TOP ONE TG4 EKONOMI

Kandungan







Rekod Pencapaian Pentaksiran Murid iii – vi • Soalan Struktur ................................................ 84
BAB 1 Pengenalan kepada Ekonomi 1 • Soalan Esei ......................................................... 87


Cabaran KBAT ............................................................. 88

Lembaran PBD ............................................................... 3 Sudut PAK-21 .............................................................. 89
Praktis Ke Arah SPM
BAB Pengeluaran 90
• Soalan Objektif ................................................ 16
• Soalan Struktur ................................................ 19 4
• Soalan Esei ......................................................... 22
Lembaran PBD ............................................................ 92
Cabaran KBAT .............................................................. 24
Praktis Ke Arah SPM
Sudut PAK-21 ............................................................... 25
• Soalan Objektif ............................................. 108

BAB 2 Pasaran 26 • Soalan Struktur ............................................. 112
• Soalan Esei ...................................................... 114

Cabaran KBAT ........................................................... 117
Lembaran PBD ........................................................... 29
Praktis Ke Arah SPM Sudut PAK-21 ............................................................ 118

• Soalan Objektif ................................................ 48
• Soalan Struktur ................................................ 53 Pentaksiran Akhir Tahun ................................... 119

• Soalan Esei ......................................................... 56 Jawapan ............................................................... J1 – J28
Cabaran KBAT .............................................................. 58

Sudut PAK-21 ............................................................... 59


BAB 3 Wang, Bank dan Pendapatan 60

Individu


Lembaran PBD ........................................................... 62

Praktis Ke Arah SPM

• Soalan Objektif ................................................ 80



ii






Kandungan.indd 2 10/21/19 4:36 PM

Jawapan




BAB 1 Pengenalan kepada Ekonomi (b) Puan Dalila akan memilih – Titik C berada dalam
kawasan keluk

barang yang dapat memberikan
kepuasan yang maksimum. kemungkinan pengeluaran.
Puan Dalila memilih televisyen – Ini menunjukkan
LEMBARAN PBD kerana memberikan kepuasan berlaku ketidakcekapan
yang maksimum. pengeluaran dalam
(c) Kepuasan daripada barang ekonomi.
1. keinginan manusia terhadap kedua terbaik yang terpaksa – Ekonomi gagal
barang dan perkhidmatan untuk dilepaskan iaitu komputer riba. menggunakan semua
hidup lebih selesa faktor pengeluaran dengan
6. (a) kekurangan faktor
2. (a) sumber ekonomi pengeluaran iaitu modal yang cekap.
(b) kehendak – Ada pengangguran dalam
tidak mencukupi. faktor pengeluaran.
3. (a) faedah (b) Syarikat akan memilih projek – Ekonomi belum mencapai
(b) kedua terbaik yang dapat memberikan guna tenaga penuh.
keuntungan yang maksimum
4. (a) (i) Seorang atau iaitu memilih projek hotel (d) Keadaan kombinasi
sekumpulan individu yang kerana memberikan pengeluaran di titik F:
tinggal dalam sebuah keuntungan yang maksimum. – Titik F berada di
rumah (c) Keuntungan daripada projek luar kawasan keluk
(ii) Kekurangan pendapatan kedua terbaik yang terpaksa kemungkinan pengeluaran.
wang dilepaskan iaitu projek pasar – Ini menunjukkan
(iii) Bermatlamatkan raya. ketidakupayaan pengeluaran
kepuasan maksimum dalam ekonomi.
(iv) Kepuasan yang mungkin 7. (a) kekurangan hasil negara iaitu – Faktor pengeluaran terhad.
daripada barang kedua modal yang diperuntukkan – Ekonomi belum mencapai
terbaik yang terpaksa sebanyak RM100 juta tidak guna tenaga penuh.
dilepaskan mencukupi. – Hanya boleh dicapai jika
(b) (i) Unit ekonomi yang (b) Kerajaan akan memilih ada peningkatan teknologi
merancang penggunaan projek pembangunan yang atau peningkatan dalam
faktor pengeluaran untuk dapat memberikan kebajikan faktor pengeluaran yang
menghasilkan barang dan masyarakat yang maksimum sedia ada.
perkhidmatan serta mampu dilaksanakan 90 – 120
(ii) Kekurangan faktor iaitu memilih projek 10. (a) Kos lepas = 60 – 40
pengeluaran pembinaan bangunan sekolah = –1.5
(iii) Bermatlamatkan kerana memberikan kebajikan 40 – 90
keuntungan maksimum masyarakat yang maksimum. (b) Kos lepas = 80 – 60
(iv) Keuntungan yang (c) Kebajikan daripada projek = –2.5
mungkin daripada pembangunan kedua terbaik
keluaran kedua terbaik yang terpaksa dilepaskan iaitu 11. Kos:
yang terpaksa dilepaskan projek pembinaan jambatan. – Kos yang terlibat dalam projek
(c) (i) Unit ekonomi yang 8. (a) Kos lepas = 5 000 – 2 600 ini ialah RM55 bilion yang
mempunyai kuasa dipinjam dari China.
untuk membuat dan = 2 400 unit kasut sukan – Kerajaan juga terpaksa
(b) Syarikat tersebut menghadapi
menguatkuasakan undang- masalah kos lepas kerana: membayar faedah untuk
undang untuk menjaga – Wujud masalah kekurangan. pinjaman tersebut.
kestabilan ekonomi – Ini akan menyebabkan kerajaan
(ii) Kekurangan hasil negara – Faktor pengeluaran yang terpaksa menanggguhkan
(iii) Bermatlamatkan terhad manakala kehendak projek pembangunan
firma yang tidak terhad.
kebajikan rakyat yang – Ini menyebabkan syarikat lain kerana peningkatan
maksimum terpaksa membuat pilihan. perbelanjaan kerajaan untuk
(iv) Kebajikan yang mungkin – Pilihan yang dibuat oleh membayar faedah serta pokok
diperoleh daripada projek pinjaman.
pembangunan kedua syarikat akan membawa – Kos penyelenggaraan dan kos
kepada masalah kos lepas.
terbaik yang terpaksa operasi lain yang terlibat dalam
dilepaskan 9. (a) Titik F (b) Titik C projek ini.
(c) Keadaan kombinasi – Kos lain seperti kemusnahan
5. (a) kekurangan pendapatan wang pengeluaran di titik C: hutan dan peningkatan aktiviti
iaitu memiliki wang sebanyak
RM1 200 sahaja.


J1 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg J1 to J28.indd 1 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
ekonomi menyebabkan yang paling cekap dan dapat (e) Pengguna dan pengeluar
kesesakan serta pencemaran meminimumkan kos. Syarikat bebas membuat pilihan
alam sekitar seperti ini menggunakan teknologi (f) Pengguna dan pengeluar
pencemaran udara. pengeluaran Taiwan yang bebas membuat pilihan
dapat menjimatkan kos buruh dengan kawalan kerajaan
Faedah: sehingga 40%. (g) Korea Utara
– Penjimatan masa perjalanan. Untuk siapa dikeluarkan
– Penjimatan kos pengangkutan. – Masalah ini berkaitan 19. (a) Perancangan pusat
– Mempelbagaikan aktiviti. menentukan pengagihan (b) Pasaran bebas
ekonomi di pantai timur. barang kepada kumpulan (c) Campuran
– Peningkatan peluang pengguna yang menjadi (d) Campuran
pekerjaan. sasaran. Dalam situasi ini, (e) Perancangan pusat
– Peningkatan pendapatan syarikat menyasarkan pelajar (f) Pasaran bebas
masyarakat. sekolah dan juga pelajar kolej. (g) Pasaran bebas
– Peningkatan taraf hidup (h) Campuran
masyarakat. 14. (a) Sistem ekonomi pasaran bebas (i) Perancangan pusat
– Mempelbagaikan pilihan (b) Sistem ekonomi perancangan (j) Pasaran bebas
barangan. pusat (k) Campuran
– Menurunkan harga barangan (c) Sistem ekonomi campuran (l) Pasaran bebas
akibat pilihan yang banyak.
15. (a) bebas membuat segala 20. (a) Sebagai sebahagian
12. Saya menyokong pelaksanaan keputusan ekonomi daripada keseluruhan
kempen ini kerana: (b) campur tangan kerajaan sistem hidup Islam di
– Beg plastik konvensional mana keputusan ekonomi
mencemarkan alam sekitar. 16. Sistem ekonomi perancangan pusat berlandaskan
– Plastik tidak terurai secara 17. Satu sistem ekonomi yang al-Quran dan Hadis.
semula jadi. menggabungkan pelbagai ciri (b) Wujud persaingan yang adil
– Ini menggalakkan jangkitan kebaikan dalam sistem ekonomi dan saksama antara
penyakit seperti demam denggi. pasaran bebas dan sistem individu dalam membuat
– Meningkatkan kos pelupusan. ekonomi perancangan pusat. keputusan ekonomi demi
– Pembakaran plastik kebajikan dan
mencemarkan udara. 18. (a) Dimiliki secara mutlak oleh kesejahteraan di dunia dan
– Pelupusan plastik menjejaskan kerajaan akhirat.
ekosistem. (b) Dimiliki oleh individu, swasta (c) Keseimbangan antara
– Meningkatkan kos perubatan. dan kerajaan kepentingan individu dan
– Menjejaskan produktiviti. (c) Pengguna dan pihak masyarakat di mana prinsip
– Meningkatkan kos perniagaan. pengeluar berhak membuat kesederhanaan amat
– Mewujudkan perubahan sikap keputusan ekonomi diutamakan.
manusia kepada kaedah kitar (d) Segala keputusan ekonomi
semula. dibuat oleh kerajaan melalui
badan perancangan pusat
13. Apa yang hendak dikeluarkan 21. (a) Negara M: Sistem ekonomi campuran
– Masalah ini berkaitan Negara W: Sistem ekonomi pasaran bebas
menentukan jenis barang (b)
yang hendak dikeluarkan. Ia Masalah
diselesaikan melalui permintaan asas Negara M Negara W
masyarakat. Dalam situasi ekonomi
ini, syarikat mengeluarkan fail
kertas. Apa yang Diselesaikan melalui mekanisme Diselesaikan melalui
Berapa yang hendak dikeluarkan hendak pasaran dan kuasa kerajaan. kuasa permintaan
– Masalah ini berkaitan dikeluarkan Pihak pengeluar mengeluarkan dan kuasa penawaran
menentukan kuantiti barang barang mengikut permintaan (mekanisme pasaran)
yang hendak dikeluarkan. Ia masyarakat dan kerajaan di pasaran.
diselesaikan melalui permintaan menyediakan barang awam.
masyarakat. Dalam situasi ini,
syarikat mengeluarkan 300 000 Bagaimana Pengeluar akan memilih kaedah Pengeluar akan
keping fail kertas. hendak pengeluaran paling cekap memilih kaedah
Bagaimana hendak dikeluarkan dikeluarkan yang dapat memaksimumkan pengeluaran paling
– Masalah ini berkaitan keuntungan. Kerajaan akan cekap yang dapat
menentukan kaedah memilih kaedah pengeluaran memaksimumkan
pengeluaran barang. Ia paling cekap yang dapat keuntungan.
diselesaikan melalui memilih memaksimumkan kebajikan
sama ada kaedah berintensifkan masyarakat.
modal atau berintensifkan buruh



© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J2






pg J1 to J28.indd 2 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
22. (a) Negara X: Sistem ekonomi perancangan pusat dikeluarkan” dengan
Negara Y: Sistem ekonomi pasaran bebas memilih cara pengeluaran
(b) Aspek Negara X Negara Y yang paling cekap.
[1m] Firma boleh
Penentuan Ditentukan oleh kerajaan Ditentukan oleh pengguna menggunakan kaedah
jenis barang dan barang yang membawa dan pengeluaran barang intensif buruh atau
yang faedah sosial yang tinggi berdasarkan cita rasa dan intensif modal yang dapat
hendak diberi keutamaan keperluan pengguna meminimumkan kos
dikeluarkan pengeluaran. [1m]
Penentuan Ditentukan oleh kerajaan Ditentukan oleh kuasa (c) Keadaan kombinasi
harga permintaan dan kuasa pengeluaran di titik D ialah:
penawaran – Tiitk D berada
dalam kawasan
Penentuan Ditentukan oleh kerajaan Kadar upah yang diterima keluk kemungkinan
kadar upah kerana ketiadaan kesatuan oleh pekerja bergantung pengeluaran. [1m]
sekerja kepada rundingan antara – Ini menunjukkan
majikan dan kesatuan ketidakcekapan dalam
sekerja
pengeluaran. [1m]
– Ekonomi gagal
menggunakan semua
23. (a) – Penguatkuasaan undang- – Tanah merupakan sumber faktor pengeluaran
undang dan insentif semula jadi manakala dengan cekap. [1m]
– Pengenaan cukai modal merupakan wang – Terdapat pengangguran
– Program menjaga atau alatan yang digunakan dalam faktor pengeluaran.
kebajikan masyarakat dalam aktiviti pengeluaran. [1m]
– Memastikan persaingan [2m] – Contohnya, kadar
sihat dalam kalangan – Pemilik tanah menerima pengangguran yang
pengeluar ganjaran sewa manakala tinggi. [1m]
– Mengawal bekalan barang pemilik modal menerima – Ekonomi belum mencapai
keperluan ganjaran berbentuk faedah. guna tenaga penuh. [1m]
– Menyediakan barang awam [2m] (d) Unit ekonomi tersebut
(b) Ya. Saya bersetuju kerana (b) (i) Sistem ekonomi negara ialah kerajaan. Kerajaan
pihak swasta bermotifkan X ialah sistem ekonomi menghadapi masalah
keuntungan dan ini menyebabkan pasaran bebas. [1m] kekurangan [1m] iaitu sumber
penyalahgunaan sumber serta Sistem ekonomi pasaran hasil terhad yang hanya
peruntukan sumber yang bebas merupakan satu sebanyak RM12 juta sahaja.
kurang cekap. Campur tangan sistem ekonomi yang [1m] Kerajaan perlu membuat
kerajaan membolehkan pengguna dan pengeluar pilihan [1m] iaitu memilih
kebajikan pengguna terjaga bebas membuat projek menaik taraf hospital
dan juga aktiviti pengeluaran keputusan tanpa campur besar [1m] yang dapat
dijalankan mengikut kaedah tangan kerajaan. [1m] memaksimumkan kebajikan
yang betul. Jurang perbezaan (ii) Sistem ekonomi masyarakat. [1m] Oleh itu,
pendapatan juga dapat negara X menyelesaikan kos lepas [1m] ialah projek
dikurangkan serta keperluan masalah asas ekonomi pembinaan kompleks sukan
rakyat berpendapatan rendah “Apa yang hendak yang terpaksa dilepaskan.
dibela. dikeluarkan” melalui [1m]
kuasa permintaan
Praktis SPM pengguna dan kuasa 2. (a) Tiga faktor pengeluaran yang
Soalan Objektif penawaran firma di terlibat ialah:
– Tanah [1m] iaitu sumber
1. B 2. B 3. C 4. C 5. A pasaran. [1m] Pengguna semula jadi iaitu hasil
mempunyai kebebasan
6. D 7. C 8. A 9. A 10. C memilih barang dan lautan seperti ikan. [1m]
11. C 12. C 13. A 14. A 15. C perkhidmatan dan firma – Usahawan [1m] iaitu orang
16. D 17. D 18. B 19. B 20. A mengeluarkan barang yang menggabungkan
21. A 22. B 23. B 24. D 25. A yang mempunyai faktor pengeluaran iaitu
26. A 27. C 28. A 29. B 30. D permintaan yang tinggi. nelayan. [1m]
[1m] – Modal [1m] iaitu alatan
Soalan Struktur Sistem ekonomi negara yang digunakan oleh
X menyelesaikan usahawan iaitu bot dan
1. (a) Perbezaan antara kedua-dua masalah asas ekonomi jala. [1m]
faktor pengeluaran tersebut “Bagaimana hendak
ialah:





J3 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg J1 to J28.indd 3 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
(b) Keluk kemungkinan pengeluaran subsidi kepada pengeluar
dapat memastikan
pengeluaran barang yang
cukup dan memenuhi
Barang Y (unit) keperluan semasa. [1m]
– Menguatkuasakan
undang-undang dan
3 peraturan. [1m] Undang-
undang yang digubal oleh
kerajaan bertujuan untuk
2 mewujudkan pasaran
persaingan sihat. [1m]
– Penyediaan barang
1 awam. [1m] Kerajaan
menyediakan barang awam
seperti perkhidmatan polis,
Barang X (unit) jalan raya yang boleh
0 5 10 15 20 digunakan oleh semua
lapisan masyarakat agar
kebajikan masyarakat
dimaksimumkan. [1m]
[4m] (d) Masalah asas ekonomi yang
(c) Unit ekonomi tersebut ialah isi menggunakan kaedah belum diselesaikan oleh
rumah / individu. Kekurangan intensif buruh. [2m] Syarikat Warta Berhad ialah:
[1m] yang dihadapi oleh – Jenis industri iaitu industri – Berapa yang hendak
keluarga Encik Malek ialah pertanian di peringkat dikeluarkan [1m] iaitu
kekurangan pendapatan. [1m] pengeluaran input kuantiti kasut sukan yang
Oleh itu, Encik Malek perlu memerlukan penggunaan hendak dikeluarkan. [1m]
membuat pilihan [1m] iaitu buruh berbanding peringkat – Untuk siapa dikeluarkan
memilih untuk membayar pemprosesan di kilang. [1m] iaitu kumpulan
yuran pengajian anak yang [2m] pengguna yang akan
lebih penting. [1m] Kos lepas (b) Konsep “keseimbangan membeli kasut sukan
[1m] ialah pembelian kereta antara kepentingan individu tersebut. [1m]
baharu. [1m] dan masyarakat” dalam
ekonomi Islam ialah: Soalan Esei
(d) Ciri-ciri ekonomi Islam ialah: – Kepentingan awam
– Matlamat ekonomi Islam adalah lebih diutamakan 1. (a) Encik Nageh boleh dianggap
ialah mencapai al-Falah. [1m] berbanding dengan sebagai usahawan kerana
– Segala aktiviti ekonomi yang kepentingan individu. [1m] Encik Nageh menggabungkan
dijalankan berlandaskan – Sasaran pengeluaran faktor tanah, buruh dan
syariat Islam. [1m] adalah untuk semua modal untuk menghasilkan
– Kegiatan ekonomi merupakan masyarakat. [1m] getah dan kelapa sawit.
satu bentuk ibadat. [1m] – Setiap individu dijamin [1m] Encik Nageh juga
– Keputusan ekonomi dibuat memperoleh barang membuat keputusan tentang
berdasarkan al-Quran dan keperluan asas. [1m] hasil pengeluaran seperti
hadis. [1m] – Prinsip kesederhanaan menentukan jumlah getah
– Aktiviti ekonomi yang tidak amat dipentingkan dalam dan kelapa sawit yang
halal seperti perjudian aspek penggunaan dan hendak dikeluarkan. [1m]
diharamkan sama sekali. [1m] pengeluaran sesuatu Encik Nageh juga merupakan
3. (a) Intensif buruh bermaksud barang atau perkhidmatan. pemilik kebun kecil. [1m]
menggunakan lebih [1m] Sebagai usahawan, Encik
ramai buruh dalam aktiviti – Pembayaran zakat dapat Nageh perlu menanggung
pengeluaran berbanding faktor memastikan agihan risiko seperti kerugian
modal. Firma menggunakan kekayaan yang lebih adil. yang mungkin wujud akibat
intensif buruh kerana: [1m] daripada aktiviti pengeluaran
– Penggunaan buruh (c) Tiga cara yang boleh tersebut. [1m]
melibatkan kos yang digunakan oleh kerajaan (b) Masalah ekonomi yang
lebih rendah berbanding untuk memastikan wujud dihadapi oleh Encik Nageh
penggunaan modal seperti keadilan dalam kegiatan jual- sebagai pemilik ladang
mesin. [2m] beli barang dalam sistem ialah kekurangan [1m]
– Terdapat faktor buruh yang ekonomi campuran ialah: sumber ekonomi seperti
lebih banyak di pasaran – Menggunakan sistem tanah dan buruh berbanding
berbanding faktor modal percukaian dan subsidi. dengan projek yang hendak
menyebabkan firma [1m] Misalnya, pemberian dijalankan. [1m] Oleh itu,


