PBD Plus Kimia T5 (EG)

Cara Mengakses





Imbas untuk versi
Bahasa Inggeris
ePelangi+ merupakan portal e-pembelajaran khas untuk memperkasakan pembelajaran dan pemudahcaraan (PdPc) guru
di dalam bilik darjah melalui pelbagai bahan yang disediakan dalam Resos Digital Guru.

Tiga Langkah Mudah

LANGKAH 1 LANGKAH 2 LANGKAH 3

DAFTAR AKAUN DAPATKAN AKSES GUNAKAN BAHAN DIGITAL
Bagi pengguna baharu Hubungi wakil Pelangi. Klik bahan untuk dimuat turun
ePelangi+, imbas kod QR atau Log in ke akaun atau klik alat multimedia
layari plus.pelangibooks.com ePelangi+ dan periksa bahan untuk dipaparkan.
untuk Create new account.
digital di Dashboard.
* Semak e-mel untuk
mengaktifkan akaun.


Demi memesrakan penggunaan ePelangi+, halaman-halaman berkaitan di dalam buku ditanda dengan ikon
sebagai bahan cadangan PdPc.
Bahan Digital Penerangan


Cadangan aktiviti kepada guru untuk merancang sesi PdPc harian sejajar dengan
Strategi RPH
Modul PBD buku ini

Edisi Guru Salinan lembut edisi guru berjawapan



Praktis Amali Dua set Praktis Amali yang merupakan model Kertas 3

Praktis Ekstra SPM

Praktis Ekstra SPM Soalan latihan tambahan berformat SPM mengikut bab
Peta Konsep
Peta Konsep Konsep utama setiap bab dalam bentuk grafik

Infografik
Nota penting berwarna dalam persembahan grafik
Infografik
Simulasi
Alat multimedia menarik yang mensimulasikan sesuatu proses, konsep atau
Simulasi fenomena sains














IFC Cara Mengakses.indd 2 28/12/2022 3:51 PM

Kandungan










Rekod Pencapaian Pentaksiran Murid iv-vi 2.2 Siri Homolog 57
Homologous Series
BAB

1 Keseimbangan Redoks Cetus idea 3D Info
Redox Equilibrium 1 2.3 Sifat Kimia dan Saling Pertukaran antara
Siri Homolog 62
Fokus Topik 1
Peta Konsep Chemical Properties and Interconversion between
Homologous Series
1.1 Pengoksidaan dan Penurunan 2
Oxidation and Reduction Simulasi Info Video Infografik

Info Video Simulasi Infografik 2.4 Isomer and Penamaan Mengikut IUPAC 83
Isomers and Naming Based on IUPAC Nomenclature
Info Video Simulasi Simulasi / Infografik
1.2 Keupayaan Elektrod Piawai 15
Standard Electrode Potential Info Info Video Simulasi / Infografik

1.3 Sel Kimia 20 Praktis SPM 2 Fokus KBAT Enrolment key Praktis 90
Voltaic Cell Info Video Simulasi

1.4 Sel Elektrolisis 24 BAB
Electrolytic Cell Video Cetus idea Simulasi / Infografik
3 Termokimia
Thermochemistry
1.5 Pengekstrakan Logam daripada Bijihnya 39 95
Extraction of Metal from Its Ore
Fokus Topik 95
Info Infografik Peta Konsep
3.1 Perubahan Haba dalam Tindak Balas 96
1.6 Pengaratan 42 Heat Change in Reactions
Rusting Info Video Cetus idea Infografik
Info Simulasi Infografik
Praktis SPM 1 Fokus KBAT Enrolment key 49
Praktis 3.2 Haba Tindak Balas 101
Heat of Reaction
BAB
Simulasi Info Video Cetus idea Infografik
2 Sebatian Karbon
Carbon Compound
53
3.3 Aplikasi Tindak Balas Endotermik dan
Eksotermik dalam Kehidupan Harian 123
Fokus Topik 53 Application of Endothermic and Exothermic Reactions
Peta Konsep in Daily Life
2.1 Jenis-jenis Sebatian Karbon 54
Types of Carbon Compounds Video Info

Video Infografik Praktis SPM 3 Fokus KBAT Enrolment key 125
Praktis

ii
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




0a KandPBD Plus Kimia Tg5.indd 2 12/01/2023 2:26 PM

BAB 5.2 Bahan Pencuci 161
4 Polimer 130 Cleansing Agents
Polymer
Info Video Cetus idea Infografik

Fokus Topik 130 5.3 Bahan Tambah Makanan 169
Peta Konsep Food Additives Video
4.1 Polimer 131
Polymer 5.4 Ubat-ubatan dan Bahan Kosmetik 173
Medicines and Cosmetics
Simulasi Video Cetus idea Info 3D Simulasi / Infografik

4.2 Getah Asli 139 Video Info Infografik
Natural Rubber 5.5 Aplikasi Nanoteknologi dalam Industri 180
Application of Nanotechnology in Industry
3D Video Cetus idea Infografik
Video
4.3 Getah Sintetik 147
Synthetic Rubber Video 5.6 Aplikasi Teknologi Hijau dalam Pengurusan
Sisa Industri 184
Praktis SPM 4 Fokus KBAT Enrolment key 149 Application of Green Technology in Industrial Waste
Praktis
Management
BAB Video

5 Kimia Konsumer dan Industri 154 Praktis SPM 5 Fokus KBAT Enrolment key Praktis 187
Consumer and Industrial Chemistry


Fokus Topik 154
Peta Konsep
5.1 Minyak dan Lemak 155
Oils and Fats
Video Cetus idea Info Infografik









Kertas Model SPM Jawapan
https://qr.pelangibooks. https://qr.pelangibooks.
com/?u=PBDPLUSKModelKimT5 com/?u=PBDPLUSKModelKimT5

















iii © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





0a KandPBD Plus Kimia Tg5.indd 3 12/01/2023 2:26 PM

Rekod Pencapaian


Pentaksiran Murid Kimia

Tingkatan 5



Kelas: .............................. Nama Murid: ............................................................. Nama Guru: ............................................................


pencapaian
Tahap
BaB (✗)
penguasaan DeskripTor (✓) BeluM
Menguasai
Menguasai
TeMa 1: proses kiMia


1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas
mengenai konsep pengoksidaan dan penurunan.

Memahami tindak balas redoks serta dapat menjelaskan
2
kefahaman tersebut dengan contoh.

Mengaplikasikan pengetahuan mengenai tindak balas redoks
3 untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat
melaksanakan tugasan mudah.

1 Menganalisis pengetahuan mengenai tindak balas redoks
keseiMBangan 4 dalam konteks penyelesaian masalah tentang kejadian atau
reDoks fenomena alam.

Menilai pengetahuan mengenai tindak balas redoks dalam
5 konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk
melaksanakan satu tugasan.


Mereka cipta menggunakan pengetahuan mengenai tindak
balas redoks dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat
6 keputusan atau dalam melaksanakan aktiviti/ tugasan dalam
situasi baharu secara kreatif dan inovatif dengan mengambil
kira nilai sosial/ ekonomi/ budaya masyarakat.


TeMa 2: kiMia organik

2
seBaTian 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas
karBon mengenai sebatian karbon.

Memahami sebatian karbon serta dapat menjelaskan
2
kefahaman tersebut dengan contoh.





iv
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




0b REKOD Hybrid Kimia Tg5.indd 4 12/01/2023 2:20 PM

pencapaian
Tahap
BaB (✗)
penguasaan DeskripTor (✓) BeluM
Menguasai
Menguasai
Mengaplikasikan pengetahuan mengenai sebatian karbon
3 untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat
melaksanakan tugasan mudah.

Menganalisis pengetahuan mengenai sebatian karbon dalam
4 konteks penyelesaian masalah tentang kejadian atau fenomena
alam.


Menilai pengetahuan mengenai sebatian karbon dalam
5 konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk
melaksanakan satu tugasan.

Mereka cipta menggunakan pengetahuan mengenai sebatian
karbon dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat
6 keputusan atau dalam melaksanakan aktiviti/ tugasan dalam
situasi baharu secara kreatif dan inovatif dengan mengambil
kira nilai sosial/ ekonomi/ budaya masyarakat.


TeMa 3: haBa

Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas
1
mengenai perubahan haba.

Memahami haba tindak balas serta dapat menjelaskan
2
kefahaman tersebut dengan contoh.

Mengaplikasikan pengetahuan mengenai haba tindak balas
3 untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat
melaksanakan tugasan mudah.

Menganalisis pengetahuan mengenai haba tindak balas dalam
3 4 konteks penyelesaian masalah tentang kejadian atau fenomena
TerMokiMia alam.

Menilai pengetahuan mengenai haba tindak balas dalam
5 konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk
melaksanakan satu tugasan.


Mereka cipta menggunakan pengetahuan mengenai
haba tindak balas dalam konteks penyelesaian masalah
dan membuat keputusan atau dalam melaksanakan
6
aktiviti/ tugasan dalam situasi baharu secara kreatif dan
inovatif dengan mengambil kira nilai sosial/ ekonomi/ budaya
masyarakat.




v © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





0b REKOD Hybrid Kimia Tg5.indd 5 12/01/2023 2:20 PM

pencapaian
Tahap
BaB (✗)
penguasaan DeskripTor (✓) BeluM
Menguasai
Menguasai
TeMa 4: Teknologi BiDang kiMia

Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas
1
mengenai polimer.
Memahami polimer serta dapat menjelaskan kefahaman
2
tersebut.

Mengaplikasikan pengetahuan mengenai polimer untuk
3 menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat
melaksanakan tugasan mudah.

Menganalisis pengetahuan mengenai polimer dalam konteks
4 4
poliMer penyelesaian masalah tentang kejadian atau fenomena alam.

Menilai pengetahuan mengenai polimer dalam konteks
5 penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk
melaksanakan satu tugasan.

Mereka cipta menggunakan pengetahuan mengenai polimer
dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan
6 atau dalam melaksanakan aktiviti/ tugasan dalam situasi
baharu secara kreatif dan inovatif dengan mengambil kira nilai
sosial/ ekonomi/ budaya masyarakat.

Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas
1
mengenai kimia konsumer dan industri.
Memahami kimia konsumer dan industri serta dapat
2
menjelaskan kefahaman tersebut.
Mengaplikasikan pengetahuan mengenai kimia konsumer dan
3 industri untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam
dan dapat melaksanakan tugasan mudah.

5 Menganalisis pengetahuan mengenai kimia konsumer dan
kiMia 4 industri dalam konteks penyelesaian masalah tentang kejadian
konsuMer atau fenomena alam.
Dan inDusTri
Menilai pengetahuan mengenai kimia konsumer dan industri
5 dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan
untuk melaksanakan satu tugasan.

Mereka cipta menggunakan pengetahuan mengenai
kimia konsumer dan industri dalam konteks penyelesaian
masalah dan membuat keputusan atau dalam
6
melaksanakan aktiviti/ tugasan dalam situasi baharu secara
kreatif dan inovatif dengan mengambil kira nilai sosial/
ekonomi/ budaya masyarakat.


vi © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





0b REKOD Hybrid Kimia Tg5.indd 6 12/01/2023 2:20 PM

BAB Kimia Tingkatan 5 Bab 2



Sebatian Karbon
2 Carbon Compound






Peta Konsep
Fokus Topik


Sebatian karbon ialah sebatian yang mengandungi karbon sebagai salah satu unsur juzuknya.
Carbon compounds are compounds that contain carbon as one of their constituent elements.


Sebatian karbon Sebatian organik / Organic compound Sebatian tak organik / Inorganic compound
Carbon compounds • Dijumpai dalam benda hidup • Dijumpai dalam benda bukan hidup
Found in living things Found in non-living things
• Protein, petrol, gas asli, alkohol • Oksida karbon, sebatian karbonat
Protein, petrol, natural gas, alcohol Oxides of carbon, carbonate compounds



Sebatian organik Hidrokarbon / Hydrocarbon Bukan hidrokarbon / Non-hydrocarbon
Organic compounds
Komposisi / Composition
Ditapis melalui dua • Karbon dan hidrogen sahaja • Karbon, hidrogen, dan unsur lain
peringkat: Carbon and hydrogen only seperti oksigen, nitrogen, fosforus
Refined in two stages: • Contoh: Petrol, gas asli atau halogen
• Penyulingan Example: Petrol, natural gas Carbon, hydrogen and other elements such as
berperingkat • Sumber: Petroleum atau minyak oxygen, nitrogen, phosphorus or halogens
Fractional distillation mentah • Contoh: Kanji, alkohol, lemak, protein
• Peretakan / Cracking Source: Petroleum or crude oil Example: Starch, alcohol, fat, protein


Siri homolog Alkana Alkena Alkuna Alkohol Asid karboksilik Ester
Homologous series Alkane Alkene Alkyne Alcohol Carboxylic acid Ester
Setiap ahli C m H 2m + 1
mempunyai ciri-ciri C n H 2n + 2 C n H 2n C n H 2n – 2 C n H 2n + 1 OH C n H 2n + 1 COOH COO
yang serupa C n H 2n + 1
Each member has the
same characteristics Hidrokarbon / Hydrocarbon Bukan hidrokarbon / Non-hydrocarbon


Sifat Kimia dan Saling Pertukaran Sebatian antara Siri Homolog
Chemical Properties and Interconversion of Compounds between Homologous Series
Setiap siri homolog mempunyai kumpulan berfungsi tersendiri yang menentukan sifat kimianya.
Each homologous series has a unique functional group that determines its chemical properties.
Alkana / Alkane Alkena / Alkene Alkohol / Alcohol Asid karboksilik / Carboxylic acid

Semua menjalani pembakaran / All undergo combustion
• Penambahan • Pengoksidaan • Tindak balas dengan bes, logam, karbonat logam
Penukargantian Addition Oxidation Reaction with base, metal, metal carbonate
Substitution • Pempolimeran • Pendehidratan • Pengesteran / Esterification
Polymerisation Dehydration



53 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 53 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

2.1 Jenis-jenis Sebatian Karbon
Types of Carbon Compounds Buku Teks ms. 64 – 70

SP 2.1.1 Memahami sebatian karbon.

