangsa-bangsa lain yang tegap dan bersatu
Dato’ Onn Jaafar
• Perjuangan menentang penjajahan hendaklah ada persatuan dan perpaduan
yang kuat, iaitu National Fronts.
• Segala tenaga menentang penjajahan hendaklah digunakan untuk mencapai
kemerdekaan dengan tetap berpegang pada tatatertib dan adab sopan bangsa
Melayu dan agama Islam.
Dr. Burhanuddin al-Helmi
• Nasionalisme merupakan fenomena sejagat yang mengiktiraf hak setiap
bangsa di dunia ini untuk menubuhkan negaranya sendiri.
• Nasionalisme memindahkan kedaulatan kepada rakyat.
• Nasionalisme juga menuntut kesetiaan ulung individu disalurkan kepada
negara bangsa itu.
Dr. R. Suntharalingam



12





02 Fokus Sejarah Ting 4.indd 12 19/02/2021 4:15 PM

Sejarah SPM Bab 2 Kebangkitan Nasionalisme

• Nasionalisme Melayu bukanlah gejala baharu hasil penggabungan Tanah
Melayu oleh British.
• Nasionalisme Melayu telah wujud sejak zaman Kesultanan Melayu Melaka.
• Kesetiaan kepada raja merupakan ciri nasionalisme Melayu ketika itu
dan orang Melayu berpegang pada faham kebangsaan yang bersifat
Profesor Datuk Zainal Abidin ke “Tanah Melayuan”.
Abdul Wahid



• Dalam konteks Melayu sebelum merdeka, nasionalisme digunakan untuk T
T
i
i
merujuk perjuangan orang Melayu bagi mendapatkan kembali kedudukan n
n
g
unggul dalam negara sendiri. k
g
k
a
a
Profesor Emeritus Tan Sri t
t
a
a
Dr. Khoo Kay Kim
n
n
4 4
2.2 Perkembangan Idea 6. Semasa pemerintahan Mary II dan William
of Orange, konsep kedaulatan parlimen dan
Nasionalisme di Barat
sistem raja berperlembagaan dimantapkan.
1. Nasionalisme di Barat berkembang 7. Bill of Rights digubal untuk memberikan
hasil daripada penentangan terhadap keutamaan kepada parlimen menggubal
pemerintahan beraja yang menjadi simbol undang-undang dan hak mengutip cukai.
penindasan yang menggugat hak dan
kebebasan rakyat.
INFO SEJARAH
INFO SEJARAH
2. Contoh nasionalisme antiraja ialah Revolusi
Keagungan di England dan Revolusi Pemikiran John Locke (ahli falsafah Inggeris)
Perancis.
3. Idea nasionalisme turut dikaitkan
dengan perjuangan untuk memperoleh
kemerdekaan daripada penjajahan kuasa
asing seperti Revolusi Amerika.
Revolusi Keagungan di England (1688) • John Locke menghasilkan karya Two Treatises
of Government.
1. Revolusi Keagungan (Glorious Revolution) • Mempopularkan prinsip raja berperlembagaan.
di England berlaku disebabkan keinginan • Menolak konsep pemerintahan raja berkuasa
menegakkan kedaulatan parlimen dan hak mutlak.
asasi rakyat. • Menegaskan bahawa kerajaan patut diasaskan
2. Revolusi tercetus kerana pemerintahan Raja berdasarkan persetujuan antara pemerintah
James II membelakangkan parlimen semasa dengan rakyat.
menggubal undang-undang. • Undang-undang perlu digubal bagi memenuhi
hak asasi manusia.
3. Ahli parlimen telah bangkit menentang
pemerintahan raja berkuasa mutlak dengan
sokongan Mary II dan suaminya, Raja Revolusi Amerika (1776)
William of Orange dari Belanda. 1. Revolusi Amerika merupakan reaksi orang
4. Menyedari sokongan yang berkurangan, Amerika menentang penjajahan British.
Raja James II melarikan diri ke Perancis. 2. Penentangan tersebut berlaku kerana British
5. Peristiwa ini dikenali sebagai Revolusi tidak melindungi hak rakyat Amerika yang
Keagungan kerana peralihan kuasa berlaku merupakan sebahagian daripada empayar
secara aman tanpa pertumpahan darah. British.


13





02 Fokus Sejarah Ting 4.indd 13 19/02/2021 4:15 PM

Sejarah SPM Bab 2 Kebangkitan Nasionalisme
3. Terdapat 13 buah tanah jajahan British di Revolusi Perancis (1789)
Amerika.
1. Revolusi Perancis tercetus daripada idea
4. Penduduk Amerika menentang akta yang nasionalisme yang memperjuangkan
diperkenalkan untuk memungut cukai di kebebasan, persamaan dan persaudaraan
jajahan tersebut seperti Akta Pelayaran, oleh golongan pemikir Perancis seperti
Akta Gula, Akta Setem dan Akta Teh. Jean Jacques Rousseau (Rousseau) dan
5. Penduduk Amerika melaungkan slogan Voltaire.
“tiada cukai tanpa perwakilan” kerana tiada
wakil Amerika dalam Parlimen British. T
T
i
i
6. Pemimpin di tanah jajahan menubuhkan n
n
g
g
kongres yang diketuai oleh George k
k
a
a
t
Washington dan mengisytiharkan perang a
t
a
n
n
4 terhadap British untuk memperjuangkan 4
kemerdekaan Amerika.
7. Kongres telah meluluskan Perisytiharan Jean Jacques Rousseau,
Kemerdekaan Amerika yang ditulis oleh ahli falsafah Perancis
Thomas Jefferson pada bulan Julai 1776. 2. Rousseau menulis The Social Contract
8. Perisytiharan tersebut menegaskan yang mengemukakan keunggulan suara
jika kerajaan tidak dapat menjamin hak rakyat bagi menjamin kesejahteraan
kehidupan, kebebasan dan kebahagiaan, masyarakat.
maka menjadi hak rakyat untuk membentuk 3. Suara rakyat digelar “hasrat umum”
kerajaan baharu. merupakan kata sepakat golongan yang
9. Revolusi Amerika berakhir pada tahun 1783, mempunyai kesedaran.
apabila British mengakui kemerdekaan 4. Kedaulatan suara rakyat lebih tinggi
Amerika. dan penting daripada institusi raja dan
10. 13 buah bekas tanah jajahan tersebut birokrasi.
digabungkan dan diberi nama sebagai 5. Sasaran golongan revolusi adalah terhadap
Amerika Syarikat yang memperkenalkan pemerintahan autokratik Raja Louis XVI
sistem pemerintahan demokrasi. (1774 – 1792) dan golongan bangsawan.
6. Golongan tersebut memonopoli pelbagai
keistimewaan, sebaliknya rakyat terbeban
dengan pelbagai cukai.
7. Golongan revolusi menggempur penjara
Bastile, membebaskan tahanan politik dan
menggulingkan Raja Louis XVI.
Thomas Jefferson, ahli 8. Revolusi Perancis membawa kemunculan
falsafah Amerika Republik Perancis yang mengakhiri sistem
pemerintahan beraja di Perancis.
INFO SEJARAH
INFO SEJARAH
Praktis Formatif 2
“Jamuan Teh Boston” merujuk kepada peristiwa
penentangan orang Amerika terhadap Akta Teh 1. Apakah persamaan idea nasionalisme di England
dan monopoli British dalam perdagangan teh di dan Perancis?
Amerika. Mereka bertindak membuang kotak-
kotan berisi teh ke laut daripada kapal British yang 2. Apakah bentuk pemerintahan yang lahir kesan
berlabuh di pelabuhan Boston pada tahun 1773. daripada Revolusi Amerika?
Tindak balas British terhadap peristiwa tersebut
mencetuskan Perang Kemerdekaan Amerika.