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J4






pg J1 to J28.indd 4 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
Encik Nageh perlu membuat [1m] Intensif modal sering pelaksanaan lebih banyak
pilihan [1m] iaitu memilih digunakan dalam industri projek pembangunan
kombinasi pengeluaran berat seperti otomobil [1m] serta peningkatan
yang dapat meminimumkan kerana melibatkan komponen aktiviti perniagaan dan
kos dan memaksimumkan yang banyak dan penggunaan pengeluaran dalam
keuntungan. [1m] Pilihan mesin dapat menjimatkan negara. Peningkatan
Encik Nageh menyebabkan masa serta meningkatkan peluang pekerjaan dapat
kos lepas [1m] iaitu pilihan kualiti produk. [1m] meningkatkan saiz
kedua terbaik yang terpaksa Penggunaan buruh dalam pendapatan isi rumah
dilepaskan. [1m] industri ini akan melambatkan kumpulan B40. [2m]
(c) Kesan kepada ekonomi proses pengeluaran serta
negara jika berlaku menurunkan produktiviti dan 3. (a) Dua ciri lain sistem ekonomi
kekurangan bekalan air ialah: kualiti produk. [1m] negara P ialah pemilikan
– Gangguan proses (b) Sesetengah industri faktor pengeluaran oleh
pengeluaran. [1m] Industri menggunakan kaedah intensif pihak individu, swasta dan
tertentu seperti industri modal kerana industri tersebut kerajaan. [1m] Individu atau
pemprosesan makanan melibatkan komponen yang pihak swasta bebas memiliki
amat bergantung banyak [1m] serta perlu faktor pengeluaran manakala
kepada bekalan air. [1m] menghasilkan produk yang pihak kerajaan tidak campur
Kekurangan bekalan air standard. [1m] Penggunaan tangan dalam sistem
menyebabkan gangguan mesin dapat menjimatkan ekonomi. [1m] Kerajaan perlu
proses pengeluaran serta masa, [1m] menjimatkan menetapkan undang-undang
kekurangan bekalan kos, [1m] mampu dan peraturan yang perlu
makanan yang diproses menghasilkan keluaran yang diikuti oleh individu dan pihak
dalam negara. [1m] Ini banyak [1m] serta mudah swasta. [1m] Di samping itu,
menyebabkan peningkatan membuat perubahan. [1m] ciri sistem ekonomi negara
harga makanan [1m] Penggunaan kaedah intensif P juga termasuk pembuat
dan membawa kepada buruh pula sesuai untuk pilihan oleh individu dan
masalah inflasi [1m] kerana industri bercorak tradisional pihak pengeluar. [1m] Individu
makanan dan minuman [1m] seperti pertanian, [1m] bebas memilih barang yang
merupakan komponen industri yang berpusat di ingin dibeli manakala pihak
utama dalam indeks harga luar bandar [1m], serta pengeluar bebas memilih
pengguna di negara kita. menghasilkan keluaran yang faktor pengeluaran dan teknik
[1m] unik. [1m] Penggunaan pengeluaran. [1m]
– Pengurangan pendapatan kaedah intensif buruh dapat (b) Negara P lebih sesuai untuk
negara. [1m] Kekurangan menghasilkan produk yang menjalankan perniagaan
bekalan air akan spesifik untuk memenuhi cita kerana:
menyebabkan pengurangan rasa pengguna yang tertentu. – Pengeluar bebas memiliki
eksport negara kerana [1m] faktor pengeluaran
gangguan proses yang membantu untuk
pengeluaran. [1m] Ini (c) Tiga usaha kerajaan tersebut menghasilkan pelbagai
menyebabkan kekurangan ialah: barang atau perkhidmatan
aliran masuk wang serta – Menyediakan peluang yang menguntungkan. [2m]
menjejaskan imbangan perniagaan yang lebih – Campur tangan kerajaan
pembayaran Malaysia. [1m] banyak dengan memberi membolehkan persaingan
– Penurunan produktiviti latihan keusahawanan sihat di kalangan pengeluar
negara. [1m] Pengurangan serta pembiayaan modal dan ini memberi peluang
bekalan air akan membawa perniagaan. Dengan ini, yang adil kepada firma
pelbagai masalah kumpulan B40 dapat untuk bersaing. [2m]
kepada isi rumah seperti meningkatkan saiz – Sistem percukaian dan
peningkatan kos hidup pendapatan mereka. [2m] subsidi dapat memastikan
serta gangguan kesihatan. – Memberi bantuan seperti aktiviti perniagaan
[1m] Ini menyebabkan BR1M yang dapat berjalan lancar dan ini
produktiviti pekerja meningkatkan saiz akan meningkatkan imej
menurun. [1m] pendapatan kumpulan B40. perniagaan. [2m]
Contohnya, RM1 000 – Penyediaan pelbagai
2. (a) Intensif modal bermaksud diberikan kepada kemudahan prasarana
firma menggunakan lebih individu yang menerima seperti kemudahan
banyak modal dalam proses pendapatan kurang pengangkutan dan
pengeluaran berbanding daripada RM3 000 sebulan. komunikasi oleh kerajaan
tenaga buruh. [1m] [2m] membantu aktiviti
Contohnya, penggunaan lebih – Kerajaan juga perniagaan berjalan lancar.
banyak mesin dan jentera menyediakan lebih banyak [2m]
dalam proses pengeluaran. peluang pekerjaan dengan


J5 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg J1 to J28.indd 5 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
(c) Masalah asas ekonomi yang (b) – Lokasi yang strategik 4. (a)
belum diselesaikan oleh – Penduduk ramai Keluk Permintaan Daging Ayam
syarikat tersebut ialah: – Kuasa beli tinggi Harga (RM)
– Berapa hendak dikeluarkan – Pusat pelancongan
[1m] iaitu kuantiti barang – Keuntungan meningkat
tembikar yang hendak – Hasil jualan yang tinggi
dihasilkan berdasarkan – Kurang persaingan 15 D
permintaan masyarakat. BAB 12
[1m] 2 Pasaran
– Bagaimana hendak 9
dikeluarkan [1m] iaitu
pemilihan kaedah LEMBARAN PBD 6
pengeluaran intensif buruh 3
atau intensif modal [1m] 1. (a) tinggi D
yang dapat meminimumkan (b) kurang 0 1 3 5 7 9 Kuantiti
kos dan memaksimumkan (c) songsang/negatif (kg)
keuntungan. [1m] 2. (a) tinggi (b) (i) Mencerun ke bawah dari
– Untuk siapa dikeluarkan (b) banyak kiri ke kanan
[1m] iaitu menentukan (c) langsung/positif (ii) Menggambarkan
sasaran pengguna yang hubungan negatif antara
akan membeli barang 3. Harga Kuantiti diminta harga dengan kuantiti
tembikar yang dikeluarkan (RM) (kg) diminta
oleh syarikat tersebut. [1m] 5 10 (iii) Mempunyai kecerunan
4 20 negatif
Cabaran KBAT 3 35
1. (a) Kesan terhadap aktiviti 2 55
ekonomi negara: 1 80
– Aktiviti pertanian terjejas
– Pengeluaran barang
pertanian merosot 5. (a) Harga (RM) Permintaan pasaran (unit)
– Pendapatan golongan 2.50 1
petani merosot
– Kenaikan harga barang 2.00 5
pertanian
– Peningkatan kos 1.50 9
pengeluaran barang 1.00 13
pertanian
– Taraf hidup masyarakat (b)
terjejas
(b) Cuaca panas merupakan
satu peluang perniagaan.
Perniagaan yang boleh Harga (RM) Harga (RM) Harga (RM)
ditubuhkan adalah: D
– Penjualan air minuman 2.50 D J 2.50 D 2.50 w P
– Menyediakan perkhidmatan J
penjualan alat penghawa 2.00 2.00 2.00 x
dingin 1.50 1.50 1.50 y
– Menyediakan perkhidmatan D D z
menyelenggara alat 1.00 J 1.00 J 1.00 D
penghawa dingin 0.50 0.50 0.50 P
– Membuka taman
bertemakan air 0 1 3 5 7 Kuantiti 0 2 4 6 Kuantiti 0 1 5 9 13 Kuantiti
(unit)
(unit)
(unit)
2. (a) Saya bersetuju kerana:
– Bebas membuat keputusan (a) Johan (b) Juwita (c) Pasaran
– Pendapatan lebih tinggi
– Mampu menggunakan idea (c) (i) 1 (vii) permintaan pasaran
perniagaan (ii) w adalah 13 unit yang
– Memenuhi keperluan dan (iii) 5 ditunjukkan oleh titik z
kehendak masyarakat (iv) x (viii) bawah
– Mewujudkan peluang (v) 9 (ix) negatif
pekerjaan (vi) y (x) kuantiti diminta
– Meningkatkan taraf hidup


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J6






pg J1 to J28.indd 6 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
(b) Keluk Penawaran Kasut
6. (a) Harga Kuantiti ditawar
(RM) (pasang) Harga (RM)
S
20 5 000 60
40 10 000
40
60 12 000
20 S
7. (a) Harga (RM) Penawaran pasaran (kg)
Kuantiti
10 10 0 5 000 10 000 15 000 (pasang)
15 50
20 90

25 130
(b) (c) (i) 130
(ii) w
Harga (RM) Harga (RM) Harga (RM) (iii) 90
(iv) x
S S w S
25 A 25 B 25 P (v) 50
20 20 20 x (vi) y
(vii) penawaran pasaran
15 15 15 y adalah 10 unit yang
z ditunjukkan oleh titik z
10 10 10
S A S B S P (viii) atas
5 5 5 (ix) positif
Kuantiti Kuantiti Kuantiti (x) kuantiti ditawarkan
0 10 30 50 70 0 20 40 60 0 10 50 90 130
(kg) (kg) (kg)
(a) Firma A (b) Firma B (c) Pasaran
8. Permintaan pasaran ialah hasil tambah permintaan 9. 120 = A + B + C
individu A, B, C dan D. 120 = X + X + 70
Permintaan pasaran = 10 + 10 + 30 + 40 = 90 unit 120 – 70 = 2X
50 = 2X
X = 25
10. Penentu Contoh dalam petikan
Harga barang lain Harga barang penggenap iaitu penurunan harga minyak
Cita rasa Syarikat memperkenalkan dua versi motosikal baharu
Pendapatan Dasar gaji minimum yang dapat meningkatkan kuasa beli pengguna
Harga barang itu Potongan harga 15%

11. Penentu Contoh dalam petikan
Harga faktor pengeluaran Kenaikan harga komponen komputer
Teknologi Penggunaan kaedah pengeluaran yang kurang canggih
Dasar kerajaan Kenaikan cukai ke atas komponen komputer
12. (a) (i) harga barang itu (iii) peralihan (b) (i) faktor selain harga
(ii) tidak berubah (iv) kenaikan barang itu
(iii) sama (ii) tidak berubah
(iv) penurunan, 10, 20 13. (a) (i) harga barang itu (iii) peralihan
(b) (i) faktor selain harga (ii) tidak berubah (iv) dasar kerajaan
barang itu (iii) sama
(ii) tidak berubah (iv) kenaikan, 20, 30


J7 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg J1 to J28.indd 7 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
14. (a) kuantiti 15. (a) Pasaran mencapai (b) Berlaku lebihan permintaan
(b) ditawarkan keseimbangan kerana sebanyak 300 unit dan harga
(c) permintaan permintaan pasaran sama akan meningkat.
(d) penawaran dengan penawaran pasaran (c) Berlaku lebihan penawaran
(e) tidak sebanyak 250 unit dan sebanyak 520 unit dan harga
(f) berubah harga tidak akan cenderung akan menurun.
berubah.
16.
Permintaan pasaran Penawaran Keadaan Harga pasaran perabot
perabot pasaran perabot pasaran perabot
(a) Meningkat Tetap Lebihan permintaan Naik
(b) Meningkat Tetap Lebihan permintaan Naik
(c) Tetap Meningkat Lebihan penawaran Turun

(d) Tetap Menurun Lebihan permintaan Naik
(e) Meningkat Tetap Lebihan permintaan Naik
(f) Meningkat Tetap Lebihan permintaan Naik
(g) Menurun Tetap Lebihan penawaran Turun

17. (b) Usahawan perlu 22. (a) perubahan kuantiti ditawarkan
menambahkan pengeluaran (b) perubahan harga barang itu
Harga (RM)
daging ayam agar permintaan
D 0
pasaran daging ayam dapat 23. Keanjalan harga penawaran (E )
dipenuhi. Usahawan perlu s
D 1 Peratus perubahan kuantiti
S menambahkan penawaran
E 0 ditawarkan
sehingga pasaran dapat =
P 0 Peratus perubahan harga
mencapai keseimbangan.
E 1
19. (a)
P 1
24 . (a) (i) E > 1
d
Harga (RM) d
D 0 (ii) %DQ > %DP
S (iii)
S D 0
S 1
D 1 0
E Harga (RM)
Kuantiti 0
0 (unit) P 0 E
Q 1 Q 0 1
(a) permintaan (e) P 1 P 1 D
(b) kiri (f) Q o S 0 S P
(c) E 1 (g) Q 1 1 D 0 0 %∆P
(d) P Kuantiti P 1
o 0 Q Q
0 1 (unit) %∆Qd D
18. (a)
(b) Usahawan perlu Kuantiti
Harga (RM) mengurangkan pengeluaran 0 Q 0 Q 1 (unit)
D
D 1 S daging ayam. Usahawan
0 0 (b) (i) E < 1
E juga boleh berusaha untuk d
P 1 menghasilkan produk (ii) %DQ < %DP
d
1 (iii)
P 0 E 0 berkaitan dengan daging
ayam agar tidak berlaku Harga (RM)
pembaziran dalam pasaran.
S 0 D D
D 1
0 Kuantiti 20. (a) tindak balas
0 Q Q (b) perubahan P 1
0 1 (unit)
%∆P
21. Keanjalan harga permintaan (E )
d
Peratus perubahan kuantiti P 0
diminta %∆Qd
= Peratus perubahan harga D Kuantiti
0 Q 1 Q 0 (unit)
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J8
pg J1 to J28.indd 8 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
25. (a) (i) E > 1 %DQ d (b) Kerajaan boleh mengatasi
s
(ii) %DQ > %DP E = %DP masalah ini dengan:
d
s
(iii) – 75% (i) Mengawal harga barang
keperluan
Harga (RM) = 20% (ii) Menjadikan barang itu
= – 3.75 sebagai barang kawalan
S (iii) Mengadakan
P 1 (b) Perubahan jumlah hasil
%∆P = (RM6 × 100) – (RM5 x 400) pemeriksaan mengejut
P = –RM1 400 (iv) Mengenakan tindakan
0 tegas ke atas peniaga
S Jumlah hasil berkurang
sebanyak RM1 400. yang menaikkan harga
%∆Qs barang keperluan
(c) Perubahan jumlah hasil
Kuantiti = (RM5 × 400) – (RM6 × 100)
0 Q Q
0 1 (unit) = RM1 400 Praktis SPM
Jumlah hasil bertambah
(b) (i) E < 1 sebanyak RM1 400. Soalan Objektif
s
(ii) %DQ < %DP (d) Tidak wajar kerana kenaikan 1. C 2. D 3. C 4. C 5. B
s
(iii)
harga barang X akan 6. B 7. D 8. A 9. A 10. D
Harga (RM) S menyebabkan jumlah hasil 11. A 12. D 13. A 14. B 15. A
merosot disebabkan harga 16. A 17. A 18. D 19. A 20. C
P 21. C 22. D 23. B 24. B 25. C
0 permintaan barang X adalah
%∆P anjal, peniaga seharusnya 26. B 27. D 28. D 29. D 30. D
P menurunkan harga barang 31. B 32. B 33. A 34. D 35. B
1 36. D 37. A 38. B 39. A 40. D
X supaya memaksimumkan
hasil jualan. 41. A 42. D 43. D 44. C 45. A
%∆Qs 46. D 47. C
S 31. (a) Barang A: Penawaran anjal
Kuantiti
0 Q Q Barang B: Penawaran tak Soalan Struktur
1 0 (unit)
anjal
(b) Penawaran barang A anjal 1. (a)
26. (a) Jenis barang kerana ketersediaan stok
(b) Ketahanan barang atau inventori, terdapat Harga Kuantiti diminta
(RM)
(unit)
27. (a) (i) Tak anjal bilangan firma yang banyak 1 6
(ii) Beras merupakan dalam pasaran, faktor 2 4
pengeluaran yang digunakan
barang keperluan dan 3 2
mempunyai nisbah untuk mengeluarkan barang
perbelanjaan dengan tersebut mempunyai mobiliti [2m]
pendapatan yang rendah. yang tinggi dan melibatkan – Hukum permintaan
(b) (i) Anjal tambahan kos yang sedikit menyatakan bahawa
dalam penambahan kuantiti
(ii) Jam tangan mewah semakin tinggi harga
merupakan barang barang. suatu barang, semakin
mewah dan mempunyai Penawaran barang B tidak kurang kuantiti diminta.
nisbah perbelanjaan anjal kerana pengeluaran Berdasarkan jadual
dengan pendapatan yang barang tersebut memerlukan tersebut, jika harga
jangka masa yang panjang,
tinggi. meningkat daripada RM1
tiada ketersediaan stok kepada RM2, kuantiti
28. (a) Faktor masa atau inventori dan faktor diminta akan berkurang
(b) Corak penggunaan faktor pengeluaran yang digunakan daripada 6 unit kepada 4
pengeluaran untuk mengeluarkan barang unit. [1m]
tersebut mempunyai mobiliti
29. (a) Tambahan kos yang rendah. – Semakin rendah harga
(b) Corak penggunaan faktor sesuatu barang, semakin
pengeluaran 32. (a) Tidak wajar kerana barang banyak kuantiti diminta.
tersebut diperlukan oleh
Q – Q Berdasarkan jadual
30. (a) %DQ = 1 0 × 100 semua pengguna. Kenaikan tersebut, penurunan harga
d
Q
0 harga akan menjejaskan daripada RM3 kepada
kebajikan pengguna. Firma
= 100 – 400 × 100 bertanggungjawab untuk RM2 menyebabkan kuantiti
diminta meningkat daripada
400
mengekalkan harga barang 2 unit kepada 4 unit. [1m]
= – 75% tersebut kecuali dalam – Ini menunjukkan hubungan
P – P keadaan tertentu seperti songsang antara harga
%DP = 1 0 × 100 kenaikan harga bahan
P 0 dengan kuantiti diminta.
6 – 5 mentah ataupun kenaikan kos [1m]
= 5 × 100 upah pekerja.
= 20%
J9 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
pg J1 to J28.indd 9 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
(b) seterusnya permintaan (i) Jenis barangan [1m]
komputer meningkat. – Bagi barang keperluan
Harga (RM) [1m] harian, perubahan
D – Dasar kerajaan. harga yang besar
D 0 1 S Pengurangan cukai akan menyebabkan
E 1 0 pendapatan serta perubahan kuantiti
P
1 pelepasan cukai diminta yang kecil.
E 0
P menyebabkan lebih Oleh itu, permintaannya
0 ramai membeli tak anjal. [1m]
komputer. [1m] – Bagi barang mewah,
D 1 – Harga barang lain iaitu perubahan harga
S 0 D 0 kejatuhan harga barang yang besar akan
0 penggenap seperti menyebabkan
Q 0 Q 1 Kuantiti (unit) bayaran internet yang perubahan kuantiti
murah menyebabkan diminta yang besar.
[1m] permintaan komputer Oleh itu, permintaannya
Rajah perubahan meningkat. [1m] anjal. [1m]
keseimbangan pasaran – Jangkaan harga masa (ii) Bilangan kegunaan [1m]
– Peningkatan permintaan depan. Kemungkinan – Jika sesuatu barang
menyebabkan keluk pengguna mempunyai kegunaan
permintaan ayam beralih menjangkakan harga yang banyak, maka
ke kanan iaitu, dari D D komputer akan permintaannya adalah
0
0
ke D D [1m] manakala meningkat pada masa anjal. [1m]
1
1
penawaran tidak berubah. hadapan menyebabkan – Jika sesuatu barang
[1m] permintaan komputer mempunyai kegunaan
– Ini menyebabkan titik meningkat. [1m] yang sedikit, maka
keseimbangan baharu permintaannya adalah
iaitu E [1m] dan kuantiti 2. (a) (i) 40 + Z = 100 [1m] tak anjal. [1m]
1
keseimbangan baharu ialah Z = 60 [1m]
Q . [1m] (ii) Keadaan pasaran pada 3. (a) Nilai keanjalan ialah 1.5. [1m]
1
– Harga meningkat dari P ke harga RM15 ialah berlaku – Penawaran barang tersebut
0
P . [1m] lebihan penawaran ialah anjal. [1m]
1
(c) Pergerakan dari titik Y ke titik sebanyak 100 unit. [1m] – Nilai keanjalan lebih
Z menunjukkan: Ini menyebabkan harga daripada 1. [1m]
– Kuantiti diminta barang W barang itu menurun di – Perubahan harga sebanyak
telah berkurang daripada pasaran. [1m] 40% menyebabkan kuantiti
20 unit kepada 10 unit. (b) Rajah tersebut menunjukkan ditawar berubah sebanyak
[1m] penawaran ikan kembong 60%. [1m]
– Ini disebabkan oleh telah berkurang. [1m] – Peratus perubahan
peningkatan harga – Permintaan ikan kembong kuantiti ditawar lebih
daripada RM8 kepada tidak berubah. [1m] besar daripada peratus
RM12. [1m] – Keluk penawaran S S 0 perubahan harga. [1m]
0
– Perubahan ini dikenal beralih ke kiri menjadi S S . (b)
1
1
sebagai penguncupan [1m] Harga (RM)
permintaan. [1m] – Harga meningkat dari P ke
0
– Diandaikan faktor lain tidak P . [1m] 3 D S
1
berubah. [1m] – Kuantiti keseimbangan E
(d) (i) Keluk permintaan untuk baharu ialah Q . [1m] 2
1
komputer riba jenama – Titik keseimbangan baharu
Fizzy beralih ke kanan. ialah E . [1m] 1 D
1
Ini bermaksud terdapat (c) Saya tidak bersetuju kerana: S
pertambahan permintaan – Permintaan barang Z 0 20 40 60 80 100 Kuantiti (unit)
dalam komputer riba adalah anjal. [1m] Ini [4m]
jenama Fizzy. [1m] adalah kerana nilai
(ii) Empat faktor yang keanjalan lebih daripada (c) (i) Permintaan garam tak
menyebabkan 1. [1m] anjal [1m], permintaan
peningkatan permintaan – Permintaan barang M minuman jus anjal [1m].
tersebut ialah: adalah tak anjal. [1m] Ini (ii) Tiga penentu keanjalan
– Pendapatan individu. kerana nilai keanjalan harga permintaan telefon
Peningkatan kurang daripada 1. [1m] bimbit ialah:
pendapatan individu (d) Dua faktor yang mungkin – Nisbah perbelanjaan
menyebabkan kuasa mempengaruhi keanjalan dengan pendapatan.
beli pengguna harga permintaan sesuatu Perbelanjaan untuk
meningkat dan barang ialah: telefon bimbit
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J10