1. Padankan setiap istilah berikut dengan huraian yang betul. TP 1
Match each of the following terms with the correct description.
Istilah / Term Huraian / Description

(a) Sebatian yang mengandungi karbon sebagai unsur juzuknya Hidrokarbon
A compound that contains carbon as a constituent element Hydrocarbon
(b) Sebatian organik yang mengandungi karbon dan hidrogen Sebatian karbon
sahaja Carbon compound
An organic compound that contains only carbon and hydrogen
(c) Sebatian karbon yang berasal daripada benda hidup Sebatian organik
A carbon compound that originates from living things Organic compound

Cuba jawab Praktis SPM 2, K1: S1; K2: S1

2. Lengkapkan rajah di bawah dengan contoh sebatian hidrokarbon dan bukan hidorkarbon. TP 2
Complete the diagram below with examples of hydrocarbon or non-hydrocarbon compounds.

Sebatian karbon
(a) Petrol Carbon compound (d) Petrol
Petrol Petrol

Hidrokarbon Bukan hidrokarbon
Hydrocarbon Non-hydrocarbon
(b) Gas asli (c) Gas asli
Natural gas Sebatian organik Natural gas
Organic compound

3. Isi tempat kosong bagi melengkapkan pernyataan di bawah. TP 2
Fill in the blanks for to complete the statements below.
(a) Hidrokarbon tepu ialah hidrokarbon yang mempunyai hanya ikatan tunggal antara atom
karbon.
A saturated hydrocarbon is a hydrocarbon that has only single bonds between carbon atoms.
(b) Hidrokarbon tak tepu ialah hidrokarbon yang mempunyai sekurang-kurangnya satu ikatan
ganda dua atau ganda tiga antara atom karbon.
An unsaturated hydrocarbon is a hydrocarbon that has at least one double bond or triple bond between two
carbon atoms.
(c) Tulis hidrokarbon tepu atau hidrokarbon tak tepu berdasarkan formula struktur di bawah.
Write saturated hydrocarbon or unsaturated hydrocarbon based on the structural formulae below.
H H
(i) Hidrokarbon tak tepu H H (ii) Hidrokarbon tepu
Unsaturated hydrocarbon Saturated hydrocarbon H C C H
C C
H H
Cuba jawab Praktis SPM 2, K1: S1; K2: S1 H H Video
Infografik Hidrokarbon Tepu dan Tak Tepu
Hidrokarbon Tepu dan Hidrokarbon Tak Tepu Saturated and Unsaturated Hydrocarbons
Saturated and Unsaturated Hydrocarbons
54 TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 54 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

SP 2.1.2 Menerangkan sumber hidrokarbon.
4. Jalankan aktiviti berikut. TP 4 KBAT Menganalisis
Carry out the following activity.
Aktiviti
Tujuan / Aim: Video Penyulingan Berperingkat
Untuk mengkaji penyulingan berperingkat petroleum Petroleum (Eksperimen)
To study the fractional distillation of petroleum Fractional Distillation of Petroleum
(Experiment)
Bahan / Materials:
Petroleum, kapas, serpihan porselin dan kertas turas.
Petroleum, cotton wool, porcelain chips and filter paper
Radas / Apparatus:
Silinder penyukat, termometer (0 °C – 360 °C) , tungku kaki tiga, kelalang dasar bulat, penunu Bunsen,
kondenser Liebig, kasa dawai, kelalang kon dan mangkuk pijar
Measuring cylinder, thermometer (0 °C – 360 °C), tripod stand, round-bottom flask, Bunsen burner, Liebig condenser, wire gauze,
conical flask and crucible
Susunan radas / Apparatus set-up:

Termometer Air keluar
Thermometer Water out Kondenser Liebig
Liebig condenser


Petroleum
+ serpihan Air masuk
porselin Water in Hasil sulingan (pecahan petroleum)
Petroleum + Panaskan Distillate (petroleum fraction)
porcelain chips Heat
Prosedur / Procedure:
1. Sukat dan tuang 50 cm petroleum ke dalam kelalang dasar bulat. Tambahkan satu spatula
3
serpihan porselin.
Measure and pour 50 cm of petroleum into a round bottom flask. Add in a spatula of porcelain chips.
3
2. Susunkan radas seperti yang ditunjukkan dalam rajah di atas.
Set up the apparatus as shown in the diagram above.
3. Panaskan petroleum secara perlahan-lahan. Kumpulkan empat pecahan petroleum pada suhu
yang berlainan. / Heat the petroleum gently. Collect four fractions of petroleum at different temperatures.
4. Jalankan ujian terhadap pecahan petroleum / Carry out the tests for the petroleum fractions:
(a) Rekodkan warna dan kelikatan pecahan. / Record the colour and viscosity of the fractions.
(b) Celup kapas ke dalam pecahan dan bakar. Rekodkan kejelagaan nyalaan.
Dip some cotton in the fractions and burn it. Record the sootiness of the flame.
Keputusan / Results:
Pecahan Takat didih (°C) Warna Kelikatan Kejelagaan
Fraction Boiling point (°C) Colour Viscosity Sootiness
Jernih Rendah Tiada
1 30 − 80
Clear Low None
Kekuningan Sederhana Sedikit
2 80 − 120
Yellowish Moderate Little
Kuning keperangan Tinggi Tinggi
3 120 − 160
Yellowish brown High High
Perang Sangat tinggi Sangat tinggi
4 160 − 200
Brown Very high Very high
TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6 55 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 55 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

Perbincangan / Discussion: Video
1. Pecahan petroleum yang manakah paling mudah terbakar? Penyulingan Berperingkat
Which fraction of petroleum is most flammable? Fractional Distillation
Pecahan petroleum yang mempunyai takat didih 30 − 80 °C

Petroleum fraction with the boiling point of 30 − 80 °C
2. Apakah hubungan antara takat didih pecahan petroleum dengan
What is the relationship between the boiling point of the petroleum fractions with their
(a) warnanya? Semakin tinggi takat didih, semakin gelap warna pecahan petroleum.
colour? The higher the boiling point, the darker the colour of the petroleum fraction.
(b) kelikatannya? Semakin tinggi takat didih, semakin tinggi kelikatan pecahan petroleum.

viscosity? The higher the boiling point, the higher the viscosity of the petroleum fraction.
(c) kejelagaannya? Semakin tinggi takat didih, semakin tinggi kejelagaan pecahan petroleum.
sootiness? The higher the boiling point, the higher the sootiness of the petroleum fraction.

3. Nyatakan fungsi serpihan porselin.
State the function of the porcelain chips.
Untuk memastikan pemanasan petroleum yang sekata supaya percikan tidak berlaku.
To ensure even heating of petroleum so that splashing does not occur.

Video
5. Lengkapkan petikan di bawah. TP 1
Complete the passage below. Proses Peretakan
Cracking Process
Penyulingan berperingkat ialah satu kaedah untuk mengasingkan pecahan di dalam minyak mentah

berdasarkan takat didih yang berbeza. Pecahan yang pertama mempunyai takat didih yang paling

rendah dan paling mudah meruap. Dalam penapisan petroleum, proses peretakan

dijalankan untuk memecahkan molekul berantai panjang kepada molekul kecil pada suhu yang

tinggi dan bermangkin.

Fractional distillation is a method to separate fractions in crude oil based on the different boiling points. The first fraction

has the lowest boiling point and is the most volatile. In petroleum refining, the cracking process is

done to break down long-chain molecules into smaller molecules at high temperatures using a catalyst.

6. Tandakan (✓) pada pasangan pecahan petroleum dengan kegunaannya yang betul. TP 3 KBAT Mengaplikasi
Tick (✓) the correct pairs of petroleum fraction and their uses.
(a) Bitumen Minyak pelincir (c) Minyak bahan api Bahan api kapal ✓
Bitumen Lubricating oil Fuel oil Fuel for ships
(b) Kerosin Bahan api kapal terbang ✓ (d) Nafta Gas memasak
Kerosene Fuel for aircrafts Naphtha Cooking gas
Video
Pecahan Minyak Mentah
dan Penggunaan
Crude Oil Fractions and Uses
56 TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 56 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

2.2 Siri Homolog
Homologous Series Buku Teks ms. 71 – 79

SP 2.2.1 Menerangkan siri homolog.

1. Lengkapkan jadual di bawah dengan ciri-ciri bagi sesuatu siri homolog. TP 1
Complete the table below with the characteristics of a homologous series.


Ciri-ciri siri homolog / Characteristics of a homologous series

(a) Formula am yang sama
Same general formula
(b) Kumpulan berfungsi yang sama
Same functional group

(c) Sifat kimia yang sama
Same chemical properties

Ahli yang berturutan berbeza sebanyak 1 atom karbon dan 2 atom hidrogen
Consecutive members differ by 1 carbon atom and 2 hydrogen atoms

Perubahan beransur-ansur dalam sifat fizik
Gradual change in physical properties


SP 2.2.2 Membina formula molekul dan formula struktur dan menamakan ahli siri homolog.
2. Rajah berikut menunjukkan formula struktur bagi beberapa sebatian karbon. IDeA
Nyatakan siri homolog dan bulatkan kumpulan berfungsi bagi setiap sebatian. TP 2
The following diagrams show the structural formulae of a few carbon compounds. CeTuS
State the homologous series and circle the functional group for each compound.


H H
H H H H O
H C C C H
H C C O H C C
H H O C H
H H H H
H

A: Alkohol / Alcohol B: Alkena / Alkene C: Ester / Ester



H H H O
H C C H H C C H H C C

H H H O H


D: Alkuna / Alkyne E: Alkana / Alkane F: Asid karboksilik / Carboxylic acid





TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6 57 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 57 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

3. Jalankan aktiviti berikut di dalam kelas. TP 6 KBAT Mereka cipta
Carry out the following activity in class.
Model 3D
AKTIVITI PAK-21 Membina Struktur Molekul Pembentangan
Building Molecular Structure
Bahan: Model molekul/ Simulator Info
Materials: Molecular model/ Simulator Empat Ahli Pertama
Alkana Berantai Lurus
1. Jalankan aktiviti ini secara berkumpulan. First Four Members of
Conduct this activity in groups. Straight-chain Alkanes
2. Murid membina model molekul untuk sepuluh ahli pertama alkana berantai lurus.
Students construct the molecular models for the first ten members of straight-chain alkanes.
3. Murid melengkapkan aktiviti ini dengan mengisi jadual seperti yang ditunjukkan di bawah.
Students complete the activity by filling in a table as shown below.

Bilangan atom karbon Nama Formula molekul Formula struktur
Number of carbon atoms Name Molecular formula Structural formula
1 Metana / Methane CH 4



4. Murid membentangkan hasil kerja.
Students present their work.


4. Lengkapkan jadual berikut dengan menulis formula am bagi siri homolog yang ditunjukkan. Kemudian,
nyatakan formula molekul dan nama bagi dua ahli pertama untuk setiap siri homolog tersebut dan lukis
formula strukturnya. TP 3 KBAT Mengaplikasi
Complete the following table by writing the general formulae for the homologous series shown. Then, state the molecular formulae and
names of the first two members of each homologous series and draw their structural formulae.
(a) Siri homolog: Alkana
Homologous series: Alkane Butana sebagai gas memasak
Butane as cooking gas
TP 2 KBAT Mengaplikasi Formula am: C n H 2n + 2
General formula

n = 1 CH 4 n = 2 C 2 H 6
Nama: Metana H Nama: Etana H H
Name: Methane Name: Ethane
H C H H C C H
H H H
(b) Siri homolog: Alkena
Homologous series: Alkene Etena digunakan untuk
Formula am: C n H 2n meranumkan buah
General formula Ethene is used to ripen fruits


n = 2 C 2H 4 n = 3 C 3H 6
Nama: Etena H H Nama: Propena H H H
Name: Ethene Name: Propene
C C H C C C H
H
H H

58 TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 58 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

(c) Siri homolog: Alkuna
Homologous series: Alkyne
Gas etuna digunakan dalam
Formula am: C n H 2n − 2 pemotongan logam
General formula
Ethyne gas is used for cutting metals


n = 2 C 2 H 2 n = 3 C 3 H 4
Nama: Etuna Nama: Propuna H
Name: Ethyne H C C H Name: Propyne
H C C C H
H

(d) Siri homolog: Alkohol
Homologous series: Alcohol
Etanol digunakan untuk
Formula am: C n H 2n + 1 OH membuat minyak wangi
General formula Ethanol is used to produce perfumes


n = 1 CH 3 OH n = 2 C 2 H 5 OH
Nama: Metanol H Nama: Etanol H H
Name: Methanol Name: Ethanol
H C O H H C C O H
H H H

(e) Siri homolog: Asid karboksilik
Homologous series: Carboxylic acid
Cuka mengandungi asid etanoik
Formula am: C n H 2n + 1 COOH Vinegar contains ethanoic acid
General formula

n = 0 HCOOH n = 1 CH 3 COOH
Nama: Asid metanoik O Nama: Asid etanoik H O
Name: Methanoic acid Name: Ethanoic acid
C H C C
H O H H O H
Cuba jawab Praktis SPM 2, K1: S3; K2: S3


SP 2.2.3 Menghuraikan sifat fizik untuk sebatian dalam sesuatu siri homolog.
5. Baca pernyataan di bawah. Gariskan jawapan yang betul. TP 1
Read the statements below. Underline the correct answers.
(a) Alkana, alkena dan alkuna ialah sebatian (bukan hidrokarbon/ hidrokarbon). Sebatian tersebut ialah
sebatian (kovalen / ion) dan terdiri daripada (molekul / ion) yang neutral.
Alkanes, alkenes and alkynes are (non-hydrocarbon / hydrocarbon) compounds. They are (covalent / ionic) compounds and consist of
neutral (molecules / ions).
(b) Alkohol dan asid karboksilik ialah sebatian (bukan hidrokarbon / hidrokarbon). Unsur-unsur di dalam
sebatian ini ialah karbon, (oksigen / nitrogen) dan (sulfur / hidrogen).
Alcohols dan carboxylic acids are (non-hydrocarbon / hydrocarbon) compounds. The elements in these compounds are carbon,
(oxygen / nitrogen) and (sulphur / hydrogen).

TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6 59 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 59 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

6. Jalankan aktiviti berikut di dalam kelas. TP 6 KBAT Mereka cipta
Carry out the following activity in class.

AKTIVITI PAK-21 Gallery Walk

1. Jalankan aktiviti ini secara berkumpulan.
Conduct this activity in groups.
2. Murid berbincang tentang sifat fizik enam ahli pertama alkana dan alkena dan kemudian
melengkapkan jadual di bawah.
Students discuss the physical properties of the first six members of alkanes and alkenes and then complete the table below.
Alkana / Alkane Alkena / Alkene
Formula Takat Takat Keadaan Formula Takat Takat Keadaan
molekul lebur didih fizik molekul lebur didih fizik
Molecular Melting Boiling Physical Molecular Melting Boiling Physical
formula point point state formula point point state

CH 4 C 2 H 4

C 2 H 6 C 3 H 6

C 3 H 8 C 4 H 8

C 4 H 10 C 5 H 10
C 5 H 12 C 6 H 12

C 6 H 14 C 7 H 14

3. Berdasarkan data dalam jadual tersebut, murid/ Based on the data in the tables, students:
(i) Menyatakan tiga ciri siri homolog
State three characteristics of the homologous series
(ii) Menerangkan ciri-ciri siri homolog yang dinyatakan
Explain the characteristics of the homologous series stated
4. Murid membentangkan hasil kerja melalui aktiviti Gallery Walk.
Students present their work through the Gallery Walk activity.