14





02 Fokus Sejarah Ting 4.indd 14 19/02/2021 4:15 PM

Sejarah SPM Bab 2 Kebangkitan Nasionalisme

2.3 Perkembangan Nasionalisme di 11. Satyagraha bermaksud berpegang teguh
kepada kebenaran dan menjadi asas
Asia
perjuangan tanpa keganasan.
1. Perkembangan nasionalisme di Asia 12. Selepas Perang Dunia Kedua, INC dan Liga
merupakan kesinambungan idea Muslim membentuk jawatankuasa khas
nasionalisme di Barat kesan daripada merangka rancangan pembahagian India,
pertembungan yang berlaku dengan bangsa iaitu negara India dan Pakistan.
Eropah.
13. Pada 14 Ogos 1947, Pakistan diumumkan
2. Kedatangan dan penjajahan kuasa sebagai negara merdeka dengan T
T
Eropah di Asia mencetuskan kebangkitan Muhammad Ali Jinnah sebagai Gabenor i
i
n
n
nasionalisme seperti di India, China, Mesir, Jeneral Pakistan. k
g
g
k
empayar Uthmaniyah dan Jepun. t
a
a
t
14. India pula mengisytiharkan kemerdekaan n
a
a
n
4 Nasionalisme di India pada 15 Ogos 1947. Jawaharlal Nehru 4
dilantik sebagai Perdana Menteri pertama
1. Nasionalisme di India merupakan reaksi India.
penduduk tempatan terhadap dasar
imperialisme British.
2. Kebangkitan rakyat tempatan dalam Dahagi
India 1857 merupakan titik tolak kepada
perkembangan nasionalisme di India.
3. Nasionalisme awal bercorak gerakan
terhadap isu sosioagama.
4. Brahmo Samaj dan Arya Samaj merupakan
pertubuhan penting yang menanam rasa Mahatma Gandhi, pemimpin
cinta terhadap budaya tempatan kesan Kongres Kebangsaan India
daripada pengaruh budaya Barat.
5. Pada penghujung abad ke-19, perkembangan Nasionalisme di China
pendidikan Barat membawa kemunculan 1. Nasionalisme di China bertujuan untuk
golongan intelektual yang memulakan mengukuhkan peradaban China dalam
gerakan nasionalisme lebih tersusun. kalangan orang Cina daripada ancaman
6. Mereka menubuhkan pertubuhan politik penguasaan politik dan ekonomi oleh kuasa
untuk menyuarakan pandangan seperti asing.
Kongres Kebangsaan India atau Indian 2. Nasionalisme China bermula dengan
National Congress (INC) dan Liga Muslim. penentangan terhadap pemerintahan
7. Pada awal abad ke-20, muncul gerakan Dinasti Manchu (kerajaan Manchuria) yang
bersifat keras yang diketuai oleh nasionalis dianggap sebagai orang luar dan kehilangan
radikal seperti Bal Gangadhar Tilak dan mandat.
Bipin Chandra Pal. 3. Masyarakat China hilang kepercayaan
8. Mereka telah menggerakkan semangat terhadap Dinasti Manchu yang gagal
penentangan secara militan terhadap menghalang kemasukan pengaruh Barat.
British.
4. Gerakan nasionalisme seterusnya bercorak
9. Selepas Perang Dunia Pertama, INC anti-Barat kerana menentang campur
mengamalkan dasar tidak bekerjasama tangan kuasa Barat di China.
dengan British.
5. Tokoh yang mempelopori gerakan
10. Mahatma Gandhi menjadikan satyagraha kebangkitan rakyat di China ialah Dr. Sun
sebagai pegangan untuk menggerakkan Yat Sen.
nasionalisme di India.


15





02 Fokus Sejarah Ting 4.indd 15 19/02/2021 4:15 PM

Sejarah SPM Bab 2 Kebangkitan Nasionalisme
6. Beliau mengemukakan Tiga Prinsip 5. Khalifah Abdul Hamid II, iaitu pemerintah
Rakyat (San Min Chu-i) sebagai ideologi empayar Uthmaniyah menggerakkan idea
perjuangan, iaitu nasionalisme, demokrasi Pan-Islamisme.
dan kebajikan sosial.
6. Gerakan ini mendapat sokongan umat
7. Prinsip tersebut menjadi asas kepada Islam di seluruh dunia termasuklah Tanah
gerakan Revolusi China pada tahun 1911 Melayu. Contohnya, kebangkitan Tok
yang berjaya menumbangkan pemerintahan Janggut menentang British di Kelantan pada
Dinasti Manchu dan membentuk tahun 1915.
pemerintahan republik di China.
Gerakan Islah T
T
i
i
n
n
g
g
1. Gerakan Islah k
k
a
a
merujuk gerakan t
t
a
a
pemulihan Islam. n
n
4 4
2. Gerakan ini
dipelopori oleh
Sayyid Jamal al-
Din al-Afghani dan
Dr. Sun Yat Sen,
pemimpin Revolusi China Sheikh Muhammad Sayyid Jamal al-Din
Abduh. al-Afghani
Nasionalisme Empayar Uthmaniyah 3. Imperialisme Barat di Mesir menyebabkan
dan Mesir berlakunya pertembungan kebudayaan
1. Nasionalisme empayar Uthmaniyah dan antara Eropah-Amerika dengan kebudayaan
Mesir lahir daripada kesedaran untuk tempatan yang mengubah budaya dan
mempertahankan sistem pemerintahan tradisi kepercayaan masyarakat tempatan.
Islam dan agama Islam akibat ancaman 4. Gerakan Islah menyeru umat Islam
imperialisme Barat pada abad ke-19. berpegang pada ajaran Islam yang sebenar
2. Kesedaran tersebut mencetuskan gerakan berpandukan al-Quran dan Hadis serta
Pan-Islamisme dan gerakan Islah. memperbaik kehidupan masyarakat untuk
melepaskan diri daripada penjajahan.
Gerakan Pan-Islamisme
1. Pada tahun 1883, Sayyid Jamal al-Din al- Nasionalisme di Jepun
Afghani menubuhkan kumpulan yang 1. Nasionalisme di
diberikan nama al-Urwah al-Wuthqa Jepun digerakkan
(Ikatan yang Kuat). oleh pemerintah
2. Kumpulan tersebut ditubuhkan untuk Jepun disebabkan
memperkuatkan rasa persaudaraan dan kesedaran
membawa umat Islam kepada kemajuan. untuk mencapai
kemajuan bagi
3. Pertubuhan ini telah menerbitkan akhbar mengelakkan
al-Urwah al-Wuthqa untuk menyebarkan ancaman Maharaja Mikado Meiji
idea Pan-Islamisme, iaitu seruan penyatuan imperialisme
persaudaraan umat Islam di seluruh dunia Barat.
untuk bangkit menghalang peluasan kuasa
Barat. 2. Maharaja Mikado Meiji melancarkan
gerakan pemulihan Jepun dengan
4. Pada tahun 1914, empayar Uthmaniyah menekankan pemodenan mengikut model
mengeluarkan fatwa menyeru umat Islam Barat supaya Jepun dihormati oleh kuasa
yang ditindas penjajah Barat bangkit Barat.
berjuang bersama-sama dengan empayar
Uthmaniyah.

16





02 Fokus Sejarah Ting 4.indd 16 19/02/2021 4:15 PM

Sejarah SPM Bab 2 Kebangkitan Nasionalisme
3. Prinsip dan semangat bushido dijadikan 3. Nasionalisme peringkat awal berbentuk
asas membina nasionalisme dalam Gerakan Propaganda yang dipimpin oleh
kalangan rakyat dan pemerintah semasa Jose Rizal. Gerakan ini menuntut Filipina
era Pemulihan Meiji. dijadikan sebahagian daripada wilayah
Sepanyol yang mempunyai hak yang sama
4. Semangat bushido ialah sikap sanggup
menanggung risiko, bersungguh-sungguh seperti bangsa Sepanyol.
mencapai cita-cita dan sedia berkorban 4. Jose Rizal menubuhkan Liga Filipina pada
demi melaksanakan tanggungjawab tahun 1892 untuk mendesak kerajaan
terhadap ketua dan negara Sepanyol melakukan perubahan politik, T
T
i
5. Pemulihan Meiji meliputi gerakan ekonomi dan sosial di Filipina. i
n
n
g
g
pembaharuan dalam semua aspek 5. Kegagalan Gerakan Propaganda telah k
k
a
a
kehidupan yang menjadikan Jepun muncul mencetuskan idea nasionalisme yang lebih t
t
a
a
n
n
4 sebagai negara perindustrian dan kuasa radikal. 4
tentera yang kuat di Asia pada awal abad
ke-20. 6. Bonifacio menubuhkan Katipunan untuk
memperoleh kemerdekaan Filipina melalui
6. Desakan ekonomi dan nasionalisme revolusi.
melampau oleh golongan tentera
kemudiannya menjadikan Jepun sebagai 7. Katipunan merupakan gerakan revolusioner
kuasa imperialisme di Asia. telah menggunakan akhbar Kalayan untuk
menyebarkan idea revolusi kepada rakyat
Praktis Formatif 3 Filipina.
8. Bonifacio dan Aguinaldo telah memimpin
1. Nyatakan perbezaan nasionalisme Jepun
berbanding negara India dan China. Katipunan melancarkan Revolusi Filipina
pada tahun 1896 untuk menyingkirkan
pemerintahan Sepanyol, namun usaha ini
gagal.
2.4 Perkembangan Nasionalisme di 9. Aguinaldo kemudian telah bekerjasama
Asia Tenggara dengan Amerika Syarikat dan berjaya
mengusir Sepanyol dari Filipina.
1. Nasionalisme di Asia Tenggara berakar umbi
daripada gerakan membebaskan diri untuk 10. Perisytiharan Kemerdekaan Filipina oleh
menentang kuasa Barat seperti yang berlaku Aguinaldo pada tahun 1899 tidak diiktiraf
di Filipina, Burma (Myanmar), Vietnam dan oleh Amerika Syarikat, sebaliknya Filipina
Indonesia. diletakkan di bawah penguasaan Amerika
Syarikat.
2. Namun, di Thailand, gerakan nasionalisme
bersifat menuntut pembaharuan dalam 11. Di bawah penjajahan Amerika Syarikat,
pentadbiran ke arah mengekalkan golongan nasionalis mengubah strategi
kedaulatan negara daripada ancaman perjuangan dengan menggunakan saluran
imperialisme. diplomasi melalui parti politik sederhana.
12. Pendekatan kerjasama membolehkan Sergio
Nasionalisme di Filipina
Osmena, pemimpin Parti Nasionalis dilantik
1. Nasionalisme di Filipina muncul untuk menganggotai Dewan Perhimpunan
menghapuskan penjajahan asing. Filipina pada tahun 1907.
2. Antara tokoh nasionalis penting termasuklah 13. Gerakan menuntut kemerdekaan ini
Jose Rizal, Andres Bonifacio (Bonifacio) diteruskan oleh golongan nasionalis
serta Emilio Aguinaldo (Aguinaldo). sehingga Perang Dunia Kedua.