pg J1 to J28.indd 10 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
melibatkan nisbah yang pesawah menggunakan boleh dilakukan dalam 24
besar. [1m] kaedah baharu tersebut. jam. [1m] Bayaran untuk
– Jenis barangan. Telefon [2m] pasaran ini menggunakan
bimbit merupakan – Kerajaan juga boleh perbankan elektronik. [1m]
barang kehendak. [1m] menyediakan skim Urus niaga yang berlaku
– Ketahanan barang. pinjaman untuk pesawah atas talian menggunakan
Telefon bimbit kerana penggunaan alatan komunikasi seperti
merupakan barang kaedah moden ini telefon bimbit dan komputer
tahan lama. [1m] melibatkan kos tambahan. [1m] dan pihak pembeli dan
(d) Dua faktor yang [2m] penjual perlu ada kemudahan
mempengaruhi penawaran – Menyediakan lebih banyak internet. [1m]
sesuatu barang ialah: tanah untuk pesawah
(i) Tingkat teknologi [1m] yang menggunakan 2. (a) Sawi organik lebih mahal
Penggunaan mesin kaedah moden dan ini kerana:
atau jentera yang lebih menyebabkan lebih ramai – Melibatkan kos yang tinggi
berteknologi tinggi dapat pesawah bersedia untuk untuk menanam. [1m]
meningkatkan daya menggunakan kaedah – Dikeluarkan dalam kuantiti
pengeluaran sesebuah tersebut. [2m] yang kecil disebabkan saiz
firma. [1m] Kos dan (b) pasaran yang kecil. [1m]
masa pengeluaran dapat – Hanya dijual di tempat
dijimatkan. [1m] Oleh itu, Harga (RM) tertentu maka melibatkan
peningkatan pengeluaran kos pengangkutan yang
menyebabkan penawaran B S 0 tinggi. [1m]
beralih ke kanan. [1m] A S 1 – Ditujukan kepada
(ii) Dasar kerajaan [1m] P D 0 E 0 C pengguna berpendapatan
Pemberian subsidi dan 0 E tinggi. [1m]
pengurangan cukai oleh P 1 1 Sawi biasa lebih murah
kerajaan dapat membantu D 0 kerana:
pengeluar mengurangkan S 0 – Melibatkan kos yang
kos pengeluaran. S 1 rendah untuk menanam.
[1m] Pengurangan 0 Q Q Kuantiti (unit) [1m]
kos pengeluaran akan 0 1 – Dikeluarkan dalam kuantiti
menggalakkan firma Rajah keseimbangan pasaran yang besar disebabkan
untuk menambahkan selepas pemberian subsidi saiz pasaran yang besar.
pengeluarannya. [1m]. [2m] [1m]
Oleh itu, keluk penawaran – Pemberian subsidi – Ditujukan kepada
akan beralih ke kanan. menyebabkan peningkatan masyarakat umum. [1m]
[1m] penawaran. [1m] (b)
– Harga menurun ke P dan Harga (RM)
1
Soalan Esei kuantiti meningkat ke Q . 1.50 D S
[1m] 1
1. (a) Tindakan yang boleh diambil – Walaupun bantuan E
oleh kerajaan ialah: subsidi ditujukan kepada 1.00
– Memberi bantuan seperti pengeluar, disebabkan
subsidi. Pemberian subsidi keluk permintaan barang 0.50 S D
menyebabkan lebih ramai tersebut anjal, jumlah
pesawah menggunakan subsidi yang diterima oleh 0
teknologi moden kerana pengeluar adalah lebih 2 000 4 000 6 000 8 000
penggunaan teknologi kecil iaitu P P E C. [1m] Kuantiti (unit)
moden melibatkan kos – Pengguna pula menerima [6m]
1
1
0
yang tinggi dan subsidi subsidi sebanyak P ABC.
dapat mengurangkan kos [1m] 0 (c) Kuantiti ditawarkan
yang ditanggung oleh selepas penggunaan
pesawah. [2m] (c) Jenis pasaran tersebut ialah teknologi moden
– Kerajaan juga boleh pasaran tidak langsung. (unit)
menyediakan kemudahan [1m] Jenis pasaran ini tidak 200
latihan kepada pesawah melibatkan pertemuan
agar mereka dapat langsung antara penjual 300
menggunakan teknologi dengan pembeli. [1m] 400
ini. Ini akan meningkatkan Pembeli boleh mendapatkan 500
kemahiran pesawah dalam barang atau perkhidmatan
penggunaan kaedah walaupun lokasi pengeluar [4m]
baharu tersebut dan jauh daripada pembeli.
seterusnya lebih ramai [1m] Pembelian juga


J11 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg J1 to J28.indd 11 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan

Harga (RM) – Peningkatan harga produk BAB Wang, Bank dan Pendapatan
S S minuman ringan 3
25 0 1 – Pengurangan permintaan Individu
20 terhadap minuman ringan
15 – Keuntungan syarikat LEMBARAN PBD
merosot
10
S S – Terpaksa mengubah 1. (a) Alat perantaraan pertukaran
5 0 1 kaedah pengeluaran (b) Alat ukuran nilai
0 – Mengubah jenis ramuan (c) Alat penyimpan nilai
100 200 300 400 500 yang digunakan dalam
Kuantiti (unit) (d) Alat bayaran tertunda
pengeluaran minuman 2. (a) Menerima deposit
[4m] ringan (b) Memberi pinjaman
– Menjalankan penyelidikan (c) Menerima dan membuat
Cabaran KBAT dan pembangunan untuk bayaran
pengeluaran minuman
ringan dengan ramuan (d) Menyediakan perkhidmatan lain
1. (a) Ya, saya bersetuju kerana: yang baharu 3. (a) Mewujudkan sandaran
– Permintaan sayur di (b) Kesan terhadap ekonomi minimum iaitu 80.59% dalam
pasaran akan berkurang negara: bentuk emas dan rizab
– Harga sayur di pasaran – Peningkatan import gula antarabangsa
menurun mentah (b) Campur tangan dalam
– Pengeluar mengurangkan – Aliran keluar wang pasaran pertukaran asing
pengeluaran sayur – Memburukkan imbangan dengan menjual atau membeli
(b) (i) Masyarakat dagangan pertukaran asing
– Menghadiri kursus/ – Masalah kesihatan (c) Mengawal inflasi dengan
Mencari maklumat menyebabkan kos perubatan menggunakan alat dasar
tambahan meningkat kewangan
– Mulakan tanam sayur – Perbelanjaan kerajaan 4. (a) Alat simpanan nilai
di laman rumah bertambah (b) Alat bayaran tertunda
– Lakukan sebagai aktiviti – Masalah obesiti bertambah (c) Alat perantaraan pertukaran
riadah buruk (d) Alat ukuran nilai
– Wujudkan kerjasama – Produktiviti buruh (e) Alat bayaran tertunda
antara komuniti menurun (f) Alat perantaraan pertukaran
setempat
(ii) Penjual sayur-sayuran 5. (a) Deposit semasa (b) Deposit tetap (c) Deposit tabungan
– Beli bekalan sayur dari
penduduk setempat (i) Mempunyai (i) Simpan untuk (i) Boleh simpan dan
– Mengadakan promosi kemudahan cek tempoh masa keluar wang pada
– Menawarkan harga (ii) Tidak dibayar faedah tertentu bila-bila masa
kompetitif (iii) Mempunyai (ii) Dibayar faedah yang (ii) Dibayar faedah yang
(iii) Kerajaan kemudahan overdraf tinggi rendah
– Memberi insentif kepada (iii) Diberi sijil simpanan (iii) Mempunyai
masyarakat yang kemudahan kad
menyertai program ini juruwang elektronik
– Menyediakan kursus
kepada masyarakat 6. (a) Perintah sedia ada 8. (a) – Melibatkan prinsip
yang berminat dalam (b) Pindahan kredit perbankan Islam Takjiri.
program ini (c) Kad juruwang elektronik – Bank membeli bas dan
– Menyediakan tanah (d) Kad kredit menyewakannya kepada
kosong bagi tujuan (e) Cek Syarikat Pengangkutan
tanaman (f) Draf bank Wira Maju Berhad.
– Mengadakan kempen (g) Debit langsung – Syarikat perlu bayar
menanam 7. (a) Wadiah sewa untuk tempoh yang
ditetapkan.
2. (a) Kesan terhadap syarikat (b) Mudharabah – Apabila tempoh sewa
pengeluar: (c) Takjiri tamat, bas akan dipindah
– Peningkatan kos pengeluaran (d) Bai Bithaman Ajil milik kepada Syarikat
(e) Wadiah Pengangkutan Wira Maju
(f) Bai Bithaman Ajil Berhad.
(g) Takjiri
(h) Mudharabah (b) – Melibatkan prinsip
perbankan Islam Bai
Bithaman Ajil.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J12






pg J1 to J28.indd 12 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
– Bank membeli pangsapuri 11. – Overdraf mempunyai had – Untuk mengekalkan serta
mewah dan jual semula pinjaman meningkatkan motivasi
kepada Puan Maimunah – Pinjaman overdraf dikenakan pekerja.
pada harga yang faedah yang tinggi (c) – Merujuk keupayaan
mengambil kira margin – Pinjaman overdraf perlu pekerja untuk kekal
keuntungan. dibayar balik dengan segera dalam sesuatu pekerjaan.
– Puan Maimunah boleh – Kurang lindungan daripada – Individu suka memilih
membayar harga inflasi kerjaya yang ada jaminan
pangsapuri secara ansuran kerja seperti bekerja
berdasarkan syarat yang 12. Saya cadangkan agar Encik Chan (d) – dengan kerajaan.
Lokasi tempat kerja
telah ditetapkan. menggunakan kaedah pinjaman
perumahan kerana: merujuk jarak tempat
9. (a) (i) Bank pusat – Bank mengenakan kadar kerja dengan tempat
(ii) Bank perdagangan faedah yang rendah tinggal pekerja.
(b) Persamaan antara institusi – Bank menawarkan tempoh – Individu suka memilih
kewangan X dan institusi pinjaman yang panjang tempat kerja yang dekat
kewangan Y: – Encik Chan hanya perlu agar dapat menjimatkan
masa, kos dan stres.
– Kedua-duanya menjalankan membayar ansuran bulanan (e) – Merujuk persekitaran
urus niaga pertukaran dengan jumlah yang lebih tempat kerja seperti
asing. kecil pada masa hadapan selamat, selesa dan
– Kedua-duanya menjalankan – Nilai rumah akan meningkat kondusif.
aktiviti pelaburan. – Terlindung dari inflasi
16. (a) Bayaran pindahan
Perbezaan antara institusi 13. Cik Punitha boleh memilih (b) Bayaran pindahan
kewangan X dan institusi kemudahan pinjaman kenderaan (c) Untung
kewangan Y: yang disediakan oleh bank (d) Dividen
perdagangan kerana: (e) Sewa
Institusi Institusi – Bank akan membiayai baki (f) Upah
kewangan X kewangan Y harga kereta tersebut (g) Faedah
– Akan dikenakan faedah tetap
Milikan kerajaan Milikan swasta untuk tempoh pinjaman 17. (a) Sewa
Menguruskan Memberi – Tempoh pinjaman ditawarkan (b) faedah
(c) hasil
pinjaman pinjaman kepada sehingga sembilan tahun (d) pindahan
kerajaan orang ramai – Boleh bayar balik pinjaman (e) buruh
berserta dengan faedah
Menguruskan Menguruskan secara ansuran (f) benar
akaun kerajaan akaun pelanggan (g) harga
14. (a) (i) Petani (h) Pendapatan, dividen
10. Kelebihan: (ii) Penoreh getah (i) Keuntungan
(iii) Nelayan 18. Saya berpendapat bahawa Cik
Akaun simpanan (iv) Pengurus ladang Linda perlu memilih jawatan
tetap Akaun simpanan (v) Pembalak eksekutif kewangan kerana:
(b) (i) Operator pengeluaran
– Dibayar faedah – Boleh simpan (ii) Jurutera – Beliau merupakan seorang
yang tinggi dan keluar wang (iii) Penyelia kilang graduan baharu. Jawatan
– Boleh dijadikan pada bila-bila (iv) Juruteknologi makanan eksekutif kewangan tidak
memerlukan sebarang
cagaran masa (v) Tukang simen pengalaman kerja.
pinjaman – Ada kemudahan (c) (i) Guru – Kerjaya ini sesuai dengan
kad juruwang (ii) Doktor kelayakan beliau iaitu ijazah
elektronik (iii) Pegawai bank dalam bidang kewangan.
(iv) Juruwang pasar raya mini – Walaupun jarak jauh,
Kekurangan: (v) Pelakon majikan ada menyediakan
Akaun simpanan Akaun simpanan 15. (a) – Ganjaran majikan kepada tiket penerbangan secara
tetap pekerja. – percuma.
Kerjaya ini sesuai sekiranya
– Individu memilih
– Tidak boleh – Kadar faedah Cik Linda merupakan individu
keluarkan rendah pekerjaan yang yang ekstrovert kerana
menawarkan upah yang
wang serta – Tidak boleh tinggi. jawatan ini perlu bekerja
merta dan dijadikan – Upah bergantung kepada dalam kumpulan.
perlu memberi cagaran faktor peribadi seperti – Kerjaya dalam bank khusus
notis kepada pinjaman kelayakan, kemahiran dalam kewangan dan tidak
bank dan pengalaman. memerlukan kemahiran audit.
– Tiada (b) – Insentif majikan kepada 19. (a) Rajah tersebut menunjukkan:
kemudahan pekerja. – Sektor ketiga
kad juruwang – Contohnya, bonus dan menyumbangkan guna
elektronik elaun lebih masa. tenaga yang paling tinggi


J13 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg J1 to J28.indd 13 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
berbanding dengan sektor – Sumbangan sektor utama (b) (i) Upah tidak stabil
kedua dan utama. juga menunjukkan keadaan (ii) Suasana tempat kerja
– Sumbangan guna tenaga turun naik. Sektor utama kurang selesa
sektor ketiga telah meningkat memberi sumbangan yang (iii) Lokasi tempat kerja jauh
dari tahun 2002 hingga paling kecil kepada guna dari tempat tinggal
tahun 2012. tenaga Malaysia dalam (iv) Waktu bekerja yang tidak
– Sumbangan sektor kedua tempoh tersebut. tetap
menunjukkan keadaan – Berdasarkan trend di atas, (v) Kurang prospek
turun naik. Sektor kedua dijangka lebih ramai rakyat pekerjaan
memberi sumbangan Malaysia akan terlibat dalam
kedua terbesar kepada sektor ketiga berbanding
guna tenaga Malaysia dengan sektor kedua dan
dalam tempoh tersebut. utama.