IDeA
7. Jadual di bawah menunjukkan sifat fizik sebatian karbon organik. Lengkapkan jadual tersebut. CeTuS
The table below shows the physical properties of organic carbon compounds. Complete the table. TP 2
Kekonduksian
Sebatian Keterlarutan Takat lebur dan takat didih Ketumpatan
Compound Solubility elektrik Melting point and boiling point Density
Electrical conductivity
Alkana Larut di dalam Tidak dapat • Rendah Kurang tumpat
Alkane pelarut organik mengkonduksi Low daripada air
Alkena tetapi tidak larut di elektrik • Bertambah apabila saiz Less dense than
Alkene dalam air Cannot conduct molekul bertambah water
Alkuna Soluble in organic solvents electricity Increase when the size of
molecules increases
Alkyne but insoluble in water




60 TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 60 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

Sebatian Takat didih Keadaan fizik pada suhu bilik Keterlarutan di dalam air
Compound Boiling point Physical state at room temperature Solubility in water
Alkohol 11 ahli pertama ialah cecair Tiga ahli pertama terlarut
Alcohol • Rendah First 11 members are liquids campur sepenuhnya di
Low dalam air
• Meningkat dengan First three members are fully
peningkatan bilangan miscible in water
Asid atom karbon per molekul Sembilan ahli pertama ialah Empat ahli pertama sangat
karboksilik Increases with increasing number cecair larut di dalam air
Carboxylic acid of carbon atoms per molecule First nine members are liquids First four members are very soluble
in water
Cuba jawab Praktis SPM 2, K1: S4; K2: S1, S3, S4


8. Kaji maklumat di bawah dan jawab soalan berikut. TP 4 KBAT Menganalisis
Study the information below and answer the following questions.


Takat didih
Boiling point Keterlarutan di dalam air
Solubility in water
C 2 H 6 = −89 °C
C 4 H 10 = −0.5 °C C 2 H 5 OH = larut / soluble
C 10 H 22 OH = tidak larut / insoluble
C 6 H 14 = 69 °C







(a) Terangkan peningkatan takat didih bagi sebatian alkana tersebut.
Explain the increase in the boiling point of the alkane compounds.
Apabila bilangan atom karbon dalam setiap molekul meningkat, saiz molekul bertambah. Daya van der
Waals atau daya tarikan antara molekul menjadi semakin kuat. Maka, lebih banyak tenaga haba diperlukan
untuk mengatasi daya ini.

When the number of carbon atoms in each molecule increases, the molecular size increases. The van der Waals force or the force of
attraction between molecules becomes stronger. Hence, more heat energy is needed to overcome this force.

(b) Terangkan perbezaan keterlarutan bagi sebatian alkohol tersebut.
Explain the difference in the solubility of the alcohol compounds.
Peningkatan saiz molekul alkohol menyebabkan keterlarutannya di dalam air berkurang.

An increase in the molecular size of alcohols causes their solubility in water to decrease.












TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6 61 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 61 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

Buku Teks
2.3 Sifat Kimia dan Saling Pertukaran Sebatian Antara Siri Homolog ms. 80 – 100
Chemical Properties and Interconversion of Compounds Between Homologous Series

SP 2.3.1 Menghuraikan sifat kimia setiap siri homolog melalui aktiviti.

1. Jawab soalan di bawah tentang sifat kimia alkana, tindak balas pembakaran dan penukargantian.
Answer the questions below about the chemical properties of alkanes, combustion and substitution reactions. TP 2 KBAT Mengaplikasi
(a) Metana dibakar dalam oksigen berlebihan.
Methane is burnt in excess oxygen.
(i) Nyatakan hasil tindak balas bagi pembakaran metana dalam oksigen berlebihan.
State the products for the combustion of methane in excess oxygen.
Karbon dioksida dan air / Carbon dioxide and water
(ii) Tulis persamaan kimia bagi tindak balas ini.
Write a chemical equation for this reaction.
CH 4 + 2O 2 ⎯→ CO 2 + 2H 2 O

TP 2 KBAT Mengaplikasi (b) Metana mengalami tindak balas penukargantian dengan halogen seperti gas klorin dan gas bromin.
Methane undergoes substitution reaction with halogens such as chlorine and bromine gases.
(i) Apakah syarat untuk tindak balas ini?
What is the condition for this reaction?
Kehadiran cahaya matahari atau sinaran ultraungu / Presence of sunlight or ultraviolet rays
(ii) Tulis persamaan kimia bagi tindak balas antara metana dengan gas klorin.
Write the chemical equation for the reaction between methane and chlorine gas.
CH 4 + Cl 2 ⎯→ CH 3 Cl + HCl
(iii) Nyatakan hasil tindak balas penukargantian antara metana dengan gas klorin.
State the products for the substitution reaction between methane and chlorine gas.
Klorometana dan hidrogen klorida / Chloromethane and hydrogen chloride
Cuba jawab Praktis SPM 2, K2: S1

2. Jalankan aktiviti berikut di dalam kelas. TP 6 KBAT Mereka cipta
Carry out the activity below in class.

AKTIVITI PAK-21 Gallery Walk
1. Jalankan aktiviti ini secara berkumpulan.
Conduct this activity in groups.
2. Tulis persamaan kimia seimbang bagi pembakaran alkana yang berikut:
Write the balanced chemical equations for the combustion of the following alkanes:
(a) Etana (b) Butana (c) Pentana
Ethane Butane Pentane
3. Tulis persamaan kimia seimbang bagi tindak balas penukargantian antara etana dengan halogen
berikut. Setiap tindak balas mesti berlaku dengan kehadiran cahaya matahari.
Write the balanced chemical equations for the substitution reactions between ethane and the following halogens. Each reaction
must occur in the presence of sunlight.
(a) Klorin (b) Bromin (c) Iodin
Chlorine Bromine Iodine
4. Murid membentangkan hasil kerja melalui aktiviti Gallery Walk.
Students present their work through the Gallery Walk activity.


62 TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 62 12/01/2023 4:37 PM

Infografik
Tindak Balas Alkena Kimia Tingkatan 5 Bab 2
Reaction of Alkenes
3. Jawab soalan di bawah tentang sifat kimia alkena. Simulasi
Answer the questions below about the chemical properties of alkenes. Lintasan Tindak Balas Etena
Reaction Pathways of Ethene
(a) Etena dibakar dalam oksigen berlebihan.
Ethene is burnt in excess oxygen.
(i) Tulis persamaan kimia bagi tindak balas ini. TP 3 KBAT Mengaplikasi Info Sifat Fizik dan Sifat Kimia
Write the chemical equation for this reaction. Alkena
Physical Properties and
C 2 H 4 + 3O 2 ⎯→ 2CO 2 + 2H 2 O Chemical Properties of Alkenes
(ii) Pembakaran etena adalah lebih berjelaga berbanding dengan pembakaran etana. Terangkan
mengapa. TP 4 KBAT Menganalisis
The combustion of ethene is sootier than the combustion of ethane. Explain why.
Peratus jisim karbon per molekul dalam etena lebih tinggi daripada etana.
The mass percentage of carbon by mass per molecule in ethene is higher than ethane.
(b) Alkena menjalani tindak balas penambahan kerana alkena merupakan hidrokarbon tak tepu.
Alkenes undergo addition reactions because alkenes are unsaturated hydrocarbons. TP 3 KBAT Mengaplikasi
Lengkapkan jadual di bawah menggunakan etena sebagai bahan tindak balas.
Lukis formula struktur bagi hasil dalam setiap tindak balas. Video Tindak Balas Alkena
Complete the table below using ethene as the reactant. dengan Bromin
Draw the structural formula of the product in each reaction. Reaction of Alkenes
with Bromine
Penambahan Persamaan kimia / Chemical equation: Syarat/ Pemerhatian
Ni
Addition C 2 H 4 + H 2 180 °C C 2 H 6 Condition/ Observation
1. Penghidrogenan Nama hasil tindak balas: Suhu / Temperature:
Hydrogenation Name of product:
180 °C
+ gas hidrogen Etana / Ethane Mangkin / Catalyst:
hydrogen gas H H
Nikel/ Platinum / Nickel/ Platinum
H C C H
H H


Penambahan Persamaan kimia / Chemical equation: Syarat/ Pemerhatian
Addition C 2 H 4 + Br 2 ⎯→ C 2 H 4 Br 2 Condition/ Observation
2. Penghalogenan Nama hasil tindak balas: Perubahan warna air bromin:
Halogenation Name of product: Colour change of bromine water:

+ air bromin 1,2-dibromoetana / 1,2-dibromoethane Perang kepada tidak berwarna
bromine water H H Brown to colourless
Br C C Br

H H

Penambahan Persamaan kimia / Chemical equation:
Addition C 2 H 4 + HBr ⎯→ C 2 H 5 Br H H
3. Hidrogen halida H C C H
Hydrogen halide Nama hasil tindak balas / Name of product:
+ hidrogen bromida Bromoetana / Bromoethane H Br
hydrogen bromide

TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6 63 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 63 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

Penambahan Persamaan kimia / Chemical equation: Syarat/ Observation
Addition C 2 H 4 + H 2 O 300 °C, 60 atm C 2 H 5 OH Condition/ Pemerhatian
H 3 PO 4
4. Penghidratan Nama hasil tindak balas: Suhu / Temperature :
Hydration Name of product:
300 °C
+ air (stim) Etanol / Ethanol Tekanan / Pressure:
water (steam) H H
60 atm
H C C H
Mangkin / Catalyst :
H OH
Asid fosforik / Phosphoric acid

Penambahan Persamaan kimia / Chemical equation: Syarat/ Observation
Addition C 2 H 4 + H 2 O + [O] KMnO 4 /H + C 2 H 4 (OH) 2 Condition/ Pemerhatian

5. Pengoksidaan Nama hasil tindak balas: Perubahan warna larutan kalium
Oxidation Name of product: manganat(VII) berasid:
Colour change of acidified potassium
Etana-1,2-diol / Ethane-1,2-diol manganate(VII) solution:
+ larutan kalium
manganat(VII) H H Ungu kepada tidak berwarna
berasid H C C H
acidified potassium Purple to colourless
manganate(VII) OH OH
solution

Cuba jawab Praktis SPM 2, K1: S5; K2: S4
Video
(c) Alkena menjalani tindak balas pempolimeran penambahan.
Alkenes undergo additional polymerisation reaction. Pempolimeran Alkena
Polymerisation of Alkenes
(i) Nyatakan maksud pempolimeran. TP 1
State the meaning of polymerisation.
Gabungan monomer-monomer untuk membentuk molekul rantai panjang iaitu polimer.

Combination of monomers to form a long-chain of molecule that is a polymer.
(ii) Tulis persamaan bagi pembentukan polimer daripada etena. Namakan polimer yang terbentuk.
Write the equation for the formation of polymer from ethene. Name the polymer formed. TP 3 KBAT Mengaplikasi

H H
H H
n C C C C
H H
H H n
Etena Polietena
Ethene Polyethene
4. Banding bezakan alkana dan alkena dengan menjawab soalan berikut.
Compare and contrast alkanes and alkenes by answering the following questions.
(a) Nyatakan nama dan formula molekul bagi alkana dan alkena yang mempunyai tiga atom karbon. TP 2
State the names and molecular formulae of the alkanes and alkenes with three carbon atoms.
Propana / Propane, C 3 H 8 Propena / Propene, C 3 H 6

64 TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 64 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

(b) Nyatakan dua persamaan antara alkana dengan alkena di 4(a). TP 4 KBAT Menganalisis
State two similarities between the alkane and alkene in 4(a).
• Mengandungi unsur karbon dan hidrogen sahaja/ Mempunyai sifat fizik yang serupa

Contain only carbon and hydrogen elements/ Have the same physical properties
• Pembakaran lengkap menghasilkan karbon dioksida dan air

Complete combustion produces carbon dioxide and water
(c) Lengkapkan jadual di bawah dengan perbezaan antara alkana dengan alkena. TP 4 KBAT Menganalisis
Complete the table below with the differences between alkanes and alkenes.
Sifat Alkana Alkena
Property Alkane Alkene
(i) Jenis hidrokarbon Hidrokarbon tepu Hidrokarbon tak tepu
Type of hydrocarbon Saturated hydrocarbon Unsaturated hydrocarbon
(ii) Jenis ikatan kovalen Tunggal, C–C Ganda dua, C=C
Type of covalent bond Single, C–C Double, C=C
(iii) Tindak balas Penukargantian Penambahan
Reaction Substitution Addition
(iv) Peratus jisim karbon per molekul Rendah Tinggi
Percentage of carbon by mass per molecule Low High
(v) Kejelagaan nyalaan Kurang Lebih
Sootiness of flame Less More

Cuba jawab Praktis SPM 2, K2: S3
Infografik
Membandingkan Tindak Balas
5. Jalankan eksperimen berikut. TP 4 KBAT Menganalisis Heksana dengan Heksena
Carry out the following experiment. Comparing the Reactions of
Hexene and Hexane
eksperimen
Video
Membandingkan Heksana
A Kejelagaan nyalaan/ Sootiness of flame dan Heksena (Eksperimen)
Comparing Hexane and Hexene
Tujuan / Aim: (Experiment)
Untuk membandingkan heksana, C 6H 14 dan heksena, C 6H 12 dari segi kejelagaan nyalaan semasa
pembakaran
To compare hexane, C 6 H 14 and hexene, C 6 H 12 for sootiness of flame during combustion
Pernyataan masalah / Problem statement:
Adakah alkana dan alkena terbakar dengan kuantiti jelaga yang sama?
Do alkanes and alkenes burn with the same quantity of soot?
Susunan radas / Apparatus set-up:
Jelaga
Soot




Heksana Heksena
Hexane Hexene
Hipotesis / Hypothesis:
Heksena, C 6 H 12 terbakar dengan nyalaan kuning yang lebih berjelaga berbanding dengan heksana,
C 6 H 14 .
Hexene, C 6 H 12 burns with a yellow flame that is sootier compared to hexane, C 6 H 14 .

TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6 65 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 65 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

Pemboleh ubah / Variable:

(a) Dimanipulasikan : Heksana, C 6 H 14 and heksena, C 6 H 12
Manipulated
Hexane, C 6 H 14 dan hexene, C 6 H 12
(b) Bergerak balas : Kejelagaan nyalaan
Responding
Sootiness of flame
(c) Dimalarkan : Isi padu heksana, C 6 H 14 dan heksena, C 6 H 12
Fixed
Volume of hexane, C 6 H 14 and hexene, C 6 H 12
Bahan / Materials:
Heksana, C 6 H 14 , heksena, C 6 H 12 dan kertas turas / Hexane, C 6 H 14 , hexene, C 6 H 12 and filter paper
Radas / Apparatus
Mangkuk penyejat dan silinder penyukat. / Evaporating dish and measuring cylinder
Prosedur / Procedure:
3
1. Tuang 2 cm heksana, C 6 H 14 ke dalam mangkuk penyejat. / Pour 2 cm of hexane, C 6 H 14 into an evaporating dish.
3
2. Nyalakan heksana, C 6 H 14 dan letakkan kertas turas di atas nyalaan.
Light up hexane, C 6 H 14 and put a piece of filter paper above the flame.
3. Rekodkan pemerhatian berdasarkan kejelagaan. / Record the observation based on the sootiness.
4. Ulangi langkah 1 hingga 3 dengan heksena, C 6 H 12 . / Repeat steps 1 to 3 with hexene, C 6 H 12 .
B Tindak balas dengan air bromin / Reaction with bromine water
Tujuan / Aim:
Untuk membandingkan heksana, C 6 H 14 dan heksena, C 6 H 12 menggunakan air bromin
To compare hexane, C 6 H 14 and hexene, C 6 H 12 using bromine water
Hipotesis / Hypothesis:

Heksena, C 6 H 12 menyahwarnakan warna perang air bromin, manakala heksana, C 6 H 14
tidak menyahwarnakan warna perang air bromin.

Hexene, C 6 H 12 decolourises the brown colour of bromine water, whereas hexane, C 6 H 14 does not decolourise
the brown colour of bromine water. Video Mengenal Pasti Alkena dengan
Pemboleh ubah / Variable: Air Bromin (Eksperimen)
Identifying Alkenes with
Bromine Water (Experiment)
(a) Dimanipulasikan : Heksana, C 6 H 14 dan heksena, C 6 H 12
Manipulated
: Hexane, C 6 H 14 and hexene, C 6 H 12
(b) Bergerak balas : Perubahan warna air bromin
Responding
: Colour change of bromine water
(c) Dimalarkan : Isi padu heksana, C 6 H 14 dan heksena, C 6 H 12
Fixed
: Volume of hexane, C 6 H 14 and hexene, C 6 H 12
Bahan / Materials:
Heksana, C 6 H 14 , heksena, C 6 H 12 dan air bromin dalam 1,1,1-trikloroetana
Hexane, C 6 H 14 , hexene, C 6 H 12 and bromine water in 1,1,1-trichloroethane
Radas / Apparatus:
Tabung uji, penitis dan silinder penyukat / Test tube, dropper and measuring cylinder

66 TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 66 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

Prosedur / Procedure:
1. Tuang 2 cm heksana, C 6 H 14 ke dalam sebuah tabung uji.
3
3
Pour 2 cm of hexane, C 6 H 14 into a test tube.
2. Tambahkan 3 titik air bromin dalam 1,1,1-trikloroetana. Goncangkan tabung uji.
Add 3 drops of bromine water in 1,1,1-trichloroethane. Shake the test tube well.
3. Rekodkan pemerhatian.
Record the observation.
4. Ulangi langkah 1 hingga 3 dengan heksena, C 6 H 12 .
Repeat steps 1 to 3 with hexene, C 6 H 12 .
C Tindak balas dengan larutan kalium manganat(VII) berasid
Reaction with acidified potassium manganate(VII) solution
Tujuan / Aim:
Untuk membandingkan heksana, C 6 H 14 dan heksena, C 6 H 12 menggunakan larutan kalium manganat(VII)
berasid
To compare hexane, C 6 H 14 and hexene, C 6 H 12 using acidified potassium manganate(VII) solution
Hipotesis / Hypothesis:
Heksena, C 6 H 12 menyahwarnakan warna ungu larutan kalium manganat(VII) berasid, manakala
heksana, C 6 H 14 tidak menyahwarnakan warna ungu larutan kalium manganat(VII) berasid.

Hexene, C 6 H 12 decolourises the purple colour of acidified potassium manganate(VII) solution, whereas hexane,
C 6 H 14 does not decolourise the purple colour of acidified potassium manganate(VII) solution.
Pemboleh ubah / Variable:

(a) Dimanipulasikan : Heksana, C 6 H 14 dan heksena, C 6 H 12
Manipulated
: Hexane, C 6 H 14 and hexene, C 6 H 12
(b) Bergerak balas : Perubahahan warna larutan kalium manganat(VII) berasid
Responding
: Colour change of acidified potassium manganate(VII) solution
(c) Dimalarkan : Isi padu heksana, C 6 H 14 dan heksena, C 6 H 12
Fixed
: Volume of hexane, C 6 H 14 and hexene, C 6 H 12
Bahan / Materials:
Heksana, C 6 H 14 , heksena, C 6 H 12 dan larutan kalium manganat(VII) berasid
Hexane, C 6 H 14 , hexene, C 6 H 12 and acidified potassium manganate(VII) solution
Radas / Apparatus:
Tabung uji, penitis dan silinder penyukat
Test tube, dropper and measuring cylinder
Prosedur / Procedure:
1. Tuang 2 cm heksana, C 6 H 14 ke dalam sebuah tabung uji.
3
3
Pour 2 cm of hexane, C 6 H 14 into a test tube.
2. Tambahkan tiga titis larutan kalium manganat(VII) berasid. Goncangkan tabung uji.
Add three drops of acidified potassium manganate(VII) solution. Shake the test tube well.
3. Rekodkan pemerhatian.
Record the observation.
4. Ulangi langkah 1 hingga 3 dengan heksena, C 6 H 12 .
Repeat steps 1 to 3 with hexene, C 6 H 12 .

TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6 67 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 67 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

Keputusan / Results:

Ujian / Test Heksana / Hexane Heksena / Hexene
Kejelagaan nyalaan Nyalaan kuning dengan kurang Nyalaan kuning dengan lebih jelaga
Sootiness of flame jelaga Yellow flame with more soot
Yellow flame with less soot

Dengan air bromin Tiada perubahan Warna perang air bromin menjadi tidak
With bromine water No change berwarna/ dinyahwarnakan.
The brown colour of bromine water becomes colourless/
is decolourised.
Dengan larutan kalium Tiada perubahan Warna ungu larutan kalium manganat(VII)
manganat(VII) berasid No change berasid menjadi tidak berwarna/
With acidified potassium dinyahwarnakan.
manganate(VII) solution The purple colour of acidified potassium manganate(VII)
solution becomes colourless/ is decolourised.

TP 2 KBAT Mengaplikasi Perbincangan/ Discussion:
1. Bandingkan kejelagaan nyalaan heksana, C 6 H 14 dan heksena, C 6 H 12 . Terangkan jawapan anda.
Compare the sootiness of flame for hexane, C 6 H 14 and hexene, C 6 H 12 . Explain your answer.
Nyalaan heksena, C 6 H 12 lebih berjelaga daripada heksana, C 6 H 14 kerana C 6 H 12 mempunyai peratus

karbon mengikut jisim per molekul yang lebih tinggi.
The flame of hexene, C 6 H 12 flame is sootier than hexane, C 6 H 14 because its percentage of carbon by mass per molecule is higher.
2. Hitung peratus jisim karbon per molekul bagi heksana, C 6 H 14 dan heksena, C 6 H 12 .
[Jisim atom relatif: C = 12, H = 1]
Calculate the percentage of carbon by mass per molecule of hexane, C 6 H 14 and hexene, C 6 H 12 .
[Relative atomic mass: C = 12, H = 1]

% C = (12 × 6) × 100% % C = (12 × 6) × 100%
(12 × 6) + (1 × 14) (12 × 6) + (1 × 12)


Heksana / Hexane, C 6H 14 = 83.72% Heksena / Hexene, C 6H 12 = 85.71%
3. Nyatakan hubungan antara peratus jisim karbon per molekul dalam heksana, C 6 H 14 dan heksena,
C 6 H 12 dengan kejelagaan nyalaan.
State the relationship between the percentage of carbon by mass per molecule of hexane, C 6 H 14 and hexene, C 6 H 12 with sootiness
of flame.
Heksana, C 6 H 14 mempunyai peratus jisim karbon per molekul yang rendah, maka nyalaannya

kurang berjelaga. Heksena, C 6 H 12 pula mempunyai peratus jisim karbon per molekul yang tinggi,
maka nyalaannya lebih berjelaga.

Hexane, C 6 H 14 has a lower percentage of carbon by mass per molecule, hence its flame is less sooty. Whereas hexene, C 6 H 12 has
a higher percentage of carbon by mass per molecule, hence its flame is sootier.
4. Cadangkan dua reagen yang boleh digunakan untuk membezakan heksana dan heksena.
Suggest two reagents that can be used to differentiate hexane and hexene.
Air bromin dan larutan kalium manganat(VII) berasid
Bromine water and acidified potassium manganate(VII) solution

68 TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 68 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

5. Heksena lebih reaktif daripada heksana. Terangkan kereaktifan heksana berbanding dengan heksena
dari segi ikatan kimia dalam molekul masing-masing.
Hexene is more reactive than hexane. Explain the reactivity of hexane compared to hexene in terms of chemical bonds in their
molecules.
Heksena lebih reaktif kerana mempunyai ikatan ganda dua antara dua atom karbon yang
membenarkan tindak balas penambahan berlaku. Heksana mempunyai ikatan tunggal sahaja

antara atom karbon, maka heksana kurang reaktif.
Hexene is more reactive because it has one double bond between the two carbon atoms, which allows for addition reaction to

occur. Hexane has only single bonds between carbon atoms thus, it is less reactive.


6. Jadual di bawah menunjukkan keputusan eksperimen apabila sebatian T dan U masing-masing digoncangkan
dengan air bromin di dalam tabung uji yang berbeza.
The table below shows the result of an experiment when compounds T and U were each shaken in bromine water in different test tubes.

Sebatian Formula molekul Pemerhatian
Compound Molecular formula Observation

T C 3 H 6 Warna perang menjadi tidak berwarna
Brown colour turns colourless

U C 3 H 8 Warna perang tidak berubah
Brown colour does not change
IDeA
(a) Nyatakan jenis hidrokarbon, nama dan kumpulan berfungsi bagi sebatian T. TP 2
State the type of hydrocarbon, name and functional group of compound T. CeTuS
Hidrokarbon tak tepu. Propena. Kumpulan berfungsinya ialah ikatan ganda dua, C=C.
Unsaturated hydrocarbon. Propene. Its functional group is a double bond, C=C.

(b) Terangkan perbezaan bagi pemerhatian tindak balas dalam jadual di atas. TP 4 KBAT Menganalisis
Explain the difference in observations for the reactions in the table above.
T mengalami tindak balas penghalogenan / penambahan bromin. T ialah hidrokarbon tak tepu yang

mempunyai ikatan ganda dua antara atom karbon. U tidak mengalami tindak balas penghalogenan.

U ialah hidrokarbon tepu yang hanya mempunyai ikatan tunggal antara atom karbon.
T undergoes halogenation/ addition of bromine reaction. T is an unsaturated hydrocarbon that has a double bond between carbon
atoms. U does not undergo halogenation. U has only single bonds between carbon atoms.

(c) Heksana dan heksena boleh dibezakan melalui pembakaran dalam oksigen yang berlebihan.
Hexane and hexene can be differentiated through combustion in excess oxygen.
(i) Apakah hasil tindak balas pembakaran kedua-dua sebatian? TP 2
What are the products for the combustion of both compounds?
Karbon dioksida dan air / Carbon dioxide and water

(ii) Tulis persamaan kimia bagi pembakaran heksana. TP 3 KBAT Mengaplikasi
Write a chemical equation for the combustion of hexane.
C 6 H 14 + 19 O 2 ⎯→ 6CO 2 + 7H 2 O
2

TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6 69 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 69 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

(iii) Huraikan satu kaedah untuk membuktikan bahawa pembakaran heksana adalah lebih bersih dan
kurang berjelaga berbanding dengan pembakaran heksena. TP 6 KBAT Mereka cipta
Describe a method to prove that the burning of hexane is cleaner and less sooty than hexene.
Sedikit heksana dan heksena dituang ke dalam dua mangkuk penyejat yang berbeza dan dinyalakan.
Kertas turas diletakkan di atas setiap nyalaan. Kertas turas di atas nyalaan api heksana akan

mengumpulkan sedikit jelaga.
A little hexane and hexene are poured into two different evaporating dishes and ignited.

A filter paper is placed on top of each flame. The filter paper on top of the hexane flame will collect less soot.
Cuba jawab Praktis SPM 2, K2: S3

7. Padankan tindak balas penambahan etena berikut dengan hasil tindak balas yang betul. TP 3 KBAT Mengaplikasi
Match the following addition reactions of ethene to the correct products.
Tindak balas etena Hasil tindak balas
Reaction of ethene Product
TP 2 KBAT Mengaplikasi
(a)
Etena + I 2 Kloroetana
Chloroethane
Ethene + I 2
(b)
Etena + H 2 O (stim) 1,2-diiodoetana
Ethene + H 2 O (steam) 1,2-diiodoethane

(c)
Etena + HCl Etana
Ethene + HCl Ethane

(d)
Etena + H 2 Etanol
Ethanol
Ethene + H 2

8. Etene, C 2 H 4 ialah hidrokarbon tak tepu. Pada suhu 180 °C dengan kehadiran nikel sebagai mangkin, etena
boleh ditukarkan kepada hidrokarbon tepu. TP 3 KBAT Mengaplikasi
Ethene, C 2 H 4 is an unsaturated hydrocarbon. At a temperature of 180 °C in the presence of nickel the catalyst, ethene can be converted to a
saturated hydrocarbon.