17





02 Fokus Sejarah Ting 4.indd 17 19/02/2021 4:15 PM

Sejarah SPM Bab 2 Kebangkitan Nasionalisme
Nasionalisme di Burma (Myanmar) 12. Pemimpin parti tersebut seperti Aung
San, Kyaw Nein dan U Nu menggelar diri
1. Nasionalisme di Burma adalah manifestasi
perjuangan golongan kelas menengah, sebagai “Thakin” yang bermaksud tuan dan
sami Buddha (pongyi), Thakin (siswazah menegaskan orang Burma mesti bertuankan
universiti) dan golongan petani menentang orang Burma.
imperialisme British. 13. Dr. Ba Maw yang memenangi pilihan raya
pada tahun 1937 kemudiannya dilantik
2. Nasionalisme digerakkan oleh golongan
kelas pertengahan berpendidikan sebagai Perdana Menteri yang pertama.
Barat berikutan pengaruh British yang T
T
i
i
mengancam kedudukan agama Buddha. Nasionalisme di Vietnam n
n
g
g
k
3. Mereka telah menubuhkan Persatuan 1. Nasionalisme di Vietnam muncul akibat k
a
a
t
t
Belia Buddha pada tahun 1906 untuk perubahan sosiopolitik dan sosioekonomi a
a
n
n
4 mengekalkan tradisi Buddha, pendidikan selepas kedatangan Perancis. 4
dan kebudayaan Burma. Persatuan 2. Nasionalisme Vietnam dipelopori oleh
tersebut menggunakan isu kasut untuk golongan bangsawan dan pegawai daripada
membangkitkan nasionalisme. golongan Mandarin, iaitu pembesar yang
4. Isu kasut merujuk perbuatan orang British menerima pendidikan Confucius.
yang memakai kasut semasa memasuki kuil 3. Golongan ini memperjuangkan pemulihan
Buddha. Perbuatan ini dianggap mencemari sistem pemerintahan beraja.
kesucian agama Buddha
4. Kemunculan golongan intelektual telah
5. Selepas diambil alih oleh pemimpin yang meningkatkan kesedaran politik dan
lebih radikal seperti U Ba Pe, persatuan gerakan anti-Perancis.
tersebut dinamakan Majlis Persatuan Am
Kesatuan Burma. Isu yang berkaitan dengan 5. Nasionalisme Vietnam disalurkan melalui
bangsa Burma mula diperjuangkan. akhbar seperti Tribune Indige dan Cloche
Felee yang mengkritik penindasan Perancis
6. Menjelang tahun 1920, Revolusi Pelajar dan menuntut hak rakyat Vietnam.
menuntut penubuhan universiti untuk
mereka. 6. Nasionalisme Vietnam selepas Perang Dunia
Pertama bercorak revolusi yang didukung
7. Golongan sami Buddha seterusnya oleh dua aliran ideologi, iaitu nasionalisme
menubuhkan Majlis Am Sangha Samagyi dan komunisme.
dan mencetuskan Pemberontakan Saya
San (1930 – 1932). 7. Parti utama aliran nasionalisme ialah Viet
Nam Quoc Dang Dang (VNQDD) atau Parti
8. Pemberontakan diketuai oleh Saya San, iaitu Nasionalis Vietnam pimpinan Nguyen Thai
bekas pongyi mendapat sokongan golongan Hoc.
petani yang terbeban dengan pelbagai jenis
cukai. 8. Aliran komunis diterajui oleh Parti Komunis
Vietnam (PKV) pimpinan Ho Chi Minh.
9. Perkembangan nasionalisme seterusnya
dipengaruhi oleh pengenalan Perlembagaan 9. Perjuangan VNQDD berteraskan demokrasi,
Burma 1935 yang memisahkan Burma nasionalisme dan sosialisme.
dengan India. 10. VNQDD melancarkan pemberontakan pada
10. Perlembagaan tersebut telah merangsang tahun 1930 untuk mengusir Perancis dan
perjuangan ke arah berkerajaan sendiri. menubuhkan kerajaan republik Vietnam.
11. Perancis melumpuhkan gerakan golongan
11. Golongan Thakin menubuhkan Parti Do
Bama Asiayone (Kami Orang Burma) untuk nasionalis dengan menangkap pemimpin
memperjuangkan kemerdekaan Burma. VNQDD dan menghukum bunuh Nguyen
Thai Hoc.



18





02 Fokus Sejarah Ting 4.indd 18 19/02/2021 4:15 PM

Sejarah SPM Bab 2 Kebangkitan Nasionalisme
12. Revolusi menentang Perancis diteruskan 7. Nasionalisme menjadi semakin radikal
oleh Ho Chi Minh melalui PKV. dengan penubuhan parti politik yang
13. Pada bulan memperjuangkan kemerdekaan seperti
September 1945, Ho Sarekat Islam (SI), Partai Komunis
Chi Minh berjaya Indonesia (PKI) dan Partai Nasionalis
mengisytiharkan Indonesia (PNI).
kemerdekaan 8. Kepimpinan Soekarno menjadikan PNI
Republik sebagai sebuah parti yang berpengaruh.
Demokratik Vietnam
di Hanoi, Vietnam Ho Chi Minh 9. Pada tahun 1928, Kongres Pemuda Indonesia T
T
i
i
Utara. Ho Chi Minh melahirkan ikrar “Sumpah Pemuda” yang k
n
n
g
g
dilantik sebagai Presiden Pertama. menjadi tonggak nasionalisme. a
k
a
t
t
a
a
14. Vietnam Selatan yang berpusat di Saigon 10. Tiga asas dalam sumpah tersebut ialah n
n
4 berada di bawah pengaruh Perancis dan satu tanah air, satu bangsa dan satu bahasa 4
Amerika Syarikat. untuk mewujudkan keutuhan negara
15. Gerakan menentang penjajahan Barat bangsa.
diteruskan sehingga Republik Vietnam 11. Bagi mengukuhkan perjuangan, Soekarno
terbentuk pada tahun 1976. mempelopori pembentukan Permuafakatan
Perhimpunan Politik Kebangsaan Indonesia
Nasionalisme di Indonesia (PPPKI).
1. Nasionalisme di Indonesia pada awalnya 12. PPPKI ialah gabungan organisasi dan parti
berkisarkan isu pendidikan untuk politik Indonesia yang memperjuangkan
mengubah nasib rakyat akibat dasar kemerdekaan Indonesia.
penjajah Belanda.
2. Raden Adjeng Nasionalisme di Thailand
Kartini
mempelopori 1. Nasionalisme di Thailand bertujuan
perjuangan untuk mempertahankan kedaulatan negara
memajukan serta menuntut penglibatan rakyat dalam
pendidikan kaum pemerintahan.
wanita. 2. Nasionalisme di Thailand dipelopori oleh
Raden Adjeng Kartini
3. Karya Kartini, Raja Thailand melalui usaha diplomasi dan
terutama surat yang diutus kepada rakan- pemodenan.
rakannya di Eropah dibukukan dan
diterbitkan dengan judul Hilang Gelap 3. Raja Mongkut membina hubungan baik
Terbitlah Terang pada tahun 1911. dengan kuasa Barat seperti British, Amerika
Syarikat dan Perancis.
4. Karya ini kemudiannya diterjemahkan ke
dalam bahasa Inggeris dengan judul Letters 4. Baginda memulakan langkah pemodenan
of a Javanese Princess. dengan melaksanakan birokrasi Barat.
5. Karya tersebut mendedahkan dasar
diskriminasi Belanda yang menindas dan Birokrasi Barat Raja Mongkut
membawa kemunduran kepada bangsa • Membawa masuk 80 orang penasihat
Indonesia. Barat.
• Penasihat kewangan, pelabuhan dan
6. Kesedaran nasionalisme seterusnya polis dari Britain.
berkembang dengan kemunculan • Penasihat kastam dari Amerika Syarikat.
pertubuhan yang lebih tersusun seperti • Penasihat ketenteraan dari Perancis.
Muhammadiyah untuk mempertahankan
agama Islam daripada ancaman sekularisme
Barat.