20. (a)

2020 2022 2023 – 2027 – 2029 – 2035 – 2041
2026
2034
2040
2028
Mendapat Mengambil Mendapat Mendapat Bekerja Menjadi Membuka
keputusan mata Ijazah kelayakan sebagai rakan firma
cemerlang pelajaran Perakaunan profesional juruaudit kongsi perakaunan
dalam mata Ekonomi dari ACCA di firma dalam firma sendiri
pelajaran dan Universiti Perakaunan Perakaunan
Ekonomi Perakaunan Malaya Tan & Tan & Wong
dan serta Wong
Perakaunan mendapat
dalam SPM keputusan
2019 cemerlang
dalam
STPM 2021
(b) Kelayakan akademik yang 21. potongan wajib
perlu dimiliki serta kursus
profesional yang perlu diikuti 22. Pendapatan boleh guna= Pendapatan individu – Potongan wajib
ialah: RM RM RM RM
– Keputusan cemerlang Pendapatan 90 000
dalam mata pelajaran Tolak Potongan wajib
Ekonomi dan Perakaunan Cukai pendapatan
SPM RM50 000 pertama 2 400
– Keputusan cemerlang RM10 000 berikut 1 600 4 000
dalam mata pelajaran – Zakat 1 000 3 000
Ekonomi dan Perakaunan
STPM KWSP 9 900
– Kelayakan Sarjana Muda RM90 000 × 11% 1 000
Zakat
Perakaunan PERKESO 700
– Kelayakan profesional
dalam ACCA/ICAEW Jumlah potongan wajib 14 600
(c) Anggaran kos: Pendapatan boleh guna 75 400
Ijazah Sarjana Muda
Perakaunan RM20 000 23. (a) Isi rumah Encik Jamali (b) Peningkatan harga barang
Kelayakan profesional mempunyai pendapatan keperluan tidak memberi
ACCA RM25 000 bulanan yang tinggi. kesan kepada corak
Jumlah kos RM45 000 Perbelanjaan keluarga perbelanjaan keluaraga ini.
(d) Jumlah hutang yang perlu ini tertumpu kepada Jika harga barang kehendak
meningkat, isi rumah ini
pengangkutan, pelancongan
ditanggung oleh Chelsea serta hotel dan restoran. mungkin akan mengurangkan
ialah RM45 000.








© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J14






pg J1 to J28.indd 14 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
perbelanjaan untuk barang + RM800 + RM1 000 + menyusun perbelanjaan
kehendak. RM3 000 mengikut keutamaan
(c) Kenaikan harga mungkin = RM11 700 dan mengurangkan
menyebabkan keluarga ini (iv) Tabungan = perbelanjaan yang
mencari barang pengganti Pendapatan boleh dianggap kurang penting.
yang lebih murah. Walau guna – Perbelanjaan
bagaimanapun, bagi barang penggunaan 25. (a) Membolehkan individu
keperluan yang tidak Tabungan Encik Malek mendahulukan perkara
mempunyai pengganti hampir = RM6 020 – RM5 100 penting terutamanya
seperti barang makanan, = RM920 mendahulukan barang
mereka tetap membeli barang Tabungan Encik Razak = keperluan sebelum membeli
yang sama. Tiada barang kehendak.
(d) Disebabkan perbelanjaan (b) Encik Malek berbelanja (b) Membantu individu menabung
keluarga ini lebih tertumpu secara berhemah kerana untuk tujuan kecemasan
kepada barang kehendak, mempunyai baki sebanyak seperti kemalangan.
corak perbelanjaan mereka RM920. Encik Razak (c) Membantu menyelaraskan
banyak dipengaruhi oleh pula berbelanja melebihi perbelanjaan mengikut
pengiklanan dan strategi pendapatan dan tidak pendapatan supaya tidak
pemasaran yang digunakan mempunyai sebarang berlaku pembaziran.
oleh pengeluar barang dan tabungan. (d) Mengelakkan daripada
perkhidmatan. berhutang kerana berbelanja
(e) Keluarga ini mungkin membeli (c) (i) Encik Razak tidak melebihi pendapatan.
barang mengikut cita rasa (ii) Encik Razak haruslah (e) Mengelakkan kenaikan harga
mereka tetapi ini bergantung menyediakan belanjawan barang kerana individu dapat
kepada peringkat umur Encik peribadi. Ia boleh mengawal perbelanjaan.
Jamali serta ahli keluarganya dilakukan dengan
serta bangsa dan agama
mereka. 26. Tahap risiko Tahap pulangan Tahap kecairan
24. (a) (i) Potongan wajib = (a) Bebas risiko Rendah Tinggi
Caruman KWSP + Zakat
+ Cukai pendapatan (b) Bebas risiko Rendah Sederhana
Potongan wajib Encik (c)
Malek Rendah Rendah Rendah
= RM880 + RM200 + (d) Sederhana Tinggi Rendah
RM900
= RM1 980 (e) Tinggi Tinggi Tinggi
Potongan wajib Encik
Razak (f) Tinggi Tinggi Sederhana
= RM990 + RM300 +
RM1 000 (g) Rendah Rendah Tinggi
= RM2 290
(ii) Pendapatan boleh guna 27. (a) Kadar faedah yang dibayar (c) Dengan melabur dalam
= Pendapatan individu – oleh bank lazimnya lebih beberapa jenis pelaburan,
Potongan wajib rendah daripada kadar inflasi. seseorang pelabur dapat
Pendapatan boleh guna Contohnya, katakan kadar meminimumkan risiko
Encik Malek inflasi pada tahun 2017 ialah kerana setiap pelaburan
= RM8 000 – RM1 980 6% dan bank membayar mempunyai tahap risiko
= RM6 020 faedah sebanyak 4%. Ini dan tahap pulangan yang
Pendapatan boleh guna bererti jumlah simpanan berbeza. Ini dikenal sebagai
Encik Razak kita susut nilai sebanyak pempelbagaian pelaburan.
= RM11 500 – RM2 290 2%. Walau bagaimanapun, Dengan ini, pelabur dapat
= RM9 210 kelebihannya adalah melindungi diri daripada
(iii) Jumlah perbelanjaan simpanan di bank dijamin menghadapi risiko seperti
Encik Malek pembayaran kerana dilindungi inflasi, kejatuhan nilai mata
= RM400 + RM1 200 oleh Perbadanan Insurans wang atau kemelesetan
+ RM1 000 + RM800 + Deposit Malaysia. Oleh ekonomi. Individu juga
RM200 + RM500 + itu, simpanan bank tidak boleh melupuskan atau
RM1 000 menghadapi sebarang risiko memindahkan dari satu
= RM5 100 seperti pelaburan lain. pelaburan ke pelaburan lain.
Jumlah perbelanjaan Tindakan ini dapat membantu
Encik Razak (b) (i) Pertukaran asing pelabur mengurangkan
= RM600 + RM3 000 (ii) Saham syarikat kesan negatif terhadap
+ RM1 800 + RM1 500 (iii) Pelaburan melalui modal pelaburannya.
teroka

J15 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg J1 to J28.indd 15 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan

Praktis SPM (ii) Kemudahan overdraf: Ramona merupakan anak
– Kemudahan ini hanya kepada seorang guru. [1m]
Soalan Objektif disediakan untuk (b) (i) Jenis pendapatan yang
1. C 2. C 3. A 4. D 5. A pemegang akaun diterima ialah bayaran
6. D 7. C 8. A 9. A 10. D semasa. [1m] pindahan. [1m] Contoh
11. C 12. C 13. C 14. C 15. B – Dikenakan faedah lain ialah biasiswa [1m]
16. C 17. A 18. C 19. B 20. A mengikut jumlah yang dan dermasiswa. [1m]
21. D 22. D 23. D 24. C 25. B dikeluarkan. [1m] (ii) Dua kesan pemberian
26. C 27. B 28. D 29. A 30. A – Ada had tertentu. [1m] pencen terhadap ekonomi
31. B 32. C 33. D 34. B 35. B – Sesuai digunakan Malaysia ialah:
36. B 37. D 38. A 39. A 40. B untuk membiayai – Taraf hidup rakyat
41. C 42. D perbelanjaan semasa Malaysia meningkat
perniagaan seperti kerana kuasa beli telah
Soalan Struktur membeli stok. [1m] meningkat. [1m]
– Tidak memerlukan – Permintaan
1. (a) (i) Empat fungsi wang cagaran. [1m] terhadap barang
tersebut ialah sebagai: (d) (i) Wadiah bermaksud dan perkhidmatan
– Alat perantaraan perjanjian simpanan dalam negara akan
pertukaran [1m]
meningkat. [1m]
– Alat bayaran tertunda keselamatan antara bank (c) (i) Jumlah faedah yang perlu
dan penyimpan sebagai
[1m]
– Alat ukuran nilai [1m] pelanggan. [1m] Prinsip dibayar ialah:
= (RM6 000 – RM500) ×
ini digunakan apabila
– Alat simpanan nilai penyimpan buka akaun 6% × 3 [1m]
[1m]
= RM990 [1m]
(ii) Dua cara Bank Negara simpanan atau akaun (ii) Tiga kelemahan kaedah
semasa. [1m]
Malaysia mengawal (ii) Bai Bithaman Ajil pembayaran tersebut
kestabilan nilai Ringgit bermaksud jual beli ialah:
Malaysia ialah: barang secara bayaran – Risiko motosikal ditarik
– Memastikan sandaran ansuran [1m] pada harga balik jika gagal bayar
minimum sebanyak tertentu termasuk margin ansuran. [1m]
80.59% dalam bentuk keuntungan. [1m] Prinsip – Faedah yang dibayar
emas, pertukaran asing ini digunakan untuk menyebabkan harga
dan rizab antarabangsa pembiayaan aset tetap motosikal menjadi lebih
apabila mengeluarkan seperti rumah. [1m] tinggi. [1m]
mata wang. [1m]
– Mengawal inflasi 2. (a) Ramona membuat keputusan – Mendorong sikap
perbelanjaan secara
melalui dasar yang bijak kerana: boros. [1m]
kewangan agar – Jarak tempat kerja baharu (d) (i) Pilihan kerjaya yang
paras tingkat harga lebih dekat dengan rumah dipilih oleh individu
umum barang dan keluarganya. [1m] memberi kesan kepada
perkhidmatan dalam – Ramona perlu membayar gaji yang diterima oleh
negara terkawal. [1m] kos pengangkutan yang
(b) Menjaga rizab berkanun [1m] rendah serta dapat individu. [1m] Individu
yang memilih kerjaya
– Rizab berkanun ialah menjimatkan wang kerana yang berisiko tinggi
simpanan wajib bank tidak perlu bayar sewa seperti juruterbang
perdagangan di bank rumah. [1m] menerima gaji yang lebih
pusat. [1m] – Suasana tempat kerja yang
– Perubahan kadar rizab riang kerana mengajar tinggi. [1m] Pekerjaan
berisiko rendah seperti
berkanun memberi kesan kanak-kanak. [1m] guru sekolah dibayar gaji
kepada keupayaan bank – Pekerjaan sebagai guru yang rendah. [1m]
perdagangan memberi tadika sesuai dengan (ii) Kemahiran merujuk
pinjaman. [1m] kelayakan STPM yang
Sumber pinjaman terakhir dimiliki oleh Ramona. [1m] keupayaan khusus yang
dimiliki atau diperlukan
kepada bank perdagangan – Ramona boleh oleh sesuatu kerjaya.
[1m] menggunakan pengalaman [1m] Individu yang
– Bank pusat menyediakan bekerja untuk melanjutkan mempunyai kemahiran
pinjaman kepada bank pelajaran dalam bidang pelbagai bahasa
perdagangan yang pendidikan untuk menerima gaji yang lebih
menghadapi masalah meneruskan kerjaya tinggi. [1m]
kekurangan tunai. [1m] sebagai seorang guru. [1m]
(c) (i) Kemudahan tersebut – Pekerjaan selaras dengan
ialah overdraf. [1m] pengaruh keluarga kerana


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J16






pg J1 to J28.indd 16 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
3. (a) Tiga butiran X ialah: boleh guna dan pergantungan kepada
– Upah [1m] perbelanjaan [1m] intensif buruh yang ternyata
– Sewa [1m] mempunyai kelebihan
– Faedah [1m] Soalan Esei dari segi penjimatan kos
Dua butiran Y ialah: pengeluaran. [1m]
– Caruman KWSP [1m] 1. (a) Golongan belia Malaysia (c) Tindakan yang boleh
– Bayaran zakat [1m] enggan menceburi pekerjaan diambil oleh kerajaan untuk
(b) (i) Sektor ketiga / 3D kerana: meningkatkan penglibatan
perkhidmatan/ pendidikan – Upah yang rendah. [1m] belia Malaysia dalam
[1m] Pekerjaan 3D lazimnya pekerjaan 3D ialah:
(ii) Pendapatan faktor yang dibayar upah yang rendah – Penyediaan program
diterima oleh individu berbanding dengan latihan. [1m] Golongan
tersebut ialah upah. [1m] pekerjaan lain. [1m] belia perlu dilatih untuk
Beliau dibayar upah – Suasana tempat kerja. [1m] meningkatkan kemahiran
kerana menyumbangkan Pekerjaan 3D melibatkan berkaitan dengan pekerjaan
tenaga mental dan risiko yang tinggi. [1m] 3D seperti pemasangan
fizikal dalam proses – Persepsi masyarakat. [1m] paip dan pendawaian. [1m]
pengeluaran. [1m] Upah Masyarakat memandang – Penetapan gaji minimum
yang diterima bergantung rendah individu yang yang lebih tinggi. [1m]
kepada kelayakan serta membuat kerja 3D. [1m] Golongan belia tempatan
kemahiran yang dimiliki. (b) Saya bersetuju kerana yang melakukan pekerjaan
[1m] Upah mungkin pergantungan kepada 3D wajib dibayar gaji yang
dibayar mengikut masa pekerja asing membawa lebih tinggi berbanding
bekerja atau mengikut pelbagai kesan buruk kepada dengan pekerja asing
output. [1m] ekonomi dan sosial negara. dan ini akan mendorong
(c) (i) Jumlah keuntungan yang [1m] Pergantungan kepada lebih ramai belia tempatan
diperoleh ialah: pekerja asing menyebabkan menceburi pekerjaan 3D.
= [(100 × RM3.40) + (600 aliran keluar mata wang ke [1m]
× RM3.90)] – (700 × luar negara. [1m] Pekerja – Insentif untuk majikan.
RM2.80) [1m] asing menghantar pulang [1m] Kerajaan perlu
= RM2 680 – RM1 960 gaji yang mereka terima ke menyediakan insentif
[1m] negara asal mereka. [1m] seperti potongan cukai
= RM720 [1m] Ini memberi kesan kepada untuk perbelanjaan latihan
(ii) Jenis pelaburan ini imbangan pembayaran kemahiran dan juga
mempunyai tahap Malaysia. [1m] Di samping itu, majikan yang menggajikan
risiko yang tinggi [1m] pergantungan kepada pekerja pekerja tempatan untuk
kerana terdedah kepada asing juga menyebabkan pekerjaan 3D. [1m]
risiko turun naik harga pekerja Malaysia kehilangan 2. (a) Penggunaan perbankan
disebabkan faktor peluang pekerjaan [1m] dan Internet semakin meningkat di
persekitaran seperti juga tidak berminat untuk Malaysia disebabkan:
keadaan ekonomi dunia. mempelajari kemahiran – Kemudahan Internet.
[1m] dalam bidang berkenaan.
(d) (i) Belanjawan peribadi ialah [1m] Kemungkinan berlaku Liputan Internet yang luas
di negara ini memberi
anggaran perbelanjaan pelbagai masalah sosial peluang kepada lebih
berdasarkan anggaran seperti pergaulan bebas ramai rakyat Malaysia
pendapatan boleh guna dengan belia tempatan, menggunakan perbankan
untuk tempoh masa penyalahgunaan dadah elektronik. [2m]
tertentu. [1m] serta penyebaran pelbagai
(ii) Empat langkah penyakit berbahaya. [1m] – Penggunaan telefon pintar.
Peratusan pengguna
penyediaan belanjawan Ini mungkin menjejaskan telefon pintar yang tinggi
peribadi ialah: kualiti hidup penduduk juga memberi kesan
– Mengenal pasti punca Malaysia. [1m] Pergantungan kepada peningkatan
pendapatan dan kepada pekerja asing juga perbankan elektronik
potongan wajib [1m] menyebabkan pengeluar
– Mencatat semua menggunakan kaedah intensif kerana perkhidmatan
perbankan dapat
perbelanjaan yang buruh yang mengurangkan diakses dengan pantas
hendak dilakukan [1m] daya saing ekonomi Malaysia
– Menyusun perbelanjaan [1m] berbanding negara menggunakan telefon
pintar. [2m]
ikut keutamaan [1m] lain. Pengeluar juga enggan
– Mengimbangkan menggunakan teknologi – Insentif untuk pengguna.
Industri bank menawarkan
anggaran pendapatan yang lebih tinggi kerana
pelbagai insentif seperti
J17 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg J1 to J28.indd 17 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
caj yang rendah untuk 3. (a) Berdasarkan pernyataan meningkat dan ini akan
pengguna perbankan tersebut, terdapat beberapa meningkatkan pertumbuhan
elektronik juga persamaan dan perbezaan ekonomi negara. [2m]
menggalakkan penggunaan antara dua jenis pelaburan (c) Kesan penurunan kadar
perkhidmatan tersebut. peribadi tersebut. Antaranya: caruman KWSP kepada
[2m] Persamaannya ialah: ekonomi negara ialah:
– Lebih ramai pengguna – Kedua-duanya menjana – Pendapatan boleh guna
yang celik literasi teknologi pendapatan kepada bulanan meningkat [1m]
maklumat juga mendorong pelabur [1m] – Kuasa beli pengguna
peningkatan penggunaan – Kedua-duanya mempunyai meningkat [1m]
perbankan elektronik. [2m] tahap risiko yang rendah – Permintaan terhadap
(b) Kesan peningkatan [1m] barang dan perkhidmatan
penggunaan perbankan – Kedua-duanya bersifat cair meningkat [1m]
Internet kepada ekonomi [1m] – Pengeluaran barang dan
Malaysia ialah: – Kedua-duanya perkhidmatan meningkat
– Pengurangan penggunaan membolehkan pelabur [1m]
wang kertas [1m] membuat pelaburan secara – Peluang pekerjaan
– Kos percetakan wang kecil-kecilan [1m] meningkat [1m]
baharu berkurang [1m] Perbezaannya ialah: – Tabungan negara
– Mempercepatkan – Pelaburan dalam unit berkurang [1m]
pembentukan masyarakat amanah adalah keuntungan
moden [1m] modal kerana kenaikan Cabaran KBAT
– Menggalakkan aktiviti nilai saham manakala
e-dagang dan pembelian simpanan tetap tidak 1. (a) Manfaat terhadap rakyat
barang atas talian [1m] mempunyai keuntungan Selangor:
– Penutupan perniagaan modal [2m] – Perjalanan lebih cepat
seperti butik dan kedai – Pelaburan dalam unit – Memperkembangkan
elektronik [1m] amanah ada melibatkan aktiviti ekonomi
– Peningkatan peluang kos pelaburan manakala – Mewujudkan bandar
pekerjaan dalam bidang pelaburan dalam simpanan baharu
perbankan elektronik [1m] tetap tidak melibatkan kos – Boleh membeli rumah lebih
– Menggalakkan globalisasi pelaburan [2m] jauh dari pusat bandar
[1m] – Pelaburan dalam unit – Perjalanan lebih selamat
– Pembelian import barang amanah mungkin – Mudah mencari pekerjaan
dan perkhidmatan menyebabkan kerugian – Pendapatan isi rumah
meningkat [1m] modal kerana kejatuhan meningkat
– Peningkatan pengangguran nilai manakala simpanan – Menggalakkan aktiviti
dalam kalangan pekerja tetap di bank tiada risiko pelancongan
bank [1m] kerugian modal [2m] (b) Projek pembinaan lebuh raya
(c) Kesan peningkatan (b) Rakyat Malaysia digalakkan ditentang oleh sesetengah
penggunaan perbankan membuat pelaburan peribadi pihak kerana:
Internet kepada industri kerana: – Menyebabkan kesesakan
perbankan Malaysia ialah: – Menambah kekayaan jalan raya
– Penjimatan kos negara. Peningkatan – Peningkatan kenderaan di
pengeluaran [1m] kekayaan dalam negara atas jalan raya
– Mampu menyediakan menyebabkan pelaburan – Kos perjalanan meningkat
perkhidmatan dengan kos domestik meningkat. [2m] disebabkan pengenaan
yang lebih rendah [1m] – Meningkatkan taraf caj tol
– Meningkatkan pelaburan hidup. Peningkatan – Meningkatkan pencemaran
dalam teknologi maklumat pendapatan individu alam sekitar
[1m] disebabkan pulangan – Terpaksa menggunakan
– Meningkatkan perbelanjaan daripada pelaburan laluan alternatif yang lebih
untuk meningkatkan tahap peribadi menyebabkan jauh jika jalan ditutup
keselamatan Internet [1m] individu mampu membeli akibat kerja pembinaan.
– Penutupan lebih banyak lebih banyak barang dan
cawangan bank [1m] perkhidmatan. [2m] 2. Kerajaan menggalakkan kerana:
– Peningkatan keuntungan – Menggalakkan aktiviti – Kemahiran yang dimiliki
bank [1m] ekonomi dalam negara. masyarakat meningkat
– Boleh memperkenalkan Peningkatan pendapatan – Daya pengeluaran meningkat
produk perbankan yang individu menyebabkan – Dapat gaji/pendapatan yang
unik dan inovatif [1m] perbelanjaan penggunaan lebih tinggi