(a) Namakan tindak balas yang berlaku. Penghidrogenan/ Penambahan hidrogen
Name the reaction that occurs. Hydrogenation/ Addition of hydrogen

(b) Lukis formula struktur bagi hasil tindak balas
tersebut. H H
Draw the structural formula of the product.
H C C H

H H









70 TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 70 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

9. Jalankan aktiviti berikut. TP 5 KBAT Menilai
Carry out the following activity.

Aktiviti


Tujuan / Aim:
Untuk menyediakan etanol, C 2 H 5 OH melalui penapaian glukosa, C 6 H 12 O 6
To prepare ethanol, C 2 H 5 OH through the fermentation of glucose, C 6 H 12 O 6
Bahan / Materials:
Larutan glukosa dan yis / Glucose solution and yeast
Radas / Apparatus:
Kelalang kon, silinder penyukat, rod kaca, tabung didih, salur penghantar, penyumbat getah, corong
turas, turus penyulingan, kelalang dasar bulat, termometer, kondenser Liebig, salur getah, kaki retort
dan pengapit, tungku kaki tiga, kaca dawai, penunu Bunsen dan bikar
Conical flask, measuring cylinder, glass rod, boiling tube, delivery tube, rubber stopper, filter funnel, fractionating column, round-
bottom flask, thermometer, Liebig condenser, rubber tubing, retort stand and clamps, tripod stand, wire gauze, Bunsen burner and
beaker
Susunan radas / Apparatus set-up:

Termometer
Thermometer Air keluar
Water out
Turus Kondenser Liebig
Salur penghantar penyulingan Liebig condenser
Delivery tube Fractionating
Penyumbat getah column
Rubber stopper Kelalang Air masuk
dasar bulat
Kelalang kon Water in
Conical flask Tabung didih Round- Hasil turasan
Boiling tube bottomed flask Filtrate
Glukosa + yis Air kapur Kukus air Hasil penyulingan
+ air suling Water bath Distillate
Glucose + yeast Limewater Panaskan
+ distilled water Heat
A: Penapaian / Fermentation B: Penyulingan / Distillation
Prosedur / Procedure:
1. Tuang 200 cm larutan glukosa ke dalam kelalang kon. Masukkan 20 g yis dan kacau campuran
3
dengan sekata.
Pour 200 cm of glucose solution into a conical flask. Put in 20 g of yeast and stir the mixture evenly.
3
2. Tutup kelalang kon menggunakan salur penghantar dengan penyumbat. Kemudian susun radas
seperti yang ditunjukkan dalam Rajah A.
Close the conical flask using the delivery tube with a rubber stopper. Then, set up the apparatus as shown in Diagram A.
3. Biarkan susunan radas pada suhu bilik selama tiga hari. / Leave the apparatus set-up at room temperature for
three days.
4. Rekodkan pemerhatian tentang campuran di dalam kelalang kon dan air kapur di dalam tabung
didih.
Record the observations for the mixture in the conical flask and the limewater in the boiling tube.
5. Turaskan campuran di dalam kelalang kon. / Filter the mixture in the conical flask.
6. Sulingkan hasil turasan menggunakan susunan radas seperti yang ditunjukkan dalam Rajah B
dan kumpulkan hasil penyulingan pada suhu 78 °C.
Distil the filtrate using the apparatus set-up as shown in Diagram B and collect the distillate at 78 °C.
7. Rekodkan warna dan bau hasil penyulingan. / Record the colour and smell of the distillate.



TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6 71 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 71 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

Keputusan / Results:

Pemerhatian / Observation
Campuran di dalam kelalang kon Air kapur di dalam tabung didih
Mixture in the conical flask Limewater in the boiling tube
Gelembung gas terhasil Menjadi keruh
Gas bubbles are formed Becomes cloudy
Warna hasil penyulingan / Colour of distillate Bau hasil penyulingan / Smell of distillate
Tidak berwarna Bau tajam
Colourless Sharp smell

Perbincangan / Discussion:
1. Nyatakan fungsi yis di dalam tindak balas ini.
State the function of yeast in this reaction.
Yis mengandungi enzim zimase yang memangkinkan penguraian glukosa kepada etanol dan

karbon dioksida. / Yeast contains zymase enzyme that catalyses the breakdown of glucose to ethanol and carbon dioxide.
2. Apakah fungsi air kapur dalam aktiviti ini?
What is the function of limewater in this activity?
Untuk mengesahkan gas yang dibebaskan dalam tindak balas penapaian ialah karbon dioksida

To comfirm the gas released in the fermentation reaction is carbon dioxide
3. Mengapakah hasil penyulingan dikumpulkan pada suhu 78 °C?
Why is the distillate collected at 78 °C?

78 °C merupakan takat didih etanol. / 78 °C is the boiling point of ethanol.
4. Tulis persamaan kimia bagi tindak balas penapaian glukosa.
Write a chemical equation for the fermentation reaction of glucose.
Enzim zimase
C 6 H 12 O 6 Zimase enzyme 2C 2 H 5 OH + 2CO 2
Enzim zimase
Zimase enzyme Kesimpulan / Conclusion:
Etanol dapat dihasilkan melalui penapaian glukosa.

Ethanol can be produced through the fermentation of glucose.

Cuba jawab Praktis SPM 2, K2: S2
10. Jawab soalan berikut mengenai sifat kimia alkohol.
Answer the following questions about the chemical properties of alcohols.
(a) Etanol dibakar dalam oksigen berlebihan. TP 3 KBAT Mengaplikasi
Ethanol is burnt in excess oxygen.
(i) Tulis persamaan kimia bagi tindak balas pembakaran ini.
Write a chemical equation for this combustion reaction.
C 2 H 5 OH + 3O 2 ⎯→ 2CO 2 + 3H 2 O
(ii) Nyatakan pemerhatian bagi tindak balas ini.
State the observation for this reaction.
Etanol sangat mudah terbakar dengan nyalaan biru dan tanpa jelaga.

Ethanol burns easily with a blue flame and no soot.
72 TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 72 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

(iii) Pada pendapat anda, adakah etanol bahan api yang mesra alam? Wajarkan. TP 5 KBAT Menilai
In your opinion, is ethanol an environmentally friendly fuel? Justify.

Ya, etanol ialah bahan api yang terbakar dengan bersih tanpa jelaga sebagai hasil sampingan. /
Tidak, etanol menghasilkan karbon dioksida yang merupakan gas rumah hijau.
Yes, ethanol is a clean-burning fuel without soot as a by-product./ No, ethanol produces carbon dioxide which is

a greenhouse gas.



(b) Etanol menjalani tindak balas pengoksidaan dan pendehidratan. Infografik
Tindak Balas Alkohol
Ethanol undergoes oxidation and dehydration reactions. TP 2 KBAT Mengaplikasi Reactions of Alcohol

Persamaan kimia dan nama hasil
Tindak balas Syarat atau pemerhatian
Reaction tindak balas Condition or observation
Chemical equation and name of product
(i) Pengoksidaan Persamaan kimia / Chemical equation: Larutan kalium manganat(VII) berasid
Oxidation sebagai agen pengoksidaan:
C 2 H 5 OH + 2[O] ⎯→ CH 3 COOH + H 2 O
Acidified potassium manganate(VII) solution as
Nama hasil tindak balas/ Name of product: the oxidation agent:

Asid etanoik / Ethanoic acid Warna ungu menjadi tidak berwarna
Formula struktur hasil tindak balas: Purple colour turns colourless
Structural formula of product:
Larutan kalium dikromat(VI) berasid
H O sebagai agen pengoksidaan:
Acidified potassium dichromate(VI) solution as
H C C the oxidation agent:
H O H Warna jingga menjadi hijau

Orange colour turns green


(ii) Pendehidratan Persamaan kimia / Chemical equation: Wap etanol dialirkan di atas mangkin
Dehydration Serpihan porselin yang dipanaskan dengan kuat seperti
C 2 H 5 OH Porcelain chips C 2 H 4 + H 2 O Ethanol vapour is flown over a strongly heated
catalyst such as
Nama hasil tindak balas/ Name of product:
serpihan porselin/ asid sulfurik pekat
Etena / Ethene
porcelain chips/ concentrated sulphuric acid
Formula struktur hasil tindak balas:
Structural formula of product:
Hasil tindak balas ditambah dengan air
H H
bromin:
C C The product is added with bromine water:

H H Warna perang air bromin
dinyahwarnakan
The brown colour of bromine water is decolourised


Cuba jawab Praktis SPM 2, K1: S6

TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6 73 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 73 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

11. (a) Metanol dan propanol mempunyai sifat kimia yang serupa dengan etanol.
Methanol and propanol have chemical properties similar to ethanol. TP 3 KBAT Mengaplikasi

(i) Nyatakan pemerhatian apabila metanol dan propanol dibakar dalam oksigen yang berlebihan.
State the observation when methanol and propanol are burnt in excess oxygen.

Terbakar dengan mudah dengan nyalaan biru dan tanpa jelaga / Burn easily with blue flame and no soot
(ii) Tuliskan persamaan kimia bagi pembakaran lengkap metanol dan propanol.
Write the chemical equations for the complete combustion of methanol and propanol.
Metanol / Methanol: 2CH 3 OH + 3O 2 ⎯→ 2CO 2 +4H 2 O
9
Propanol / Propanol: C 3 H 7 OH + O 2 ⎯→ 3CO 2 + 4H 2 O
2
(b) Alkena dapat dihasilkan dengan memanaskan alkohol dalam kehadiran asid sulfurik pekat. Nyatakan
alkena yang terhasil daripada tindak balas ini jika propanol digunakan. TP 3 KBAT Mengaplikasi
Alkenes can be produced by heating alcohols in the presence of concentrated sulfuric acid. State the alkene produced from this reaction
if propanol is used.
Propena / Propene

12. Jalankan aktiviti berikut. TP 4 KBAT Menganalisis
Carry out the following activity.
Aktiviti

Tujuan / Aim:
Untuk mengkaji sifat kimia etanol, C 2 H 5 OH / To study the chemical properties of ethanol, C 2 H 5 OH
Bahan / Materials:
Etanol, C 2 H 5 OH, larutan kalium manganat(VII), larutan kalium dikromat(VI), serpihan porselin, air
bromin, asid sulfurik pekat dan kertas litmus biru
Ethanol, C 2 H 5 OH, potassium manganate(VII) solution, potassium dichromate(VI) solution, porcelain chips, bromine water,
concentrated sulphuric acid and blue litmus paper
Radas / Apparatus:
Tabung uji, tabung didih, salur penghantar dengan penyumbat getah, penunu Bunsen, penitis, silinder
penyukat, bikar dan kaki retort
Test tube, boiling tube, delivery tube with rubber stopper, Bunsen burner, dropper, measuring cylinder, beaker and retort stand

(A) Pengoksidaan / Oxidation
Susunan radas / Apparatus set-up:

Etanol + larutan Hasil
kalium manganat(VII) penyulingan
berasid Distillate
Ethanol + acidified
potassium manganate(VII) Air sejuk
solution Cold water


Prosedur / Procedure:
3
1. Tuang 5 cm larutan kalium manganat(VII) ke dalam tabung didih dan tambahkan
10 titis asid sulfurik pekat.
Pour 5 cm of potassium manganate(VII) solution into a boiling tube and add 10 drops of concentrated sulphuric acid.
3
2. Tambahkan 3 cm etanol. Kemudian, tutup tabung didih dengan penyumbat getah pada salur
3
penghantar dan susun radas seperti yang ditunjukkan dalam rajah di atas.
Add 3 cm of ethanol. Then, close the boiling tube with the rubber stopper on the delivery tube and set up the apparatus as
3
shown in the diagram above.
74 TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 74 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

3. Panaskan campuran dengan perlahan sehingga mendidih.
Heat the mixture gently until it boils.
4. Uji hasil penyulingan dengan kertas litmus biru. Rekodkan pemerhatian.
Test the distillate with blue litmus paper. Record the observation.
5. Ulangi langkah 1 hingga 4 dengan larutan kalium dikromat(VI) bagi menggantikan larutan
kalium manganat(VII).
Repeat steps 1 to 4 with potassium dichromate(VI) solution to replace the potassium manganate(VII) solution.
Keputusan / Results:
Ujian pada hasil penyulingan Pemerhatian
Test on distillate Observation
(a) Warna Tidak berwarna
Colour Colourless
(b) Bau Bau tajam
Smell Sharp smell
(c) Kertas litmus biru Bertukar merah
Blue litmus paper Turns red
(d) Larutan kalium manganat(VII) berasid Warna ungu dinyahwarnakan
Acidified potassium manganate(VII) solution Purple colour is decolourised
(e) Larutan kalium dikromat(VI) berasid Warna jingga menjadi hijau
Acidified potassium dichromate(VI) solution Orange colour becomes green
Perbincangan / Discussion:
1. Nyatakan fungsi larutan kalium manganat(VII) berasid dan larutan kalium dikromat(VI) berasid.
State the function of acidified potassium manganate(VII) solution and acidified potassium dichromate(VI) solution.
Sebagai agen pengoksidaan / As oxidising agents

2. Namakan hasil tindak balas ini.
Name the product of this reaction.
Asid etanoik / Ethanoic acid
3. Tulis persamaan kimia bagi pengoksidaan etanol.
Write a chemical equation for the oxidation of ethanol.
C 2H 5OH + 2[O] ⎯→ CH 3COOH + H 2O
4. Bagaimanakah hasil pengoksidaan etanol boleh diuji?
How can the product of oxidation of ethanol be tested?
Celup kertas litmus biru ke dalam hasil pengoksidaan etanol. Warna kertas litmus biru menjadi
merah. / Dip a blue litmus paper in it. Blue litmus paper turns red.
(B) Pendehidratan / Dehydration
Susunan radas / Apparatus set-up:
Wul kaca + etanol Serpihan
Glass wool + ethanol porselin
Porcelain Gas
chips
Gas
Panaskan
Heat Air
Water
Prosedur / Procedure:
1. Masukkan wul kaca yang dicelup dengan etanol ke dasar tabung didih.
Place glass wool soaked in ethanol at the bottom of a boiling tube.

TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6 75 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 75 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

2. Letakkan serpihan porselin di bahagian tengah tabung didih.
Place the porcelain chips in the middle of the boiling tube.
3. Tutup tabung didih dengan penyumbat getah pada salur penghantar dan susunan radas seperti
yang ditunjukkan dalam rajah di atas.
Close the boiling tube with the rubber stopper on the delivery tube and set up the apparatus as shown in the diagram above.
4. Panaskan serpihan porselin dengan kuat.
Heat the porcelain chips strongly.
5. Kemudian, panaskan wul kaca dengan perlahan. Biarkan etanol meruap.
Then, heat the glass wool plug gently. Allow the ethanol to vaporise.
6. Kumpulkan gas dan uji dengan (a) air bromin dan (b) larutan kalium manganat(VII) berasid.
Collect the gas dan test it with (a) bromine water and (b) acidified potassium manganate(VII) solution.
Keputusan / Results:
Bahan uji Pemerhatian
Reagent Observation
(a) Air bromin Warna perang dinyahwarnakan
Bromine water Brown colour is decolourised
(b) Larutan kalium manganat(VII) berasid Warna ungu dinyahwarnakan
Acidified potassium manganate(VII) solution Purple colour is decolourised

Perbincangan / Discussion:
1. Namakan gas yang terbebas dalam eksperimen ini.
Name the gas released in this experiment.
Etena / Ethene
2. Nyatakan fungsi serpihan porselin.
State the function of the porcelain chips.
Sebagai mangkin / As the catalyst
3. (a) Tulis persamaan kimia bagi tindak balas pendehidratan etanol.
Write a chemical equation for the dehydration reaction of ethanol.
Serpihan porselin
Porcelain chips
C 2 H 5 OH C 2 H 4 + H 2 O
(b) Apakah molekul yang disingkirkan semasa pendehidratan etanol?
What is the molecule eliminated during the dehydration of ethanol?
Molekul air / Water molecule


13. Jawab soalan berikut berdasarkan rajah di bawah yang menunjukkan tindak balas asid etanoik.
Answer the following questions based on the diagram below that shows the reactions of ethanoic acid. TP 3 KBAT Mengaplikasi
Tindak balas A Tindak balas B
Etanol Reaction A Asid etanoik Reaction B Etil etanoat
Ethanol Ethanoic acid Ethyl ethanoate


Dengan logam Tindak balas sebagai asid Dengan logam karbonat
With metal Reactions as an acid With metal carbonate


Dengan bes / With base Video
Asid Karboksilik dan Tindak Balas
Carboxylic Acids and Reactions

76 TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 76 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

(a) (i) Asid etanoik boleh dihasilkan daripada tindak balas A. Namakan tindak balas A.
Ethanoic acid can be produced from reaction A. Name reaction A.
Pengoksidaan / Oxidation
(ii) Namakan reagen yang digunakan dalam tindak balas A.
Name the reagent used in reaction A.
Larutan kalium manganat(VII) berasid / Acidified potassium manganate(VII) solution
(iii) Tulis persamaan kimia bagi tindak balas A.
Write a chemical equation for reaction A.
C 2 H 5 OH + 2[O] ⎯→ CH 3 COOH + H 2 O
(b) (i) Asid etanoik menghasilkan etil etanoat dalam tindak balas B. Namakan tindak balas B.
Ethanoic acid produces ethyl ethanoate in reaction B. Name reaction B.
Pengesteran / Esterification
(ii) Bagaimanakah tindak balas B boleh dijalankan?
How can reaction B be carried out?
Dengan memanaskan asid etanoik glasial dan etanol dengan kehadiran asid sulfurik pekat

By heating a mixture of glacial ethanoic acid and ethanol with the presence of concentrated sulphuric acid
(iii) Tulis persamaan kimia bagi tindak balas B.
Write a chemical equation for reaction B.
CH 3 COOH + C 2 H 5 OH H 2 SO 4 pekat / concentrated H 2 SO 4 CH 3 COOC 2 H 5 + H 2 O
(iv) Nyatakan ciri-ciri ester yang terhasil.
State the properties of the ester produced.
Tidak berwarna, berbau manis buah-buahan dan tidak larut di dalam air
Colourless, has sweet fruity smell and insoluble in water

Cuba jawab Praktis SPM 2, K2: S3, S4
SP 2.3.1 Menghuraikan sifat kimia setiap siri homolog melalui aktiviti
(c) Asid etanoik menunjukkan sifat-sifat kimia sebagai asid karboksilik apabila bertindak balas dengan
logam, bes dan logam karbonat.
Ethanoic acid shows the chemical properties of a carboxylic acid when reacting with a metal, base and metal carbonate.
Tulis persamaan kimia dan pemerhatian yang terlibat dalam tindak balas di bawah.
Write the chemical equations and observations involved in the reactions below.
Tindak balas dengan Persamaan kimia Nama hasil tindak balas
Reaction with Chemical equation Name of products
(i) Logam Magnesium 2CH 3 COOH + Mg → (CH 3 COO) 2 Mg + H 2 • Garam / Salt:
Metal Magnesium Magnesium etanoat
Magnesium ethanoate
• Gas / Gas:
Hidrogen / Hydrogen

(ii) Bes Kuprum(II) 2CH 3 COOH + CuO → (CH 3 COO) 2 Cu + H 2 O • Garam/ Salt:
Base oksida Kuprum(II) etanoat
Copper(II) Copper(II) ethanoate
oxide
• Air / Water

TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6 77 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 77 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

(iii) Logam Kuprum(II) 2CH 3 COOH + CuCO 3 → • Garam / Salt:
karbonat carbonate (CH 3 COO) 2 Cu + H 2 O + CO 2 Kuprum(II) etanoat
Metal Copper(II)
carbonate carbonate Copper(II) ethanoate
• Air / Water
• Gas / Gas:
Karbon dioksida

Carbon dioxide

SP 2.3.2 Memahami ester melalui aktiviti.


14. Jalankan aktiviti berikut. TP 5 KBAT Menilai
Carry out the following activity.
Aktiviti

Tujuan / Aim:
Untuk mengkaji sifat kimia asid etanoik, CH 3 COOH / To study the chemical properties of ethanoic acid, CH 3 COOH
Bahan / Materials:
Asid etanoik 1.0 mol dm , pita magnesium , kuprum(II) oksida, natrium karbonat dan air kapur
–3
–3
1.0 mol dm of ethanoic acid, magnesium ribbon, copper(II) oxide, sodium carbonate and limewater
Radas / Apparatus:
Rak tabung uji, tabung uji, salur penghantar dengan penyumbat getah, penunu Bunsen, tabung didih,
kayu uji dan rod kaca
Test tube rack, test tube, delivery tube with a rubber stopper, Bunsen burner, wooden splinter and glass rod
Susunan radas / Apparatus set-up:



Natrium karbonat
Sodium carbonate
Asid etanoik Asid etanoik
Ethanoic acid Ethanoic acid
Magnesium Asid etanoik Air kapur Kuprum(II) oksida
Magnesium Ethanoic acid Limewater Copper(II) oxide
Prosedur / Procedure:
(A) Tindak balas dengan logam / Reaction with metal
3
1. Tuang 5 cm asid etanoik ke dalam sebuah tabung uji. / Pour 5 cm of ethanoic acid into a test tube.
3
2. Masukkan pita magnesium 2 cm ke dalam tabung uji.
Put a 2-cm long magnesium ribbon into the test tube.

3. Letakkan kayu uji bernyala di mulut tabung uji.
Put a lighted wooden splinter near the mouth of the test tube.
4. Rekodkan pemerhatian. / Record the observation.

(B) Tindak balas dengan logam karbonat / Reaction with metal carbonate
1. Tuang 5 cm asid etanoik ke dalam sebuah tabung uji.
3
3
Pour 5 cm of ethanoic acid into a test tube.
78 TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 78 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

2. Masukkan sedikit serbuk natrium karbonat ke dalam tabung uji.
Put a little sodium carbonate powder into the test tube.

3. Pasangkan penyumbat getah dengan salur penghantar ke mulut tabung didih. Pastikan hujung
salur penghantar yang satu lagi dimasukkan ke dalam air kapur yang terkandung di dalam sebuah

tabung uji. / Connect the delivery tube with a rubber stopper to the mouth of the boiling tube. Make sure the other end of
the delivery tube is put into limewater that is contained in another test tube.
4. Rekodkan pemerhatian. / Record the observation.

(C) Tindak balas dengan logam oksida (bes) / Reaction with metal oxide (base)

3
1. Tuang 5 cm asid etanoik ke dalam sebuah tabung didih. / Pour 5 cm of ethanoic acid into a boling tube.
3
2. Masukkan sedikit serbuk kuprum(II) oksida ke dalam tabung didih.
Put a little copper(II) oxide powder into the boiling tube.
3. Panaskan tabung didih dengan perlahan.

Heat the boiling tube gently.
4. Rekodkan pemerhatian. / Record the observation.
Keputusan / Results:
Tindak balas Pemerhatian Inferens
Reaction Observation Inference
(A) Dengan magnesium Gelembung gas terbentuk. Bunyi Gas hidrogen dibebaskan.
(logam) ‘pop’ kedengaran. Hydrogen gas is released.
With magnesium (metal) Gas bubbles are formed. A pop sound is heard.
(B) Dengan natrium karbonat Gelembung gas terbentuk. Air Gas karbon dioksida
(logam karbonat) kapur menjadi keruh. dibebaskan.
With sodium carbonate (metal Gas bubbles are formed. Limewater becomes Carbon dioxide gas is released.
carbonate) cloudy.
(C) Dengan kuprum(II) oksida Serbuk hitam kuprum(II) oksida Garam kuprum(II) etanoat
(bes) larut membentuk larutan biru. yang terlarutkan terbentuk.
With copper(II) oxide (base) Black copper(II) oxide powder dissolves Soluble copper(II) ethanoate salt is
forming a blue solution. formed.
Kesimpulan / Conclusions:
1. Asid etanoik bertindak balas dengan logam untuk menghasilkan garam etanoat dan
gas hidrogen .
Ethanoic acid reacts with metals to produce ethanoate salts and hydrogen gas .
2. Asid etanoik bertindak balas dengan logam karbonat untuk menghasilkan garam etanoat, air
dan gas karbon dioksida .
Ethanoic acid reacts with metal carbonates to produce ethanoate salts, water and carbon dioxide gas .
3. Asid etanoik bertindak balas dengan logam oksida (bes) untuk menghasilkan
garam etanoat dan air.
Ethanoic acid reacts with metal oxides to produce ethanoate salts and water.





TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6 79 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 79 12/01/2023 4:37 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

15. Jawab soalan-soalan di bawah tentang siri homolog ester.
Answer the questions below about the homologous series of ester.

(a) Adakah ester sesuatu hidrokarbon? Terangkan jawapan anda. TP 4 KBAT Menganalisis
Is an ester a hydrocarbon? Explain your answer.
Tidak. Ester mengandungi unsur karbon, hidrogen dan oksigen.

No. An ester contains carbon, hydrogen and oxygen elements.

(b) Nyatakan formula am ester dan namakan kumpulan berfungsinya. TP 2
State the general formula of ester and the name of its functional group.
Formula am / General formula: C m H 2m +1 COOC n H 2n + 1 ; m = 0, 1, 2, 3 … n = 1, 2, 3 …

Kumpulan berfungsi / Functional group: Karboksilat / Carboxylate

(c) Lukis formula struktur bagi ester etil etanoat. Bulatkan kumpulan berfungsinya. TP 3 KBAT Mengaplikasi
Draw the structural formula of ethyl ethanoate. Circle its functional group.

H O H H
H C C O C C H

H H H

16. Nyatakan sifat fizik ester dengan melengkapkan Peta Buih di bawah. TP 2
State the physical properties of esters by completing the Bubble Map below.
i-Think peta Buih
(f) Ketumpatan rendah
Low density

(a) Tidak larut di dalam air (e) Berbau manis buah-buahan
Insoluble in water Sweet fruity smell
Sifat fizik ester
Physical properties
of esters
(b) Tidak berwarna (d) Sebatian neutral
Colourless Neutral compounds
(c) Mudah meruap
Vaporise easily


17. Jalankan aktiviti berikut. TP 4 KBAT Menganalisis
Carry out the following activity.

Aktiviti

Tujuan / Aim:
Untuk mengkaji tindak balas asid etanoik, CH 3 COOH dengan etanol, C 2 H 5 OH Video
To study the reaction of ethanoic acid, CH 3 COOH with ethanol, C 2 H 5 OH Penghasilan
Bahan / Materials: Ester
Making Esters
Asid etanoik glasial, CH 3 COOH, etanol, C 2 H 5 OH dan asid sulfurik pekat
Glacial ethanoic acid, CH 3 COOH, ethanol, C 2 H 5 OH and concentrated sulphuric acid




80 TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 80 12/01/2023 4:38 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

Radas / Apparatus:
Bikar, penunu Bunsen, tabung didih, rod kaca dan penitis
Beaker, Bunsen burner, boiling tube, glass rod and dropper
Susunan radas / Apparatus set-up:
Asid sulfurik pekat
Concentrated
Etanol mutlak sulphuric acid
Absolute ethanol
+
Asid etanoik glasial Air sejuk
Glacial ethanoic acid Cold water

Panaskan
Heat
Prosedur / Procedure:
1. Tuang 2 cm asid etanoik glasial ke dalam sebuah tabung didih.
3
Pour 2 cm of glacial ethanoic acid into a boiling tube.
3
3
2. Tambahkan 4 cm etanol. Goncangkan campuran. / Add 4 cm of ethanol. Shake the mixture.
3
3. Tambahkan 5 titis asid sulfurik pekat kepada campuran.
Add 5 drops of concentrated sulphuric acid into the mixture.
4. Panaskan campuran dengan perlahan sehingga mendidih. / Heat the mixture gently until it boils.
5. Tuang kandungan dari tabung didih ke dalam bikar yang berisi air sejuk.
Pour the contents from the boiling tube into a beaker filled with cold water.
6. Rekodkan bau, warna dan keterlarutan (di dalam air) bagi hasil yang terbentuk.
Record the smell, colour and solubility (in water) of the product formed.
Keputusan / Results:
Ujian terhadap hasil Pemerhatian
Test on the product Observation

Bau / Smell Berbau manis buah-buahan / Sweet fruity smell

Warna / Colour Tidak berwarna / Colourless

Keterlarutan di dalam air / Solubility in water Tidak larut / Insoluble

Perbincangan / Discussion:
1. Namakan tindak balas dan hasil yang terbentuk.
Name the reaction and product formed.

Tindak balas: Pengesteran; Hasil: Etil etanoat / Reaction: Esterification; Product: Ethyl

2. Bandingkan ketumpatan hasil tindak balas dengan air.
Compare the density of the product with water.
Kurang tumpat daripada air / Less dense than water


3. Nyatakan fungsi asid sulfurik pekat dalam tindak balas ini.
State the function of the concentrated sulphuric acid in this reaction.
Sebagai mangkin / As a catalyst


Cuba jawab Praktis SPM 2, K1: S1; K2: S3, S4


TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6 81 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 81 12/01/2023 4:38 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

18. Sebatian X (sesuatu asid) dipanaskan bersama sebatian Y (sesuatu alkohol) dengan kehadiran asid sulfurik
pekat untuk menghasilkan sebatian Z.
Compound X (an acid) is heated with compound Y (an alcohol) with the presence of concentrated sulphuric acid to produce ester Z.