19





02 Fokus Sejarah Ting 4.indd 19 19/02/2021 4:15 PM

Sejarah SPM Bab 2 Kebangkitan Nasionalisme
5. Penasihat Barat dibawa masuk untuk
melatih pegawai tempatan dalam Praktis Formatif 1 1
pentadbiran kewangan, pelabuhan, kastam, • Menilai
ketenteraan dan polis. Nama asal Thailand ialah Siam. Pada
6. Guru dari Barat, terutamanya British turut tahun 1939 ditukar kepada Thailand yang
dibawa masuk untuk melaksanakan sistem bermaksud ‘Tanah Bebas”
pendidikan Barat. Mengapakah Thailand digelar “Tanah Bebas”?
7. Langkah tersebut membentuk imej Thailand
sebagai negara yang bersahabat dengan T
INFO SEJARAH
T
Barat. INFO SEJARAH n
i
i
n
g
g
8. Pemodenan negara dan dasar terbuka Raja k
k
a
a
Mongkut diteruskan oleh putera baginda, Phibulsongkram a
t
t
• Perdana Menteri Thailand 1938
a
n
n
4 iaitu Raja Chulalongkorn untuk menjadikan – 1944. 4
Thailand negara yang bebas daripada
penjajahan kuasa Barat, khususnya British. • Memupuk identiti kebangsaan.
• Menukar nama Siam kepada
9. Nasionalisme dalam kalangan rakyat timbul Thailand.
semasa pemerintahan Raja Vajiravudh. • Menggunakan slogan “Thailand untuk Orang
Thai”.
10. Kelemahan pentadbiran Raja Vajiravudh
menimbulkan kegelisahan rakyat terhadap
penguasaan politik oleh kerabat diraja. Praktis Formatif 4
11. Nai Pridi Phanomyong dan Field Marshal
Phibulsongkram menubuhkan Parti Rakyat 1. Apakah persamaan matlamat perjuangan
dan melancarkan Revolusi Thai pada tahun nasionalisme di Filipina, Burma, Vietnam dan
1932. Indonesia?
12. Revolusi tersebut telah menamatkan 2. Bandingkan nasionalisme Thailand dengan
pemerintahan raja berkuasa mutlak. negara lain di Asia Tenggara dari aspek matlamat
dan cara perjuangan.
Pemerintahan raja berperlembagaan
diperkenalkan dengan meletakkan raja
Aktiviti 1
pada kedudukan tertinggi, tetapi tidak Eksperimen 2.1
Aktiviti 1
Eksperimen 2.1
mencampuri urusan pentadbiran kerajaan PAK-21
AK
P
21
-
Thailand yang dijalankan oleh Perdana
Menteri. Tugasan: Bahagikan kelas kepada beberapa
13. Nasionalisme seterusnya berkisarkan rasa kumpulan. Setiap kumpulan akan
tidak puas hati rakyat terhadap penguasaan memilih sebuah negara di Asia atau
ekonomi oleh kapitalis Barat dan orang Asia Tenggara. Isi perbincangan tentang
Cina. gerakan nasionalisme di negara tersebut
hendaklah merangkumi:
14. Perdana Menteri, Phibulsongkram telah (a) Faktor kemunculan
meluluskan undang-undang menyekat (b) Tokoh yang terlibat
penguasaan ekonomi oleh orang Cina dan (c) Matlamat dan strategi
menggalakkan peribumi terlibat dalam (d) Kejayaan atau pengakhiran
kegiatan ekonomi.
Objektif: • Mengetahui perkembangan gerakan
15. Semasa Perang Dunia Kedua, dasar nasionalisme di Asia Tenggara.
bekerjasama dengan Jepun menyebabkan • Membuat interprestasi ketokohan
Thailand tidak dijajah oleh Jepun. pemimpin nasionalis terlibat.
16. Thailand turut memperoleh hak semula • Mengambil iktibar daripada peristiwa
terhadap wilayah di Indochina dan negeri gerakan nasionalisme.
utara Tanah Melayu.
20





02 Fokus Sejarah Ting 4.indd 20 19/02/2021 4:15 PM

Sejarah SPM Bab 2 Kebangkitan Nasionalisme

2.5 Kesedaran Nasionalisme di 5. Perjuangan mengkritik penjajah dan
menyedarkan masyarakat tetap diteruskan
Negara Kita
walaupun menghadapi kekangan kewangan,
1. Kesedaran nasionalisme di negara halangan undang-undang dan pengawasan
kita berlaku sejak zaman Kesultanan ketat daripada pemerintah.
Melayu Melaka dan berkembang semasa
menghadapi ancaman Siam dan British Praktis Formatif 5
yang dilakukan oleh pejuang tempatan.
(a) Sultan Mahmud Shah berusaha 1. Apakah tindakan Sultan Mahmud Shah untuk
mendapatkan Melaka dengan mendapatkan kembali Melaka daripada T
T
i
i
melakukan tiga kali serangan terhadap Portugis? k
n
n
g
g
Portugis, namun menemui kegagalan. 2. Senaraikan pemimpin setempat yang menentang a
k
a
t
t
(b) Sultan Kedah, iaitu Sultan Abdullah kuasa luar pada penghujung abad ke-19 dan a
a
n
n
4 Mukkaram Shah menentang Syarikat ke-20. 4
Hindia Timur Inggeris (SHTI) untuk
mendapatkan semula Pulau Pinang
yang merupakan sebahagian daripada
wilayah Kedah.
2. Pada penghujung abad ke-19 dan awal 2.6 Faktor Kemunculan Gerakan
abad ke-20, perjuangan menentang Nasionalisme
penjajah dilakukan oleh Penghulu Dol Said, 1. Peranan agama
Dato’ Maharaja Lela, Pandak Lam, Dato’ (a) Pelajar yang melanjutkan pelajaran
Bahaman, Rentap, Mat Salleh, Tok Janggut di Mesir terdedah dengan falsafah
dan Haji Abdul Rahman Limbong. perjuangan gerakan Islah pimpinan
(a) Perjuangan mereka bersifat setempat, Sayyid Jamal al-Din al-Afghani,
iaitu menuntut kebebasan daripada Sheikh Muhammad Abduh dan Rashid
ancaman luar dan mendaulatkan
wilayah masing-masing. Rida.
(b) Kesedaran awal mendapat tindak balas (b) Gerakan Islah menyeru umat Islam
keras daripada penjajah sehingga kembali kepada ajaran Islam sebenar
memaksa pejuang bergerak secara berpandukan al-Quran dan Hadis
sederhana. dan menentang imperialisme Barat di
negara Islam.
3. Kesedaran nasionalisme sejak awal abad
ke-20 melalui gerakan Islah dipelopori oleh 2. Penulisan kreatif
tokoh agama seperti Sheikh Muhammad (a) Karya sastera seperti novel, cerpen
Tahir Jalaluddin, Haji Abbas Mohd Taha dan dan puisi menjadi wadah mengungkap
Syed Sheikh al-Hadi. keperitan hidup dan penderitaan
(a) Diteruskan melalui penulisan kreatif rakyat yang dijajah.
dan akhbar. (b) Membangkitkan semangat rakyat
(b) Digerakkan oleh tokoh seperti Zainal untuk memahami realiti kehidupan
Abidin Ahmad (Za’ba), Muhammad yang dijajah.
Rakawi Yusuf, Abdul Rahim Kajai, (c) Contohnya, novel Melor Kuala Lumpur
Hajah Zainon Munshi Sulaiman (Ibu oleh Harun Aminurrashid dan cerpen
Zain) dan Fatimah Yaakob. Cerita Awang Putat oleh Abdul Rahim
4. Terdapat juga pertubuhan sosioekonomi Kajai.
yang diperjuangkan oleh golongan (d) Karya Pak Sako, iaitu Putera Gunung
berpendidikan Inggeris dan Melayu seperti Tahan dan Anak Mat Lela Gila
Ibrahim Haji Yaakob, Ishak Haji Muhammad, menyindir penjajah dan menyedarkan
Ahmad Boestamam dan Burhanuddin al- anak bangsa akan kepentingan
Helmi. menikmati kebebasan.



21





02 Fokus Sejarah Ting 4.indd 21 19/02/2021 4:15 PM

Sejarah SPM Bab 2 Kebangkitan Nasionalisme
3. Peranan media cetak Abdullah Haji Dahan, Mohamad Eunos
(a) Akhbar dan majalah menjadi penyebar Abdullah, Ustaz Abu Bakar Mohd Said
maklumat dan berita. dan Ibrahim Haji Yaakob.
(b) Contoh akhbar Jawi Peranakan (c) Mereka menggunakan akhbar dan
menegur campur tangan British dalam menubuhkan persatuan bersifat
hal agama Islam di Singapura dan isu sosioekonomi dan politik untuk
bahasa Melayu. menyedarkan rakyat berkaitan
(c) Akhbar Sekola Melayu menjadi bahasa nasionalisme.
bacaan di sekolah Melayu. 6. Pengaruh luar dan serantau
(d) Al-Imam, Pengasuh dan Neracha (a) Gerakan Pan-Islamisme di empayar T
T
i
i
memuatkan idea-idea pembaharuan. Uthmaniyah menyedarkan umat Islam n
n
g
g
(e) Akhbar Fajar Sarawak yang diterajui untuk bersatu menentang ancaman k
k
a
a
oleh intelektual Melayu menjadi luar. t
t
a
a
n
n
4 wadah mengkritik dasar pemerintahan (b) Gerakan Islah di Mesir menggesa umat 4
Brooke yang mengabaikan hak dan
Islam melakukan pembaharuan yang
kepentingan kaum bumiputera progresif.
Sarawak. (c) Kejayaan Jepun menewaskan Rusia
4. Perkembangan sistem pendidikan membuka mata rakyat tempatan untuk
(a) Pada abad ke-20, pendidikan moden memperjuangkan nasib mereka.
Islam melalui penubuhan madrasah (d) Kejayaan Revolusi China pimpinan
telah membangkitkan semangat Dr. Sun Yat Sen menewaskan kerajaan
baharu dalam kalangan pelajar. Manchuria dan menubuhkan Republik
(b) Madrasah al-Attas (Johor Bahru), China membangkitkan kesedaran
Madrasah al-Masyhur (Pulau Pinang) nasionalisme.
dan Madrasah al-Idrisiyah (Kuala (e) Perjuangan Mahatma Gandhi di
Kangsar) menerima idea nasionalisme India menentang British tanpa
melalui kunjungan Kaum Muda dari kekerasan menyemarakkan semangat
nasionalisme.
Sumatera Barat dan pelajar lulusan (f) Perjuangan Jose Rizal di Filipina dan
Mesir.
(c) Raffles Institution (Singapura), Maktab Soekarno di Indonesia membangkitkan
usaha menentang penjajah di negara
Melayu Kuala Kangsar (MCKK) dan kita.
Maktab Perguruan Sultan Idris (SITC)
melahirkan pemimpin yang berjuang
menuntut hak pendidikan untuk Praktis Formatif 6
rakyat. 1. Sejauh manakah sistem pendidikan telah
(d) Melalui sistem pendidikan, pelajar membangkitkan kesedaran nasionalisme dalam
didedahkan dengan idea tokoh falsafah kalangan rakyat tempatan?
Islam dan Barat yang memperlihatkan
kelemahan bangsa yang dijajah 2. Apakah pengaruh luar yang menyemarakkan
semangat nasionalisme di negara kita?
serta mendesak British melakukan
pembaharuan.
5. Kemunculan golongan intelektual
(a) Kesan perkembangan sistem 2.7 Perkembangan Nasionalisme
pendidikan, lahir golongan intelektual
seperti lulusan Timur Tengah, Syed 1. Perjuangan golongan intelektual
Sheikh al-Hadi yang menggerakkan (a) Intelektual berpendidikan agama
idea pembaharuan dalam masyarakat. • Kaum Muda menyalurkan idea
(b) Muncul intelektual lepasan pendidikan melalui gerakan Islah yang
Inggeris dan Melayu seperti Abdul menjadikan agama Islam sebagai
Kadir Adabi, Dato’ Undang Rembau
asas kemajuan dunia dan akhirat.