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J18






pg J1 to J28.indd 18 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
– Senang cari kerja Perubahan dalam jumlah – Jumlah keluaran meningkat
– Dapat memulakan perniagaan (ii) keluaran daripada 50 unit kepada
– Mengurangkan penggunaan Perubahan input berubah 230 unit.
pekerja asing – Keluaran purata meningkat
– Pendapatan isi rumah 10. (a) (i) 10 (ix) 12.67 dan mencapai nilai
meningkat (ii) 10 (x) 120 maksimum pada buruh ke-3.
– Jimat perbelanjaan (iii) 18 (xi) 140 – Keluaran marginal (MP)
– Yuran pengajian yang rendah (iv) 19 (xii) 20 meningkat lebih cepat
– Sumber manusia yang (v) 13 (xiii) 17.14 daripada keluaran purata.
berkualiti (vi) 9 (xiv) 25 – Tahap pengeluaran ini tidak
– Pelaburan asing meningkat (vii) 70 (xv) 60 cekap kerana penggunaan
(viii) 26 input berubah secara relatif
BAB 4 Pengeluaran (b) Hubungan antara output kecil berbanding dengan
dengan jumlah kos:
input tetap.
(i) tetap
(ii) tinggi, langsung – Berlakunya pembaziran
input tetap.
LEMBARAN PBD (iii) sama, berubah – Pengeluar yang rasional
Hubungan antara output
dengan kos purata: tidak akan memberhentikan
1. (a) menggabungkan (i) menurun pengeluaran pada tahap
(b) menghasilkan (ii) minimum ini kerana pertambahan
2. (a) barang (iii) meningkat input berubah akan
(b) perkhidmatan Hubungan antara output meningkatkan keluaran.
(c) perantaraan dengan kos marginal: (b) Tahap 2 (buruh 4 hingga 7
(d) akhir (i) menurun orang)
(ii) minimum – Bermula dari MP mencapai
3. (a) perbelanjaan (iii) meningkat nilai maksimum sehingga
(b) input Hubungan antara kos menjadi 0.
(c) faktor pengeluaran purata dengan kos – Jumlah keluaran meningkat
4. Kos berubah marginal: daripada 300 unit kepada
(i) menurun, minimum 336 unit iaitu nilai
5. kos seunit output (ii) rendah maksimum.
(iii) meningkat, tinggi
6. jumlah nilai penerimaan Hubungan antara output – Pada tahap ini, nilai AP
melebihi nilai MP.
7. jumlah hasil dengan jumlah kos dengan kos berubah purata: – Kedua-dua AP dan MP
(i) menurun
8. (a) (i) Wujud input tetap dan (ii) minimum menurun tetapi jumlah
input berubah (iii) meningkat keluaran (TP) meningkat
(ii) Tidak dapat walaupun pada kadar
menyesuaikan kapasiti 11. (a) Jumlah keluaran berkurangan.
pengeluaran mengikut = Keluaran purata × Input – Pada tahap ini, gabungan
kehendak pasaran berubah input berubah dan input
(b) (i) Semua input adalah input = 16 × 7 tetap adalah paling cekap
berubah = 112 unit dan paling rasional.
(ii) Dapat mengubah kapasiti (b) Keluaran marginal (c) Tahap 3 (buruh 8 orang dan
pengeluaran dengan Perubahan dalam jumlah seterusnya)
mengubah semua input keluaran – Bermula apabila MP=0 di
=
9. (a) (i) Jumlah output yang dapat Perubahan dalam input mana TP mencapai nilai
dihasilkan. berubah maksimum.
(ii) Keluaran purata × Input = 112 – (12 × 5) – Pertambahan input berubah
berubah 7 – 5 akan menyebabkan TP
(b) (i) Jumlah kuantiti keluaran = 26 berkurangan.
yang dapat dihasilkan 12. (a) 5 000 (g) 12 000 – Pengeluar yang rasional
oleh seunit input berubah. (b) 0 (h) 7 000 tidak akan mengeluarkan
(ii) Jumlah keluaran (c) 5 000 (i) 0 pada tahap ini kerana
Input berubah
(d) 6 000 (j) 5 000 pertambahan input berubah
(c) (i) Perubahan dalam jumlah (e) 5 000 (k) 11 000 hanya menyebabkan
keluaran kesan daripada (f) -4 000 (l) 16 000 penurunan TP. Oleh itu,
perubahan dalam berlakunya pembaziran input.
penggunaan seunit input 13. (a) Tahap 1 (buruh 1 hingga 3 – Tahap ini dikenal sebagai
berubah. orang) tahap ketidakcekapan
– Keluaran purata (AP) pengeluaran dan
mencapai nilai maksimum. merugikan pengeluar.


J19 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg J1 to J28.indd 19 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
14. (a) Jumlah hasil – Encik Johari boleh menjalankan
Output (unit) (RM) 4 48 43 8.25 tugas sebagai kerani dan

10 50 5 60 54 8.8 menjadikan kerani sebagai
20 100 6 72 65 9.17 penyelia untuk pasukan
pembersihan yang baharu.
30 150 7 84 80 10
40 200 8 96 100 11.25 18. (a) keupayaan
(b) input
(b) Jumlah output yang dapat 9 108 125 12.78 19. kos atau faedah
memaksimumkan keuntungan 10 120 155 14.5
firma ialah output ke-10 20. (a) Tenaga manusia yang
kerana keuntungan ialah (b) Firma akan mencapai mempunyai kemahiran dan
RM40 (RM200 – RM160). keuntungan maksimum pada motivasi yang tinggi dapat
output ke-6 kerana perbezaan meningkatkan produktiviti.
15. (a) Input tetap: Mesin paling tinggi dengan jumlah Produktiviti juga meningkat
Input berubah: Bahan mentah kos iaitu RM6. jika pekerja ditempatkan
dan pekerja mengikut kemahiran dan
(b) Jangka masa pengeluaran (c) Firma perlu menutup kelayakan mereka.
perniagaannya pada output
kerepek pisang untuk ke-9 kerana harga output (b) Tempat kerja yang ada
perniagaan Puan Rini ialah lebih rendah daripada kos kemudahan yang mencukupi
pengeluaran jangka pendek berubah purata. serta keadaan tempat
kerana Puan Rini tidak kerja yang selesa akan
mampu menambah bilangan 17. Cara-cara untuk memaksimumkan meningkatkan produktiviti.
mesin disebabkan perniagaan hasil perniagaan ialah: (c) Penggunaan sistem dan
baru dimulakan dan beliau Menaikkan caj pembersihan prosedur yang sesuai dan
kekurangan modal untuk – Oleh kerana mutu berkesan untuk menjalankan
menambah bilangan mesin. perkhidmatan yang ditawarkan sesuatu kerja akan
(c) Puan Rini boleh meminta oleh Joh Enterprise sangat meningkatkan produktiviti.
pekerjanya untuk membuat baik, pelanggan boleh Ini adalah kerana organisasi
kerja lebih masa. Walau menerima kenaikan caj dapat mengenal pasti
bagaimanapun, pertambahan perkhidmatan. kelemahan prosedur yang
pengeluaran memerlukan Memanjangkan waktu operasi boleh menjejaskan prestasi
bahan mentah tambahan. perniagaan kerja.
Oleh itu, beliau boleh – Waktu operasi sedia ada iaitu (d) Syarikat mempunyai
menggunakan mesin dan 10 pagi hingga 4 petang boleh pemimpin yang boleh
pekerja sedia ada tetapi ditukar kepada 8 pagi hingga membuat keputusan cekap
bahan mentah perlu 8 malam. Dengan ini, Encik serta mampu menyelesaikan
ditambah. Johari boleh menawarkan masalah dengan baik akan
(d) (i) Pengeluaran jangka perkhidmatan pembersihan memotivasikan pekerja dan
panjang kerana Puan Rini kepada lebih ramai pelanggan. ini dapat meningkatkan
mampu membeli mesin Mengambil lebih ramai pekerja produktiviti.
baharu iaitu berupaya dan mesin
menambah input tetap. – Disebabkan permintaan 21. Faktor-faktor yang menyebabkan
(ii) Tiada input tetap kerana yang tinggi, Encik Johari produktiviti syarikat meningkat:
dalam pengeluaran boleh menambah bilangan Gaya kepimpinan
jangka panjang firma pekerja, mesin dan juga van – Cik Mira merupakan seorang
berupaya mengubah untuk meningkatkan hasil yang peramah. Semua pekerja
semua input dalam perniagaannya. boleh berbincang dengan
pengeluaran. Cara-cara untuk mengurangkan beliau tentang masalah
kos operasi ialah: berkaitan pekerjaan atau
16. (a) pengeluaran.
Sewa pejabat
Kos – Encik Johari boleh mengubah Sistem dan prosedur
Jumlah Jumlah
Output hasil kos berubah suai sebahagian rumahnya – Cik Mira sebagai ketua pegawai
(unit) purata sebagai pejabat dan ini dapat eksekutif telah memudahkan
(RM) (RM)
(RM) mengurangkan bayaran sewa pelaporan pekerja kepada
0 0 10 – pejabat. pengurus dan melaksanakan
Iklan surat khabar sistem pejabat terbuka.
1 12 20 10 – Mengiklankan dalam media Bahan-bahan
2 24 28 9 sosial seperti Facebook dan – Bahan mentah yang digunakan
membuka laman web untuk dalam proses pengeluaran
3 36 36 8.7 adalah berkualiti tinggi yang
menjimatkan kos pengiklanan.
Gaji kerani diimport dari Indonesia dapat

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J20






pg J1 to J28.indd 20 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
menghasilkan biskut yang lebih yang menghasilkan lebih – Kitar semula sisa
rangup dan berkualiti. banyak buah-buahan makanan
Tenaga manusia 26. (a) Faedah persendirian terhadap Kos sosial:
– Pekerja diberi peluang untuk firma yang melaksanakan – Harga hasil pertanian
mengikuti latihan kemahiran projek MRT: meningkat
di beberapa pusat latihan di – Meningkatkan keuntungan – Bekalan hasil pertanian
dalam dan luar negara. adalah terhad
Persekitaran kerja – Meningkatkan imej firma – Penurunan kuasa beli
– Meningkatkan harga saham
– Pelbagai kemudahan firma masyarakat akibat
disediakan di kawasan – Meningkatkan pelaburan harga hasil pertanian
perkilangan seperti kemudahan firma meningkat
aktiviti sukan, kafeteria dengan – Meningkatkan keyakinan
makanan bersubsidi dan pengguna perkhidmatan Praktis SPM
gimnasium.
firma
– Pekerja wanita dalam syarikat (b) Kos persendirian terhadap Soalan Objektif
tersebut diberi waktu kerja yang firma yang melaksanakan
fleksibel dan pekerja syarikat projek MRT: 1. B 2. B 3. D 4. A 5. D
ini telah diberi pelbagai insentif – Kos pelaksanaan projek 6. C 7. D 8. C 9. D 10. D
11. C 12. B 13. D 14. A 15. C
tambahan.
Teknologi seperti pengambilalihan 16. C 17. B 18. A 19. C 20. C
tanah, bayaran upah,
21. C 22. B 23. A 24. B 25. A
– Syarikat telah mengimport bayaran jurunding serta 26. B 27. A 28. D 29. B 30. B
lapan buah ketuhar baharu bayaran bahan 31. D 32. B 33. A 34. A 35. C
dari Korea Selatan untuk (c) Faedah sosial projek MRT: 36. D 37. B 38. A
menggantikan ketuhar yang – Mempercepatkan
sering mengalami kerosakan. Soalan Struktur
perjalanan
22. (a) Membahayakan kesihatan – Menggalakkan aktiviti 1. (a) (i) Firma ialah unit
perokok pasif perniagaan ekonomi yang produktif
(b) Meningkatkan kos perubatan – Meningkatkan pelancongan yang merancang
(c) Mencemarkan alam sekitar – Meningkatkan taraf hidup dan menggabungkan
kerana pembuangan puntung – Meningkatkan peluang faktor pengeluaran
rokok merata-rata tempat pekerjaan yang terhad untuk
(d) Kos sosial projek MRT: menghasilkan barang
23. (a) Persekitaran yang indah – Peningkatan masalah dan perkhidmatan. [1m]
(b) Meningkatkan taraf hidup sosial Firma terdiri daripada
masyarakat – Penghijrahan penduduk firma swasta dan firma
(c) Penggunaan masa luang – Pencemaran udara kerajaan. [1m] Firma
secara berfaedah – Peningkatan harga rumah swasta bermotifkan
(d) Menggalakkan kemasukan keuntungan maksimum
pelancong asing 27. (a) Faedah sosial: manakala firma awam
(e) Meningkatkan kualiti udara – Peningkatan kualiti sayur bermotifkan kebajikan
(f) Meningkatkan taraf kesihatan – Harga makanan berasaskan masyarakat. [1m]
masyarakat pertanian lebih murah (ii) Pengeluaran ialah
– Meningkatkan peluang suatu proses yang
24. (a) Meningkatkan taraf hidup pekerjaan menggabungkan faktor
masyarakat – Meningkatkan taraf hidup pengeluaran untuk
(b) Meningkatkan peluang Kos sosial: menghasilkan barang
pekerjaan – Kemusnahan hutan atau perkhidmatan. [1m]
(c) Memudahkan penduduk disebabkan keperluan Pengeluaran bertujuan
di kawasan tersebut yang tanah yang luas untuk untuk memenuhi
hendak menaiki kapal terbang penanaman keperluan dan kehendak
25. (a) Faedah sosial seperti kurang – Penggunaan racun pengguna. [1m]
Pengeluaran merupakan
pencemaran, pemandangan serangga yang proses mengubah input
yang cantik serta mencemarkan alam sekitar kepada output. [1m]
menyediakan udara yang (b) (i) Dasar yang menggalakkan (b) (i) Input A ialah input
segar penanaman tanaman berubah iaitu buruh. [1m]
(b) Kos sosial seperti pencemaran organik. Input B ialah input tetap
udara (ii) Faedah sosial: iaitu mesin. [1m]
(c) Kos sosial seperti pencemaran – Meningkatkan taraf (ii) Tiga ciri input B ialah:
udara kesihatan masyarakat – Tidak berubah
(d) Faedah sosial iaitu – Mengurangkan mengikut bilangan
menggalakkan pendebungaan pencemaran alam output. [1m]
sekitar

J21 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg J1 to J28.indd 21 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
– Wujud walaupun tiada jumlah kos sama dengan RM26 000
output dikeluarkan. kos tetap apabila output = 12 000 [1m]
[1m] sifar [1m], kos berubah = RM2.17 [1m]
– Melibatkan meningkat apabila bilangan (c) (i) Input Y dan Z ialah input
perbelanjaan yang output meningkat [1m] dan berubah. [1m]
besar. [1m] jumlah kos meningkat selaras
– Wujud dalam dengan peningkatan kos (ii) Input berubah ialah input
yang boleh berubah
pengeluaran jangka berubah. [1m] mengikut bilangan output.
pendek sahaja. [1m] (c) V = RM185 [1m]
(c) V = 12 unit [1m] W = RM92.5 [1m] [1m] Input berubah wujud
dalam pengeluaran
W = 42 unit [1m] X = RM30 [1m] jangka pendek dan
X = 10.5 unit [1m] Y = RM57.86 [1m] jangka panjang. [1m]
Y = 6.86 unit [1m] Z = RM70 [1m]
Z = –3 unit [1m] (d) (i) Tenaga manusia merujuk Tiada input berubah
wujud jika tiada output
(d) (i) Kos tetap ialah bayaran kepada faktor yang dikeluarkan. [1m] Contoh
untuk penggunaan input memberi sumbangan input berubah ialah bahan
tetap. [1m] Contohnya, tenaga mental dan mentah. [1m]
sewa bangunan. [1m] fizikal dalam proses
(ii) Kos berubah ialah pengeluaran. [1m] Tenaga (d) (i) Produktiviti merujuk
keupayaan untuk
bayaran untuk buruh yang berkemahiran meningkatkan output [1m]
penggunaan input akan meningkatkan daripada sejumlah input
berubah. [1m] Contohnya, produktiviti firma. [1m] yang digunakan [1m].
upah buruh. [1m] Kos ini (ii) Teknologi merujuk (ii) Tiga faktor yang
tidak perlu ditanggung kaedah pengeluaran mempengaruhi
jika tiada output barang. [1m] Penggunaan produktiviti sesebuah
dikeluarkan. [1m] kaedah yang canggih firma ialah:
dapat mengurangkan
2. (a) (i) Pengeluaran jangka penggunaan buruh • Tenaga manusia [1m]
masa pendek merujuk dan menjimatkan masa • Sistem dan prosedur
satu tempoh pengeluaran pengeluaran. [1m] [1m]
di mana terdapat Dengan ini, pengeluaran • Struktur organisasi [1m]
sekurang-kurangnya barang yang lebih banyak • Gaya kepimpinan [1m]
satu input tetap dalam dan berkualiti dapat • Persekitaran kerja [1m]
proses pengeluaran. [1m] dihasilkan. [1m] • Bahan-bahan [1m]
Contohnya, firma boleh • Teknologi [1m]
menambah bilangan 3. (a) (i) Untung • Kelengkapan modal
buruh tetapi gagal = Jumlah hasil – Jumlah [1m]
menambah saiz kilang kos Soalan Esei
kerana ia merupakan = RM21 000 – (RM6 000
input tetap. [1m] + RM1 500 + RM800) 1. (a) Tindakan yang boleh
(ii) Pengeluaran jangka [1m] diambil oleh kerajaan untuk
masa panjang merujuk = RM12 700 [1m] meningkatkan produktiviti
satu tempoh pengeluaran (ii) Untung ekonomi negara ialah:
di mana semua input = Jumlah hasil – (Kos – Meningkatkan kemahiran
yang digunakan ialah eksplisit + Kos implisit) tenaga manusia.
input berubah. [1m] Firma [1m] Tenaga manusia yang
boleh mengubah tingkat = RM21 000 – (RM8 300 berkemahiran mampu
output dengan mengubah + RM9 000 + RM2 000) menghasilkan lebih banyak
semua input dalam [1m] output dan ini akan
proses pengeluaran. [1m] = RM1 700 [1m] menyumbang kepada
Contohnya, firma boleh (b) (i) Kos tetap ialah premium peningkatan produktiviti.
memperbesarkan saiz insurans kebakaran dan [2m]
kilang, menggantikan sewa bangunan. [1m] – Penggunaan teknologi.
mesin dan menambah (ii) Kos berubah = Upah Kerajaan boleh
bilangan pekerja dalam buruh + Cukai jualan menyediakan pembiayaan
organisasi. [1m] [1m] modal atau insentif untuk
(b) Dua ciri kos tetap ialah kos Kos berubah = RM3 000 firma menggunakan
tetap tidak berubah mengikut + RM5 000 = RM8 000 teknologi terkini.
bilangan output [1m] dan [1m] Contohnya, kerajaan boleh
perlu ditanggung walaupun (iii) Kos purata menyediakan kemudahan
tiada output dikeluarkan. [1m] = Jumlah kos pinjaman atau geran
Tiga ciri jumlah kos ialah Bilangan output untuk membantu firma