Ciri-ciri sebatian Z: Tidak larut di dalam air, berbau wangi buah-buahan
Properties of compound Z: Insoluble in water and has a fruity smell

(a) Cadangkan sebatian X dan sebatian Y jika sebatian Z ialah etil etanoat. TP 4 KBAT Menganalisis
Suggest compound X and compound Y if compound Z is ethyl ethanoate.

X: Asid etanoik / Ethanoic acid
Y: Etanol / Ethanol


(b) Berikan satu sifat fizik lain bagi sebatian Z. TP 2
Give one other physical property of compound Z.

Mudah meruap / Vaporises easily




(c) Tulis persamaan kimia bagi tindak balas ini. TP 3 KBAT Mengaplikasi
Write a chemical equation for this reaction.
CH 3 COOH + C 2 H 5 OH ⎯→ CH 3 COOC 2 H 5 + H 2 O


(d) Terangkan mengapa sebatian Z tidak larut di dalam air. TP 4 KBAT Menganalisis
Explain why compound Z is not soluble in water.
Ester ialah sebatian kovalen yang terdiri daripada zarah molekul. Sebatian kovalen tidak larut di dalam air.

An ester is a covalent compound that consists of molecule particles. A covalent compound does not dissolve in water.







(e) Lengkapkan jadual di bawah. TP 3 KBAT Mengaplikasi
Complete the table below.

Sebatian X Sebatian Y Persamaan kimia Sebatian Z
Compound X Compound Y Chemical equation Compound Z

(i) Asid metanoik Etanol HCOOH + C 2 H 5 OH → HCOOC 2 H 5 + H 2 O Etil metanoat
Methanoic acid Ethanol Ethyl methanoate

(ii) Asid propanoik Butanol C 2 H 5 COOH + C 4 H 9 OH → C 2 H 5 COOC 4 H 9 + H 2 O Butil propanoat
Propanoic acid Butanol Butyl propanoate


Cuba jawab Praktis SPM 2, K1: S1; K2: S3, S4







82 TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 82 12/01/2023 4:38 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

2.4 Isomer dan Penamaan Mengikut IUPAC
Isomers and Naming Based on the IUPAC Nomenciature Buku Teks ms. 101 – 109

SP 2.4.1 Memerihalkan keisomeran struktur.


1. Padankan setiap istilah berikut dengan huraian yang betul. TP 1
Match each of the following terms with the correct description.
Infografik
Keisomeran
Huraian / Description Isomerism Istilah / Term

(a) Molekul yang mempunyai formula molekul yang sama tetapi
formula struktur yang berbeza. Keisomeran rantai
Molecules that have the same molecular formula but different structural Chain isomerism
formulae.


(b) Isomer ini mempunyai kumpulan berfungsi yang sama tetapi
kedudukannya berbeza pada rantai karbon yang sama. Isomer
These isomers have the same functional group but differ in positions on the Isomers
same carbon chain.

(c) Isomer ini mempunyai susunan rantai karbon yang berbeza. Keisomeran kedudukan
These isomers have different arrangements of carbon chains. Position isomerism

Info Info
Keisomeran Keisomeran
Rantai Kedudukan
Chain Isomerism Position Isomerism
2. Kaji maklumat berikut tentang isomer.
Study the information below about isomers.

• Isomer mempunyai sifat kimia yang sama
Isomers have the same chemical properties
• Isomer mempunyai sifat fizik yang berbeza
Isomers have different physical properties


Jelaskan malumat tersebut. Sertakan satu contoh isomer. TP 4 KBAT Menganalisis
Explain the information. Include an one example of the isomers.
Isomer mempunyai kumpulan berfungsi yang sama. Oleh itu, isomer mempunyai sifat kimia yang sama.

Semakin banyak cabang dalam isomer, semakin rendah takat lebur dan takat didih. Maka, isomer mempunyai
sifat fizik yang berbeza.

Butana dan 2-metilpropana mengalami tindak balas penukargantian dengan gas bromin. 2-metilpropana
mempunyai takat didih yang lebih rendah daripada butana.
Isomers have the same functional group. So, they have the same chemical properties. The more branches there are in the isomers, the

lower the melting point and boiling point. So, they have different physical properties.
Butane and 2-methylpropane undergo substitution reactions with bromine gas. 2-methylpropane has a lower boiling point than butane.




TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6 83 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 83 12/01/2023 4:38 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

SP 2.4.2 Membina struktur isomer.

3. Lukis isomer bagi siri homolog berikut dan namakan mengikut sistem penamaan IUPAC. TP 3 KBAT Mengaplikasi
Draw the isomers for the following homologous series and name them according to the IUPAC nomenclature.
(a) C4H10 mempunyai dua isomer (b) C5H12 mempunyai tiga isomer
has two isomers C 5 H 12 has three isomers
C 4 H 10
H H H H H H H H H
H C C C C C H H C C C C H

H H H H H H H H
Pentana H C H
H H H H H H H Pentane
H C C C C H H C C C H H H
2-metilbutana
H H H H H H H C H 2-methylbutane
Butana H C H H H
Butane
H H C C C H
2-metilpropana
2-methylpropane H H
H C H
H
2,2-dimetilpropana
2,2-dimethylpropane
Info
Infografik
Menamakan Hidrokarbon Penamaan Hidrokarbon
Naming Hydrocarbon Naming Hydrocarbons
(c) C 4 H 8 mempunyai tiga isomer (d) C 5 H 10 mempunyai lima isomer
C 4 H 8 has three isomers C 5 H 10 has five isomers
H H H H H H H H H H H H H H
H C C C C H C C C C H H C C C C C H H C C C C C H
H H H H H H H H H H H H H H H
But-1-ena But-2-ena Pent-1-ena Pent-2-ena
But-1-ene But-2-ene Pent-1-ene Pent-2-ene
H H H H

H H H H C C C C H H C C C C H
H C C C H H H H H H

H H H C H H C H
H C H H H
2-metilbut-1-ena 2-metilbut-2-ena
H 2-methylbut-1-ene 2-methylbut-2-ene
2-metilprop-1-ena
2-methylprop-1-ene H H H H
H C C C C H
H
H C H
H
3-metilbut-1-ena
3-methylbut-1-ene

84 TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 84 12/01/2023 4:38 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2


(e) C 4 H 6 mempunyai dua isomer (f) C 5 H 8 mempunyai tiga isomer
C 4H 6 has two isomers C 5H 8 has three isomers


H H H H H
H C C C C H But-1-una H C C C C C H Pent-1-una
But-1-yne Pent-1-yne
H H H H H

H H H H H
But-2-una
H C C C C H H C C C C C H Pent-2-una
But-2-yne
Pent-2-yne
H H H H H
H H

H C C C C H 3-metilbut-1-una
3-methylbut-1-yne
H
H C H

H



4. Lukis isomer bagi siri homolog berikut dan namakan mengikut sistem penamaan IUPAC.
Draw the isomers for the following homologous series and name them according to the IUPAC nomenclature.
TP 3 KBAT Mengaplikasi

(a) C 3 H 7 OH mempunyai dua isomer (b) C 4 H 9 OH mempunyai empat isomer
C 3 H 7 OH has two isomers C 4 H 9 OH has four isomers

H H H H H H H H H OH H

H C C C OH H C C C C OH H C C C C H
H H H H H H H H H H H
Propan-1-ol Butan-1-ol Butan-2-ol
Propan-1-ol Butan-1-ol Butan-2-ol
H OH H H H

H C C C H H C H H C H
H H H H
H H H
Propan-2-ol H C C C OH H C C C H
Propan-2-ol
H H H H H
2-metilpropan-1-ol OH
2-methylpropan-1-ol
2-metilpropan-2-ol
2-methylpropan-2-ol




Cuba jawab Praktis SPM 2, K2: S4





TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6 85 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 85 12/01/2023 4:38 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

5. Namakan sebatian organik berikut. TP 3 KBAT Mengaplikasi
Name the following organic compounds.

(a) H H H H (b) H H H H

H C C C C O H H C C C C H
H H H H H H


Butan-1-ol / Butan-1-ol But-2-ena / But-2-ene

(c) H (d)
H H H O
H C H
H C C C C
H H
H H H O H
H C C C C H
H H H

2-metilbut-2-ena / 2-methylbut-2-ene Asid butanoik / Butanoic acid


(e) (f) H H H H H H H
H H
H C C C C C C C H
H C C C C H
H H H H H H
H H
H C H
H


But-2-una / But-2-yne 3-metilheptana / 3-methylheptane



6. Alkuna menunjukkan keisomeran. TP 3 KBAT Mengaplikasi
Alkynes show isomerism.
(a) Tulis formula molekul bagi alkuna yang mempunyai 4 atom karbon.
Write the molecular formula of an alkyne with 4 carbon atoms.

C 4 H 6
(b) Lukis dua isomer bagi alkuna yang dinyatakan di 6(a). Namakan isomer-isomer tersebut.
Draw two isomers for the alkyne stated in 6(a). Name the isomers.
H H H H

H C C C C H H C C C C H
H H H H
But-1-una / But-1-yne But-2-una / But-2-yne









86 TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 86 12/01/2023 4:38 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

SP 2.4.3 Menjelaskan dengan contoh kegunaan setiap siri homolog dalam kehidupan harian.

7. Lengkapkan jadual di bawah. TP 3 KBAT Mengaplikasi
Complete the table below.

Siri homolog Penghasilan Kegunaan
Homologous series Production Uses

(a) Alkana (i) Etana menghasilkan etena Pembuatan detergen dan plastik
Alkanes Ethane produces ethene Manufacture of detergents and plastics
• Mempunyai haba
pembakaran yang
tinggi
Has a high heat of combustion (ii) Etana dalam gas asli cecair Bahan api untuk stesen jana kuasa
Ethane in liquefied natural gas Fuel for power stations
• Sebagai bahan api dan
bahan mentah
As fuels and raw materials
(iii) Butana Bahan api untuk pemetik api dan dapur
Butane mudah alih
Fuel for lighters and portable stoves



(iv) Butana dicampurkan Gas memasak LPG
dengan propana LPG cooking gas
Butane mixed with propane



(b) Alkena (i) Etena dalam penghasilan Penghasilan etanol
Akenes alkohol Production of ethanol

Bahan mentah dalam Ethene in the production of alcohol
industri petrokimia
Raw materials in petrochemical
industries (ii) Etena dalam penghasilan Penghasilan polietena, polivinil klorida,
polimer sintetik dan polistirena
Ethene in the production of Production of polyethene, polyvinyl chloride and
synthetic polymers polystyrene

(iii) Buta-1,3-diena untuk Pembuatan tayar and beg tungku air
menghasilkan getah panas
sintetik Manufacture of tyres and hot water bags
Buta-1,3-diene to produce synthetic
rubber

Video
Penghasilan Etanol dan Kegunaan
Production and Uses of Ethanol





TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6 87 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 87 12/01/2023 4:38 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

8. Isikan sifat fizik alkohol berdasarkan kegunaannya. TP 4 KBAT Menganalisis
Fill in the physical properties of alcohols based on their uses.

Kegunaan Sifat fizik
Use Physical property
(a) Bahan api / Fuel Mudah menyala dan pembakaran membebaskan
banyak tenaga tanpa jelaga
• Bahan api bersih, bahan api bio, gasohol
Clean fuel, biofuel, and gasohol Highly flammable and combustion releases a lot of heat without
soot

(b) Pelarut / Solvent
• Dalam cat, lakuer, bahan pencelup dan dakwat
pencetakan Tanpa warna, pelarut organik, terlarut campur
In paint, lacquer, dyes, and printing ink
dengan air dan mudah meruap
• Dalam bahan kosmetik seperti minyak wangi, Colourless, organic solvent, miscible in water and volatile
varnis kuku, krim dan losyen
In cosmetics such as perfumes, nail varnish, cream, and
lotion

(c) Bidang pembuatan / Manufacturing sector
• Bahan mentah dalam pembuatan cuka, bahan Reaktif secara kimia
letupan, polimer perspeks dan polimer gentian Chemically reactive
Raw materials for the production of vinegar, explosives,
perspex polymers and fibre polymers

(d) Produk farmaseutikal / Pharmaceutical products
• Pembuatan antiseptik untuk kegunaan
semasa suntikan dan pembedahan serta untuk Bersifat antiseptik, pelarut organik dan mudah
penjagaan kebersihan meruap
Production of antiseptics for use in injections and surgeries Antiseptic, organic solvent and volatile
and general hygiene
• Pelarut bagi ubatan: ubat batuk
Solvent for medicine: cough medicine

Cuba jawab Praktis SPM 2, K2: S2

9. Etanol digunakan secara meluas dalam minuman beralkohol. TP 3 KBAT Mengaplikasi
Nyatakan empat kesan penyalahgunaan alkohol.
Ethanol is widely used in alcoholic beverages. State four effects of alcohol misuse.

Mabuk , fungsi otak menjadi lemah dan gerak balas
fizikal menjadi perlahan Ketagihan serta gangguan mental
Addiction and mental disorders
Inebriation, cognitive impairment and slow physical reflexes



Sirosis hati, gastritis, ulser dan radang pankreas Kehamilan dengan risiko kecacatan bayi
Liver cirrhosis, gastritis, ulcer and pancreatitis A pregnancy with a birth defect


88 TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 88 12/01/2023 4:38 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

10. Lengkapkan jadual di bawah tentang kegunaan asid karboksilik. TP 3 KBAT Mengaplikasi
Complete the table below about the uses of carboxylic acids.

Asid karboksilik Kegunaan Contoh
Carboxylic acid Use Example
(a) Asid etanoik (i) Bahan pengawet makanan dan Sos cili, sos tomato dan perisa makanan
Ethanoic acid perisa makanan Chilli sauce, tomato sauce and food flavouring
Food preservatives and food flavourings
(ii) Bahan mentah bersama bahan Pewarna, cat, racun serangga dan plastik
kimia lain Colouring, paint, pesticides and plastic
Raw materials with other chemicals
(b) Asid metanoik Dalam industri getah Untuk pembekuan lateks
Methanoic acid In rubber industry For coagulation of the latex

(c) Asid dikarboksilik Penghasilan polimer seperti Penghasilan terilena dan nilon
Dicarboxylic acids poliester dan poliamida Production of terylene dan nylon
Production of polymers such as polyester and
• Seperti asid polyamide
tereftalik dan asid
heksanadioik
Such as terephthalic acid
and hexanedioic acid

(d) Asid lemak Bertindak balas dengan gliserol Pembuatan sabun
Fatty acids untuk membentuk lemak dan Production of soap
minyak
React with glycerol to produce fats and oil


11. Lengkapkan jadual di bawah tentang kegunaan ester. TP 3 KBAT Mengaplikasi
Complete the table below about the uses of esters.