22





02 Fokus Sejarah Ting 4.indd 22 19/02/2021 4:15 PM

Sejarah SPM Bab 2 Kebangkitan Nasionalisme
• Penubuhan madrasah seperti • Bahan bacaan dari Timur Tengah
Madrasah al-Attas (Johor), Madrasah dan Indonesia, kurikulum
al-Khairiah al-Islamiyah (Kedah) yang mengutamakan Sejarah
dan Maahad al-Ehya Assharif (Perak) dan pendedahan keagungan
untuk menyebarkan fahaman Islah. empayar Melayu di Alam Melayu
• Golongan wanita diberi peluang membangkitkan kesedaran kepada
belajar di madrasah dan pelajarnya pelajar SITC.
membawa kemajuan dari aspek • Mata pelajaran Anyaman dan
sikap serta pentaksiran terhadap Kesihatan serta Sukan penting
Islam. dalam kurikulum di SITC. T
T
i
i
• Idea mereka disalurkan dalam • Pada tahun 1929, lahir Pertubuhan k
n
n
g
g
akhbar seperti Al-Imam, Al-Ikhwan, Ikatan Pemuda Pelajar dan Ikatan a
k
a
t
t
Neracha dan Tunas Melayu. Semenanjung Borneo yang akhirnya a
a
n
n
4 (b) Intelektual berpendidikan Inggeris membentuk persatuan radikal, iaitu 4
Kesatuan Melayu Muda.
• Maktab Melayu Kuala Kangsar
(MCKK) ditubuhkan pada tahun 2. Perjuangan melalui penulisan
1905 melahirkan intelektual (a) Akhbar dan majalah
berpendidikan Inggeris. • Memaparkan isu hak dan masa
• MCKK melatih anak bangsawan depan bangsa, polemik Kaum Muda
bagi diserapkan dalam pentadbiran dengan Kaum Tua, isu pentadbiran,
kerajaan British. ekonomi dan sosial.
• Lepasan MCKK seperti Raja Chulan • Syarikat Jelutong Press aktif
Raja Abdullah, Mahmud Mat, menerbitkan akhbar ketika itu.
Mohammad Eunos Abdullah dan • Mohammad Eunos Abdullah
Raja Uda Raja Muhammad. menerajui akhbar Utusan Melayu
• Mereka menjadi pegawai kerajaan dan Lembaga Melayu.
menuntut British memperbaiki taraf • Akhbar lain seperti Majalah Guru,
hidup orang Melayu dan membuka Warta Malaya, Warta Jenaka, Fajar
lebih banyak peluang pekerjaan Sarawak dan Majlis.
kepada orang Melayu dalam jabatan • Akhbar berbahasa Inggeris seperti
kerajaan. The Malay Mail dan The Malaya
• Idea dan tuntutan dibuat dengan Tribune.
cara berbaik-baik dengan British • Pengarang seperti Muhammad Yusof
dan menggunakan akhbar seperti Ahmad (Tok Kenali), Muhammad
Warta Malaya, Lembaga Malaya dan Yusof Abdul Hamid, Dato’ Onn
Utusan Melayu. Jaafar dan Abdul Rahim Kajai.
(c) Intelektual berpendidikan Melayu • Di Sarawak, Fajar Sarawak ditulis
• Maktab Perguruan Sultan Idris oleh Muhammad Rakawi Yusuf,
(SITC) ditubuhkan pada tahun 1922. Muhammad Awi Anang, Muhd
• Guru SITC seperti O.T.Dussek, Abdul Daud Abdul Ghani dan Haji Abdul
Hadi Hassan, Abdul Hadi Abdul Rahman Kassim.
Manan dan Harun Aminurrashid • Di Sabah, isu pendidikan, tanah
meniupkan kesedaran nasionalisme bumiputera dan kewangan petani
dalam kalangan pelajar sehingga disuarakan oleh Ketua-ketua Anak
melahirkan golongan penulis dan Negeri dalam mesyuarat dan
nasionalis. persatuan sosiobudaya.
• Pejabat Karang Mengarang dengan (b) Akhbar masyarakat Cina dan India
Ketua Penterjemah, Za’ba berjaya • Akhbar Cina seperti Lat Pau dan
menghasilkan buku berkualiti Modern Daily News lebih cenderung
dan melahirkan nasionalis seperti menulis tentang negara China
Buyong Adil dan Abdul Hadi Hassan. seperti mengekalkan identiti,


23





02 Fokus Sejarah Ting 4.indd 23 19/02/2021 4:15 PM

Sejarah SPM Bab 2 Kebangkitan Nasionalisme
memperjuangkan nasib wanita dan • Bertujuan menggalakkan ahli
menyemai cinta akan negara China. bergerak aktif dalam pentadbiran,
• Pada abad ke-20, Nanyang Tsung memperjuangkan kepentingan
Hui Pao dan Chong Shin Yit Pao orang Melayu dalam politik dan
memuatkan soal pemerintahan pendidikan serta mementingkan
monarki dan pergolakan politik di pelajaran teknik dan pengajian
China. tinggi.
• Menjelang tahun 1929, matlamat • Kejayaan KMS mendorong persatuan
penulisan lebih bersifat ke arah negeri lain seperti Persatuan Melayu
antiimperialisme. Pahang, Persatuan Melayu Selangor T
T
i
i
• Pada tahun 1930-an, Nanyang dan Persatuan Melayu Negeri n
n
g
g
Siang Pao di Pulau Pinang Sembilan. k
k
a
a
t
memperjuangkan soal kesatuan • Mereka bekerjasama dengan British a
t
a
dan meminta lebih banyak peluang
n
n
4 sekerja dan keadilan sosioekonomi kepada orang Melayu dalam 4
bagi masyarakat kelas bawahan.
pentadbiran kerajaan.
• Akhbar India seperti Tamil Nesan (b) Persaudaraan Sahabat Pena (PASPAM)
dan Tamil Murasu memperjuangkan • Bermula di Pulau Pinang pada tahun
kepentingan politik dan sosial 1934.
masyarakat India. • Menggalakkan ahlinya bersatu dan
• The Indian dan Indian Pioneer bertukar-tukar pendapat.
memuatkan pemikiran dan • Pada tahun 1934 – 1939, mengadakan
kepentingan perpaduan bagi perhimpunan tahunan di seluruh
masyarakat kelas menengah India tanah Melayu.
di Tanah Melayu. • Berjaya menghimpunkan wakil
• Tamil Nesan telah melaporkan persatuan Melayu dari Brunei,
perkembangan di India dan Labuan dan Sarawak untuk
kepentingan sosiopolitik masyarakat mengutarakan isu kebangsaan.
India. • Muhammad Rakawi Yusuf telah
(c) Karya kreatif mengasaskan PASPAM cawangan
• Karya kreatif bertemakan semangat Kuching, Sarawak dan menjalin
cinta akan negara dan perjuangan hubungan baik dengan KMS. Beliau
membela nasib bangsa. dan Johari Anang mengasaskan
• Novel, Mari Kita Berjuang Persatuan Melayu Sarawak (PMS)
karya Abdullah Sidek mengajak pada tahun 1939.
masyarakat memerdekakan diri dari • Pada tahun 1939, cawangan PASPAM
aspek ekonomi. telah dtubuhkan di Jesselton (Kota
• Puisi seperti Angan-angan dengan Kinabalu), Tawau dan Labuan. Ahli
Gurindam (Omar Mustaffa), PASPAM Sabah terdiri daripada guru
Sedarlah (Mahmud Ahmadi), sekolah Melayu, pegawai rendah
Semenanjung (Harun Aminurrashid) kerajaan dan peniaga. Antaranya
dan Serunai Pujangga (Abdul Samad Mohammad Yaakob, Mohammad
Ahmad). Shamsudin Osman dan Zakaria
Gunn.
• Cerpen seperti Rumah Besar Tiang (c) Kesatuan Melayu Muda (KMM)
Sebatang (Ishak Haji Muhammad), • Ditubuhkan hasil idea Ibrahim
Cerita Awang Putat (Abdul Rahim Haji Yaakob pada Mei 1937 dan
Kajai), dan Di Sini Kita Bukannya didaftarkan pada tahun 1938.
Orang Dagang (Shamsuddin Salleh).
• Berjuang melalui akhbar Majlis dan
3. Perjuangan melalui persatuan ingin mewujudkan gagasan Melayu
(a) Kesatuan Melayu Singapura (KMS) Raya melalui gabungan Tanah
• Ditubuhkan pada tahun 1926. Melayu dengan Indonesia.