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J22






pg J1 to J28.indd 22 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
mengimport mesin atau – Tenaga yang boleh mencukupi agar mereka
jentera yang lebih canggih diperbaharui diperoleh dapat melakukan kerja
dari luar negara. Ini akan secara percuma. [1m] dengan cekap dan ini akan
meningkatkan produktiviti – Ini dapat mengurangkan meningkatkan produktiviti.
negara. [2m] pergantungan kepada [1m]
– Persekitaran kerja. kekayaan negara dan – Menyediakan persekitaran
Kerajaan boleh memantau sumber alam. [1m] kerja yang selesa dan
dan mengambil tindakan – Meningkatkan taraf kondusif. Ini akan
agar pihak firma kesihatan rakyat. [1m] mendorong pekerja
menyediakan persekitaran 2. (a) Mesin merupakan bekerja lebih cekap dan
kerja yang kondusif faktor modal dalam meningkatkan produktiviti.
untuk pekerja. Ini akan proses pengeluaran [1m]
meningkatkan motivasi firma percetakan. [1m] – Meningkatkan automasi
pekerja dan seterusnya Penggunaan mesin akan pengeluaran. Penggunaan
berlaku peningkatan mempercepatkan aktiviti kaedah intensif modal akan
produktiviti. [2m] mengurangkan keperluan
– Mewujudkan sistem dan pengeluaran. [1m] Ia juga pekerja berkemahiran
dapat menghasilkan output
prosedur yang efektif. yang lebih banyak [1m] dan rendah dan peningkatan
Kerajaan boleh membantu berkualiti. [1m] Penggunaan dalam penggunaan pekerja
dan membimbing firma mesin dalam proses yang berkemahiran tinggi
untuk mewujudkan sistem pengeluaran juga dapat akan meningkatkan
dan prosedur yang efektif. mengurangkan pergantungan produktiviti pekerja. [1m]
Ini akan membantu kepada pekerja. [1m] – Memudahkan prosedur
peningkatan produktiviti. Buruh ialah pihak yang kerja dan polisi syarikat.
[2m] Pemberian lebih banyak
(b) Kesan peningkatan menyumbangkan tenaga kebebasan kepada pekerja
mental dan fizikal dalam
produktiviti ialah: proses pengeluaran. [1m] akan meningkatkan
– Peningkatan jumlah Buruh yang berkemahiran inovasi dan kreativiti dalam
pengeluaran dalam negara dapat membantu proses kalangan pekerja yang
[1m] membantu meningkatkan
– Peningkatan dalam eksport pengeluaran berjalan dengan produktiviti pekerja. [1m]
lancar. [1m] Buruh yang mahir
negara [1m] (c) Tiga faedah sosial ialah:
– Peningkatan dalam juga dapat mengendalikan – Peningkatan peluang
peralatan dengan lebih cekap.
KDNK dan seterusnya [1m] Ini dapat mengurangkan pekerjaan kepada
meningkatkan kadar gangguan proses penduduk di sepanjang
pertumbuhan ekonomi [1m] kawasan pembinaan
– Peningkatan keuntungan pengeluaran dan seterusnya Lebuhraya Utara Tengah.
meningkatkan produktiviti
dan daya saing pengeluar firma. [1m] [1m]
[1m] – Peningkatan peluang
– Peningkatan kadar upah (b) Tindakan yang boleh diambil perniagaan kepada
oleh syarikat percetakan
dalam negara [1m] penduduk di sepanjang
– Peningkatan pendapatan untuk meningkatkan kawasan pembinaan
produktiviti faktor buruh ialah:
negara [1m] Lebuhraya Utara Tengah.
– Peningkatan taraf hidup – Menetapkan matlamat [1m]
dan target untuk dicapai
rakyat [1m] – Penjimatan masa
(c) Faedah sosial daripada oleh setiap pekerja. Ini perjalanan untuk pengguna
akan mendorong pekerja
penggunaan tenaga solar mengeluarkan jumlah jalan raya yang melawat ke
ialah: barang yang lebih banyak. negeri Kelantan. [1m]
– Mengurangkan kesan [1m] – Penjimatan kos
rumah hijau. [1m] pengangkutan kerana tiada
– Mengurangkan – Memudahkan proses bayaran tol dikenakan. [1m]
pengeluaran. Proses
pergantungan kepada pengeluaran yang mudah Tiga kos sosial ialah:
bahan tidak boleh akan membantu pekerja – Pencemaran alam sekitar
diperbaharui seperti arang memahami proses disebabkan peningkatan
batu. [1m] bilangan kenderaan. [1m]
– Mengurangkan kos pengeluaran dengan cepat – Pemusnahan hutan akibat
dan mudah dan ini akan
penyelenggaraan yang meningkatkan produktiviti penerokaan tanah untuk
boleh digunakan untuk pekerja. [1m] pembinaan jalan raya. [1m]
menyediakan kuasa elektrik – Melatih pekerja. Pekerja – Peningkatan penggunaan
yang murah kepada rakyat. perlu dilengkapkan bahan api seperti petrol
[1m] yang boleh menyebabkan
dengan kemahiran yang
J23 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg J1 to J28.indd 23 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
sumber asli semakin – Harga saham merosot. Cabaran KBAT
berkurangan. [1m] [1m]
– Modal syarikat merosot. [1m]
3. (a) Dua faktor yang membawa 1. (a) Firma e-dagang menanggung
kepada peningkatan 4. (a) – Pengurusan sampah yang kos operasi yang lebih rendah
produktiviti ialah: lebih cekap. [1m] berbanding dengan firma
Tenaga manusia [1m] – Mengurangkan jumlah konvensional kerana:
– Penggunaan buruh sampah di tapak pelupusan – Sewa yang lebih rendah
mahir dan terlatih boleh sampah. [1m] – Tidak memerlukan pekerja
meningkatkan produktiviti – Tanah dapat digunakan yang ramai
syarikat. [1m] untuk aktiviti ekonomi yang – Menggunakan
Sistem dan prosedur [1m] lebih baik. [1m] perkhidmatan penghantaran
– Pengamalan sistem dan – Menghasilkan tenaga hijau. daripada pihak ketiga
prosedur yang efektif [1m] seperti pos laju
seperti sistem kawalan – Mengurangkan pergantungan – Kos kertas yang rendah
pengeluaran dan sistem kepada penghasilan tenaga (b) Sumbangan e-dagang
pengurusan bekalan bahan menggunakan bahan fosil. kepada KDNK di negara
mentah yang baik boleh [1m] Amerika Syarikat lebih tinggi
meningkatkan produktiviti. – Menjimatkan kos berbanding dengan Malaysia
kerana:
[1m] pengangkutan. [1m]
(b) Kesan kenaikan kadar faedah – Sampah tidak perlu dibawa – Kutipan cukai banyak di
Amerika Syarikat
ialah: ke tapak pelupusan sampah – Lebih ramai rakyat
– Syarikat akan menanggung yang terletak jauh. [1m] di Amerika Syarikat
kos faedah yang tinggi. – Tidak mencemarkan air menggunakan urus niaga
[1m] bawah tanah. [1m] atas talian
– Kos operasi akan – Lebih banyak firma
meningkat. [1m] (b) – Melibatkan kos yang tinggi. di Amerika Syarikat
– Ini boleh menjejaskan [1m] menyediakan urus niaga
keuntungan firma. [1m] – Projek pembangunan lain atas talian
– Syarikat mungkin terpaksa ditangguhkan. – Rakyat Amerika Syarikat
mengurangkan jumlah [1m] mempunyai tahap
pembiayaan. [1m] – Mencemarkan alam sekitar. pendidikan yang lebih
– Menjejaskan aktiviti [1m] tinggi dan banyak terdedah
pelaburan syarikat. [1m] – Pelepasan asap daripada kepada e-dagang
– Pelaburan dalam teknologi aktiviti kebakaran. [1m] (c) Firma e-dagang mempunyai
baharu terjejas. [1m] – Tidak menggalakkan aktiviti pasaran yang lebih luas
– Menjejaskan produktiviti kitar semula. [1m] berbanding dengan firma
syarikat. [1m] – Insinerator memerlukan konvensional kerana:
– Kadar faedah yang tinggi banyak sampah untuk – Pasaran lebih luas iaitu
mengurangkan pinjaman operasi. [1m] pelanggan dari seluruh
kenderaan oleh pembeli – Menyebabkan lebih banyak dunia
kereta. [1m] aktiviti pembuangan – Lebih mudah dari segi
– Jualan dan keuntungan sampah. [1m] pesanan oleh pelanggan
dari seluruh dunia
pengeluar terjejas. [1m] (c) – Meminimumkan
(c) Kesan kemerosotan penghasilan sampah. [1m] – Menikmati pelanggan
tempatan dan juga
keuntungan syarikat akan – Melalui aktiviti kitar semula. pelanggan dari luar negara
menyebabkan: [1m] (d) Masalah-masalah yang
– Syarikat akan mengambil – Mengenakan caj untuk mungkin dihadapi oleh firma
tindakan untuk plastik sekali guna. [1m] yang terlibat dalam aktiviti
mengurangkan kos operasi. – Mengadakan kempen e-dagang:
[1m] kesedaran. [1m] Gangguan Internet
– Bilangan pekerja mungkin – Membina lebih banyak – Jika Internet sesebuah
dikurangkan. [1m] insinerator. [1m] syarikat terganggu, syarikat
– Pelaburan firma berkurang. – Mencari kaedah tersebut mungkin tidak
[1m] menggunakan sampah dapat menerima pesanan
– Disebabkan kekurangan untuk aktiviti ekonomi. [1m] daripada pelanggan.
modal. [1m] – Menghasilkan tenaga hijau Perbezaan cita rasa
– Produktiviti merosot. [1m] dengan menggunakan pengguna di seluruh dunia
– Daya saing merosot. [1m] sampah. [1m] – Keperluan dan kehendak
– Bayaran dividen kepada pelanggan dari seluruh
pemegang saham terjejas. dunia adalah tidak sama
[1m] akibat perbezaan dari segi


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J24






pg J1 to J28.indd 24 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
adat resam dan tabiat – Encik Steven perlu perdagangan. [1m]
kehidupan. membuat pilihan bagi – Pemegang akaun
Penggodam yang menyelesaikan masalah semasa boleh
mengganggukan sistem tersebut. [1m] menggunakan
pesanan syarikat – Memilih kasut kerana kemudahan cek. [1m]
– Syarikat e-dagang memberi kepuasan – Pemegang akaun
terdedah kepada risiko maksimum. [1m] juga boleh memohon
penggodam yang sengaja – Kos lepasnya ialah kemudahan overdraf.
mengganggukan sistem kepuasan yang mungkin [1m]
pesanan syarikat. diperoleh daripada jam – Simpanan dalam akaun
tangan yang terpaksa semasa tidak dibayar
2. Faedah sosial: dilepaskan. [1m] faedah. [1m]
– Peningkatan peluang pekerjaan (ii) – Akaun simpanan tetap
daripada projek Pembangunan (c) disediakan oleh bank
Bersepadu Penapisan Minyak perdagangan. [1m]
dan Petrokimia (RAPID) Harga (RM) – Simpanan dalam akaun
– Perkembangan aktiviti ekonomi ini dibayar faedah yang
di kawasan tersebut D S tinggi. [1m]
– Penambahan peluang 40 – Simpanan perlu
perniagaan seperti menggalakkan 30 disimpan untuk tempoh
perkembangan industri sokongan E masa tertentu. [1m]
di kawasan tersebut 20 – Pemegang akaun diberi
Kos sosial: sijil simpanan. [1m]
– Pencemaran alam sekitar 10 (b) – Mudah membuat bayaran.
akibat aktiviti penapisan minyak S D Kuantiti [1m]
mentah 0 20 40 60 80 100 (unit) – Perkembangan urus niaga
– Kemusnahan hidupan laut di secara atas talian. [1m]
kawasan penapisan minyak – Pasaran mencapai – Lebih selamat. [1m]
mentah keseimbangan pada harga – Boleh digunakan bila-bila
– Menjejaskan nelayan RM30 iaitu permintaan masa. [1m]
untuk menjalankan aktiviti sama dengan penawaran – Boleh membuat pindahan
penangkapan ikan
sebanyak 60 unit. [1m] wang. [1m]
– Sekiranya harga lebih – Dikenakan caj/bayaran
Pentaksiran Akhir Tahun rendah daripada harga perkhidmatan yang rendah.
keseimbangan, misalnya [1m]
KERTAS 1 pada harga RM10 berlaku – Boleh membuat
1. B 2. D 3. B 4. B 5. A lebihan permintaan permohonan kemudahan
6. D 7. B 8. A 9. C 10. A sebanyak 80 unit dan bank seperti kad kredit.
11. A 12. B 13. A 14. B 15. D ini menyebabkan harga [1m]
16. D 17. A 18. B 19. B 20. C meningkat. [1m] – Boleh membuat
21. C 22. B 23. B 24. D 25. C – Sekiranya harga lebih permohonan pembiayaan.
26. B 27. C 28. D 29. C 30. D tinggi daripada harga [1m]
31. B 32. C 33. A 34. C 35. A keseimbangan, misalnya
36. B 37. A 38. A 39. C 40. A pada harga RM40 berlaku (c) Wajar kerana:
lebihan penawaran – Pengangguran
menyebabkan pembaziran
KERTAS 2 sebanyak 40 unit dan sumber. [1m]
ini menyebabkan harga
Bahagian A menurun. [1m] – Menjanjikan pendapatan
yang tinggi. [1m]
1. (a) – Tanah merupakan sumber (d) – Jenis barangan [1m] – Kurangkan pergantungan
alam semula jadi. [1m] Permintaan barangan kepada pekerja asing. [1m]
– Penawarannya terhad. [1m] mewah lebih anjal dan – Mengurangkan aliran
– Terdiri daripada sumber barang keperluan seperti keluar wang. [1m]
yang boleh diperbaharui garam permintaannya tak – Peluang membuka
dan sumber tidak boleh anjal. [1m] perniagaan sendiri. [1m]
diperbaharui. [1m] – Ketagihan [1m] – Meningkatkan taraf hidup.
– Tanah tidak mempunyai Barang seperti rokok [1m]
mobiliti tempat. [1m] dan kopi mempunyai – Mengurangkan masalah
– Tanah mempunyai mobiliti ketagihan yang tinggi dan sosial seperti penagihan
kegunaan. [1m] permintaannya tak anjal. dadah. [1m]
(b) – Encik Steven menghadapi [1m] (d) (i) Kos tetap:
masalah kekurangan. [1m] – Bayaran untuk
– Jumlah wangnya terhad 2 (a) (i) – Akaun semasa penggunaan input
iaitu RM200. [1m] disediakan oleh bank tetap. [1m]


J25 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg J1 to J28.indd 25 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
– Contohnya, sewa (ii) Kos purata ialah: – Ini menyebabkan lebihan
bangunan. [1m] RM2 120 000 permintaan dalam pasaran
– Tidak berubah = 10 000 [1m] kerana kekurangan
mengikut bilangan penawaran ikan makanan.
output. [1m] = RM212 [1m] [1m]
– Wujud dalam (c) – Hal ini menyebabkan
pengeluaran jangka Harga (RM) kenaikan harga ikan
pendek. [1m] makanan. [1m]
(ii) Kos berubah: (b)
– Bayaran untuk D S 1 Harga (RM)
penggunaan input S 0
berubah. [1m]
– Contohnya, upah P 1 D 1
buruh. [1m] P 0 D 0 S
– Berubah secara
S 1
P 1
langsung mengikut S 0 D
bilangan output. [1m] P 0
– Wujud dalam 0 Kuantiti S D 1
(unit)
pengeluaran jangka Q 1 Q 0 D 0
pendek dan jangka 0 Kuantiti
(unit)
panjang. [1m] – Cukai eksais sebanyak Q 0 Q 1
40 sen menyebabkan kos [2m]
3. (a) (i) Persamaan antara input pengeluaran pengeluar – Kenaikan permintaan
tetap dan input berubah minuman manis meningkat menyebabkan keluk
ialah: dan kuantiti penawarannya permintaan beralih ke kanan
– Kedua-duanya wujud berkurang. [1m] dari D D ke D D . [1m]
dalam pengeluaran – Ini menyebabkan keluk – Berlaku lebihan permintaan
1
1
0
0
jangka pendek. [1m] penawaran beralih ke kiri dalam pasaran. [1m]
– Kedua-duanya dari S S ke S S .[1m] – Kuantiti permintaan
0
0
diperlukan untuk – Wujud kuantiti 1 1 pasaran ikan meningkat.
menghasilkan output. keseimbangan baharu [1m]
[1m] pada Q .[1m] – Wujud kuantiti keseimbangan
– Kedua-duanya – Wujud harga baharu pada Q . [1m]
1
1
melibatkan kos keseimbangan baharu – Harga akan meningkat
kegunaan mempunyai pada P [1m] daripada P kepada P . [1m]
1
permintaan yang anjal. (d) Dua kepentingan belanjawan – Harga keseimbangan 1