Kegunaan Contoh ester Contoh kegunaan
Use Example of ester Example of use

(a) Ester sebagai perisa (i) Metil butanoat Perisa epal
Ester as a flavour Methyl butanoate Apple flavouring

(ii) Pentil etanoat Perisa pisang
Pentyl ethanoate Banana flavouring

(iii) Etil butanoat Perisa nanas
Ethyl butanoate Pineapple favouring

(b) Ester sebagai pelarut (i) Etil etanoat, butil etanoat (ii) Pelarut losyen, varnis kuku, dan gam
Ester as a solvent Ethyl ethanoate, butyl ethanoate Solvents for lotions, nail varnish and glue

(c) Ester sebagai pewangi Etil etanoat, butil etanoat Pembuatan kosmetik dan minyak wangi
Ester as a fragrance Ethyl ethanoate, butyl ethanoate Production of cosmetics and perfumes

Cuba jawab Praktis SPM 2, K2: S4
Info
Simulasi Ester dan Pewangi
Ester dalam Buah Esters and Perfumes
Esters in Fruits

TAhAp penguASAAn 1 2 3 4 5 6 89 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 89 12/01/2023 4:38 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2
praktis SpM 2








Praktis Ekstra SPM 2
KERTAS 1

1. Antara yang berikut, yang manakah hidrokarbon Sifat yang manakah sama bagi kedua-dua
tak tepu? Sp 2.1.1 hidrokarbon? Sp 2.2.3
Which of the following is an unsaturated hydrocarbon? Which property is similar for both hydrocarbons?
A C 2 H 5 COOH A Ketumpatan
Density
B C 2 H 6
C C 2 H 4 B Takat lebur
D C 2 H 5 OH Melting point
C Jisim molar
2. Antara yang berikut, yang manakah bahan api
Molar mass
alternatif daripada sisa organik? Sp 2.1.2 D Keterlarutan
Which of the following is an alternative fuel from organic waste?
A Gas memasak Solubility
Cooking gas 5. Apakah hasil apabila propena dan hidrogen
B Biodiesel
Biodiesel dilalukan ke atas mangkin nikel pada 180 °C ?
C Minyak tanah What is the product when propene and hydrogen are passed
Kerosene over nickel catalyst at 180 °C? Sp 2.3.1
D Minyak pelincir A Propana
Lubricating oil Propane
B Propanol
3. Antara pernyataan berikut, yang manakah benar? Propanol
Which of the following statements is true? Sp 2.2.1 C Asid propanoik
A Kumpulan berfungsi bagi alkohol ialah Propanoic acid
hidroksida
The functional group of alcohols is hydroxide D Propuna
Propyne
B Formula am bagi alkena ialah C n H 2n
The general formula of alkenes is C n H 2n 6. Antara yang berikut, yang manakah menunjukkan
C Kumpulan berfungsi bagi alkuna ialah C=C
The functional group of alkynes is C=C tindak balas pendehidratan? Sp 2.3.1
Which of the following shows a dehydration reaction?
D Formula am bagi alkana ialah C n H 2n + 1
The general formula of alkanes is C n H 2n + 1 A Etanol → Etena
Ethanol Ethene
4. Rajah 1 menunjukkan formula struktur dua B Propena → Propana
hidrokarbon. Propene Propane
Diagram 1 shows the structural formula of two hydrocarbons. C Butanol → Asid butanoik
H H Butanol Butanoic acid
H C C H D Metana → Klorometana
Methane Chloromethane
H H

H H
C C
H H
Rajah 1 / Diagram 1
90
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 90 12/01/2023 4:38 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2


KERTAS 2
Bahagian A

Klu Soalan
1. (b) X dan Y ialah sebatian kovalen. Kedua-duanya terdiri daripada molekul.
X and Y are covalent compounds. Both are made up of molecules.
(c)(i)(ii) X mempunyai ikatan tunggal antara karbon. Maka, X akan bertindak balas dengan bromin dengan tenaga daripada cahaya matahari.
Tindak balas ini akan membentuk heksabromoetana.
X has a single bond between carbon atoms. So, X will react with bromine with the energy from sunlight. The reaction will form hexabromoethane.

1. Rajah 1 menunjukkan dua hidrokarbon tepu.
Diagram 1 shows two saturated hydrocarbons.
H H H H H
H C C H H C C C H

H H H H H
X Y
Rajah 1 / Diagram 1

(a) Nyatakan makna hidrokarbon tepu. Sp 2.1.1
State the meaning of saturated hydrocarbons.
Sebatian yang mengandungi atom karbon dan atom hidrogen sahaja dan hanya mempunyai ikatan
tunggal antara atom karbon.

Compounds that only contain carbon and hydrogen atoms and only have single bonds between carbon atoms.





[1 markah / 1 mark]
(b) Adakah sebatian X dan Y larut di dalam air? Terangkan jawapan anda. Sp 2.2.3 KBAT Menganalisis
Are compounds X and Y soluble in water? Explain your answer.
Tidak larut di dalam air kerana terdiri daripada molekul yang neutral

Insoluble in water because they consist of neutral molecules
[2 markah / 2 marks]
(c) Sebatian X bertindak balas dengan gas bromin dalam kehadiran sinaran ultraungu.
Compound X reacts with bromine gas in the presence of ultraviolet rays.
(i) Nyatakan nama tindak balas tersebut. Sp 2.3.1
State the name of the reaction.
Penukargantian / Substitution
[1 markah / 1 mark]
(ii) Berikan satu pemerhatian dalam tindak balas tersebut. Sp 2.2.3 KBAT Mengaplikasi
Give one observation in the reaction.

Warna perang gas bromin menjadi tidak berwarna/ dinyahwarnakan.
The brown colour of bromine gas becomes colourless/ is decolourised.





[1 markah / 1 mark]
91 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 91 12/01/2023 4:38 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

(d) Namakan dua bahan yang terhasil apabila sebatian Y terbakar dengan lengkap dalam oksigen berlebihan.
Name two substances produced when compound Y burns completely in excess oxygen. Sp 2.3.1

Karbon dioksida dan air / Carbon dioxide and water
[2 markah / 2 marks]

2. Rajah 2 menunjukkan penghasilan etanol di dalam makmal.
Diagram 2 shows the production of ethanol in the laboratory.






Glukosa + yis Air kapur
Glucose + yeast Limewater
Rajah 2 / Diagram 2


(a) (i) Nyatakan nama bagi tindak balas tersebut. Sp 2.3.1
State the name for the reaction.
Penapaian / Fermentation
[1 markah / 1 mark]
(ii) Apakah fungsi yis dalam tindak balas tersebut? Sp 2.3.1 KBAT Menganalisis
What is the function of the yeast in the reaction?
Enzim zimase dalam yis memangkinkan penguraian glukosa kepada etanol dan karbon dioksida.

Zymase enzyme in yeast catalyses the breakdown of glucose to ethanol and carbon dioxide.





[1 markah / 1 mark]
(b) Tulis persamaan kimia bagi tindak balas tersebut. Sp 2.3.1
Write a chemical equation for the reaction.
Enzim zimase
C 6 H 12 O 6 Zimase enzyme 2C 2 H 5 OH + 2CO 2
[2 markah / 2 marks]
(c) Nyatakan satu pemerhatian. Terangkan jawapan anda. Sp 2.3.1 KBAT Menganalisis
State one observation. Explain your answer.
Air kapur menjadi keruh. Gas karbon dioksida terbebas. / Limewater becomes cloudy. Carbon dioxide gas is released.


[2 markah / 2 marks]
(d) Nyatakan satu kegunaan etanol dalam bidang perubatan. Sp 2.4.3 KBAT Mengaplikasi
State one use of ethanol in the medical field.

Sebagai antiseptik semasa suntikan diberikan / As an antiseptic when an injection is given

[1 markah / 1 mark]









92
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 92 12/01/2023 4:38 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

Bahagian B

Klu Soalan
3. (b) (ii) T ialah suatu asid lemah yang mengandungi ion hidrogen. Maka T akan bertindak balas dengan marmar iaitu kalsium karbonat (logam
karbonat) untuk menghasilkan garam karboksilat, karbon dioksida dan air.
T is a weak acid that has hydrogen ions. So, T will react with marble which is calcium carbonate (a metal carbonate) to produce a carboxylate salt, carbon dioxide
and water.

3. Rajah 3 menunjukkan maklumat bagi empat sebatian organik S, T, U, dan V.
Diagram 3 shows the information of four organic compounds S, T, U and V.

S H H H T H O

H C C C OH H C C
H H H H O H
• Larut di dalam air • Larut di dalam air
Soluble in water Soluble in water
• Bertindak balas dengan asid etanoik untuk • Bertindak balas dengan marmar untuk
menghasilkan ester menghasilkan gas karbon dioksida
Reacts with ethanoic acid to produce an ester Reacts with marble to produce carbon dioxide gas

U H H V H H

C C H C C H
H H H H
• Menyahwarnakan warna ungu larutan kalium • Tidak menyahwarnakan warna ungu larutan
manganat(VII) berasid kalium manganat(VII) berasid
Decolourises the purple colour of acidified potassium Does not decolourise the purple colour of acidified potassium
manganate(VII) solution manganate(VII) solution


Rajah 3 / Diagram 3
(a) Berdasarkan maklumat dalam Rajah 3:
Based on the information in Diagram 3:
(i) Sebatian U dan V ialah sebatian karbon organik dengan takat didih yang rendah dan tidak larut di
dalam air. Terangkan mengapa. Sp 2.2.3 KBAT Menganalisis
Compounds U and V are organic carbon compounds with low boiling points and do not dissolve in water. Explain why.
[3 markah / 3 marks]
(ii) Namakan sebatian S, T, U, dan V. Nyatakan kumpulan berfungsi bagi setiap sebatian tersebut. Sp 2.2.1
Name compounds S, T, U and V. State the functional group for each compound.
[8 markah / 8 marks]
(b) (i) Tulis persamaan kimia bagi tindak balas antara sebatian S dengan T.
Namakan sebatian yang terhasil. Sp 2.3.1
Write a chemical equation for the reaction between compounds S and T.
Name the compound produced.
(ii) Terangkan tindak balas antara sebatian T dengan marmar. Sp 2.3.1 KBAT Mengaplikasi
Explain the reaction between compound T and marble.
[5 markah / 5 marks]
(c) Sebatian U dan V ialah bahan api yang baik. Sp 2.3.1 KBAT Menganalisis
Bandingkan pembakaran sebatian U dengan V dalam oksigen yang berlebihan. Jelaskan jawapan anda.
Compounds U and V are good fuels.
Compare the combustion of compounds U and V in excess oxygen. Explain your answer.
[4 markah / 4 marks]

93 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 93 12/01/2023 4:38 PM

Kimia Tingkatan 5 Bab 2

Bahagian C

Klu Soalan
4. (c) (i) Penamaan ester mengikut IUPAC adalah berdasarkan alkohol dan asid karboksilik yang bertindak balas. Metanol ialah alkohol dan asid
butanoik ialah asid karboksilik. Sifat fizik ester adalah berdasarkan kumpulan berfungsinya yang tidak menghasilkan ikatan hidrogen
lagi. Maka, ester tidak larut di dalam air.
According to IUPAC, esters are named after the alcohol and carboxylic acid that react. Methanol is the alcohol, and butanoic acid is the carboxylic acid. Ester’s
physical property is based on the functional group that no longer produces hydrogen bonds. As a result, ester is insoluble in water.

4. (a) Rajah 4.1 menunjukkan satu siri tindak balas melibatkan sebatian alkena, C 2 H 4 .
Diagram 4.1 shows a series of reactions involving the alkene compound, C 2H 4.

H H H H H H
H C C H T C C S H C C O H
H H H H H H

Rajah 4.1 / Diagram 4.1
(i) Namakan tindak balas T. Nyatakan dua syarat bagi tindak balas ini. Sp 2.3.1 KBAT Mengaplikasi
Name reaction T. State two conditions for this reaction.
[3 markah / 3 marks]
(ii) Tulis persamaan kimia bagi tindak balas S. Sp 2.2.3 Sp 2.3.1 KBAT Mengaplikasi
Namakan hasil tindak balas dan nyatakan satu sifat fiziknya.
Write a chemical equation for reaction S.
Name the product and state one of its physical properties.
[4 markah / 4 marks]
(b) Alkohol terbakar dalam oksigen berlebihan untuk menghasilkan gas X dan air.
Nyatakan formula am bagi alkohol. Tentukan formula molekul bagi alkohol yang mempunyai tiga atom
karbon. Tulis persamaan kimia bagi pembakaran alkohol tersebut. Lukis dan namakan satu isomer bagi
alkohol tersebut. Sp 2.3.1 Sp 2.4.1 KBAT Mengaplikasi
Alcohols burn in excess oxygen to produce gas X and water. H H H
State the general formula of alcohols. Determine the molecular formula for an alcohol that has three carbon atoms. Write a chemical O
equation for the combustion of the alcohol. Draw and name one isomer for the alcohol. H C C C C H
[6 markah / 6 marks] O O C H
(c) Diagram 4.2 menunjukkan formula struktur ester yang terkandung di H H H
dalam buah epal. Ester ini boleh disintesiskan di dalam makmal. H
Diagram 4.2 shows the structural formula of the ester contained in apples. This ester can be
synthesised in the laboratory.
Berdasarkan Rajah 4.2, / Based on Diagram 4.2,
(i) Namakan ester tersebut mengikut sistem penamaan IUPAC. Sp 2.3.2
Nyatakan dua bahan yang terlibat dalam penghasilan ester tersebut. H H H O
Name the ester according to the IUPAC nomenclature system. State two substances
involved in the production of the ester. H C C C C H
[3 markah / 3 marks] H H H O O C H
(ii) Huraikan dua kegunaan ester yang sesuai mengikut sifat fiziknya. H
Sp 2.4.3 KBAT Mengaplikasi Rajah 4.2 / Diagram 4.2
Describe two suitable uses of esters according to its physical properties.
[4 markah / 4 marks]






Enrolment key
Fokus KBAT kImt5_POT**
94
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.




02 PBD Plus Kimia Tg5.indd 94 12/01/2023 4:38 PM