24





02 Fokus Sejarah Ting 4.indd 24 19/02/2021 4:15 PM

Sejarah SPM Bab 2 Kebangkitan Nasionalisme
• Dianggap radikal kerana berani • Masyarakat Sikh yang menjadi
menyuarakan penentangan dan anggota pasukan keselamatan
membangkitkan anti-British menjadikan berek polis, kuarters
melalui penulisan dalam akhbar dan kerajaan dan gurdwara sebagai
majalah. tempat aktiviti sosial dan
(d) Persatuan masyarakat Cina dan India keagamaan.
• Sebelum Perang Dunia Kedua, • Pada tahun 1902, Khalsa Diwan
masyarakat Cina masih Malaya ditubuhkan di Taiping,
menumpukan perhatian kepada Perak bagi menjaga kepentingan
keadaan yang berlaku di China. masyarakat Sikh. T
T
i
i
• Dr. Sun Yat Sen menjalin • Masyarakat India-Muslim terlibat k
n
n
g
g
hubungan dengan melawat Negeri- dalam kegiatan perniagaan dan a
k
a
t
t
negeri Melayu Bersekutu untuk pentadbiran seperti Sir Hussein a
a
n
n
4 mendapatkan sokongan pemimpin Hasanal Abdoolcader yang 4
Cina bagi menentang kerajaan merupakan ahli Majlis Perundangan
Manchuria di China. Negeri-negeri Selat (SSLC).
• Masyarakat Cina di Negeri-negeri
Selat atau Cina Peranakan dan Praktis Formatif 7
lulusan Inggeris seperti Tan Jiak Kim
menubuhkan Persatuan Orang Cina 1. Jelaskan peranan akhbar dan majalah dalam
perkembangan nasionalisme.
Peranakan British (SCBA) di Negeri-
negeri Selat yang menggalakkan 2. Apakah matlamat penubuhan persatuan oleh
pelajaran tinggi dan teknikal dalam masyarakat Cina dan India sebelum Perang
kalangan masyarakat Cina. Dunia Kedua?
• Pada tahun 1915, Tan Cheng Lock
menubuhkan cawangan SCBA di
Melaka dan menuntut peluang 2.8 Kesan Perkembangan
berkhidmat dalam perkhidmatan Nasionalisme
kerajaan.
• Masyarakat India menubuhkan 1. Politik
Persatuan India Taiping dan (a) Golongan berpendidikan Inggeris dan
Persatuan India Pulau Pinang. KMS berjaya menuntut British agar
• Pada tahun 1927, Persidangan meningkatkan bilangan orang Melayu
India Se-Malaya diadakan di Kuala dalam Malayan Civil Service (MCS).
Lumpur dan diikuti oleh negeri lain Bilangan orang Melayu bertambah
bagi membincagkan isu berkaitan daripada 7 orang (1930) kepada 20
masyarakat India. orang (1937).
• G.V. Thaver menubuhkan Malayan (b) Pengenalan Dasar Desentraliasasi oleh
Indian Association (MIA) bagi British mengembalikan semula kuasa
masyarakat India yang dilahirkan sultan dan Majlis Mesyuarat Negeri.
di Tanah Melayu. (c) Sekitar tahun 1921 kesan nasionalisme
• Pada Oktober 1936, Central India di China telah mempengaruhi
Association of Malaya (CIAM) penubuhan sekolah Cina dan bahasa
Mandarin dijadikan bahasa pengantar.
ditubuhkan oleh Dr. A.M. Soosay (d) Kemunculan masyarakat India yang
yang menggabungkan 12 persatuan dilahirkan di Tanah Melayu dikenali
India dan 4 dewan perniagaan. sebagai The Staits Born People.
• Pergerakan CIAM disemarakkan (e) British menyekat gerakan nasionalisme
dengan lawatan Pandit Jawaharlal dengan menangkap tokoh nasionalis
Nehru ke Tanah Melayu pada tahun seperti Ahmad Boestamam, Ishak Haji
1937. Muhammad dan Ibrahim Haji Yaakob.


25





02 Fokus Sejarah Ting 4.indd 25 19/02/2021 4:15 PM

Sejarah SPM Bab 2 Kebangkitan Nasionalisme
2. Ekonomi (c) Majalah Bulan Melayu diterbitkan
(a) Penubuhan persatuan kebajikan al- oleh guru wanita di Johor Bahru yang
Jamiah al-Khairiah di Singapura untuk digerakkan oleh tokoh seperti Ibu Zain.
membangkitkan semangat berniaga (d) Masyarakat India dan Ceylon telah
dalam kalangan orang Melayu. menubuhkan persatuan untuk menjaga
(b) Pada awal abad ke-20, British hanya kebajikan mereka.
menekankan pendidikan rendah (e) Contohnya, E.E.C. Thuraisingham
sehingga menyukarkan usaha selaku Presiden Malayan Rubber
meningkatkan taraf hidup penduduk Estate Owner Association berjaya
tempatan. meningkatkan perusahaan getah T
T
i
i
(c) Za’ba menyedarkan guru pelatih di semasa zaman kemelesetan ekonomi n
n
g
g
SITC kepentingan pendidikan tinggi pada tahun 1920-an dan 1930-an. k
k
a
a
dan kurikulum bahasa Inggeris. (f) Tan Cheng Lock menganggotai Majlis t
t
a
a
n
n
4 (d) The Malay Mail dan The Malaya Tribune Perundangan Negeri-negeri Selat 4
mengadakan dana bagi membantu
orang Melayu melanjutkan pelajaran (SSLC) menuntut British menjaga
di luar negara. kebajikan dan menyediakan dana untuk
(e) Terdapat orang Melayu yang berjaya belajar dalam kalangan masyarakat
melanjutkan pelajaran ke luar negara Cina.
seperti Tunku Abdul Rahman, Tunku
Yaacob dan Mohd Zain Ariffin. Praktis Formatif 8
3. Sosial 1. Jelaskan tentang “The Strait Born People”.
(a) Mewujudkan kesedaran menuntut ilmu
di madrasah dan sekolah Melayu. 2. Nyatakan sumbangan Ibu Zain.
(b) Bilangan lepasan SITC bertambah
dan berkhidmat sebagai guru untuk
membantu meningkatkan taraf hidup
masyarakat.
Aktiviti 2
Aktiviti 2
Eksperimen 2.1
Eksperimen 2.1
AK
-
21
P PAK-21
Tugasan: Bahagikan kelas kepada beberapa kumpulan. Setiap kumpulan akan menghasilkan sebuah puisi,
sajak atau lagu. Persembahan hendaklah bertemakan semangat cinta akan negara.
Objektif: • Memahami erti nasionalisme.
• Menghayati nasionalisme demi menyukuhkan jati diri.
• Mengambil iktibar daripada perkembangan nasionalisme di Barat, Asia dan negara sendiri.



















26





02 Fokus Sejarah Ting 4.indd 26 19/02/2021 4:15 PM

Sejarah SPM Bab 2 Kebangkitan Nasionalisme

Peta Konsep
Peta Konsep



Semangat kebangsaan yang menjelaskan sikap dan
Maksud pendekatan tentang perjuangan menentang penjajahan serta
Nasionalisme pembelaan terhadap bangsa dan negara.


T
i
i
Perkembangan Revolusi Revolusi Revolusi T
n
n
g
g
Idea Keagungan Amerika Perancis k
k
a
a
Nasionalisme 1688 1776 1789 t
t
a
a
di Barat n
n
4 4
Nasionalisme
Perkembangan Nasionalisme Nasionalisme Empayar Nasionalisme
Nasionalisme di India di China Uthmaniyah di Jepun
di Asia dan Mesir
• Nasionalisme di Filipina
Perkembangan
Kebangkitan Nasionalisme • Nasionalisme di Burma (Myanmar)
Nasionalisme di Asia • Nasionalisme di Vietnam
Tenggara • Nasionalisme di Indonesia
• Nasionalisme di Thailand
Faktor • Peranan agama • Sistem pendidikan
Kemunculan • Penulisan kreatif • Kemunculan golongan intelektual
Gerakan • Media cetak • Pengaruh luar dan serantau
Nasionalisme



Perjuangan Perjuangan Perjuangan
Perkembangan golongan melalui melalui
Nasionalisme intelektual penulisan persatuan




• Intelektual berpendidikan • Akhbar dan majalah • Kesatuan Melayu
agama • Akhbar masyarakat Singapura
• Intelektual berpendidikan Cina dan India • Persaudaraan Sahabat
Inggeris • Karya kreatif Pena
• Intelektual berpendidikan • Kesatuan Melayu Muda
Melayu • Persatuan masyarakat
Cina dan India