0
[1m] peribadi ialah: baharu pada P . [1m]
1
(ii) Perbezaan antara input Mengelakkan kenaikan (c) – Memberi subsidi kepada
tetap dan input berubah harga barang [1m] nelayan. [1m]
ialah: – Ini kerana penyediaan – Seperti subsidi minyak.
belanjawan peribadi [1m]
Input Input membolehkan individu – Pemberian subsidi
tetap berubah mengawal perbelanjaan. mengurangkan kos
Wujud dalam Wujud dalam [1m] pengeluaran nelayan. [1m]
pengeluaran pengeluaran Mengelakkan hutang [1m] – Pengeluaran ikan makanan
jangka pendek. jangka pendek – Penyediaan belanjawan meningkat. [1m]
[1m] dan jangka peribadi membantu individu – Menggalakkan aktiviti
panjang. [1m] berbelanja tidak melebihi penangkapan ikan laut
pendapatan. [1m] dalam. [1m]
Penggunaannya Penggunaannya – Menyediakan pusat
tidak berubah berubah mengikut Bahagian B simpanan ikan. [1m]
mengikut bilangan output. 4. (a) – Input ialah bahan yang – Menyediakan kemudahan
bilangan output. [1m] digunakan dalam aktiviti dingin beku. [1m]
[1m] pengeluaran. [1m] – Menyediakan program
Contohnya, Contohnya, – Kenaikan harga input latihan untuk siswazah.
mesin. [1m] bahan mentah. menyebabkan kos [1m]
[1m] pengeluaran meningkat. – Mewujudkan lebih ramai
[1m] nelayan. [1m]
(b) (i) Kos tetap firma tersebut – Kenaikan kos boleh – Menggalakkan ikan import.
ialah: menjejaskan keuntungan [1m]
firma. [1m]
– Sewa bangunan. [1m] – Pengeluar akan 5. (a) – Dana institusi kewangan
– Premium insuran mengurangkan jumlah
tidak mencukupi. [1m]
kebakaran. [1m] pengeluaran ikan makanan. – Digunakan untuk
[1m] membiayai projek
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J26

pg J1 to J28.indd 26 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
pelaburan yang lebih – Tiada komitmen seperti Membantu menyelaraskan
menguntungkan. [1m] cukai pintu dan cukai perbelanjaan mengikut
– Boleh dikenakan faedah tanah. [1m] pendapatan [1m]
yang tinggi. [1m] – Tidak perlu bayar kos – Tidak boros berbelanja
– Golongan berpendapatan guaman yang tinggi. [1m] dan boleh menabung lebih
rendah sukar mendapat (c) – Membuat pekerjaan banyak. [1m]
pembiayaan. [1m] sambilan. [1m] Membolehkan individu
– Institusi kewangan – Seperti memandu grab. menabung [1m]
menanggung risiko yang [1m] – Pendapatan yang tidak
tinggi. [1m] – Masa kerja yang fleksibel. dibelanjakan boleh
– Terpaksa mengenakan [1m] dijadikan tabungan dan
faedah yang tinggi. [1m] – Mempelajari kemahiran membuat pelbagai strategi
– Kerajaan mementingkan baharu. [1m] simpanan seperti membeli
kebajikan masyarakat. [1m] – Seperti menghadiri kelas unit amanah dan membuka
– Perumahan merupakan menjahit dan membuat kek. akaun simpanan tetap yang
keperluan asas yang perlu [1m] boleh digunakan pada hari
dipenuhi. [1m] – Berniaga secara kecil- persaraan. [1m]
(b) Saya tidak bersetuju kerana: kecilan melalui atas talian. Mengelakkan hutang [1m]
– Membeli rumah merupakan [1m] – Individu dapat merancang
satu bentuk pelaburan. [1m] – Memerlukan kos agar perbelanjaan tidak
– Nilainya akan meningkat pembiayaan yang rendah. melebihi pendapatan. [1m]
dalam jangka masa [1m] (c) – Menyimpan di bank
panjang. [1m] – Membuat pelaburan perdagangan dengan
– Merupakan barang peribadi. [1m] membuka akaun simpanan
keperluan yang perlu – Seperti membeli saham tetap dan akaun tabungan.
dipenuhi. [1m] amanah atau hartanah. [1m]
– Individu yang menyewa [1m] – Menyimpan di bank Islam
perlu membuat bayaran. – Mendapat pulangan seperti dalam akaun seperti
[1m] dividen. [1m] deposit bertempoh. [1m]
– Bayaran boleh – Menyimpan di Bank
mengurangkan pembiayaan 6. (a) – Menaikkan umur Simpanan Nasional dengan
perumahan. [1m] persaraan. [1m] membuka akaun simpanan
– Ada pelepasan cukai untuk – Disebabkan jangka hayat tetap dan SEDAR. [1m]
faedah pinjaman yang rakyat Malaysia yang tinggi – Menyimpan di Lembaga
dibayar. [1m] iaitu 75 tahun. [1m] Tabung Haji. [1m]
– Boleh mengurangkan – Boleh menyara keluarga – Membeli unit amanah. [1m]
jumlah cukai pendapatan dengan pendapatan yang – Membeli saham koperasi.
yang dibayar. [1m] lebih tinggi. [1m] [1m]
– Ada pelbagai insentif – Meningkatkan kadar – Membeli insurans nyawa.
kerajaan kepada pemilik caruman KWSP. [1m] [1m]
rumah pertama. [1m] – Agar pesara mempunyai – Menyimpan di syarikat
– Sebagai perlindungan simpanan yang mencukupi kewangan. [1m]
inflasi. [1m] bila bersara. [1m] – Membeli bon simpanan.
– Sebagai satu jenis – Memberi insentif [1m]
tabungan paksaan. [1m] percukaian seperti – Membeli emas. [1m]
Atau pelepasan cukai yang – Membeli pertukaran asing.
Saya bersetuju kerana: tinggi untuk skim persaraan [1m]
– Prosedur menyewa lebih seperti insurans. [1m]
mudah. [1m] – Membuat peraturan untuk 7. (a) – Kos bahan api memberi
– Menjimatkan masa. [1m] mengawal pengeluaran kesan besar kepada kos
– Pilih mengikut kemampuan. simpanan dalam tabung pengangkutan. [1m]
[1m] persaraan. [1m] – Kos pengeluaran
– Boleh bertukar mengikut (b) Membolehkan individu meningkat jika kos
keperluan. [1m] mendahulukan perkara pengangkutan tidak
– Lokasi fleksibel. [1m] penting [1m] dikawal. [1m]
– Ada banyak pilihan. [1m] – Mengutamakan – Menikmati pengangkutan
– Tidak perlu membayar barang keperluan dan awam yang lebih murah.
faedah. [1m] menanggunhkan pembelian [1m]
– Tidak perlu bayar barang kehendak yang – Mengurangkan kos operasi
perbelanjaan kurang penting. [1m] nelayan. [1m]
penyelenggaraan rumah. – Boleh menyimpan – Meningkatkan pengeluaran
[1m] sebahagian besar ikan. [1m]
– Tiada komitmen jangka pendapatan untuk waktu – Memberi kesan kepada
panjang. [1m] persaraan. [1m] inflasi. [1m]


J27 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg J1 to J28.indd 27 10/21/19 4:35 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Jawapan
– Mengurangkan beban – Terpaksa membelanjakan – Terpaksa menanggung kos
kewangan rakyat. [1m] kos yang tinggi untuk aktiviti yang tinggi. [1m]
– Membantu golongan penguatkuasaan. [1m] – Merupakan negara yang
berpendapatan rendah. [1m] – Boleh membuat bersaiz kecil. [1m]
– Boleh meningkatkan lebih banyak projek – Mengurangkan kesesakan
tabungan. [1m] pembangunan daripada lalu lintas. [1m]
– Masalah hutang isi rumah penjimatan subsidi. [1m] – Mengurangkan
berkurang. [1m] – Dinikmati juga oleh pencemaran udara. [1m]
(b) Saya tidak setuju kerana: golongan berpendapatan – Menjimatkan masa
– Mengganggu mekanisme tinggi. [1m] perjalanan. [1m]
pasaran. [1m] – Subsidi gagal mencapai – Membantu meningkatkan
– Harga bahan api tidak objektif iaitu membantu produktiviti. [1m]
menggambarkan kos golongan berpendapatan – Menggalakkan
sebenar. [1m] rendah. [1m] rakyat menggunakan
– Menyebabkan penggunaan – Menghalang niat kerajaan pengangkutan awam. [1m]
bahan api yang tinggi. [1m] untuk mengurangkan defisit – Singapura mempunyai
– Berlaku pembaziran. [1m] bajet negara. [1m] sistem pengangkutam
– Berlaku penipuan dan (c) – Singapura bukan negara awam yang efisien. [1m]
penyeludupan ke negara pengeluar minyak. [1m]
jiran. [1m] – Merupakan negara
pengimport minyak. [1m]


Jawapan
Praktis i-THINK

















































© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J28






pg J1 to J28.indd 28 10/21/19 4:35 PM

BAB 2 Pasaran










Nota SMART


Permintaan Penawaran
1. Permintaan bermaksud keinginan dan 1. Penawaran bermaksud kuantiti sesuatu barang
kemampuan individu untuk membeli sesuatu atau perkhidmatan yang ditawar oleh sebuah
barang atau perkhidmatan pada tingkat harga firma pada tingkat harga dan jangka masa
dan jangka masa tertentu. tertentu.
2. Hukum permintaan: Apabila harga meningkat, 2. Hukum penawaran: Apabila harga meningkat,
kuantiti diminta berkurang dan sebaliknya kuantiti ditawar meningkat dan apabila harga
apabila harga menurun, kuantiti diminta menurun, kuantiti ditawar menurun.
bertambah. 3. Jadual dan keluk penawaran firma:
3. Jadual dan keluk permintaan individu: Harga Kuantiti ditawar
Harga Kuantiti diminta (RM) (unit)
(RM) (unit)
4 50
1 6 6 70
2 4 8 90
3 2
Harga (RM)
Harga (RM)
S
D 8
3
6
2
4
1 S
D
0 2 4 6 Kuantiti (unit) 0 50 70 90 Kuantiti (unit)
Ciri: (i) Mencerun ke bawah dari kiri ke kanan Ciri: (i) Mencerun ke atas dari kiri ke kanan
(ii) Mempunyai kecerunan negatif (ii) Mempunyai kecerunan positif
(iii) Menunjukkan hubungan songsang (iii) Menunjukkan hubungan langsung
antara harga dan kuantiti diminta antara harga dan kuantiti ditawar
4. Permintaan pasaran merujuk kuantiti sesuatu 4. Penawaran pasaran merujuk kuantiti sesuatu
barang atau perkhidmatan yang diminta oleh barang atau perkhidmatan yang ditawarkan
semua individu pada tingkat harga dan jangka oleh semua firma dalam pasaran pada tingkat
masa tertentu. harga dan jangka masa tertentu.
5. Penentu permintaan terdiri daripada: 5. Penentu penawaran terdiri daripada:
(a) Harga barang itu (a) Harga barang itu
(b) Penentu bukan harga barang itu (b) Penentu bukan harga barang itu
(i) Harga barang lain (i) Harga faktor pengeluaran
(ii) Cita rasa (ii) Jangkaan harga masa depan
(iii) Pendapatan (iii) Cuaca
(iv) Musim (iv) Tingkat teknologi
(v) Jangkaan harga masa depan (v) Matlamat pengeluar
(vi) Dasar kerajaan (vi) Dasar kerajaan


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 26






pg 26 to 58.indd 26 10/21/19 4:32 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Bab 2 Pasaran


Keseimbangan Pasaran
Kuantiti Kuantiti Tindak Harga (RM)
Harga Keadaan
(RM) permintaan penawaran pasaran balas Implikasi Lebihan
(unit) (unit) harga D penawaran S
2 15 5 Lebihan Naik Permintaan 4
permintaan turun, E
penawaran 3 Titik
naik Keseimbangan

3 10 10 Keseimbangan Tetap Tidak 2
berubah S D
Lebihan
4 5 15 Lebihan Turun Permintaan permintaan
penawaran naik, 0 5 10 15
penawaran Kuantiti (unit)
turun


Perubahan Keseimbangan
Perubahan permintaan Perubahan penawaran

Permintaan bertambah Permintaan berkurang Penawaran bertambah Penawaran berkurang
Harga (RM) Harga (RM) Harga (RM) Harga (RM)
D D D D
D 1 D 0 S 0 S 0 0 S 2
0 S 0 2 0 S S
E 1 E 0 1 0
P P E 0 E 2
1 E 0 E P 0 P 2
P 0 0 P 2 2 P E 1 P E 0
1 0
D D
D 1 D 0 S S
S 0 0 S 0 2 0 S 1 D 0 2 S 0 D 0
0 0 0 0
Q Q 1 Kuantiti (unit) Q Q 0 Kuantiti (unit) Q Q 1 Kuantiti (unit) Q Q 0 Kuantiti (unit)
2
2
0
0
Keanjalan Harga Permintaan
Keanjalan harga permintaan mengukur tindak balas perubahan harga ke atas kuantiti diminta sesuatu
barang.
Rumus 1 Rumus 2 Rumus 3
Q – Q
1 0 × 100
Q
E = 0 %∆Q Q – Q 0 P 0
1
d E = E = ×
P – P d %∆P d Q
1 0 × 100 0 P – P 0
1
P
0
Jenis Anjal Tak anjal
Nilai Lebih daripada satu (E . 1). Kurang daripada satu (E , 1).
d d
Maksud Peratus perubahan kuantiti diminta lebih Peratus perubahan harga lebih besar daripada
besar daripada peratus perubahan harga. peratus perubahan kuantiti diminta.
Tafsir E =1.5: Perubahan harga sebanyak 1% E =0.5: Perubahan harga sebanyak 1%
d
d
menyebabkan perubahan kuantiti diminta menyebabkan perubahan kuantiti diminta
sebanyak 1.5%. sebanyak 0.5%.


27 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg 26 to 58.indd 27 10/21/19 4:32 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Bab 2 Pasaran



Jenis Anjal Tak anjal
Keluk Harga (RM) Harga (RM)
D D

D D
Kuantiti (unit) Kuantiti (unit)
Penentu keanjalan harga permintaan

• Jenis barangan • Bilangan kegunaan
• Faktor jangka masa • Ketagihan
• Bilangan barang pengganti • Ketahanan barang
• Nisbah perbelanjaan dengan pendapatan
Hubungan hasil dengan keanjalan harga permintaan
• Jumlah hasil = Kuantiti × Harga
• Bagi barang yang permintaannya anjal, penurunan harga menyebabkan peningkatan jumlah hasil dan
kenaikan harga menyebabkan pengurangan jumlah hasil.
• Bagi barang yang permintaannya tak anjal, penurunan harga menyebabkan pengurangan jumlah hasil
dan kenaikan harga menyebabkan peningkatan jumlah hasil.

Keanjalan Harga Penawaran
Keanjalan harga penawaran mengukur tindak balas perubahan harga ke atas kuantiti ditawar sesuatu
barang.
Rumus 1 Rumus 2 Rumus 3
Q – Q
1 0 × 100
Q
E = 0 E = %∆Q E = Q – Q 0 × P 0
1
s
P – P
1 0 × 100 s %∆P s Q 0 P – P 0
1
P
0
Jenis Anjal Tak Anjal
Nilai Lebih daripada satu (E > 1). Kurang daripada satu (E < 1).
s s
Maksud Peratus perubahan kuantiti ditawar lebih Peratus perubahan harga lebih besar
besar daripada peratus perubahan harga. daripada peratus perubahan kuantiti ditawar.
Tafsir E = 2: Perubahan harga sebanyak 1% E = 0.5: Perubahan harga sebanyak 1%
s
s
menyebabkan perubahan kuantiti ditawar menyebabkan perubahan kuantiti ditawar
sebanyak 2%. sebanyak 0.5%.
Keluk Harga (RM) Harga (RM)
S
S

S
S
Kuantiti (unit) Kuantiti (unit)
Penentu keanjalan harga penawaran
• Tambahan kos • Bilangan firma dalam pasaran
• Corak penggunaan faktor pengeluaran • Mobiliti faktor pengeluaran
• Faktor masa • Ketersediaan stok atau inventori




© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 28






pg 26 to 58.indd 28 10/21/19 4:32 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Bab 2 Pasaran

2.1 Keseimbangan Pasaran



L Penguasaan Tafsiran buku teks L
Tahap
Halaman
E 1 Menyatakan hubungan antara harga dengan kuantiti diminta dan 50, 64 E

M 2 ditawar 51 – 54, 65 – 68 M
Membina jadual permintaan dan penawaran individu dan pasaran
B serta mengaitkannya dengan hukum permintaan dan penawaran B


A 1. Hukum permintaan menyatakan semakin (a) harga sesuatu barang, semakin A

kuantiti diminta barang itu dan sebaliknya. Ini menunjukkan hubungan
R (b) antara harga dan kuantiti diminta. R
(c)
A 2. Hukum penawaran menyatakan semakin (a) harga sesuatu barang, semakin A

N (b) kuantiti ditawar barang itu dan sebaliknya. Ini menunjukkan hubungan N


(c) antara harga dan kuantiti ditawar.

P 3. Berdasarkan keluk permintaan di bawah, bentukkan jadual permintaannya. P
Harga (RM)
B 5 D B


D 4 D


3

2
1
1
D
0 Kuantiti (kg)
10 20 30 40 50 60 70 80

Harga (RM) Kuantiti diminta (kg)













PENTAKSIRAN Menguasai Belum Menguasai Tandatangan Guru: PENTAKSIRAN Menguasai Belum Menguasai Tandatangan Guru:


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. PB 29 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg 26 to 58.indd 29 10/21/19 4:32 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Bab 2 Pasaran


Tahap Tafsiran Halaman
Penguasaan buku teks
L 2 Membina jadual permintaan dan penawaran individu dan pasaran 51 – 54, 65 – 68
serta mengaitkannya dengan hukum permintaan dan penawaran
E 4. Jadual di bawah menunjukkan kuantiti daging ayam yang mampu dan sanggup dibeli oleh Puan

M Azlina pada pelbagai tingkat harga. Kuantiti diminta (kg)
Harga (RM)
B 15 1
12
3
A 9 5
6
7
R 3 9

A (a) Lukiskan keluk permintaan daging ayam bagi Puan Azlina.
Harga (RM)
N





P


B


D






2 Kuantiti (kg)
(b) Nyatakan tiga ciri keluk permintaan yang anda lukis.
(i)
(ii)

(iii)

5. Jadual di bawah menunjukkan kuantiti diminta pen Cutie oleh Johan dan Juwita pada pelbagai tingkat
harga.
Kuantiti diminta Johan Kuantiti diminta Permintaan pasaran
Harga (RM)
(unit) Juwita (unit) (unit)
2.50 1 0
2.00 3 2
1.50 5 4
1.00 7 6




© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 30






pg 26 to 58.indd 30 10/21/19 4:32 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Bab 2 Pasaran
(a) Hitungkan permintaan pasaran pada setiap tingkat harga.

(b) Lukiskan keluk permintaan pasaran.