Kesan
Perkembangan Politik Ekonomi Sosial
Nasionalisme




27





02 Fokus Sejarah Ting 4.indd 27 19/02/2021 4:15 PM

Sejarah SPM Bab 2 Kebangkitan Nasionalisme

Praktis Sumatif 2



Soalan Objektif
1. Apakah maksud semangat 4. Tokoh berikut telah C Terpengaruh dengan
nasionalisme? mengetuai penentangan gerakan Islah
I Perjuangan menentang penduduk tempatan terhadap D Lulusan Maktab Melayu
penjajahan penjajahan British. Kuala Kangsar
II Pengekalan sistem T
T
i
i
pemerintahan feudal • Penghulu Dol Said – 7. Senarai berikut menunjukkan n
n
g
g
III Pengukuhan peranan Naning institusi pendidikan di negara k
k
a
a
golongan pembesar • Dato’ Maharaja Lela – kita. t
t
a
a
IV Perasaan cinta terhadap Perak n
n
4 bangsa dan negara • Tok Janggut – Kelantan • Maktab Perguruan 4
A I dan II Sultan Idris (SITC)
B I dan IV Apakah persamaan • Kolej Melayu Kuala
C II dan III perjuangan mereka? Kangsar (MCKK)
D III dan IV A Bersifat setempat
B Menuntut kemerdekaan Apakah sumbangan institusi
2. Apakah idea diperkenalkan C Bekerjasama dengan raja pendidikan tersebut sejak
oleh tokoh berikut? D Mempertahankan warisan awal penubuhannya?
bangsa A Melindungi hak
bumiputera
5. Maklumat berikut berkaitan B Mempertahankan institusi
gerakan yang berlaku di beraja
Timur Tengah pada awal C Menyemarakkan
abad ke- 20. kesedaran nasionalisme
John Locke B Memperkukuh kuasa
• Gerakan Pan Islamisme pembesar tempatan
A Keunggulan suara rakyat di Turki
B Prinsip raja • Gerakan Islah di Mesir 8. Jadual berkaitan pertubuhan
berperlembagaan masyarakat India di Tanah
C Kepentingan kebebasan Apakah kesan gerakan Melayu.
bersuara tersebut terhadap Tanah
D Pemerintahan raja Melayu? Pertubuhan Pemimpin
berkuasa mutlak A Pemulihan kuasa raja-raja
B Kemasukan imigran Central Dr. A.M.
3. Slogan ini telah disebarkan bertambah Indian Soosay
dalam Revolusi Amerika C Kesedaran nasionalisme Association
tahun 1776. meningkat (CIAM)
D Pengasasan parti
“Tiada cukai tanpa berasaskan kaum Apakah yang diperjuangkan
perwakilan” oleh pertubuhan tersebut?
6. Apakah persamaan tokoh I Idea nasionalisme
Mengapakah slogan tersebut nasionalis berikut? II Kebajikan masyarakat
digunakan? India
A Mengiktiraf suara rakyat • Abdul Hadi Hassan III Peluang pekerjaan dalam
B Menolak penguasaan • Harun Aminurrashid kerajaan
British IV Pembelaan terhadap
C Menolak sistem cukai A Golongan radikal Melayu golongan wanita
baharu B Intelektual berpendidikan A I dan II C II dan III
D Mengiktiraf kedaulatan Melayu B I dan IV D III dan IV
parlimen






28





02 Fokus Sejarah Ting 4.indd 28 19/02/2021 4:15 PM

Sejarah SPM Bab 2 Kebangkitan Nasionalisme
Soalan Subjektif
Bahagian A

1. Nasionalisme mempunyai pelbagai tafsiran berdasarkan sejarah, corak perjuangan dan karisma pemimpin
yang mendukung perjuangan.
(a) Nyatakan maksud nasionalisme berdasarkan pendapat tokoh berikut:
(i) Prof. Emeritus Tan Sri Dr. Khoo Kay Kim [2 markah]


T
T
i
i
n
n
g
g
(ii) Dr. R.Suntharalingam [2 markah] k
k
a
a
t
t
a
a
n
n
4 4
(b) Apakah matlamat yang diperjuangkan oleh gerakan nasionalisme? [2 markah]
(c) Cadangkan tindakan yang patut dilakukan oleh generasi muda hari ini untuk mempertahankan kedaulatan
negara daripada penjajahan. [4 markah]

Bahagian B

1. Golongan intelektual memainkan peranan penting dalam menyemarakkan semangat nasionalisme di negara
kita pada abad ke-19.
(a) Jelaskan peranan golongan intelektual tersebut. [8 markah]
(b) Gambar berikut menunjukkan akhbar yang memainkan peranan penting dalam perkembangan nasionalisme
di negara kita.
















Majlis Utusan Melayu

Bagaimanakah akhbar tersebut menyemarakkan semangat nasionalisme di negara kita?
[6 markah]
(c) Apakah iktibar yang diperoleh daripada perjuangan pemimpin masa dahulu? [6 markah]






29





02 Fokus Sejarah Ting 4.indd 29 19/02/2021 4:15 PM

JAWAPAN




Tingkatan 4
Bab • Pembesar lain ialah Syahbandar, F2 Dikenali sebagai Pembesar
Bentara, Orang Kaya, hulubalang dan
Empat Lipatan.
1 Warisan Negara Bangsa Penghulu. F3 Sultan Melaka memberi kuasa
• Sistem pentadbiran mempunyai dua mentadbir wilayah, sungai
Cabaran KBAT 1 peringkat, iaitu pusat dan jajahan. dan pulau kepada Pembesar
• Mengukuhkan perpaduan. 2. • Setiap pembesar Melaka mempunyai Berempat yang dikenali
• Menjaga keamanan dan keharmonian. peranan dalam pentadbiran. sebagai kawasan pegangan.
• Mengelakkan permusuhan dan huru-hara. • Mereka perlu arif dalam hal berkaitan F4 Sultan berkuasa dalam T
T
• Berganding bahu memajukan ekonomi dengan pelaksanaan undang-undang. pemerintahan, peperangan, n
i
i
n
negara. • Fasal 1 dijelaskan tugas Sultan, hubungan diplomatik dan k
g
g
• Mematuhi undang-undang dan menjunjung Bendahara, Temenggung dan agama. a
k
a
perlembagaan. Penghulu Bendahari. F5 Dibantu Pembesar Berempat, t
t
a
a
• Sultan bertanggungjawab melantik iaitu Bendahara, Penghulu n
n
4 Praktis Formatif 1 pembesar seperti Bendahara dan Bendahari, Temenggung dan 4
Laksamana.
Temenggung.
1. • Tonggak utama kerajaan. F6 Pembesar lain ialah
• Raja dibantu oleh pembesar dalam Praktis Sumatif 1 Syahbandar, Bentara, Orang
pentadbiran. Kaya, Hulubalang dan
• Raja memperoleh ketaatan daripada Soalan Objektif Penghulu.
rakyat. 1. C 2. C 3. C 4. C F7 Pentadbiran terdiri peringkat
• Raja sentiasa ditaati dan dianggap suci. 5. C 6. D 7. B 8. A pusat dan peringkat jajahan.
2. Wilayah pengaruh kerajaan Funan luas Soalan Subjektif F8 Pentadbiran peringkat pusat
dilaksanakan oleh Pembesar
dari Sungai Mekong, Teluk Cam Ranh, Bahagian A Berempat.
selatan Myanmar dan Segenting Kra.
1. (a) (i) Kedudukan raja diperkukuh F9 Pentadbiran peringkat jajahan
dengan sistem pentadbiran dijalankan oleh pembesar
Praktis Formatif 2 yang dibantu oleh pembesar. yang dilantik oleh Sultan dan
Raja merupakan tonggak Pembesar Berempat
1. • Kerajaan F10 Menguruskan pentadbiran di
• Rakyat utama kerajaan dan ditaati daerah dan kampung.
• Kedaulatan oleh rakyat. Raja dianggap (b) Hukum Kanun Melaka
• Wilayah pengaruh suci seperti Raja Champa yang F1 Hukuman bagi kesalahan
• Undang-undang dikaitkan dengan Dewa Siva. jenayah.
• Lambang kebesaran (ii) Wilayah pengaruh, merujuk F2 Peranan dan bidang kuasa
kawasan yang rakyatnya
2. • Adat istiadat menerima dan memperakui Sultan dan pembesar.
• Penggunaan warna pemerintahan seseorang raja. F3 Peraturan dan undang-undang
• Nobat Kerajaan Funan mempunyai kekeluargaan.
• Regalia wilayah pengaruh yang luas F4 Hal berkaitan ekonomi.
• Cap mohor dari Sungai Mekong, Teluk F5 Larangan amalan riba dalam
Cam Ranh, selatan Myanmar perniagaan.
Cabaran KBAT 2 dan Segenting Kra. F6 Peraturan tentang urus niaga
• Menjadikan kehidupan masyarakat teratur. (b) Rakyat kerajaan Srivijaya dan perdagangan.
• Menjamin keselamatan dan keamanan membuktikan kesetiaan mereka Undang-undang Laut Melaka
negara. kepada Raja Srivijaya dengan F1 Peranan nakhoda.
• Mengelakkan huru-hara dan menjalani upacara persetiaan dan F2 Hal pelayaran.
pertelingkahan rakyat. meminum air sumpah. Air akan F3 Peranan malim, jurumudi dan
• Melahirkan masyarakat yang berdisiplin dituang ke atas Inskripsi Telaga jurubatu.
dan bermoral. Batu, ditadah dan diminum oleh F4 Hukuman jenayah di atas
rakyat untuk menunjukkan kesetiaan kapal.
Praktis Formatif 3 kepada pemerintah. F5 Penentuan kadar cukai dan
(c) Memupuk perasaan cinta akan sistem cukai.
1. • Sultan dibantu oleh Sistem Pembesar negara. Menjamin kesejahteraan (c) F1 Kebijaksanaan dan
Empat Lipatan. dan keharmonian. Mengekalkan kewibawaan pemerintah
• Pembesar diberi kuasa mentadbir kemajuan dan kemakmuran negara. mentadbir kerajaan.
wilayah, sungai dan pulau. Mengukuhkan jati diri dan identiti F2 Sistem pentadbiran yang
• Kawasan pentadbiran dikenali sebagai warganegara Malaysia. tersusun dan sistematik
sebagai kawasan pegangan. Menjadi tatapan dan warisan mewujudkan keamanan.
• Sultan berkuasa dalam aspek kepada generasi akan datang. F3 Taat setia rakyat kepada
pemerintahan, peperangan, hubungan pemerintah mewujudkan
diplomatik dan agama. Bahagian B keamanan dalam negeri.
• Pembesar Berempat terdiri daripada 1. (a) F1 Sistem pentadbiran Kesultanan F4 Sistem undang-undang
Bendahara, Penghulu Bendahari, Melayu Melaka tersusun dan yang sistematik menjamin
Temenggung dan Laksamana. berhierarki. keselamatan rakyat dan
pedagang.
351
351
12 JAWPAN SEJARAH.indd 351 19/02/2021 4:33 PM