L

E

M

B


A

R

A

N





P


B

(c) Berdasarkan keluk permintaan pasaran yang dilukis, jelaskan pembentukan keluk permintaan
pasaran. D
Permintaan pasaran diperoleh dengan menjumlahkan kuantiti diminta Johan dan

Juwita pada setiap tingkat harga. Pada tingkat harga RM2.50, permintaan pasaran adalah
3
(i) unit yang ditunjukkan oleh titik (ii) .
Pada tingkat harga RM2.00, permintaan pasaran adalah (iii)
unit yang ditunjukkan oleh titik (iv) . Pada tingkat harga RM1.50,
permintaan pasaran adalah (v) unit yang ditunjukkan

oleh titik (vi) . Pada tingkat harga RM1.00,
(vii) .
Keluk permintaan pasaran diperoleh dengan menyambungkan semua titik kombinasi harga

dan kuantiti diminta. Keluk permintaan pasaran mencerun ke (viii)
dari kiri ke kanan dan menunjukkan hubungan (ix) antara harga
dengan (x) .






31 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg 26 to 58.indd 31 10/21/19 4:32 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Bab 2 Pasaran
6. Maklumat di bawah berkaitan dengan Syarikat Din Berhad.


Syarikat Din Berhad menawarkan 10 000 pasang kasut pada harga RM40 sepasang. Penurunan
L harga kepada RM20 menyebabkan firma mengurangkan penawaran kepada 5 000 unit. Penawaran
meningkat kepada 12 000 pasang apabila harga naik kepada RM60 sepasang.
E (a) Bentukkan jadual penawaran kasut bagi Syarikat Din Berhad.

M Harga (RM) Kuantiti ditawar (pasang)

B


A

R (b) Lukis keluk penawaran kasut bagi Syarikat Din Berhad.

A Harga (RM)

N





P


B


D





Kuantiti (pasang)
4

7. Jadual di bawah menunjukkan kuantiti ditawar daging ayam oleh oleh Firma A dan Firma B pada
pelbagai tingkat harga.

Kuantiti ditawar Kuantiti ditawar Penawaran pasaran
Harga (RM)
Firma A (kg) Firma B (kg) (kg)
10 10 0
15 30 20
20 50 40
25 70 60

(a) Hitungkan penawaran pasaran pada setiap tingkat harga.








© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 32






pg 26 to 58.indd 32 10/21/19 4:32 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Bab 2 Pasaran
(b) Lukiskan keluk penawaran pasaran.




L

E

M

B


A

R

A

N





P


B
(c) Berdasarkan keluk penawaran yang dilukis, jelaskan pembentukan keluk penawaran pasaran.


Penawaran pasaran diperoleh dengan menjumlahkan kuantiti ditawar Firma A dan D
Firma B pada setiap tingkat harga. Pada tingkat harga RM25, penawaran pasaran adalah

(i) unit yang ditunjukkan oleh titik (ii) . Pada
5
tingkat harga RM20, penawaran pasaran adalah (iii) unit yang ditunjukkan
oleh titik (iv) . Pada tingkat harga RM15, penawaran pasaran adalah

(v) unit yang ditunjukkan oleh titik (vi) . Pada
tingkat harga RM10, (vii) .

Keluk penawaran pasaran diperoleh dengan menyambungkan semua titik

kombinasi harga dan kuantiti ditawarkan. Keluk penawaran pasaran mencerun ke
(viii) dari kiri ke kanan dan menunjukkan hubungan

(x) antara harga dengan (ix) .








33 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg 26 to 58.indd 33 10/21/19 4:32 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Bab 2 Pasaran
8. Rajah di bawah menunjukkan keluk permintaan individu A (D1), B (D2), C (D3) dan D (D4) pada
tingkat harga RM4.

Harga (RM)
L D

E 3

M 2

B 1 D


A 0 2 4 6 Kuantiti (unit)

R Hitungkan permintaan pasaran pada harga RM4.

A

N





P


B 9. Rajah di bawah menunjukkan keluk permintaan individu A (D1), B (D2),C (D3) dan permintaan
pasaran (D4) pada tingkat harga RM4.

D Harga (RM) S


8

6
6
4
S

0 50 70 90 Kuantiti (unit)



Hitungkan permintaan untuk individu A pada harga RM4.










PENTAKSIRAN Menguasai Belum Menguasai Tandatangan Guru:


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 34






pg 26 to 58.indd 34 10/21/19 4:32 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Bab 2 Pasaran


Tahap Halaman
Penguasaan Tafsiran buku teks
Mengenal pasti dan menghuraikan penentu permintaan dan penentu
penawaran berdasarkan situasi yang diberi serta membezakan antara L
3 56 – 63, 69 – 75
perubahan kuantiti diminta/ditawar dengan perubahan permintaan/
E
penawaran sesuatu barang berdasarkan keluk
M
10. Petikan di bawah berkaitan dengan Syarikat Motosikal Speedy.

Jualan motosikal Speedy telah meningkat sebanyak 30% pada tahun 2017. Syarikat Speedy telah B
mengenal pasti beberapa faktor yang menyebabkan peningkatan jualan tersebut. Penurunan harga
minyak sebanyak 40% dikenal pasti sebagai punca utama peningkatan jualan tersebut. Di samping itu, A
syarikat telah memperkenalkan dua versi motosikal baharu yang berjaya meningkatkan minat pengguna
terhadap motosikal Speedy. Peningkatan jualan motosikal juga didorongi oleh dasar gaji minimum R
yang diperkenalkan oleh kerajaan menyebabkan kuasa beli pengguna meningkat. Potongan harga
sebanyak 15% untuk pengguna setia motosikal Speedy juga berjaya meningkatkan jualan motosikal. A

Jelaskan empat faktor yang menyebabkan peningkatan jualan motosikal Speedy. N

Penentu Contoh dalam petikan

P


B


D



11. Petikan di bawah berkaitan dengan Syarikat Komputer OPER.

Pengeluaran komputer riba Syarikat OPER pada tahun 2017 telah merosot sebanyak 20% 7
berbanding dengan tahun sebelumnya. Pihak pengurusan telah mengenal pasti beberapa faktor
yang menyebabkan kemerosotan tersebut. Kenaikan harga komponen komputer disebabkan
kejatuhan nilai Ringgit Malaysia merupakan salah satu punca utama kejatuhan pengeluaran
komputer. Di samping itu, penggunaan kaedah pengeluaran yang kurang canggih dan kenaikan
cukai ke atas komponen komputer juga turut menyebabkan kemerosotan pengeluaran komputer.

Jelaskan tiga faktor yang menyebabkan kemerosotan pengeluaran komputer riba.

Penentu Contoh dalam petikan













35 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg 26 to 58.indd 35 10/21/19 4:32 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Bab 2 Pasaran
12. Berdasarkan gambar rajah, jelaskan perbezaan antara perubahan kuantiti diminta dengan perubahan
permintaan.


L (a) Perubahan kuantiti diminta (b) Perubahan permintaan

E Harga (RM) Harga (RM)

M D W D 0 D 1

B 7


A 5 Z 5

R 3

A 0 10 20 30 D Kuantiti diminta 0 10 D 0 40 D 1 Kuantiti

N (unit) (unit)

(i) Perubahan kuantiti diminta disebabkan (i) Perubahan permintaan disebabkan oleh

oleh
P


B


D (ii) Diandaikan faktor-faktor selain daripada (ii) Diandaikan harga barang itu


harga barang itu


8

(iii) Pergerakan ini berlaku di atas keluk (iii) Perubahan ini menyebabkan
permintaan yang keluk permintaan ke
kanan



(iv) Contohnya, pergerakan titik W ke (iv) Contohnya, pendapatan
Z disebabkan oleh individu menyebabkan permintaan
harga barang itu dari RM7 ke RM5, meningkat dari 10 unit ke 40 unit
menyebabkan kuantiti diminta
meningkat dari unit ke
unit








© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 36






pg 26 to 58.indd 36 10/21/19 4:32 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Bab 2 Pasaran
13. Berdasarkan gambar rajah, jelaskan perbezaan antara perubahan kuantiti ditawar dengan perubahan
penawaran.


L (a) Perubahan kuantiti ditawar (b) Perubahan penawaran L

E Harga (RM) Harga (RM) E

M Z S S 0 S 1 M

B 7 B


A 5 W 5 A

R 3 R

A 0 S Kuantiti ditawar 0 S 0 S 1 Kuantiti A

N 10 20 30 (unit) 10 40 (unit) N


(i) Perubahan kuantiti ditawar disebabkan (i) Perubahan penawaran disebabkan oleh
oleh
P P


B B


D (ii) Diandaikan faktor-faktor selain daripada (ii) Diandaikan harga barang itu D

harga barang itu



9
(iii) Pergerakan ini berlaku di atas keluk (iii) Perubahan ini menyebabkan
penawaran yang keluk penawaran ke kanan



(iv) Contohnya, pergerakan titik W ke Z (iv) Contohnya,
disebabkan oleh pemberian subsidi menyebabkan
harga barang itu dari RM5 ke RM7, penawaran meningkat dari 10 unit ke 40
menyebabkan kuantiti ditawar unit
meningkat dari unit ke
unit



PENTAKSIRAN Menguasai Belum Menguasai Tandatangan Guru: PENTAKSIRAN Menguasai Belum Menguasai Tandatangan Guru:


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. PB 37 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg 26 to 58.indd 37 10/21/19 4:32 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Bab 2 Pasaran


Tahap Tafsiran Halaman
Penguasaan buku teks
L 4 Memaparkan dan menjelaskan dengan gambar rajah penentuan harga 77 – 81
dan kuantiti pasaran melalui mekanisme harga
E 14. Keseimbangan pasaran ialah satu keadaan di mana (a) diminta sesuatu

M barang sama dengan kuantiti (b) barang tersebut. Ia berlaku apabila keluk

pasaran.
B (c) pasaran bersilang dengan keluk (d) cenderung
Apabila pasaran mencapai keseimbangan, harga barang itu (e)
A (f) .

R 15. Rajah di bawah menunjukkan keluk permintaan dan keluk penawaran pasaran untuk kabinet televisyen
Alpha.
A Harga (RM)

N D





P 900 S


B 600 E


D 200 S

D
0 100 180 250 400 700 Kuantiti
(unit)
10 Huraikan keadaan pasaran pada tingkat harga berikut:
(a) RM600





(b) RM200





(c) RM900






PENTAKSIRAN Menguasai Belum Menguasai Tandatangan Guru:


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 38






pg 26 to 58.indd 38 10/21/19 4:32 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Bab 2 Pasaran


Tahap Halaman
Tafsiran
Penguasaan buku teks
Menganalisis kesan perubahan dalam permintaan dan penawaran ke
5 atas harga keseimbangan pasaran, kuantiti diminta dan kuantiti ditawar 83 – 87 L
berdasarkan situasi
E

16. Jelaskan kesan peristiwa berikut terhadap pasaran perabot tempatan.
M
Permintaan Penawaran Keadaan Harga
Peristiwa pasaran pasaran pasaran pasaran B
perabot perabot perabot perabot
(a) Kerajaan melancarkan A
kempen Cintailah Barang
Malaysia. R
A

(b) Kerajaan menaikkan duti
import ke atas perabot N
import.


(c) Industri perabot tempatan
menggunakan teknologi P
canggih.
B


(d) Harga kayu dan plastik
telah meningkat. D




(e) Promosi besar-besaran
perabot yang berjaya 11
menarik minat pengguna.



(f) Kerajaan mengumumkan
pemberian bonus dua
bulan kepada kakitangan
awam.

(g) Kerajaan telah menaikkan
kadar caruman KWSP dan
kadar cukai pendapatan
individu.







39 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg 26 to 58.indd 39 10/21/19 4:32 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Bab 2 Pasaran
17. Maklumat di bawah berkaitan dengan pasaran beg plastik.

Mulai 15 Mac 2019, setiap beg plastik yang digunakan oleh orang ramai semasa membeli-belah di
Wilayah Persekutuan akan dikenakan bayaran sebanyak 20 sen.‘Caj pencemaran’ berkenaan selaras
L dengan matlamat kerajaan untuk mengatasi masalah pencemaran sisa plastik melalui Pelan Hala
Tuju Ke Arah Sifar Plastik Sekali Guna 2018-2030 yang diterajui Kementerian Sains, Teknologi,
Alam Sekitar dan Perubahan Iklim.
E Dengan menggunakan gambar rajah, terangkan kesan peristiwa di atas terhadap pasaran beg plastik.
M

B


A

R

A

N





P


B


D






12










Pengenaan caj kepada penggunaan beg plastik menyebabkan (a) beg
plastik berkurang. Keluk permintaan beralih ke (b) dari D D ke D D .
o o 1 1
Keseimbangan pasaran baharu adalah pada titik (c ) . Harga akan turun

daripada (d) kepada (e ) . Kuantiti akan menurun
daripada (f) kepada (g) .


PENTAKSIRAN Menguasai Belum Menguasai Tandatangan Guru:


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 40






pg 26 to 58.indd 40 10/21/19 4:32 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Bab 2 Pasaran


Tahap Halaman
Tafsiran
Penguasaan buku teks
L 6 Menilai keputusan yang diambil oleh seorang usahawan berdasarkan – L
kepada perubahan keluk permintaan dan keluk penawaran barang dan
perkhidmatan yang hendak dikeluarkan
E E

M 18. Situasi di bawah berkaitan dengan permintaan daging ayam. M

Musim perayaan dan kenaikan harga ikan menyebabkan permintaan untuk daging ayam telah
B meningkat sebanyak 30%. B

A (a) Lukiskan gambar rajah yang menunjukkan peralihan keluk permintaan daging ayam. A

R R

A A

N N





P (b) Jelaskan tindakan yang perlu diambil oleh usahawan yang terlibat dalam industri ternakan ayam. P


B B


D 19. Situasi di bawah berkaitan dengan penawaran daging ayam. D
Penggunaan teknologi moden dan pemberian subsidi oleh kerajaan menyebabkan penawaran daging
ayam telah meningkat sebanyak 25%.

(a) Lukiskan gambar rajah yang menunjukkan peralihan keluk penawaran daging ayam.
13













(b) Jelaskan tindakan yang perlu diambil oleh usahawan yang terlibat dalam industri ternakan ayam.







PENTAKSIRAN Menguasai Belum Menguasai Tandatangan Guru: PENTAKSIRAN Menguasai Belum Menguasai Tandatangan Guru:


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 40 41 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg 26 to 58.indd 41 10/21/19 4:32 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Bab 2 Pasaran


2.2 Keanjalan Harga

L Tahap Tafsiran Halaman
buku teks
E Penguasaan Memberi maksud keanjalan harga permintaan dan keanjalan harga 89 – 90, 101 –
1
M penawaran 102

B 20. Keanjalan harga permintaan mengukur (a) perubahan kuantiti diminta


A kesan daripada (b) harga barang itu.

R 21. Rumus pengiraan pekali keanjalan harga permintaan ialah:

A

N



Keanjalan harga permintaan (E ) =
d
P


B


D 22. Keanjalan harga penawaran mengukur tindak balas (a) kesan daripada


(b) .

23. Rumus pengiraan pekali keanjalan harga penawaran ialah:
14









Keanjalan harga penawaran (E ) =
s










PENTAKSIRAN Menguasai Belum Menguasai Tandatangan Guru:


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 42






pg 26 to 58.indd 42 10/21/19 4:32 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Bab 2 Pasaran


Tahap Halaman
Tafsiran
Penguasaan buku teks
L 2 Membezakan antara keanjalan harga permintaan/penawaran anjal 92 – 93, 104 – L
dengan keanjalan harga permintaan/penawaran tak anjal berdasarkan
105
E gambar rajah E

M 24. Jelaskan perbezaan antara keanjalan harga permintaan anjal dengan keanjalan harga permintaan tak M
anjal.
B harga permintaan (a) Permintaan anjal (b) Permintaan tak anjal B
Jenis keanjalan

A Nilai keanjalan (i) (i) A

R %∆Q berbanding (ii) (ii) R

A d %∆P A

N (iii) (iii) N




Gambar rajah
P P


B B


D 25. Jelaskan perbezaan antara keanjalan harga penawaran anjal dengan keanjalan harga penawaran tak D
anjal.

Jenis keanjalan
harga penawaran (a) Penawaran anjal (b) Penawaran tak anjal

(i) (i) 15
Nilai keanjalan

%∆Q berbanding (ii) (ii)
s
%∆P
(iii) (iii)




Gambar rajah







PENTAKSIRAN Menguasai Belum Menguasai Tandatangan Guru: PENTAKSIRAN Menguasai Belum Menguasai Tandatangan Guru:


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 42 43 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg 26 to 58.indd 43 10/21/19 4:32 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Bab 2 Pasaran


Tahap Tafsiran Halaman
Penguasaan buku teks
L 3 Menjelaskan penentu keanjalan permintaan dan penentu keanjalan 106 – 107
94 – 95,
penawaran berdasarkan situasi
E 26. Nyatakan jenis penentu keanjalan permintaan bagi setiap situasi yang berikut.

M Situasi Penentu keanjalan permintaan

B (a) Barang kemas merupakan barang yang permintaannya

anjal disebabkan ia merupakan barang mewah.
A (b) Sayur-sayuran dan buah-buahan mempunyai

R permintaan yang tidak anjal kerana mudah rosak.

A 27. Tentukan jenis keanjalan harga permintaan untuk barang yang berikut dan berikan alasan.

N Jenis barang Jenis keanjalan harga Alasan
permintaan
(a) Beras (i) (ii)

P (b) Jam tangan mewah (i) (ii)


B 28. Nyatakan jenis penentu keanjalan penawaran bagi setiap situasi yang berikut.

Situasi
Penentu keanjalan penawaran
D (a) Dalam tempoh yang singkat, penawaran barang
adalah tidak anjal.

(b) Pengeluaran sesuatu barang adalah tidak anjal
disebabkan kesukaran untuk mendapatkan faktor
16 pengeluaran.



29. Maklumat di bawah berkaitan dengan penawaran barang X.
Barang X mempunyai penawaran yang anjal disebabkan pengeluaran barang X melibatkan kos
penambahan yang rendah dan bahan yang digunakan dalam proses pengeluaran adalah mudah
didapati.


Nyatakan dua penentu keanjalan penawaran berdasarkan maklumat di atas.
(a)
(b)




PENTAKSIRAN Menguasai Belum Menguasai Tandatangan Guru:


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 44






pg 26 to 58.indd 44 10/21/19 4:32 PM

Ekonomi Ting. 4 KSSM Bab 2 Pasaran


Tahap Tafsiran Halaman
Penguasaan buku teks
L 4 Menggunakan pengiraan jumlah hasil untuk menunjukkan perhubungan 97 – 99 L
di antara perubahan harga dengan perubahan jumlah hasil untuk
E keanjalan harga yang berbeza E

M 30. Maklumat di bawah berkaitan dengan barang X. M

Kenaikan harga barang X daripada RM5 kepada RM6, menyebabkan kuantiti diminta berkurang
B daripada 400 unit kepada 100 unit. B

A Berdasarkan maklumat di atas, jawab soalan berikut. A

R (a) Hitungkan nilai keanjalan harga permintaan barang X. R

A A

N N




(b) Hitungkan perubahan jumlah hasil apabila harga naik daripada RM5 kepada RM6.
P P


B B


D D


(c) Hitungkan perubahan jumlah hasil apabila harga turun daripada RM6 kepada RM5.


17







(d) Wajarkah tindakan peniaga menaikkan harga barang X untuk memaksimumkan hasil jualan?
Berikan alasan anda.











PENTAKSIRAN Menguasai Belum Menguasai Tandatangan Guru: PENTAKSIRAN Menguasai Belum Menguasai Tandatangan Guru:


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 44 45 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






pg 26 to 58.indd 45 10/21/19 4:32 PM