Sejarah SPM Jawapan

F5 Hubungan baik antara Praktis Formatif 4 menerajui akhbar Utusan Melayu dan
pemerintah dengan rakyat Lembaga Melayu.
menjamin kesejahteraan hidup 1. Persamaan matlamat perjuangan • Akhbar lain seperti Majalah Guru,
bersama. nasionalisme di Filipina, Burma, Vietnam Warta Malaya, Warta Jenaka, Fajar
Sarawak dan Majlis.
Bab dan Indonesia ialah membebaskan diri • Akhbar berbahasa Inggeris seperti
daripada penjajahan kuasa Barat.
2 Kebangkitan Nasionalisme 2. • Nasionalisme di Thailand bermatlamat The Malay Mail dan The Malaya
mempertahankan kedaulatan negara Tribune.
Praktis Formatif 1 dan menuntut penglibatan rakyat • Pengarang seperti Muhammad Yusof
Ahmad (Tok Kenali), Muhammad Yuof
dalam pemerintahan.
1. • Nasionalisme berkait rapat dengan • Melakukan pemodenan melalui Abdul Hamid, Dato’ Onn Jaafar dan
perasaan cinta akan negara yang pengenalan sistem Birokrasi Barat Abdul Rahim Kajai.
mencetuskan keinginan membina dengan melantik Penasihat daripada • Di Sarawak, Fajar Sarawak ditulis T
T
i
i
negara bangsa dan melahirkan identiti Barat untuk melatih pegawai oleh Muhammad Rakawi Yusuf, g
n
n
sendiri. tempatan. Muhammad Awi Anang, Muhd Daud k
g
k
• Nasionalisme ialah gerakan • Revolusi Thai dilancarkan pada tahun Abdul Ghani dan Haji Abdul Rahman t
a
a
t
melahirkan perasaan kekitaan 1932 bagi menamatkan pemerintahan Kassim. a
a
raja berkuasa mutlak.
n
n
4 dengan menggunakan persamaan • Pengenalan undang-undang 2. Persatuan masyarakat Cina 4
• Perhatian kepada keadaan yang
kebudayaan dan pengalaman sejarah
yang bertujuan membebaskan bangsa menyekat penguasaan ekonomi berlaku di China.
dan negara daripada penjajahan. oleh orang Cina dan kaum peribumi • Mendapatkan sokongan pemimpin
• Gerakan nasionalisme menuju digalakkan terlibat dalam kegiatan Cina bagi menentang kerajaan
matlamat yang sama, iaitu membina ekonomi. Manchuria di China.
bangsa yang bersatu dan negara • Menggalakkan pelajaran tinggi dan
berdaulat. Praktis Formatif 5 teknikal dalam kalangan masyarakat
Cina.
Praktis Formatif 2 1. Sultan Mahmud Shah melakukan • Menuntut peluang berkhidmat dalam
tiga kali serangan terhadap Portugis perkhidmatan kerajaan.
1. Persamaan idea nasionalisme di bertujuan mendapatkan kembali Melaka. Persatuan masyarakat India
England dan Perancis ialah nasionalisme 2. • Penghulu Dol Said, Dato’ Maharaja • Membincangkan isu berkaitan
antiraja. Lela, Pandak Lam, Dato’ Bahaman, masyarakat India.
2. Bentuk pemerintahan yang lahir kesan Rentap, Mat Salleh, Tok Janggut dan • Mengembangkan idea nasionalisme
daripada Revolusi Amerika ialah sistem Haji Abdul Rahman Limbong. masyarakat India.
pemerintahan demokrasi. • Menjaga kebajikan masyarakat India.
Praktis Formatif 6
Praktis Formatif 3 Praktis Formatif 8
1. • Penubuhan madrasah membangkitkan
1. • Nasionalimse di Jepun disebabkan semangat baharu dalam kalangan 1. • Muncul sekitar tahun 1930-an dan
1950-an.
kesedaran untuk mencapai kemajuan pelajar. • Munculnya masyarakat India yang
bagi mengelakkan ancaman • Raffles Institution (Singapura), Maktab dilahirkan di Tanah Melayu.
sekularisme Barat. Melayu Kuala Kangsar (MCKK) dan • Sebahagian mereka gemar dikenali
• Berbeza dengan negara India yang Maktab Perguruan Sultan Idris (SITC) sebagai The Straits Born People.
ingin menamatkan penjajahan British. melahirkan pemimpin yang berjuang • Berusaha membentuk identiti
• Berbeza dengan di negara China menuntut hak pendidikan untuk tersendiri dan mementingkan
yang ingin mengukuhkan peradaban rakyat. perpaduan.
China daripada ancaman penguasaan • Melalui sistem pendidikan, pelajar • Mereka mula mengambil tahu
politik dan ekonomi oleh kuasa asing. didedahkan dengan idea tokoh perkembangan politik Tanah Melayu.
• Maharaja Mikado Meiji (1868) falsafah Islam dan Barat yang
melancarkan gerakan pemulihan Jepun. memperlihatkan kelemahan bangsa 2. Sumbangan Ibu Zain
• Menekankan pemodenan mengikut yang dijajah serta mendesak British • Menjadi penggerak majalah Bulan
model Barat supaya Jepun dihormati melakukan pembaharuan. Melayu pada tahun 1930.
oleh kuasa Barat. 2. • Gerakan Pan-Islamisme. • Mengingatkan wanita tentang
• Prinsip dan semangat bushido • Gerakan Islah di Mesir. kepentingan ilmu untuk mengangkat
dijadikan asas membina nasionalisme • Kejayaan Jepun menewaskan Rusia martabat wanita.
dalam kalangan rakyat dan pemerintah • Perjuangan Mahatma Gandhi di India. • Menganjurkan Tabung Derma
semasa era Pemulihan Meiji. • Perjuangan Jose Rizal di Filipina. Pelajaran Tinggi untuk anak
• Pemulihan meliputi gerakan • Perjuangan Soekarno di Indonesia. perempuan Melayu Semenanjung.
pembaharuan dalam semua aspek Praktis Sumatif 2
kehidupan. Praktis Formatif 7
• Menjadikan Jepun sebagai negara Soalan Objektif
perindustrian dan kuasa tentera yang 1. • Memaparkan isu hak dan masa 1. B 2. B 3. B 4. A
kuat di Asia pada awal abad ke-20. depan bangsa, polemik Kaum Muda 5. C 6. B 7. C 8. A
Cabaran KBAT 1 dengan Kaum Tua, isu pentadbiran, Soalan Subjektif
• Thailand digelar “Tanah Bebas” kerana ekonomi dan sosial. Bahagian A
Thailand tidak pernah dijajah oleh mana- • Syarikat Jelutong Press giat
mana kuasa asing. menerbitkan akhbar ketika itu. 1. (a) (i) Dalam konteks Melayu
• Mohammad Eunos Abdullah sebelum merdeka,
352
352
12 JAWPAN SEJARAH.indd 352 19/02/2021 4:33 PM

Format: 190mm X 260mm Extent= confirm 408 pgs (17.80mm) 3nd imp_CRC updated


PELANGI BESTSELLER





CC038061
SPM



Tingkatan FOCUS
4∙5
SEJARAH KSSM SPM





FOCUS SPM KSSM Tingkatan 4 • 5 – siri teks SEJARAH SPM
REVISI
REVISI
REVISI rujukan yang lengkap dan padat dengan ciri-ciri
üInfografik üInfo Sejarah istimewa untuk meningkatkan pembelajaran
üKata Kunci üNota Komprehensif murid secara menyeluruh. Tingkatan
üPeta Konsep üGlosari Siri ini merangkumi Kurikulum Standard
Sekolah Menengah (KSSM) yang baharu serta
mengintegrasikan keperluan Sijil Pelajaran 4∙5
PENGUKUHAN & Malaysia (SPM). Pastinya satu sumber yang
PENGUKUHAN &
hebat bagi setiap murid!
AKSIRAN
PENTAKSIRAN SEJARAH
PENT
üPraktis Formatif üKertas Model SPM REVISI KSSM
üPraktis Sumatif üJawapan Lengkap
PENGUKUHAN
CIRI-CIRI EKSTRA
CIRI-CIRI EKSTRA PENTAKSIRAN
üCabaran KBAT üPAK-21 EKSTRA
üAplikasi Harian üKod QR


JUDUL-JUDUL DALAM SIRI INI:
• Bahasa Melayu • Matematik • Mathematics
• Karangan • Matematik Tambahan • Additional Mathematics Tingkatan 4•
• English • Sains • Science
Dapatkan • Bahasa Cina • Biologi • Biology
versi • Sejarah • Fizik • Physics 5
eBook! • Pendidikan Islam • Kimia • Chemistry
• Pendidikan Seni Visual
KSSM











W.M: RM34.95 / E.M: RM35.95
CC038061
ISBN: 978-967-2930-52-5 FORMAT PENTAKSIRAN
Nazril Aiman • Masariah Mispari BAHARU SPM
Ahmad Mustapha • Dr. Mahdi Shuid mulai 2021
PELANGI R. Sivakumar




CVR_Focus_SPM_Sej.indd All Pages 2/16/21 9:35 AM